T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2017/1519
Karar No : 2022/3447
DAVACI : … Odası
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı / …
(Mülga … Bakanlığı)
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN_KONUSU : 15/07/2015 tarihli ve 29417 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğin (SGM:2015/24), öncelikle yetki yönünden tamamının; ayrıca Tebliğin 1. maddesinin, 2. maddesinin, 4. maddesi, 1. fıkrası, (a) ve (d) bentlerinin, 5. maddesinin, 6. maddesinin, 8. maddesinin, 9. maddesi, 3. fıkrasında elektronik mühendislerine yer verilmeyip, endüstri mühendislerine yer verilmesinin, 9. maddesi, 4. fıkrasında elektronik mühendislerine yer verilmemesinin, 9. maddesi, 6. fıkrasının, 10. maddesi, 2. fıkrasının, 17. maddesi, 1 ve 2. fıkralarının ve 26. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Tebliğ'in hazırlanmasında oluşturulan komisyonun ilgili Kanunlarda belirtilen usule uygun olarak oluşturulmadığı, bu sebeple yetki yönünden hukuka aykırı olduğu, Tebliğin iptali istenen 4. maddesi, 1. fıkrası, (d) bendi yönünden, söz konusu maddede yapılan komisyon tanımının Kanun hükmüne aykırı olduğu, Tebliğin iptali istenen 1., 2., 5., 6. maddeleri, 9. maddesi, 6. fıkrası, 10. maddesi, 2. fıkrası, 17. maddesi, 1. ve 2. fıkraları ve 26. maddesi yönünden, söz konusu maddelerde yer alan düzenlemelerin hukuka ve kamu yararına aykırı oldukları, Tebliğin iptali istenen 4. maddesi, 1. fıkrası, (a) bendi yönünden, belediye ve il özel idarelerinin asansörlerin periyodik kontrolünü yapma konusunda yasal olarak yetkili oldukları, bu görevin özel hukuk tüzel kişisi olarak yapılanmış A tipi muayene kuruluşlarına devredilmesinin hukuka aykırı olduğu, Tebliğin iptali istenen 8. maddesi yönünden, düzenleme içeriğinde belediye ve il özel idarelerinin A tipi muayene kuruluşları ile protokol yapmalarının zorunlu olduğunun kurala bağlandığı, ancak periyodik kontrol yapma konusunda yasal olarak yetkili olan idarelerin kendilerinin periyodik kontrol yapmalarına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, mutlaka A tipi muayene kuruluşları eliyle yapılmasının öngörüldüğü, bu haliyle yasal düzenlemelere aykırı olduğu, Tebliğin iptali istenen 9. maddesi, 3. fıkrası yönünden, düzenlemede asansör alanında uzman olan ve bu alanda çalışma yapmalarının önünde hiç bir engel bulunmayan elektronik mühendislerine yer verilmeyerek eksik düzenleme yapıldığı, ayrıca madde içeriğinde yer alan "endüstri" ibaresinin de iptali gerektiği, Tebliğin iptali istenen 9. maddesi, 4. fıkrası yönünden, söz konusu madde uyarınca muayene elemanı içerisinde elektronik mühendislerine yer verilmediği, bu haliyle eksik düzenleme olduğu belirtilerek, dava konusu Tebliğin yetki yönünden tamamının, ayrıca ilgili maddelerinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak, davanın süre yönünden reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak, 5393 ve 5302 sayılı Kanunlarda öngörülen komisyonun Bakanlık tarafından hukuka uygun olarak oluşturulduğu, Tebliğin iptali istenen 1., 2., 5., 6. maddeleri, 9. maddesi, 6. fıkrası, 10. maddesi, 2. fıkrası, 17. maddesi, 1. ve 2. fıkraları ve 26. maddesi yönünden, söz konusu maddelere ilişkin iptal isteminde hukuki isabet bulunmadığı, ilgili yasal düzenlemelere uygun olarak tanımlanan belediyeler ve il özel idareleri ile birlikte hangi