T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2017/1439
Karar No : 2022/4248
DAVACI : ... Sendikası
DAVALI : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN_KONUSU : 12/02/2016 tarih ve 29622 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2016/1 sayılı Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğ'in "Ön Muhasebe Elemanı (Seviye 4)" başlıklı Ek-14 sayılı eki ile "Yardımcı Muhasebe Elemanı (Seviye 5)" başlıklı Ek-15 sayılı ekinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI :
Davacı Sendika tarafından, 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu gereğince davalı idarenin mesleğe giriş şartları kanunla düzenlenmiş mesleklerin ulusal meslek standartlarını ve ulusal yeterlilik kriterlerini belirleme yetkisinin bulunmadığı, serbest muhasebeci mali müşavirlerin ve yeminli mali müşavirlerinin görevlerinin de 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile düzenlenmiş olması nedeniyle davalı idarenin ön muhasebe ve yardımcı muhasebe elemanlarının meslek kriter ve yeterliliklerini belirleme yetkisini haiz olmadığı; diğer yandan, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin (TÜRMOB) kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olduğu, meslek kriterlerini belirleme görevinin bulunmadığı, Türk Akreditasyon Kurumu ve Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığına bağlı standart belirleme kuruluşu olmadığı gibi davalı idarece akredite edilmesinin de mümkün olmadığı, TÜRMOB'un dava konusu Tebliğin hazırlanmasında görev alamayacağı belirtilerek 12/02/2016 tarih ve 29622 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2016/1 sayılı Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğ'in dava konusu edilen Ön Muhasebe Elemanı (Seviye 4) ve Yardımcı Muhasebe Elemanı (Seviye 5) ulusal meslek standartlarına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI :
Davalı idare tarafından, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nda yalnızca serbest muhasebeci mali müşavirlerin ve yeminli mali müşavirlerin görevlerinin düzenlendiği, ön muhasebe elemanı ve yardımcı muhasebe elemanlarına bu Kanunda yer verilmemesi nedeniyle bu mesleklerin, mesleki kriter ve yeterlilik standartlarının belirlenmesinin Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu gereğince idarelerinin görev alanında bulunduğu; iptali istenen standartlara ilişkin taslakların yalnızca Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği tarafından düzenlenmediği, TÜRMOB ile Tesmer Temel Eğitim ve Staj Merkezi işbirliğinde ve idarelerinin koordinasyonunda hazırlandığı, hazırlanan taslağın internet sitesinde yayınlanarak kamuoyunun bilgisine sunulduğu, Mesleki Yeterlilik Kurumu Yönetim Kurulu tarafından onaylanmasının ardından Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, ulusal meslek standartları ve ulusal yeterlilik taslaklarının nihai onay merciinin Yönetim Kurulu olduğu, idareleri ile işbirliği yapan kurumların idarelerince akredite edilmelerinin söz konusu olmadığı, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin sektörü temsil etme yetkisi olduğunun davacı sendika tarafından da kabul edildiği, söz konusu kuruluşun süreçte yer almasında gerek 5544 gerekse 3568 sayılı kanunlar gereğince engel bulunmadığı belirtilerek dava konusu düzenlemenin hukuka uygun olduğu, bu sebeple davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; davacı Sendika tarafından, 12.2.2016 gün ve 29622 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğin(2016/1) Ön Muhasebe Elemanı (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardının ve Yardımcı Muhasebe Elemanı (Seviye 5) Ulusal Meslek Standardının iptali istemiyle açılmıştır.
