T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2017/1808
Karar No : 2022/2217
DAVACI : … (…)
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … (Mülga …)
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU : Mülga … Bakanlığında Bakanlık Müşaviri olarak görev yapan ve yurt dışında yüksek lisans yapmak amacıyla 10/08/2016 tarihinden geçerli olmak üzere, 2 yıl süreyle ücretsiz izin verilmesi isteğiyle yaptığı 18/04/2016 günlü başvurusu zımnen reddedilen davacı tarafından, Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasının (b), (e), (f) bentlerinin, 11. maddesinin 1. fıkrasının, 21. maddesinin 2. fıkrasının ve Ek 1. maddesinin 1. ve 3. fıkralarının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından;
Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan düzenlemenin, sınırları çizilmemiş şekilde geniş yetki veren, eğitim hakkını engelleyecek ve keyfi uygulamaya olanak sağlayacak nitelikte bulunduğu; (e) bendinin, kendi imkanları ile şahsen özel burs sağlayanlara uygulanmasının hukuka aykırı olduğu; (f) bendi yönünden, düzenlemedeki "yurt içinde aynı konuda" ibaresinin bir anlam ifade etmediği, zira yönetmeliğin yurt dışı eğitimi düzenlediği, aynı düzeyde ibaresinin ise tamamen muğlak ve çok geniş yorumlanabilecek bir hüküm olup, dayanak 657 sayılı Yasanın ilgili hükümlerine açıkça aykırı olduğu;
11. maddesinin 1. fıkrasının, 657 sayılı Kanun'un 78. maddesine aykırı olduğu gibi, Yönetmeliğin Ek 1. maddesinin 2. fıkrası ile çeliştiği;
21. maddesinin 2. fıkrasında yer alan düzenlemenin, Devlet tarafından burslu olarak gönderilen memurlara uygulanması kanuna uygun olmakla birlikte kendi imkanları ile şahsen özel burs temin edenlerin Devlete herhangi bir mali yükü bulunmadığından, bilakis, ücretsiz izinde geçirdikleri süre içerisinde kesenek ve karşılıklarının kendileri tarafından her ay ödendiği düşünüldüğünde, bir de bunlara ilaveten bu kişilere mecburi hizmet yüklemeye çalışılmasının hukuka aykırı olduğu, hakkaniyetle bağdaşmadığı;
Ek 1. maddesinin 1. fıkrası yönünden; 657 sayılı Kanun'un ilgili maddelerinde amaçlanandan farklı ve bu hükümlere aykırı olarak düzenlendiği; 3. fıkrasındaki düzenlemeyle, Devlet imkanlarıyla yurt dışına eğitim amaçlı gönderilenler ile kendi imkanlarıyla şahsen özel burs temin edenlerin aynı koşullara tabi tutulduğu, Yasaya aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından;
Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi yönünden; memurun bulunduğu birimde yürüttüğü görevlerin zamanında ve eksiksiz yapılmasından amirin sorumlu olduğu dikkate alındığında, bu görevlerin kalite ve verimliliğinin artırılmasında yurt dışında eğitim görülmesine ihtiyaç olup olmadığı, hangi konularda hangi alanda yurt dışında yetişmiş insan gücü kaynağına ihtiyaç olduğu analizinin isabetli bir şekilde yapılmasında en doğru karar vericinin, birim amiri olduğu, bu durumda, birim amirinin olumlu görüşünün alınması en tabi şartlardan biri olup, iş yoğunluğunun fazla olduğu ve yeterli personelin bulunmadığı bir birimde görev yapan bir memurun ya da birimin sorumluluğunda süreli çok önemli bir projede görev yürüten bir memurun, birim amirinin onayına ihtiyaç duyulmaksızın yurt dışına gönderilmesinin doğru bir yaklaşım olmayacağı; (e) bendinde, Devlet memurlarının yurt dışına gönderilme şekillerine bakılmaksızın bir ayrıma gidilmediği, erken yaşlarda alınan eğitimin kuruma sağlayacağı katkı ve verimin daha fazla olacağı gerçeğinden yola çıkıldığı; (f) bendine yönelik, yurt içinde aynı konuda yüksek eğitim alan bir memurun bunu yurt dışında da tekrar etmesinin memurun verimliliğine hiçbir katkı sağlamayacağı, bilakis zaman kaybına neden olacağı, ancak aynı konuda doktora ve doktora sonrası araştırma yapılmasına izin verildiği;