koşullarda asansör yıllık periyodik kontrol yapılabileceğinin düzenlendiği, yine asansör periyodik kontrol ücretlerinin de 5393 ve 5302 sayılı Kanunlar kapsamında oluşturulan komisyon marifetiyle belirlendiği, bu sebeplerle anılan hükümlere yönelik iddiaların yerinde olmadığı, Tebliğin iptali istenen 4. maddesi, 1. fıkrası, (a) bendi yönünden, dava konusu düzenlemeyle akreditasyon gibi gelişmiş bütün toplumlarda tercih edilen bir yöntemin hayata geçirildiği, Tebliğin iptali istenen 8. maddesi yönünden, akreditasyonun tarafsızlık ve bağımsızlık ilkeleri üzerinde kurulan bir yapı olduğu, belediyelerin ve il özel idarelerinin de konumları ve yönetim anlayışları münasebetiyle akredite olmasının ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmesinin kamu yararı açısından büyük önem taşıdığı, Tebliğin iptali istenen 9. maddesi, 3. fıkrası yönünden, Tebliğde, ilgili mühendislik alanları makine veya elektrik veya elektrik-elektronik veya mekatronik veya endüstri olarak tanımlandığı, bu tanımlamanın hiçbir surette alan olarak elektronik mühendisliğini dışarıda bıraktığına dair anlam taşımadığı, elektrik - elektronik alanının tek başına elektrik veya elektroniği kapsayacağı gibi her ikisini de birlikte kapsadığı, bu sebeple elektronik mühendislerine yer verilmediği iddiasının gerçek dışı olduğu, Tebliğin iptali istenen 9. maddesi, 4. fıkrası yönünden, iddia olunanın aksine dava konusu Tebliğ'de hiçbir surette elektronik mühendisliğinin dışarıda bırakılmadığı, elektrik - elektronik alanının tek başına elektrik veya elektroniği kapsayacağı gibi her iki alanı da birlikte kapsadığı belirtilerek dava konusu Tebliğ'de hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 15/07/2015 tarih ve 29417 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğin, öncelikle yetki yönünden tamamının ayrıca Tebliğin; 1. maddesinin, 2. maddesinin, 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (d) bentlerinin, 5. maddesinin, 6. maddesinin, 8. maddesinin, 9. maddesinin 3. fıkrasında elektronik mühendislerine yer verilmemesi, endüstri mühendislerine yer verilmesi, 9. maddesinin 4. fıkrasında ise elektronik mühendislerine yer verilmemesi nedeniyle, 9. maddesinin 6. fıkrasının; 10. maddesinin 2. fıkrasının, 17. maddesinin 1. ve 2. fıkralarının, 26. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
15/07/2015 tarih ve 29417 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan, Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğin "Dayanak" başlığını taşıyan 3. maddesi "Bu Tebliğ, 24/06/2015 tarihli ve 29396 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmünü içermektedir.
Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği Danıştay Onuncu Dairesinin 26/10/2017 tarih, E:2016/777, K:2017/4318 sayılı kararıyla iptal edilmiş bulunduğundan dava konusu Tebliğin hukuki dayanağı kalmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, 15/07/2015 tarih ve 29417 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğin tamamının iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
24/06/2015 tarihli ve 29396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği'ne dayanılarak hazırlanan dava konusu Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ, 15/07/2015 tarihli ve 29417 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yayımı tarihinden iki ay sonra yürürlüğe girmiştir.