Tabiplik, diş hekimliği, hemşirelik, ebelik, eczacılık, veterinerlik, mühendislik ve mimarlık meslekleri ile en az lisans düzeyinde öğrenimi gerektiren ve mesleğe giriş şartları kanunla düzenlenmiş olan meslekler haricindeki, Ulusal ve uluslararası meslek standartlarını temel alarak, teknik ve meslekî alanlarda ulusal yeterliliklerin esaslarını belirlemek; denetim, ölçme ve değerlendirme, belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin faaliyetleri yürütmek için gerekli ulusal yeterlilik sistemini kurmak ve işletmek üzere Meslekî Yeterlilik Kurumunun kurulması, çalışma usûl ve esaslarının belirlenmesi ile ulusal yeterlilik çerçevesiyle ilgili hususların düzenlenmesini sağlamak amacıyla yürürlüğe konulan 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanununun "Tanımlar" başlıklı 2'nci maddesinde; "Ulusal mesleki yeterlilik sistemi"; Teknik ve mesleki eğitim standartlarının ve bu standartları temel alan yeterliliklerin geliştirilmesi, uygulanması ve bunlara ilişkin yetkilendirme, denetim, ölçme ve değerlendirme, belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin kural ve faaliyetleri; "Ulusal yeterlilik çerçevesi", Avrupa Yeterlilikler Çereçevesi ile uyumlu olacak şekilde tasarlanan; ilk, orta ve yükseköğretim dahil, mesleki, genel ve akademik eğitim ve öğretim programları ve diğer öğrenme yolları ile kazanılan tüm yeterlilik esaslarını; "Ulusal meslek standartları"; Bir mesleğin başarı ile icra edilebilmesi için, Kurum tarafından kabul edilen, gerekli bilgi, beceri, tavır ve tutumların neler olduğunu gösteren asgari normları; "Yetkilendirilmiş kurum", Türk Akreditasyon Kurumu veya Avrupa Birliği ile çok taraflı tanıma anlaşması imzalamış akreditasyon kurumlarından akredite edilmiş personel belgelendirme kurum ve kuruluşlarını; "Eğitim ve öğretim kurumları", Genel orta ve yüksek eğitim-öğretim dahil, tüm teknik ve meslekî okullar ile örgün ve yaygın eğitim kurumları ve bunların dışındaki, izinle muhtelif programlar sunan ve meslekî yeterlilikler kazandıran kurumların tümünü, ifade edeceği belirtilmiş; "Ulusal meslek standartlarının hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 21'inci maddesinde, "(1) Meslek standartları, Kurum tarafından görevlendirilen kurum ve kuruluşlara hazırlatılır. Meslek standartları, meslekî yeterlilik düzeyleri ile ilgili uluslararası belgelere uygun olmak zorundadır. Bu standartlar sektör komitelerinde incelenir ve uygun bulunanlar Yönetim Kuruluna sunulmak üzere Başkanlığa verilir.
(2) Yönetim Kurulu tarafından onaylanan meslek standartları Resmî Gazetede yayımından sonra ulusal meslek standardı niteliğini kazanır.
3) Yürürlükte olan meslek standartları en geç beş yılda bir yeniden değerlendirilir. Gerekli görülen meslek standartları, standart hazırlama usûlüne göre yenilenir. Değişikliklerin kabulü ve yayımlanması ikinci fıkrada belirtilen usûle tâbidir." hükmüne yer verilmiş; 5.10.2007 gün ve 26664 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ulusal Meslek Standartlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin "Onay ve yürürlük" başlıklı 9'uncu maddesinde, Yönetim Kurulu tarafından onaylanan ve Resmî Gazete'de yayımlanan standartlar Ulusal Meslek Standardı olarak yürürlüğe gireceği, ulusal meslek standartlarının kaydı ve bunların güncelleştirilmesi veya geliştirilmesine yönelik tüm kayıtların tutulacağı, hükmü yer almıştır.
Öte yandan; ulusal meslekî yeterlilik sisteminin kurulması ve işletilmesi için; teknik ve meslekî alanlarda ulusal yeterliliklerin belirlenmesi, ulusal yeterlilik çerçevesinin oluşturulması, sınav ve belgelendirme esaslarının belirlenmesi, belgelendirme kuruluşları ile eğitim akreditasyon kuruluşlarının ulusal meslekî yeterlilik kapsamında yetkilendirilmesi ve eğitim ve öğretim kurumlarının akreditasyonuna ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla 30.12.2008 gün ve 27096 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mesleki Yeterlilik, Sınav ve Belgelendirme Yönetmeliğinin 12'nci maddesinde Ulusal yeterlilik taslaklarının hazırlanması ve UYÇ’ye yerleştirilmesine ilişkin usul belirlenmiştir.
