T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2017/15
Karar No : 2024/380
DAVACI : … Enerji Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … İdaresi Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. … , Av. …
DAVANIN KONUSU : Elektrik Üretim A.Ş.'ye ait Grup 8 Dere ve İvriz Hidroelektrik Santrallerinin özelleştirmesi kapsamında gerçekleştirilen ihaleye katılan davacı şirket tarafından, ihalenin iptali ile geçici teminatının iadesi talebiyle yapılan başvurunun reddine dair … tarih ve … sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılan davada; söz konusu işlemin ihalenin iptali isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden davanın reddi, 09/12/2013 tarihine kadar idareye başvurulması, aksi takdirde geçici teminatın irat kaydedileceğine ilişkin kısmının ise iptali yolundaki Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 05/11/2015 tarih ve E:2014/1267, K:2015/3777 sayılı kararına istinaden, irat kaydedilen 150.000,00-USD geçici teminatın 26/11/2013 tarihinden itibaren döviz mevduatına uygulanan en yüksek mevduat faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava dilekçesinde, Grup 8 Dere ve İvriz Hidroelektrik Santrallerinin özelleştirilmesi kapsamında gerçekleştirilen ihaleye katıldığı ve en yüksek beşinci teklif sahibi olduğu, sözleşme imzalanması için idarece 09/10/2013 tarihinde davet yazısı gönderildiği, ihalenin iptali ve geçici teminatının iadesi için başvuruda bulunulduğu, başvurunun reddi üzerine açılan davada Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce geçici teminatının irat kaydedileceğine ilişkin işlemin iptaline karar verildiği ve kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nca onandığı, davalı idarenin geçici teminatı uhdesinde tutmasının haklı bir nedeni kalmadığı, anılan yargı kararı sonrasında davalı idarenin sebepsiz zenginleştiği ileri sürülmüş; savunmaya cevap dilekçesinde ise, 150.000,00-USD tutarındaki geçici teminat 01/02/2017 tarihinde o günkü kur üzerinden ödendiğinden bu hususa herhangi bir diyeceğinin olmadığı, ancak davalı idareye teminatın iadesini içeren dilekçesini 10/05/2016 tarihinde ilettiği, davalı idarece mütemerrit olmasına rağmen ödeme yapılmadığı için davayı açmak zorunda kaldığı, davanın açılmasında kusurlu olan davalı idare olduğundan yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalı idare aleyhine yükletilmesi gerektiği belirtilmiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Söz konusu Danıştay Onüçüncü Dairesi kararının bakılan davada bağlayıcı olmadığı, uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması için geçici teminatın irat kaydedilmesine ilişkin işlemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi gerektiği, kararın hukuka aykırı olduğu, en yüksek teklif sahibinin durumunu etkileyecek olup diğer teklif sahiplerinin hukukî durumlarının kendi sözleşmeye davet süreçleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, incelenmesi gereken hususun, davacının İhale Şartnamesinde öngörülen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı geçici teminatının irat kaydedilmesi gerektiğine ilişkin işlemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi olduğu, geçici teminat bedelinin davacıya iade edildiği, davanın konusuz kaldığı, davacının İhale Şartnamesindeki düzenlemeleri bilerek ve taahhütte bulunarak ihaleye teklif sunduğu, faiz talebinin bu çerçevede reddedilmesi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'UN DÜŞÜNCESİ : Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI … 'NIN DÜŞÜNCESİ : Davacı şirket tarafından, Elektrik Üretim A.Ş'ye ait Grup 8 Dere ve İvriz Hidroelektrik santrallerinin işletme hakkı verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin ihalenin iptali ve ihale aşamasında sunulan geçici teminat mektubunun iadesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 05/11/2015 tarih ve E:2014/1267, K:2015/3777 sayılı kararı ile iptali üzerine yatırdığı geçici teminatın 26/11/2013 tarihinden itibaren döviz mevduatına uygulanan en yüksek mevduat faiziyle birlikte tazmini istenilmektedir.