11. maddesinin 1. fıkrasındaki, dayanağını 657 sayılı Yasadan alan düzenlemenin, Yasanın amacını veya Yasanın verdiği yetkiyi aşar nitelikte bir düzenleme olmadığı, aksine kamu yararı lehine, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasının sağlanmasına yönelik bir düzenleme olduğu;
21. maddesinin 2. fıkrası yönünden; 657 sayılı Yasa'nın Ek 34. maddesi ile Ek 38. maddesi hükümlerinde görüldüğü üzere, yurt dışına gönderilecek kamu görevlilerinin öğrenim konularının, çalışmakta oldukları birimlerin görev alanları ile doğrudan ilgili olması zorunluluğunun, Devlet memurlarının yurt dışına gönderilmesindeki Yasanın öngördüğü genel amaca hizmet ettiği, bu amacın esasında, Devlet memurlarının mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmesi, eğitilmesi ve bilgilerinin artırılması ve bu bilgi ve birikimlerinin kurumuna ve mesleğine kazandırması olduğu; ayrıca şahsen özel burs sağlayanlardan kefalet senedi alınmadığı ve buna ilişkin bir yaptırım uygulanmadığı;
Ek 1. maddesinin 1. fıkrasında yer alan düzenlemenin, Devletin, memurunun iş ve işlemlerini, davranışlarını gözetim ve denetim hakkından kaynaklandığı, bu hakkın verdiği yetkiye dayanılarak, ilgili kurumların burs temin edilen kuruluşların veya vakıf, dernek gibi kuruluşların hangi amaçlara hizmet ettiği, Devlet itibarını veya haysiyetini zedeleyici faaliyetlerde bulunup bulunmadığı, görülen eğitim programlarının itibarı ve kalitesi gibi hususlarının incelemesinin, Devletin güvenliğini, şahsiyetini ve milli bütünlüğü ile kamu yararını korumaya yönelik olduğu; 3. fıkrası yönünden; şahsen özel burs kapsamında yurt dışına gönderilenlerin, yurt dışına gönderilmelerindeki amaç ve hedefler, ücret ödenip ödenmemesine bakılmaksızın diğer gönderim şekillerinden farklı olmadığı, Devlet memurlarının yurt dışına gönderilmelerinde, kurumların misyonu, vizyonu, stratejik hedef ve amaçları doğrultusunda yapmış oldukları insan gücü planlaması ön planda tutulmakta olup, öncelikli hedef bireylerin kişisel gelişiminden öte kurumların, dünyada değişen, gelişen koşullara ve yeniliklere uyumlu kılmak, etkili ve verimli hizmet sunacak konuma getirmek olduğu yolunda savunma yapılmıştır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ….
DÜŞÜNCESİ : Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmeliğin 11. maddesinin 1. fıkrası, 21. maddesinin 2. fıkrası bakımından davanın ehliyet yönünden reddine; 6. maddesinin 1. fıkrasının (b), (e), (f) bentleri ile Ek 1. maddesinin 1. ve 3. fıkraları bakımından davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; … Bakanlığında (… Bakanlığı) Bakanlık Müşaviri olarak görev yapan davacı tarafından, yurt dışında yüksek lisans yapmak amacıyla 10/08/2016 tarihinden geçerli olmak üzere, tarafına 2 yıl süreyle ücretsiz izin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dayanak olarak gösterilen Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmeliğin 6'ncı maddesinin 1'inci fıkrasının b, e, f bentlerinin, 11'nci maddesinin 2'nci fıkrası, 21'inci maddesinin 2'nci fıkrası ile Ek 1'inci maddesinin 1 ve 3'üncü fıkralarının iptali istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 78'inci maddesinde; mesleklerine ait öğrenimlerini bitirerek Devlet memurluğuna alınmış ve asli memur olarak atanmış olanların mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini arttırmak ve staj yapmak üzere dış memleketlere gönderilecekleri belirtilmiş, 79'uncu maddesinde ise, bu şekilde gönderilenlerin kadrolarında bırakılacağı, şahsen özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kurumlarınca kendilerine maaşsız izin verilmeleri uygun görülenler hariç aylık ve diğer her türlü ödemeleri alacakları, bunların kademe ilerlemesi, emeklilik ve diğer bütün hakları ve yükümlülüklerinin devam ettirileceği hükme bağlanmıştır.