Mesleki Yeterlilik Kurumu, 5544 sayılı Kanun gereğince kurulmuş; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bağlı, idari ve mali özerkliğe sahip, özel bütçeli bir kamu kuruluşudur. Yasada sayılan görev ve yetkileri incelendiğinde; kurumun Avrupa Birliği ile uyumlu “ulusal mesleki yeterlilik sistemi”ni kurmak, işletmek, bu kapsamda, standartları belirlenecek meslekleri belirlemek ve bu standartları hazırlayacak kurum ve kuruluşları tespit etmek konusunda önemli işlevler üstlendiği görülmektedir. Genel Kurul, Yönetim Kurulu, Sektör Komiteleri ve Başkanlıktan oluşan organlara sahip olan Kurumun, en üst karar organı olan Genel Kurulda; eğitim ve istihdamı temsil eden Bakanlıklar, kamu kurumları ile işçi, işveren ve meslek kuruluşları temsilcileri yer almaktadır. Kurumun yürütme organı olan MYK Yönetim Kurulunda kamu ve sosyal tarafların üçer temsilcisi yer almakta; Başkan, Yönetim Kurulu üyeleri arasından seçilmektedir. Yönetim Kurulu tarafından kurulması uygun görülen Sektör Komiteleri ise; Kurum tarafından görevlendirilen kurum ve kuruluşlarca hazırlanan meslek standartlarının ulusal meslek standardı olarak kabul edilebilmesi için inceleme yapan, önerilerde bulunan ve karar veren komitelerdir.
Dosyanın incelenmesinden de görüleceği üzere, meslek standartları ve yeterlilikleri geliştiren Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Tesmer Temel Eğitim ve Staj Merkezi işbirliğinde ve MYK koordinasyonunda hazırlanan "Ön Muhasebe Elemanı (Seviye 4)" ve "Yardımcı Muhasebe Elemanı (Seviye 5)" Ulusal Meslek Standartları ile Ulusal Yeterliliklerinin hazırlanması ve bu alanlarda sınav ve belgelendirme süreçlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla davalı İdareye başvurulduğu, ilgili mevzuat hükümleri, 6.11.2014 tarihinde konuyla ilgili işbirliği protokolü imzalandığı ve yukarıda belirtilen temel ölçütler dikkate alınarak, yapılan değerlendirme sonucu, kuruluşun belirlenen kriterleri karşıladığı tespit edilerek, ulusal yeterlilik hazırlamak üzere görevlendirilmesi üzerine, TÜRMOB tarafından hazırlanan taslak meslek standartlarının 1.6 ila 30.6.2015 tarihleri arasında genel görüşe çıkarıldığı, daha sonra MYK Yönetim Kurulunun tarafından ... gün ve ... sayılı kararıyla onaylanan "Ön Muhasebe Elemanı" ve "Yardımcı Muhasebe Elemanı"nı tanımlayan standartların yürürlüğe konulmasına ilişkin Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğin 12.2.2016 gün ve 29622 sayılı (mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu edilen "Ön Muhasebe ve Yardımcı Muhasebe Elemanı Seviye 4 ve 5" ulusal meslek standardında; "Muhasebe Bilgi Sistemi: İnsan ve ekipman gibi kaynakların bir araya getirilerek finansal ve diğer verilerin bilgiye dönüştürülmesi için tasarlanmış olan işletme içi ve işletme dışı finansal bilgi kullanıcılarına, işletme faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde devam ettirilmesi, planlanması ve denetlenmesi için gerekli olan bilgileri finansal tablolarla sunan bir bilgi sistemini"; "Meslek tanımı: Ön Muhasebe Elemanı; iş sağlığı, güvenliği ve çevre ile ilgili önlemleri uygulayarak, kalite sistemleri çerçevesinde, iş organizasyonu yapan, ön muhasebe raporlamasının yapan, muhasebeye dayanak olacak belgeleri hazırlayan, evrak ile ilgili işlemleri yürüten, ön muhasebe ile ilgili hesapların takibini yapan ve mesleki gelişime yönelik faaliyetleri yürüten nitelikli kişi; Yardımcı Muhasebe Elemanı; iş sağlığı, güvenliği ve çevre ile ilgili önlemleri uygulayarak, kalite sistemleri çerçevesinde, muhasebeden sorumlu meslek mensuplarının denetim ve idaresi altında olmak üzere; iş organizasyonu yapan, muhasebe kayıtlarının yapılmasına katkı sağlayan, mali tabloların hazırlanmasına yönelik ön hazırlık çalışmalarını yürüten, maliyet muhasebesi işlemlerine katılan, vergi-iş-sosyal güvenlik ve diğğer beyanlar ile bildirimlere ilişkin ön hazırlık işlemlerini yapan, işletmelerin kuruluş, genel kurul, değişiklik ve tasfiye işlemlerine katılan, evrak ve defterler ile ilgili işlemleri yürüten ve mesleki gelişimine ilişkin faaliyetleri yerine getiren nitelikli kişi; "; "Mesleğin Uluslararası Sınıflandırma Sistemlerindeki Yeri: ISCO 08: 4311 (Muhasebe kayıtları ve defter tutan büro elemanları); ISCO 08: 3313 (Muhasebe ile ilgili yardımcı profesyonel meslek mensupları" olarak tanımlanmıştır.