Dosyadaki mevcut belge ve bilgiler ile Dairenin 2014/1267 esas sayılı dosyasının ve bu dosyada 24/02/2015 tarihli ara kararı üzerine ibraz edilen belge ve bilgilerin birlikte incelenmesinden; Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile Türkiye Elektrik Üretim A.Ş'ye ait 56 adet elektrik üretim santralinin özelleştirme programına alınmasına ve işletme hakkının verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesine karar verildiği, Grup 8 Dere ve İvriz Hidroelektrik santrallerinin işletme hakkı verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin ihale sonucunda … tarih ve … sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararının alındığı ve ihale komisyonu tarafından en yüksek teklifi veren ... Grubuna İhale Şartnamesi çerçevesinde satılmasına, sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi hâlinde teminatının irat kaydedilmesine karar verildiği, ikinci sıradaki teklifi ... Enerji Elektrik Üretim A.Ş'nin verdiği, ... 'in sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde üçüncü sırada teklif veren ... İnşaat Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş'nin belirlendiği, dördüncü sırada ... Enerji Yatırımları A.Ş'.nin yer aldığı ve bu ilk dört sıradaki teklif sahibinin sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle 5. sırada teklif veren davacı şirkete ... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemi ile işletme hakkı devir sözleşmesini imzalaması için 09/12/2013 tarihine kadar süre verildiği, bu bildirim üzerine davacı şirket tarafından Elektrik Üretim A.Ş'ye ait Grup 8 Dere ve İvriz Hidroelektrik santrallerinin işletme hakkı verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin ihalenin iptali ve ihale aşamasında sunulan 150.000,00 ABD Doları tutarındaki geçici teminat mektubunun iadesi istemiyle 26/11/2013 tarihinde davalı idareye yaptığı başvurunun ... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemi ile reddedildiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, uyuşmazlığa konu ihale sürecinde en yüksek teklifi veren ve Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile ilk sırada işletme hakkının devredilmesine karar verilen ... Grubu tarafından da işletme hakkı devir sözleşmesinin imzalanması için ek süre verilmesi için yaptığı başvurunun reddine ve ihale aşamasında verilen geçici teminatın irat kaydedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın Dairenin 05/11/2015 tarih ve E:2011/1714, K:2015/3771 sayılı kararı ile iptal edildiği ve İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 02/06/2016 tarih ve E:2016/1994, K:2016/2349 sayılı kararı ile onandığı görülmüştür.
Olayda, davacının geçici teminat mektubunun iadesi istemiyle yaptığı başvuruyu reddeden ... tarih ve ... sayılı işlemin, Dairenin 05/11/2015 tarih ve E:2014/1267, K:2015/3777 sayılı kararı ile iptal edildiği ve ihalede en yüksek teklifi veren ... Grubu tarafından açılan davadaki iptal kararı ile birlikte dava konusu işlemin hukuksal sonuçlarının da ortadan kalkacağı, dolayısıyla ihale sürecinin bu aşamadan sonra en yüksek teklifi veren şirket ile devam edeceği, birinci sırada en yüksek teklif sahibi ile sözleşme imzalama sürecinin sona ermediği için sonraki diğer teklif sahiplerinin ve beşinci yüksek teklifi veren davacı şirketin sözleşme imzalamaya davet edilemeyeceği gerekçesiyle hüküm kurulduğu ve davacının işletme hakkı devir sözleşmesini imzalaması için 09/12/2013 tarihine idareye başvurması, aksi takdirde geçici teminatın irat kaydedileceğine ilişkin kısmı yönünden iptaline, ihalenin iptaline ilişkin kısmı itibarıyla ise davanın reddine karar verildiği, İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 20/10/2016 tarih ve E:2016/2394, K:2016/2724 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği ve bu iptal kararı üzerine ihale aşamasında yatırılan geçici teminatın tazminine yönelik tam yargı davası açıldığı anlaşılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. bendinde, Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye ve eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak 30 günü geçmeyeceği belirtilmiş, aynı maddenin 3. bendinde de, işlem tesis edilmeyen ve eylemde bulunmayan hâllerde idare aleyhine Danıştay veya ilgili Mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Görüleceği üzere, davacının geçici teminat mektubunun iadesi istemiyle yaptığı başvuruyu reddeden ... tarih ve ... sayılı işlem; ihale sürecinin artık birinci sırada en yüksek teklifi veren ... Grubu ile devam edeceği ve bu teklif sahibi ile sözleşme imzalama süreci sona ermediği için sonraki diğer teklif sahiplerinin ve beşinci yüksek teklifi veren davacı şirketin sözleşme imzalamaya davet edilemeyeceği gerekçesiyle iptal edilmiş olup, bu iptal kararı ile birlikte dava konu işlemin de hiç tesis edilmemiş gibi hukuki sonuç doğuracağı ve ihale aşamasında sunulan 150.000,00 ABD Doları tutarındaki geçici teminat tutarının davacıya iadesinin yargı kararının gereklerinden olduğu açıktır.