Dava konusu Tebliğ, asansör yıllık kontrolünde faaliyet gösterecek olan A tipi muayene kuruluşunun yetkilendirilmesi, görev ve sorumlulukları ile denetimlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla çıkarılmış olup, davalı Bakanlık tarafından asansörlerin periyodik kontrolünü yapmak üzere yetkilendirilen A tipi muayene kuruluşunun faaliyetlerini kapsamaktadır. Tebliğin 4. maddesi, 1. fıkrası (a) bendinde, A tipi muayene kuruluşunun tanımına, (d) bendinde de Tebliğ kapsamında oluşturulan komisyonun tanımına yer verilmiştir. Tebliğin 5. ve 6. maddelerinde, A tipi muayene kuruluşlarının asansör periyodik kontrol ve muayene konularında yetkilendirilmelerinde yapacakları başvuru ve başvuruda aranan bilgi ve belgeler ile yetkilendirme sürecinin ne şekilde ilerleyeceğine; 8. maddesinde, Bakanlık tarafından yetkilendirilen A tipi muayene kuruluşlarının Tebliğ'de ilgili idare olarak tanımlanan belediye veye il özel idareleriyle protokol yapacaklarına ve bu protokole ilişkin kurallara; muayene personeline yönelik düzenlemeler içeren 9. maddesi, 3. fıkrasında, asansör periyodik kontrollerinde görevlendirilmek üzere A tipi muayene kuruluşlarının bünyesinde bulunması zorunlu olan teknik yöneticinin, makine veya elektrik veya elektrik-elektronik veya mekatronik veya endüstri alanlarında mühendislik/teknoloji fakültelerinin birinde yükseköğrenimini tamamlamış olmasının, konu ile ilgili olarak en az üç yıllık muayene ve/veya sektör tecrübesinin bulunmasının ve tam zamanlı olarak istihdam edilmesinin zorunlu olduğuna; aynı maddenin 4. fıkrasında, muayene elemanının makine veya elektrik veya elektrik-elektronik veya mekatronik alanlarında mühendislik/teknoloji fakültelerinden birinde yükseköğrenimini tamamlamış olması ve görevlendirileceği tarihe kadar en az 100 adet asansörün periyodik kontrolüne katılım şartını sağlaması gerektiğine; 6. fıkrasında ise, A tipi muayene kuruluşunca asansör periyodik kontrolünde görevlendirilecek en az sayıdaki muayene personelinin belirlenmesine; 10. maddesinin 2. fıkrasında, Asansör Yönetmeliği (95/16/AT) kapsamında piyasaya arz edilen yeni asansörün ilk periyodik kontrolünün, tescil aşamasından önce ilgili idare ile protokol imzalayan A tipi muayene kuruluşu tarafından yapılacağına; 17. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında, ilgili idare tarafından belirlenen periyodik kontrol ücretinin A tipi muayene kuruluşu tarafından bina sorumlusundan tahsil edileceğine, bina sorumlusundan ve/veya asansör yaptırıcısından tahsil edilecek olan periyodik kontrol ücretinin ise azami % 10’unun, protokol yapılacak ilgili idareye aktarılacağına, periyodik kontrol ücretinin ilgili idareye aktarılacak kısmının, ilgili idarenin karar organı tarafından belirleneceğine ve ilgili idare ile imzalanacak olan protokolde yer alacağına; 26. maddesinde ise, A tipi muayene kuruluşunun, protokol imzaladığı ilgili idarenin sınırları dahilinde tarama yaparak protokol süresi içinde bir asansör envanteri oluşturacağına ve ilgili idare ile paylaşacağına yönelik düzenlemelere yer verilmiştir.
Öte yandan, davaya konu Tebliğin dayanağı olan 24/06/2015 tarihli ve 29396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliğinin yetki yönünden tamamının, bunun mümkün olmaması halinde Yönetmeliğin; 4. maddesi, 1. fıkrasının (b) ve (o) bentlerinin, 5. maddesi, 4. ve 6. fıkralarının, 13. maddesi, 5. fıkrasının, 14. maddesi, 2. ve 3. fıkralarının, 16. maddesi, 2. fıkrasının, 17. maddesinin, 18. maddesi, 2. fıkrasının, 19. maddesinin, 20. maddesi, 2. fıkrasının, 21. maddesinde geçen "A tipi muayene kuruluşu" ibarelerinin, 21. maddesi, 6. fıkrasının, 22. maddesinin, 23. maddesi, 1. fıkrasında yer alan "yakın" ibaresinin, 23. maddesi, 7. fıkrasının ve 24. maddesi, 1. fıkrasının iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 26/10/2017 tarih ve E:2016/777, K:2017/4318 sayılı kararıyla yetki yönünden Yönetmeliğin tamamının iptaline karar verildiği, bu kararın temyiz başvurusu sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 21/10/2019 tarih ve E:2018/3545, K:2019/4586 sayılı kararıyla kesin olarak onanmasına karar verildiği görülmektedir.