5544 sayılı Kanun ve Yönetmelik gereğince, ulusal yeterliliklerin, MYK tarafından görevlendirilen kurum ve kuruluşlara hazırlatılması gerektiği açıktır. Bu çerçevede, Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından ilgili kuruluşlarında görüşüne başvurulmak suretiyle, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Tesmer Temel Eğitim ve Staj Merkezine hazırlatılan muhasebe alanındaki standart tanımı içerisindeki, çalıştıralacak elemanlardan istenilen asgari standart bilgi, beceri, tavır ve tutum "açık ve belirgin" şekilde ortaya konulmuştur.
Sonuç itibarıyla; yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca, iş dünyasının beklentileri de göz önüne alınarak, ülkemizin küresel ekonomide rekabet edebilmesi için ihtiyaç duyduğu iş gereklerinin ve buna uygun eğitim ve öğretim programlarının belirlenmesi suretiyle, uluslararası sertifikasyonlarla uyumlu, nitelikli işgücü yetiştirilmesi ve belgelendirilmesine yönelik yeni bir sistemin getirilmesini hedefleyen Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından hazırlanan Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğin (2016/1) Ön Muhasebe Elemanı (Seviye 4) ve Yardımcı Muhasebe Elemanı (Seviye 5)na ilişkin kısmında hukuka, kamu yararına ve dayanılan üst norma aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan; davacı Sendika tarafından, dava konusu Tebliğ ile, davalı idarece serbest muhasebeci ve serbest muhasebeci mali müşavirlik mesleğinin görev ve yetki alanına giren konularda düzenleme yapıldığı ileri sürülmekte ise de, söz konusu unvan ve mesleki belgelere hak kazanabilmek için verilen bir kısım eğitim konuları birbiri ile örtüşebileceği gibi, eğitimler sonucunda verilen sertifikaların farklı olması ve meslek tanımlarına uygun düzenlenmesi karşısında, söz konusu iddiada yasal isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenle, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği tarafından, "Ön Muhasebe Elemanı (Seviye 4)" ve "Yardımcı Muhasebe Elemanı (Seviye 5)" mesleklerinin ulusal meslek standartları ile ulusal yeterliliklerinin hazırlanması ve bu alanlarda sınav ve belgelendirme süreçlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla 03/09/2014 tarihinde davalı idareye başvurulmasının ardından, TÜRMOB ile davalı idare arasında 06/11/2014 tarihinde imzalanan işbirliği protokolüne istinaden TÜRMOB ve Tesmer Temel Eğitim ve Staj Merkezi tarafından hazırlanan "Ön Muhasebe Elemanı" ve "Yardımcı Muhasebe Elemanı"nı tanımlayan taslak meslek standartları 01/06-30/06/2015 tarihleri arasında davalı idarenin resmi web sitesinde genel görüşe açılmış, Mesleki Yeterlilik Kurumu Finans Sektör Komitesince uygun bulunmasını mütekip Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanmıştır.
Anılan mesleklere ilişkin standartları da içeren Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğ (No:2016/1), 12/02/2016 tarih ve 29622 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Bunun üzerine 2016/1 sayılı Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğ'in "Ön Muhasebe Elemanı (Seviye 4)" başlıklı Ek-14 sayılı eki ile "Yardımcı Muhasebe Elemanı (Seviye 5)" başlıklı Ek-15 sayılı ekinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Dava konusu düzenlemenin tesis edildiği tarihteki haliyle, 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Kanunun amacı; ulusal ve uluslararası meslek standartlarını temel alarak teknik ve meslekî alanlarda ulusal yeterliliklerin esaslarını belirlemek; denetim, ölçme ve değerlendirme, belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin faaliyetleri yürütmek için gerekli ulusal yeterlilik sistemini kurmak ve işletmek üzere Meslekî Yeterlilik Kurumunun kurulması, çalışma usul ve esaslarının belirlenmesi ile Türkiye Yeterlilikler Çerçevesiyle ilgili hususların düzenlenmesini sağlamaktır.