Bu nedenle, 2577 sayılı Yasa hükümleri uyarınca yargı kararının hukuki sonuçlarına göre idarece işlem tesis edilmesi ve geçici teminat tutarının da iadesi gerektiği sonucuna varıldığından, davacının tazmini istemiyle başvurduğu ve idarenin temerrüde düştüğü 26/11/2013 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
... tarih ve ... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla Dere ve İvriz Hidroelektrik Santrallerinin özelleştirme programına alınmasına ve santrallerin işletme hakkı verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesine karar verilmiş; nihai pazarlık görüşmeleri 24/05/2010 tarihinde gerçekleştirilen ihale sonucunda, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla 5.700.000 ABD Doları bedelle en yüksek teklifi veren ... Grubuna ihale şartnamesi çerçevesinde işletme hakkının devredilmesine, Grubun sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi hâlinde teminatın idare lehine irat kaydedilmesine, aynı şart ve yükümlülüklerle sırasıyla ikinci teklifi veren ... Enerji Elektrik Üretim A.Ş.'ye, üçüncü teklifi veren ... İnşaat Makine Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye, dördüncü teklifi veren ... Enerji Yatırımları A.Ş.'ye ve beşinci teklifi veren davacı ... Enerji Elektronik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye işletme hakkının devredilmesine, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde, teminatlarının idare lehine irat kaydedilmesine karar verilmiştir.
Bu süreçte, ilk dört teklif sahibince sözleşme imzalanmamış ve davacı şirkete işletme hakkı devir sözleşmesi imzalaması için 09/12/2013 tarihine kadar süre verilmiştir. Ancak davacı şirket tarafından, 26/11/2013 tarihli başvuru ile ihalenin güncelliğini kaybettiği, beşinci avantajlı teklif sahibi olarak sözleşmeye davet edilmesinin hukuka aykırı olduğundan bahisle ihalenin iptali ile teminatının iadesi talep edilmiş, başvurunun ... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemi ile reddi üzerine Dairemizin 2014/1267 sayılı esasına kayden dava açılmıştır.
Söz konusu davada Dairemizin 05/11/2015 tarih ve E:2014/1267, K:2015/3777 sayılı kararıyla, "Dava konusu ihale sürecinde, değer tespit komisyonu ile ihale komisyonunun oluşumunun Kanun'a uygun olduğu, değerleme raporunda indirgenmiş nakit akımı yöntemi uygulanmasıyla bulunan 2.300.000 ABD Doları'nın referans değer olarak alındığı, son teklif verme tarihi olan 19/02/2010 itibarıyla 27 teklif alındığı, 24/05/2010 tarihinde yapılan nihai pazarlık görüşmeleri sonucunda en yüksek altı teklifin sırasıyla; 5.700.000 ABD Doları, 5.650.000 ABD Doları, 4.450.000 ABD Doları, 4.350.000 ABD Doları, 4.000.000 ABD Doları, 3.900.000 ABD Doları olduğu, Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararıyla 'Grup 8 Dere ve İvriz Hidroelektrik Santrallerinin işletme hakkı verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla ihale komisyonu tarafından yapılan ihale sonucunda, en yüksek teklif sahibine işletme hakkının devredilmesine, alıcının sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülükleri yerine getirmemesi hâlinde sırasıyla ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı yüksek teklif sahiplerine işletme hakkının devredilmesine' karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, özelleştirmeye konu Grup 8 Santrallerin indirgenmiş nakit akımı yönteminin uygulanmasıyla bulunan değeri, ihaleye katılım, ihalede teklif edilen bedel ve ihale süreci birlikte değerlendirildiğinde, yukarıda anılan yasal düzenlemelere uygun olarak gerçekleştirilen ihalede ve dava konusu işlemin ihalenin iptali isteminin reddine ilişkin kısmında hukuka aykırı bir yön bulunmamıştır. (...)
Öte yandan, anılan ihale sürecinde, en yüksek teklifi veren ve Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun 26/08/2010 tarih ve 2010/73 sayılı kararında ilk sırada işletme hakkının devredilmesine karar verilen ... Grubu (FHM Madencilik Ar-Ge İnşaat Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş.) tarafından, işletme hakkı devir sözleşmesinin imzalanması için ek süre verilmesi konusunda yapılan başvurunun reddine ve ihale aşamasında verilen teminatın irat kaydedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 05/11/2015 tarih ve E:2011/1714, K:2015/3771 sayılı kararıyla söz konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
İdari işlemin iptali ile birlikte, idari işlem ve hukuksal sonuçları ortadan kalkacak ve iptale konu karar hiç alınmamış sayılacaktır. Dava konusu ihale sürecinde, en yüksek teklif sahibinin sözleşme imzalamak için ek süre isteminin reddine ilişkin işlemin iptali ile birlikte, sürecin bu teklif sahibiyle ve bu aşamadan itibaren devam edeceği ve ikinci (ve diğer) teklif sahibine devir işlemlerine geçilemeyeceği açıktır.