Ayrıca, 06/04/2019 tarihli ve 30737 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği'nin 19. maddesiyle, dava konusu Tebliğ'in dayanağı 24/06/2015 tarihli ve 29396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Diğer taraftan, 04/05/2018 tarihli ve 30411 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ (SGM: 2015/24)’in Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tebliğ (SGM: 2018/5)'in 1. maddesiyle dava konusu Tebliğ'in de yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idare tarafından, bakılan dava öncesinde açılan ve dilekçenin reddi kararı ile sonuçlanan Dairemizin E:2015/4901 sayılı dava dosyasına kayıtlı davanın, Tebliğin ilan tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde açılmadığı, her ne kadar dilekçe yenileme süresi olan 30 gün içinde açılmış görünse de önceki dilekçede iptali istenen hükümlere ek olarak ilk kez iptali istenilen hükümler bulunduğu, bu sebeple işbu hükümlerin iptali için de dava açma süresinin geçirildiği ileri sürülmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde,
"1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. ...
4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar..." hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta; davaya konu edilen Tebliğin 15/07/2015 tarihli ve 29417 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, bu Tebliğ'in yetki yönünden tamamının, ayrıca Tebliğin 4. maddesi, 1. fıkrası, (a) ve (d) bentlerinin, 8. maddesi, 1. ve 2. fıkralarının, 9. maddesi, 3. fıkrasının, elektronik mühendislerine yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenleme içerdiği ve yine endüstri mühendislerine yer verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğu iddia edilerek iptali istemiyle ilk olarak 15/07/2015 tarihinden itibaren 60 günlük yasal dava açma süresi içinde 14/09/2015 tarihinde Danıştay Sekizinci Dairesi nezdinde bakılmakta olan davanın açıldığı, Danıştay Sekizinci Dairesinin 04/11/2015 tarih ve E:2015/11513, K:2015/9303 sayılı kararıyla davanın Dairemizin görev alanı içerisinde olduğundan bahisle dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verildiği, Dairemizin 07/02/2017 tarih ve E:2015/4901, K:2017/518 sayılı kararıyla da, dava konusu Tebliğin 9. maddesi, 3. ve 4. fıkralarının tamamının mı, yoksa bu fıkralarda yer alan "veya" ibaresinin mi, yoksa bu fıkralarda elektronik mühendislerine yer verilmemesi ve 3. fıkrada endüstri mühendislerine yer verilmiş olmasının mı iptalinin istendiğinin açıkça ortaya konulamadığı, benzer şekilde, Tebliğin, 4. maddesi, 1. fıkrası, (d) bendinin iptalinin istenilip istenilmediğinin de anlaşılamadığı gerekçesiyle dava dilekçesinin reddedildiği, bunun üzerine süresinde yenilenen dilekçe ile davanın açıldığı, bu haliyle bakılan davanın, anılan Tebliğ ve Tebliğ'in iptali istenen maddelerine karşı yasal dava açma süresi içerisinde açıldığı anlaşıldığından, davalı idarenin süre yönünden davanın reddi gerektiği iddiası yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
03/06/2011 tarihli ve 635 sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye, 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'na, 22/02/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'na, 23/06/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'na ve 20/06/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na dayanılarak hazırlanan ve 24/06/2015 tarih ve 29396 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren (Mülga) Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği dayanak alınarak hazırlanan 15/07/2015 tarih ve 29417 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğin, "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Tebliğin amacı; asansör yıllık kontrolünde faaliyet gösterecek olan A tipi muayene kuruluşunun yetkilendirilmesi, görev ve sorumlulukları ile denetimlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir." hükmü;
"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde,"Bu Tebliğ, Bakanlık tarafından asansörlerin periyodik kontrolünü yapmak üzere yetkilendirilen A tipi muayene kuruluşunun faaliyetlerini kapsar." hükmü;
"Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Tebliğ, 24/6/2015 tarihli ve 29396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmü;
"Tanımlar" başlıklı 4. maddesi, 1. fıkrası, (a) bendinde, "A tipi muayene kuruluşu: Asansörlerde periyodik kontrol ve muayene konularını içerecek şekilde TS EN ISO IEC 17020 standardı kapsamında akredite olan Türkiye’de yerleşik özel veya kamu kuruluşunu,"; (d) bendinde, "Komisyon: 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesi ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 7 nci maddesi çerçevesinde Bakanlık tarafından oluşturulan çalışma grubunu, ifade eder." hükmü;
"Yetkilendirme" başlıklı 5. maddesinde, " (1) İlgili idare ile protokol imzalayacak olan A tipi muayene kuruluşu, yetki almak üzere Bakanlığa başvurur.