Anılan maddelerin uygulanmasını göstermek amacıyla 657 sayılı Kanunun 80'inci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan ve 21.1.1974 gün ve 7/7756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik"in 6'ncı maddesinde yabancı ülkelere gönderileceklerde aranılacak şartlara yer verilmiş, 11'inci maddesinde, program süresi ve süre uzatımı ile ilgili 21'nci maddesinde ise, göreve dönmeyle ilgili kurallara yer verilmiş, ek madde 1'de de şahsen özel bursla ilgili çeşitli hükümler açıklanmıştır.
Kamu idarelerinin yerine getirmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin en iyi biçimde yürütülmesini sağlamak amacıyla gerekli önlemleri almaları gerektiği idare hukuku ilkelerinden olup; bu önlemler arasında, eğitim programlarına ilişkin usul ve esasların tespiti amacıyla idarelerin genel düzenleme yetkisine dayanarak koşullar belirleyebilecekleri konusunda duraksama bulunmamaktadır.
Buna göre, Devlet memurlarının yetiştirilmesi için yurt dışına gönderilecek olanlarla ilgili esasları tespit etmek konusunda davalı idareye takdir yetkisi tanınmış olup, aynı zamanda ülkemizi yurtdışında temsil eden kamu görevlilerinin kişisel gelişimine katkısı olmakla birlikte, göreve döndüklerinde bağlı oldukları kurumlarına da yararlı olması amacıyla Yönetmelikle tespit edilen düzenlemelere yer verilmesinde hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi yönünde karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; 09/07/2018 günlü, 30743 sayılı (3. Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 218 ve 219. maddeleri uyarınca (mülga) Başbakanlık yerine Cumhurbaşkanlığı hasım mevkiine alınmak suretiyle, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği düşünüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, Amerika Birleşik Devletleri Kaliforniya-Berkeley Üniversitesinden hukuk alanında yüksek lisans eğitimi için kabul almış ve şahsen özel burs sağlayarak (Das Lager Germany unvanlı özel hukuk tüzel kişisi) 10/08/2016 tarihinden geçerli olmak üzere, tarafına 2 yıl süreyle ücretsiz izin verilmesi istemiyle 18/04/2016 tarihinde başvuru yapmıştır.
Başvurusunun zımnen reddi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde dava açmış; idare tarafından verilen savunmada; birim amirinin olumlu görüşünün alınmadığı, davacının 2016 yılı itibarıyla 44 yaşında olduğu, 2012 yılında Çankaya Üniversitesinde hukuk alanında yüksek lisans eğitimi yaptığı, ayrıca İngiltere'de bulunan İngiltere ve Galler Hukuk Üniversitesinde lisansüstü eğitim gördüğü, burs sağlayan firmanın yönetmelik kapsamında olmadığı, davacının, Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesinin (b), (e), (f) bentleri ile Ek 1. maddesinin 1. ve 3. fıkralarında yer alan şartları taşımadığının ileri sürülmesi üzerine, işbu dava açılmıştır.
Diğer taraftan; Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığında "Bakanlık Müşaviri" olarak görev yapan davacı tarafından, yurt dışında yüksek lisans yapmak amacıyla 10/08/2016 tarihinden geçerli olmak üzere, tarafına 2 yıl süreyle ücretsiz izin verilmesi istemiyle yaptığı 18/04/2016 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş olup, bu karara karşı istinaf yoluna gidilmesi üzerine, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … günlü, E:…, K:… kararıyla, davacının istinaf başvurusunun reddine kesin olarak karar verilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT :
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın -dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki şekliyle- 124. maddesinde; "Başbakanlık, bakanlık ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartı ile, yönetmelikler çıkarabilirler." hükmü yer almıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Bilgilerini artırmak üzere dış memleketlere gönderilme:" başlıklı 78. maddesinde; "Mesleklerine ait öğrenimini bitirerek Devlet memurluğuna alınmış ve asli memur olarak atanmış olanlardan mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak üzere dış memleketlere:
a) Kurumlarınca açılacak seçme veya yarışma sınavlarında başarı gösterenlere,
b) Dış burslara dayanılarak gönderilenlere,
İki yıla kadar ayrılma müsaadesi verilebilir.