Bu durumda, en yüksek teklif sahibi ile sözleşme imzalama süreci sonlanmadan diğer teklif sahipleri sözleşme imzalamaya davet edilemeyeceğinden, dava konusu işlemin beşinci yüksek teklif sahibi davacının 09/12/2013 tarihine kadar idarelerine başvurması gerektiği, aksi takdirde geçici teminatın irat kaydedileceğine ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır." gerekçesiyle ... tarih ve ... sayılı işlemin, 09/12/2013 tarihine kadar idareye başvurulması, aksi takdirde geçici teminatın irat kaydedileceğine ilişkin kısmının iptaline; ihalenin iptali isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiş, kararın iptale ilişkin kısmının davalı idarece temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 20/10/2016 tarih ve E:2016/2394, K:2016/2724 sayılı kararı ile söz konusu kararın iptale yönelik kısmının onanmasına karar verilmiştir.
Davacı tarafından davalı idareye yapılan 05/05/2016 tarihli başvuruyla, Dairemizin söz konusu kararının gereği yerine getirilerek 150.000,00-USD tutarındaki geçici teminatının dava tarihi olan 06/01/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi talep edilmiş; davalı idarece başvuruya cevap verilmemesi üzerine 27/12/2016 tarihli dilekçeyle irat kaydedilen 150.000,00-USD geçici teminatın 26/11/2013 tarihinden itibaren döviz mevduatına uygulanan en yüksek mevduat faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Devamında Özelleştirme İdaresi Başkanlığı İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı'nca T. Vakıflar Bankası T.A.O.'ya yazılan ... tarih ve ... sayılı yazıyla davacı şirkete 569.130,00-TL ödeme yapılması gerektiğinin bildirilmesi üzerine söz konusu tutar aynı tarihte davacıya ödenmiştir.
Bu itibarla, her ne kadar davacı tarafından irat kaydedilen 150.000,00-USD geçici teminatın 26/11/2013 tarihinden itibaren döviz mevduatına uygulanan en yüksek mevduat faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmış ise de, dava açıldıktan sonra gelişen süreçte davalı idarece söz konusu 150.000,00-USD tutarındaki geçici teminatın, davacıya 01/02/2017 tarihinde o günkü kur dikkate alınarak toplam 569.130,00-TL olarak ödendiği, davacı tarafından ise geçici teminatın en yüksek mevduat faiziyle birlikte hesaplanarak ödenmesine karar verilmesinin istenildiği, yargı içtihatlarına göre geçici teminatın irat kaydedildiği tarihten (10/12/2013) iade edildiği tarihe (01/02/2017) kadar süre için yasal faize karar verilebileceği, söz konusu hesaplama yapıldığında geçici teminatın TL cinsine çevrilerek irat kaydedildiğinde 304.500,00-TL tutarında olduğu, bu tutara 86.269,44-TL yasal faiz işletilebileceği ve toplam 390.769,44-TL'nin ödenmesine karar verilebileceği anlaşılmış ise de, davalı idarece davacıya yapılan 569.130,00-TL'lik ödemenin bu tutarın üzerinde olduğu ve davacı tarafından savunmaya cevap dilekçesinde, geçici teminat 01/02/2017 tarihindeki kur üzerinden ödendiğinden bu hususa herhangi bir diyeceği olmadığı, ancak davalı idareye teminatın iadesini içeren dilekçesini 10/05/2016 tarihinde ilettiği, davalı idarece mütemerrit olmasına rağmen ödeme yapılmadığı için davayı açmak zorunda kaldığı, davanın açılmasında kusurlu olanın davalı idare olduğu, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalı idare aleyhine yükletilmesi gerektiği belirtildiğinden, konusu kalmayan bakılan davada karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı tarafından yapılan 05/05/2016 tarihli başvuruya idarece süresi içerisinde cevap verilmediği ve 27/12/2016 tarihinde açılan dava sonrasında davalı idarece 01/02/2017 tarihinde ödeme yapılarak davanın açılmasına ve davanın konusuz kalmasına sebebiyet verildiğinden, davalı idare aleyhine yargılama giderlerine ve vekâlet ücretine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. KONUSU KALMAYAN DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA;
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ... -TL yargılama giderleri ile ... -TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Posta gideri avansından artan tutar ile istemi hâlinde fazladan yatırılan ... -TL harcın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 24/01/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.