(2) Tabiplik, diş hekimliği, hemşirelik, ebelik, eczacılık, veterinerlik, mühendislik ve mimarlık meslekleri ile en az lisans düzeyinde öğrenimi gerektiren ve mesleğe giriş şartları kanunla düzenlenmiş olan meslekler bu Bölümün kapsamı dışındadır." hükmü; "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin 1.fıkrasında, "e) Ulusal meslek standartları: Bir mesleğin başarı ile icra edilebilmesi için Kurum tarafından kabul edilen; gerekli bilgi, beceri, tavır ve tutumların neler olduğunu gösteren asgari normları,...ifade eder." hükmü; "Meslekî Yeterlilik Kurumu" başlıklı 3.maddesinde, "(1) Bu Kanunda belirtilen hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tâbi olmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip ve özel bütçeli Meslekî Yeterlilik Kurumu kurulmuştur.
Kurumun kısa adı MYK’dir. (2) Kurum, Bakanlığın ilgili kuruluşudur." hükmü; "Kurumun görev ve yetkileri" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Kurumun görev ve yetkileri şunlardır:
a) Ulusal meslekî yeterlilik sistemi ile ilgili yıllık gelişme planlarını hazırlamak, geliştirmek, uygulamasını yapmak veya yaptırmak, denetlemek ve bunlara ilişkin düzenlemeleri yapmak.
b) Standartları belirlenecek meslekleri belirlemek ve bu standartları hazırlayacak kurum ve kuruluşları tespit etmek.
c) 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa tâbi teknik ve meslekî eğitim veren yüksek öğretim kurumlarında ulusal meslek standartlarına uygun eğitim ve öğretimin yapılabilmesi için Yükseköğretim Kurulu ile; orta öğretim düzeyindeki meslekî ve teknik eğitim veren öğretim kurumlarında ulusal meslek standartlarına uygun eğitim ve öğretimin yapılabilmesi için Millî Eğitim Bakanlığı ile işbirliği yapmak.
ç) Ulusal meslek standartlarını temel alarak teknik ve meslekî alanlarda ulusal yeterliliklerin esaslarını belirlemek." hükmü; "Ulusal meslek standartlarının ve ulusal yeterliliklerin hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 21. maddesinde, "(1) Kurum görevlendirdiği veya hizmet satın aldığı kurum ve kuruluşlara veya oluşturduğu çalışma gruplarına meslek standartlarını ve yeterlilikleri hazırlatır. Meslek standartları ve yeterlilikler ile ilgili seviyeler Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi seviyelerine uygun olarak hazırlanır. Bu standartlar ve yeterlilikler sektör komitelerinde incelenir ve uygun bulunanlar Yönetim Kurulunun onayına sunulur ve Yönetim Kurulu tarafından onaylanan yeterlilikler, ulusal yeterlilik olarak yürürlüğe girer.
(2) Yönetim Kurulu tarafından onaylanan meslek standartları Resmî Gazete’de yayımından sonra ulusal meslek standardı niteliğini kazanır.
(3) Yürürlükte olan meslek standartları en geç beş yılda bir yeniden değerlendirilir. Ulusal meslek standartlarının ve ulusal yeterliliklerin güncellenmesi ve iptaline ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Değişikliklerin kabulü ve yayımlanması ikinci fıkrada belirtilen usule tabidir.
(4) Meslekî ve teknik eğitim ve öğretime ilişkin ortaöğretim ve yükseköğretim programları, Millî Eğitim Bakanlığı ve üniversiteler tarafından bir yıl içinde ilgili ulusal meslek standartlarıyla uyumlu hâle getirilir; eğitim ve öğretimin bu programlara göre verilmesi sağlanır." hükmü yer almıştır.
Anılan Kanun hükmüne dayanılarak hazırlanan ve 19/10/2015 tarihli ve 29507 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Ulusal Meslek Standartlarının ve Ulusal Yeterliliklerin Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin "Meslek standardı ve yeterliliklerin hazırlanması ve onaylanması" başlıklı 10. maddesinde,"(1) Meslek standardı ve yeterlilikler, yetkilendirilen kuruluş, çalışma grubu, hizmet satın alınan kurum ve kuruluşlar tarafından bu Yönetmelikte belirtilen temel ölçütlere, esaslara ve Kurum tarafından yayınlanan kılavuzlara göre hazırlanır.