(2) Bu Tebliğ şartlarını sağlayan A tipi muayene kuruluşu, Bakanlık tarafından yetkilendirilir.
(3) Yetki akreditasyon süresi içinde devam eder, akreditasyon süresi sona eren A tipi muayene kuruluşunun yetkisi iptal edilir.
(4) Yetkilendirme, yetki süresi verilerek sonuçlandırılır.
(5) Yetkilendirme bilgisi ve süresi Bakanlık internet sitesinden kamuoyuna duyurulur.
(6) Yeni yetki süresinin belirlenmesi ve duyurulmasına ilişkin olarak devam eden yetkinin sona ereceği tarihten en az üç gün önce, söz konusu yetki süresinin belirlenmesinde esas alınan akreditasyon sertifikasının Bakanlığa iletilmiş olması zorunludur." hükmü;
"Başvuru" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Yetki almak üzere A tipi muayene kuruluşu tarafından Bakanlığa yapılacak olan başvuru aşağıdaki bilgi ve belgeleri içerir:
a) Unvan ve adres,
b) Ticaret Sicil Gazetesi sureti veya kuruluş kanunu veya kuruluşuna dair resmi karar,
c) Temsil ve ilzama yetkili şahısın orijinal imza sirküsü,
ç) İnternet sitesi adresi ve yetkili şahısın e-posta adresi,
d) Akreditasyon belgesi,
e) Asansör periyodik kontrol faaliyetlerini kapsayan ve değeri en az 1.000.000 TL tutarında olan mesleki ve mali sorumluluk sigorta poliçesi,
f) Muayene personelinin adı ve soyadı, mesleği, tecrübe süresi, tam zamanlı/dış kaynaklı olma durumu ve yetkisini tanımlayan personel listesi,
g) Tam zamanlı olarak istihdam edilen muayene personelinin Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı sigorta kayıtları,
ğ) Bağlı bulunduğu vergi dairesinin adı, adresi ve vergi numarası,
h) İçişleri Bakanlığı Ulusal Adres Veri Tabanından Bakanlık vasıtasıyla alınan bilgilerin üçüncü taraflara aktarılmayacağına dair taahhütname,
ı) Bakanlık veri tabanına uyumun sağlandığına dair taahhütname.
(2) Bakanlığa sunulacak olan belgelerin tümü, başvuru sahibi kuruluşu temsil ve ilzama yetkili şahıs tarafından ıslak imza atılarak onaylanır.
(3) A tipi muayene kuruluşunun asansörler için TS EN ISO IEC 17020 standardına göre akreditasyonu, elektrik ve hidrolik tahrikli asansörlerin periyodik kontrolünü kapsar. Akreditasyon kapsamı yalnızca elektrik tahrikli veya hidrolik tahrikli asansörler olarak belirlenmiş olan A tipi muayene kuruluşu, Bakanlık tarafından yetkilendirilmez." hükmü;
"Protokol" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Bu Tebliğ usul ve esaslarına uygun olacak şekilde Bakanlık tarafından yetkilendirilen A tipi muayene kuruluşu, ilgili idare ile protokol yapar.
(2) İlgili idarenin herhangi bir A tipi muayene kuruluşu ile protokol yapamaması durumunda, ilgili idarenin bulunduğu bölgede faaliyetlerini sürdürebilecek olan yeterli teknik donanıma ve personele sahip herhangi bir A tipi muayene kuruluşunun söz konusu ilgili idare ile protokol yaparak görevlendirilmesi Bakanlık tarafından sağlanır.
(3) A tipi muayene kuruluşu tarafından, protokol imzalanan ilgili idarenin adı, protokol tarihi ve protokol süresine ilişkin bilgileri en güncel hali ile kendi internet sitesinden kamuoyuna duyurur.