Gerekirse bu süre en çok bir kat uzatılabilir." hükmüne;
"Bilgilerini artırmak için yabancı memlekete gönderilenlerin hak ve yükümlülükleri:" başlıklı 79. maddesinde; "(Değişik: 28/7/1971 - 1449/1 md.)
(Değişik birinci fıkra: 18/5/1994 – KHK-527/6 md.) 78 inci maddede yazılı olanlar kadrolarında bırakılırlar. Kadro karşılığı sözleşme ile istihdam edilenlerin sözleşmeleri devam eder ve (Şahsen özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kurumlarınca kendilerine maaşsız izin verilmesi uygun görülenler hariç) aylık ve diğer her türlü ödemeleri ile sözleşme ücretlerinin Kanuni kesintilerinden sonra kalan net tutarının % 60'ını Kurumlarından alırlar. Bunların kademe ilerlemesi; emeklilik ve diğer bütün hakları ve yükümlülükleri devam eder. İzin bitiminde yol süresi hariç 15 gün içinde görevlerine dönerler. Bunlardan kurumlarınca kendilerine maaşsız izin verilmesi uygun görülenlerin bu süreleri keseneklerinin ve karşılıklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartıyla emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir.
(Değişik: 22/8/1989 – KHK-378/2 md.) (Değişik birinci cümle: 23/7/2010-6009/60 md.) Kurumlarınca gönderilenlerden, uluslararası kuruluşlarda staj yapan ve çalışma esas ve usulleri ile misyon şeflikleriyle ilişkileri Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Dışişleri Bakanlığınca belirlenen memurlara, gittikleri ülkelerde sürekli görevle bulunan ve dokuzuncu derecenin birinci kademesinden aylık alan meslek memurlarına ödenmekte olan yurtdışı aylığı tutarı, diğerlerine bu tutarın 2/3’ü ödenir. (Değişik son cümle: 17/9/2004-5234/1 md.) Şahsen özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kendilerine maaşsız izin verilenler ile Cumhurbaşkanınca kurumlar itibarıyla belirlenen kontenjan dışında gönderilenler hariç olmak üzere, burslu gidenlerin aldıkları burs miktarları bu miktarın altında ise aradaki fark kurumlarınca kendilerine ayrıca ödenir.
(Değişik: 12/2/1982 - 2595/6 md.) Bu suretle yapılacak fark ödeme, her türlü vergiden müstesnadır.
Sürelerinin bitiminde görevlerine başlamıyanlar çekilmiş sayılırlar. Bu suretle çekilmiş sayılanlar aylık ve yol giderleri de dahil olmak üzere kendilerine kurumlarca yapılmış bulunan bütün masrafları iki kat olarak ödemeye mecburdurlar.
Görevlerine başlayıp da yükümlü bulundukları mecburi hizmetini bitirmeden ayrılanlar veya bir ceza sebebi ile memurluktan çıkarılmış olanlar mecburi hizmetlerinin eksik kalan kısmı ile orantılı miktarı iki kat olarak ödemek zorundadırlar." hükmüne;
"Bilgilerini artırmak üzere dış memleketlere gönderilme esasları" başlıklı 80. maddesinde; "(Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/1 md.)
(Ek birinci fıkra: 17/9/2004-5234/1 md.) Şahsen özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kendilerine maaşsız izin verilenler dışında her yıl yurt dışına gönderilebilecek Devlet memurlarının kurumlar itibarıyla sayıları, Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir.
78 ve 79 uncu maddelerde yazılı olanların ayırma ve seçilme usul ve şartları, çalışmalarının nasıl izleyip denetleneceği, haklarındaki disiplin kovuşturmasının ne suretle yapılacağı ve geri çağrılmalarını gerektirecek haller, bu Kanunun 2 nci maddesi gereğince bir yönetmelikle düzenlenir.
MİT mensupları hakkında yukarıdaki esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanacak bir talimatla belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.
Mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgileri artırmak, staj, öğrenim veya ihtisas yaptırılmak üzere yurt dışına gönderilecek Devlet Memurları hakkında; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun değişik 80. maddesi gereğince hazırlanmış olan ve Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmelik" 01/02/1974 tarih ve 14786 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1- Yönetmeliğin 11. maddesinin 1. fıkrası, 21. maddesinin 2. fıkrası bakımından;
Dava konusu Yönetmeliğin "Program süresi ve süre uzatımı" başlıklı 11. maddesinde; “(Değişik: 13/4/2005 - 2005/8831 K.)
Mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgileri artırılmak, staj, öğrenim veya ihtisas yaptırılmak amacıyla yurt dışına gönderilen memurlardan, yüksek lisans düzeyindekilerin öğrenimlerini iki yılda, doktora düzeyindekilerin öğrenimlerini üç yılda, diğerlerinin ise kendi programlarını süresi içinde tamamlamaları esastır.
Ancak, süresi içinde eğitim veya öğrenimini tamamlayamayan ve kurumu tarafından kabul edilebilir bir mazereti bulunan memurlardan;
a) Doktora düzeyindekilere bir yıla,
b) Yüksek lisans düzeyindekilere altı aya,
c) Diğerlerine, kendileri için öngörülen program süresinin 1/3’üne,
kadar süre uzatımı verilebilir.
Süre uzatımları, Devlet Personel Başkanlığına bildirilmek kaydıyla, kurumlarınca yapılır.” hükmüne;
"Göreve Dönme:" başlıklı 21. maddesinde; "(Değişik: 13/4/2005 - 2005/8831 K.)
Yurt dışına gönderilen Devlet memurları, tabi tutuldukları program sürelerinin bitiminde yol süreleri hariç olmak üzere, (15) gün içinde görevlerine dönerler. Bu sürenin bitiminde, özürsüz olarak görevlerine başlamayanlar hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
Yurt dışı eğitimini tamamlayanlar, göreve başlamalarını müteakip gördüğü yurt dışı eğitiminin konusuyla ilgili alanda en az eğitim süresi kadar çalıştırılır." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulu Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davaları idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde yer alan ve iptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" kavramı doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.
Yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır.
İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması hâlinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması, doğmuş menfaatlerin de dava sonuçlanana kadar devam etmesi gereklidir.
İptal davalarındaki subjektif ehliyet koşulu, doğrudan doğruya hukuk devletinin yapılandırılmasına ve sürdürülmesine ilişkin bir husus olup kişisel menfaat ihlali kavramının, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun iptal davası yoluyla denetlenmesini engellemeyecek bir biçimde anlaşılması gerekmektedir.
Danıştayın istikrar bulan kararlarına göre, davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü için idari kararın davacının meşru, şahsi ve güncel bir menfaatini ihlal etmesi gerekmektedir.
Bu durumda; davacı hakkında tesis edilen zımnen ret işleminin dayanağını oluşturmayan Yönetmeliğin 11. maddesinin 1. fıkrası ile 21. maddesinin 2. fıkrasının iptalinin istenilmesinde, davacının güncel bir menfaati bulunmadığından, bu kısma ilişkin davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
2- Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasının (b), (e), (f) bentleri ile Ek 1. maddesinin 1. ve 3. fıkraları bakımından;
Dava konusu Yönetmeliğin "Aranılacak Şartlar:" başlıklı 6. maddesinde; “(Değişik: 13/4/2005 - 2005/8831 K.)
Yabancı ülkelere gönderileceklerde;
a) Kontenjanlarda belirtilen konulara ilişkin meslek dallarında yüksek öğrenimi bitirmiş ve bu meslekte Dışişleri Bakanlığının bildirdiği uluslararası kuruluşlara gidebilmek için adaylık dahil en az dört yıl, diğerleri için adaylık dahil en az üç yıl çalışmış olmak, (Ek hüküm: 2/5/2008-2008/13644 K.) (Ancak kurumların yetiştirme programlarının zorunlu kıldığı hallerde aday memurluğun tamamlanmış olması şartıyla bu süreler kurumlarınca tespit edilebilir.)
b) (Değişik: 27/4/2015 - 2015/ 7682 K.) Birim amirinin olumlu görüşünü almış olmak,
c) Son üç yıl içinde kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını almamış olmak,
d) Askerlikle ilgisi bulunmamak,
e) (Değişik: 27/4/2015 - 2015/ 7682 K.) Kontenjanın kullanılacağı yılın son günü itibarıyla, Dışişleri Bakanlığının bildirimi üzerine uluslararası kurum ve kuruluşlara gönderilecekler ile öğrenim veya ihtisas yapacak Devlet memurları için 40, diğerleri için 50 yaşını tamamlamamış olmak,
f) (Değişik: 5/10/2005-2005/9510 K.) Daha önce yurt içinde aynı konuda veya yurt dışında aynı düzeyde eğitim veya öğrenim görmemiş olmak,
g) Bu Yönetmelikle belirlenen yabancı dil bilgisi düzeyine sahip olmak,
h) Hastalık sebebiyle eğitim veya öğrenimini gerçekleştiremeyeceği genel hükümler çerçevesinde hastalık raporuyla tespit edilenler hariç, bu Yönetmelik hükümlerine göre geri çağrılmamış olmak,
şartları aranır.