(2) Taslakların ön inceleme ve değerlendirmesi Daire Başkanlığınca gerçekleştirilir. Taslakta uygunsuzluk varsa giderilmesi için hazırlayan kurum veya kuruluşa gönderilir. Uygun bulunan taslaklar ilgili sektör komitesinin inceleme ve değerlendirmesine sunulur.
(3) Sektör komitesi tarafından incelenerek Yönetim Kuruluna sunulması yönünde görüş oluşturulan taslaklar Yönetim Kuruluna sunulur. Sektör komitesinin uygun bulmadığı taslaklar ise sektör komitesi görüşü doğrultusunda işleme alınır.
(4) Yönetim Kurulu, kendisine sunulan taslakları usulen inceler. Yönetim Kurulu tarafından onaylanan ve Resmî Gazete’de yayımlanan meslek standartları, ulusal meslek standardı olarak yürürlüğe girer. Yeterlilikler ise Yönetim Kurulu tarafından onaylanmasını müteakip ulusal yeterlilik olarak yürürlüğe girer.
(5) Meslekî ve teknik eğitim ve öğretime ilişkin orta ve yükseköğretim programları, Millî Eğitim Bakanlığı ve üniversiteler tarafından bir yıl içinde ilgili ulusal meslek standartlarıyla uyumlu hâle getirilerek eğitim ve öğretimin bu programlara göre verilmesi sağlanır." kuralına yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 21. ve Yönetmeliğin 10. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 12/02/2016 tarih ve 29622 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2016/1 sayılı Ulusal Meslek Standartlarına Dair Tebliğ'in ekinde ulusal meslek standartları belirlenmiş; bu kapsamda Tebliğ'in Ek-14 sayılı ekinde "Ön Muhasebe Elemanı (Seviye 4), Ek-15 sayılı ekinde ise, "Yardımcı Muhasebe Elemanı (Seviye 5)" mesleklerinin ulusal meslek standartları ilan edilmiştir.
Öte yandan; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı, işletmelerde faaliyetlerin ve işlemlerin sağlıklı ve güvenilir bir şekilde işleyişini sağlamak, faaliyet sonuçlarını ilgili mevzuat çerçevesinde denetlemeye, değerlendirmeye tabi tutarak gerçek durumu ilgililerin ve resmi mercilerin istifadesine tarafsız bir şekilde sunmak ve yüksek mesleki standartları gerçekleştirmek üzere, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik meslekleri ve hizmetleri ile Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin kurulmasına, teşkilat, faaliyet ve denetimlerine, organlarının seçimlerine dair esasları düzenlemektir.
Bu Kanun hükümlerine göre meslek icrasına hak kazananlara Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Yeminli Mali Müşavir denir." hükmü; "Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği" başlıklı 28. maddesinde, "Serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirlere ait bütün Odaların katılacağı Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği kurulur.
Bu Kanunda kullanılan Birlik deyimi, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğini ifade eder.
Birlik, tüzelkişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur.
Birliğin merkezi Ankara'dadır." hükmü; "Birliğin görevleri" başlıklı 29. Maddesinin 1.fıkrasında, "h) Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak ve mesleki konularda resmi makamlarca istenen bilgi ve görüşleri vermek." hükmü yer almıştır.
Tebliğin Dava Konusu Kısımlarının İncelenmesi:
Anayasa'nın 124. maddesinin, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.
Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
Dava konusu düzenlemelerde; "Muhasebe Bilgi Sistemi", insan ve ekipman gibi kaynakların bir araya getirilerek finansal ve diğer verilerin bilgiye dönüştürülmesi için tasarlanmış olan işletme içi ve işletme dışı finansal bilgi kullanıcılarına, işletme faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde devam ettirilmesi, planlanması ve denetlenmesi için gerekli olan bilgileri finansal tablolarla sunan bir bilgi sistemi; "Ön Muhasebe Elemanı"; iş sağlığı, güvenliği ve çevre ile ilgili önlemleri uygulayarak, kalite sistemleri çerçevesinde, iş organizasyonu yapan, ön muhasebe raporlamasının yapan, muhasebeye dayanak olacak belgeleri hazırlayan, evrak ile ilgili işlemleri yürüten, ön muhasebe ile ilgili hesapların takibini yapan ve mesleki gelişime yönelik faaliyetleri yürüten nitelikli kişi; "Yardımcı Muhasebe Elemanı"; iş sağlığı, güvenliği ve çevre ile ilgili önlemleri uygulayarak, kalite sistemleri çerçevesinde, muhasebeden sorumlu meslek mensuplarının denetim ve idaresi altında olmak üzere; iş organizasyonu yapan, muhasebe kayıtlarının yapılmasına katkı sağlayan, mali tabloların hazırlanmasına yönelik ön hazırlık çalışmalarını yürüten, maliyet muhasebesi işlemlerine katılan, vergi-iş-sosyal güvenlik ve diğer beyanlar ile bildirimlere ilişkin ön hazırlık işlemlerini yapan, işletmelerin kuruluş, genel kurul, değişiklik ve tasfiye işlemlerine katılan, evrak ve defterler ile ilgili işlemleri yürüten ve mesleki gelişimine ilişkin faaliyetleri yerine getiren nitelikli kişi olarak tanımlanmış; ayrıca Ön Muhasebe Elemanı Mesleğinin Uluslararası Sınıflandırma Sistemlerindeki Yeri, "ISCO 08: 4311 (Muhasebe kayıtları ve defter tutan büro elemanları)"; Yardımcı Muhasebe Elemanı Mesleğinin Uluslararası Sınıflandırma Sistemlerindeki Yeri ise, "ISCO 08: 3313 (Muhasebe ile ilgili yardımcı profesyonel meslek mensupları" şeklinde belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu Kanunu'nun ilgili maddelerinden; ulusal ve uluslararası meslek standartlarını temel alarak teknik ve mesleki alanlarda ulusal yeterliliklerin esaslarını belirlemek, denetim, ölçme ve değerlendirme, belgelendirme ve sertifikalandırmaya ilişkin faaliyetleri yürütmek için gerekli ulusal yeterlilik sistemini kurmak ve işletmek üzere Meslekî Yeterlilik Kurumunun kurulduğu; Kurumun, tabiplik, diş hekimliği, hemşirelik, ebelik, eczacılık, veterinerlik, mühendislik ve mimarlık meslekleri ile en az lisans düzeyinde öğrenimi gerektiren ve mesleğe giriş şartları kanunla düzenlenmiş olan meslekler haricinde yer alan mesleklerin ulusal standartlarını ve yeterliliklerini belirleme yetkisinin olduğu görülmektedir.
3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nda yalnızca serbest muhasebeci mali müşavirlik ve yeminli mali müşavirlik mesleklerine yönelik esasların belirlendiği, ön muhasebe elemanı ve yardımcı muhasebe elemanı mesleklerine ilişkin düzenlemenin bulunmadığı, ayrıca yürürlükteki diğer kanunlarda da anılan iki mesleğe yönelik herhangi bir düzenleme yer almadığı görüldüğünden; ön muhasebe elemanı ve yardımcı muhasebe elemanı mesleklerine ilişkin olarak ulusal standartların belirlenmesine yönelik dava konusu düzenlemelerin, anılan Kanun'un davalı idareye tanıdığı yetki kapsamında kaldığı sonucuna varılmaktadır.
Ayrıca, yine aynı Kanun'da, davalı idarenin meslek standartlarını ve yeterliliklerini, görevlendirme veya hizmet satın alma yollarından birini tercih etmek suretiyle kurum ve kuruluşlara veya oluşturduğu çalışma gruplarına hazırlatılabileceğinin düzenlendiği, idareye bu konuda takdir yetkisi verildiği anlaşılmaktadır.
Danıştayın yerleşik içtihatlarına göre, takdir yetkisinin kullanımı sınırsız olmayıp hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun bulunmak zorundadır.
Bu bağlamda; ön muhasebe elemanı ve yardımcı muhasebe elemanlarının mesleki yeterlilik kriterlerine ilişkin taslağın hazırlanması sürecinde, söz konusu meslek elemanlarının, serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler ile birlikte çalıştıkları göz önünde bulundurulduğunda, davalı idarece görev alanı itibarıyla bu iki mesleğe en yakın meslek grubu olan serbest muhasebeci mali müşavirleri ve yeminli mali müşavirleri temsil etme kabiliyetini haiz Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin tercih edilmesinde üst normlara, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu nedenle, davacı sendikanın, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin, Türk Akreditasyon Kurumu ve Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığına bağlı standart belirleme kuruluşu olmadığı, meslek itibarıyla daha yetkisiz olan davalı idare tarafından akredite edilemeyeceği, bu nedenle dava konusu kriterlerin belirlenmesi sürecinde görev almasının hukuka aykırı olduğu yönündeki iddiaları da yerinde görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 29/09/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.