(4) Bakanlık tarafından yetkisi iptal edilen A tipi muayene kuruluşu ilgili idareye bildirilir ve kuruluşunun yapmış olduğu protokol ilgili idare tarafından tek taraflı olarak feshedilir." hükmü;
"Muayene personeli" başlıklı 9. maddesi, 3. fıkrasında, "Teknik yöneticinin, makine veya elektrik veya elektrik-elektronik veya mekatronik veya endüstri alanlarında mühendislik/teknoloji fakültelerinin birinde yükseköğrenimini tamamlamış olması, konu ile ilgili olarak en az üç yıllık muayene ve/veya sektör tecrübesinin bulunması ve tam zamanlı olarak istihdam edilmesi zorunludur." hükmü; 4. fıkrasında, "Muayene elemanının makine veya elektrik veya elektrik-elektronik veya mekatronik alanlarında mühendislik/teknoloji fakültelerinden birinde yükseköğrenimini tamamlamış olması ve görevlendirileceği tarihe kadar en az 100 adet asansörün periyodik kontrolüne katılım şartını sağlaması gerekir." hükmü; 6. fıkrasında, "A tipi muayene kuruluşu protokol imzaladığı ilgili idare sayısı ve buna bağlı olarak ilgili idare sınırları içerisindeki asansör sayısı dikkate alınarak, aralığı ek-6’da belirlenmiş olan en az sayıdaki muayene personelini atama yazısı ile birlikte asansör periyodik kontrolünde görevlendirir." hükmü;
"Periyodik kontrol uygulama esasları" başlıklı 10. maddesi, 2. fıkrasında, "Yönetmelik kapsamında piyasaya arz edilen yeni asansörün ilk periyodik kontrolü tescil aşamasından önce ilgili idare ile protokol imzalayan A tipi muayene kuruluşu tarafından yapılır." hükmü;
"Kontrol ücreti" başlıklı 17. maddesi, 1. fıkrasında, "Ek-7’de yer alan taban ve tavan ücret aralığı esas alınarak ilgili idare tarafından belirlenen periyodik kontrol ücreti, A tipi muayene kuruluşu tarafından bina sorumlusundan tahsil edilir." hükmü; 2. fıkrasında, "Bina sorumlusundan ve/veya asansör yaptırıcısından tahsil edilecek olan periyodik kontrol ücretinin azami % 10’u, protokol yapılacak ilgili idareye aktarılır. Periyodik kontrol ücretinin ilgili idareye aktarılacak kısmı, ilgili idarenin karar organı tarafından belirlenir ve ilgili idare ile imzalanacak olan protokolde yer alır." hükmü;
"Envanter oluşturma" başlıklı 26. maddesinde, "A tipi muayene kuruluşu, protokol imzaladığı ilgili idarenin sınırları dahilinde tarama yaparak protokol süresi içinde bir asansör envanteri oluşturur ve ilgili idare ile paylaşır." hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca, 04/05/2018 tarih ve 30411 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ (SGM: 2015/24)’in Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tebliğ (SGM: 2018/5)'in 1. maddesinde, "15/7/2015 tarihli ve 29417 ikinci mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ (SGM: 2015/24) yürürlükten kaldırılmıştır." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu Tebliğ'in İncelenmesi:
Anayasa'nın 124. maddesinin, dava konusu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihteki halinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler.
Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
Uyuşmazlıkta, davaya konu edilen Tebliğ'in dayanağı olan 24/06/2015 tarihli ve 29396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliğinin yetki yönünden tamamının iptaline ilişkin verilen Dairemiz kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararıyla kesin olarak onanmasına karar verildiği, bu haliyle hukuki dayanağı kalmayan davaya konu Tebliğ'in iptali gerektiği sonucuna varılmıştır.
Ayrıca, 24/06/2015 tarihli ve 29396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliğinin, 06/04/2019 tarihli ve 30737 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliğiyle yürürlükten kaldırıldığı, yine dava konusu Tebliğ'in de 04/05/2018 tarih ve 30411 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğ (SGM: 2015/24)’in Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Tebliğ (SGM: 2018/5) ile yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu 15/07/2015 tarih ve 29417 (2. Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Asansör Periyodik Kontrolleri İçin Yetkilendirilecek A Tipi Muayene Kuruluşlarına Dair Tebliğin tamamının İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 22/06/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.