Dış burslarla gönderilecekler için yukarıdaki şartlarla birlikte bursu veren ülke veya kuruluşun aradığı şartlara da sahip olmak gereklidir.” hükmüne;
Yönetmeliğin Ek 1. maddesinde; “(Ek: 13/4/2005 - 2005/8831 K.)
Şahsen özel burs, memurun şahsi girişimleri sonucunda;
a) Yükseköğretim Kurulunca yabancı memleketlerin uygun görülen üniversite, yüksekokul, enstitü, eğitim merkezleri ve diğer öğretim kuruluşlarından veya Başbakanlıkça uygun görülen yurt dışındaki dernek, vakıf veya meslek teşekkülü niteliğindeki kuruluşlardan,
b) Uluslararası resmi kuruluşlardan,
bu Yönetmeliğin amacına göre temin ettiği burslardır.
Şahsen özel burs sağlayan memurlara iki yıla kadar aylıksız izin verilebilir. Gerekirse bu süre bir katına kadar artırılabilir.
Şahsen özel burs sağlayan memurlara, burs verilme konusuyla ilgili dalda dört yıllık yüksek öğrenim görmüş olması kaydıyla, bu Yönetmeliğin 6, 8, 10, 11, 18, 19, 21 ve 23 üncü maddesi hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 78. maddesinde; mesleklerine ait öğrenimlerini bitirerek Devlet memurluğuna alınmış ve asli memur olarak atanmış olanların mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini arttırmak ve staj yapmak üzere dış memleketlere gönderilecekleri belirtilmiş olup; 79. maddesinde ise, bu şekilde gönderilenlerin kadrolarında bırakılacağı, şahsen özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için kurumlarınca kendilerine maaşsız izin verilmeleri uygun görülenler hariç aylık ve diğer her türlü ödemeleri alacakları, bunların kademe ilerlemesi, emeklilik ve diğer bütün hakları ve yükümlülüklerinin devam ettirileceği hükmüne yer verildiği görülmektedir.
Anılan maddelerin uygulanmasını göstermek amacıyla 657 sayılı Kanun'un 80. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan ve 21/01/1974 günlü, 7/7756 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmeliğin" 6. maddesinde, yabancı ülkelere gönderileceklerde aranılacak şartlara yer verilmiş, Ek 1. maddesinde ise, şahsen temin edilen özel bursla ilgili çeşitli hükümler açıklanmıştır.
Kamu idarelerinin, yerine getirmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin en iyi biçimde yürütülmesini sağlamak amacıyla gerekli önlemleri almaları gerektiği idare hukuku ilkelerinden olup; bu önlemler arasında, eğitim programlarına ilişkin usul ve esasların tespiti amacıyla idarelerin genel düzenleme yetkisine dayanarak genel ve objektif koşullar belirleyebilecekleri konusunda duraksama bulunmamaktadır.
Buna göre, Devlet memurlarının yetiştirilmesi için yurt dışına gönderilecek olanlarla ilgili esasları tespit etmek konusunda davalı idareye takdir yetkisi tanınmış olup, aynı zamanda ülkemizi yurtdışında temsil eden kamu görevlilerinin kişisel gelişimine katkısı olmakla birlikte, göreve döndüklerinde bağlı oldukları kurumlarına da yararlı olması amacıyla Yönetmelikle tespit edilen düzenlemelere yer verilmesinde hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmeliğin 11. maddesinin 1. fıkrası, 21. maddesinin 2. fıkrası bakımından DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE;
2. Anılan Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasının (b), (e), (f) bentleri ile Ek 1. maddesinin 1. ve 3. fıkraları bakımından ise DAVANIN REDDİNE;
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin istemi halinde davacıya iadesine;
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine;
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 26/04/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.