Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2017/1921 E. , 2022/207 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2017/1921
Karar No : 2022/207
KARARIN DÜZELTİLMESİNİ
İSTEYEN (DAVALI) : ...Bakanlığı / ...
VEKİLİ : 1. Huk. Müş. Yrd. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
...
4- ...
İSTEMİN_KONUSU : .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının onanmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 20/03/2017 tarih ve E:2016/1739 K:2017/1536 sayılı kararının; davalı idarece aleyhine olan kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, Şentepe, ...Caddesi ...numaralı apartmanın zemin katında bulunan ve izinsiz kumar oynatıldığı, içki içildiği gerekçesiyle kapatılması için ilgili makamlara başvurulan dernek lokalini işleten şahıslarla apartman sakinleri arasında 24/03/2007 tarihinde meydana gelen kavgaya müdahale etmek için gelen polis ekibinin, lokali işleten şahıslar hakkında gereken adli işlemleri yapmadan olay yerinden ayrılmasından sonra, davacıların yakını olan ve olay yerinde tesadüfen bulunan ...'ın bu şahıslardan biri tarafından silahla vurularak öldürülmesinde, olay öncesinde ve sırasında gereken tedbirleri almayan idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, davacılardan eş ... için 300.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, kızları ..., ... ve ... için ise ayrı ayrı 200.000,00 TL maddi, 75.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 900.000,00 TL maddi, 425.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Mahkemelerinin maddi ve manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki kararının, maddi ve manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmının onanması, manevi tazminat istemlerinin kısmen reddine ilişkin kısmının bozulması yolunda verilen 25/12/2014 tarih ve E:2011/10758, K:2014/8186 sayılı karar üzerine, maddi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmın onandığı, maddi tazminat istemlerinin kısmen reddine ilişkin kısmın ise temyiz edilmeksizin kesinleştiği dikkate alınarak, uyuşmazlığın manevi tazminat istemlerinin kısmen reddine ilişkin bölümü yönünden bozmaya uyulmak suretiyle yapılan incelemede; davalı idarenin kusuru, olayın oluş şekli, zararın niteliği ve davacıların olay tarihindeki yaşı dikkate alındığında, ...'ın ölümü nedeniyle davacıların uğradıkları elem ve ızdırap karşılığında davalı idarece, emniyet ve güvenlik hizmetinin yürütülmesinde kusurlu olunması nedeniyle, Mahkemelerince verilen ilk kararda her bir davacı için ayrı ayrı hükmedilen ve Dairemiz tarafından onanarak kesinleşen 20.000,00 TL manevi tazminata ilave olarak müteveffa ...'ın eşi ...'a takdiren 100.000,00 TL, çocukları ..., ... ve ...'ın her biri için takdiren 30.000,00 TL olmak üzere toplam 190.000,00 TL manevi tazminatın davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle anılan tutarın idareye başvurulan 18/02/2008 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Tarafların, kararın aleyhlerine olan kısımları yönünden yaptıkları temyiz başvuruları üzerine Danıştay Onuncu Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.
KARAR_DÜZELTME
TALEP_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından; davacıların yakınlarını kaybettiği olayda kolluk hizmetinden kaynaklanan bir hizmet kusurunun oluşmadığı, davacılarda meydana gelen zararın üçüncü bir kişinin eyleminden kaynaklandığı, dolayısıyla olayda davalı idare aleyhine manevi tazminat koşullarının oluşmadığı, onanmasına karar verilen İdare Mahkemesi kararı neticesinde davacılara toplam 190.000,00 TL manevi tazminat ödenmesi sonucunun ortaya çıktığı, bu miktarın fahiş olduğu ve davacıların sebepsiz zenginleşmesine yol açacağı ileri sürülerek Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın aleyhine olan kısmının düzeltilmesi istenilmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesinin 20/03/2017 tarih ve E:2016/1739 K:2017/1536 sayılı kararı davalı idarenin temyiz istemi yönünden kaldırılarak davalı idarenin temyiz istemi yeniden incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Davacıların yakını olan ...'ın ateşli silahla vurularak öldürülmesi olayında davalı idarenin kolluk personelinin görev ve sahip olduğu yetkilere aykırı bir biçimde suç işlenmesinin önlenmesine yönelik gerekli işlemleri yapmaması neticesinde sonradan gelişen olaylarda davalı idarenin ajanı durumunda bulunan polislerin emniyet ve güvenlik hizmetinin işlemesinde kusurlu olmaları nedeniyle davacıların uğradığı zararların hizmet kusuru ilkesi uyarınca davalı idarece tazmin edilmesi gerektiği yolunda verilen maddi ve manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki kararın, kabule ilişkin kısmının davalı idare, manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının davacılar tarafından temyizi üzerine, kararın maddi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmı temyiz edilmeksizin kesinleşmiş, temyiz incelemesinde ise maddi ve manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısımları hukuk ve usule uygun bulunarak onanmış, davacılar lehine hükmedilen manevi tazminat miktarı ise yetersiz bulunarak bu kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere manevi tazminat istemlerinin kısmen reddine ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiş; İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak, davacıların her biri için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminat ödenmesi yolunda verilen ve kanun yolu incelemesinden geçerek kesinleşen hükme ek olarak davacılardan ...'ın eşi ... için 100.000,00 TL, çocuklar ..., ... ve ...'ın her biri için ayrı ayrı 30.000,00 TL daha manevi tazminat ödenmesi yolunda hüküm kurulmuştur.
Bu suretle; yapılan temyiz incelemesinin konusunun, davalı idarece yürütülen hizmetin kusurlu işlemesinden dolayı davacıların uğradıkları zararların davalı idarece tazmin edilmesi gerektiği yolundaki uyuşmazlığın kesinleşen kısmına ilişkin olmadığı, İdare Mahkemesinin Dairemizin kısmen bozma kararına uymak suretiyle verdiği kararda, davacılar lehine ayrıca hükmedilen manevi tazminat miktarının usul ve hukuka uygun olup olmadığı noktasındadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A-) Mahkeme Kararının, ...'ın Çocukları Olan Davacılar ..., ... ve ... İçin Ayrı Ayrı 30.000,00 TL Manevi Tazminat Ödenmesine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile ...'ın çocukları olan davacılar ..., ... ve ... için ayrı ayrı 30.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B-) Mahkeme Kararının, ...'ın eşi davacı ...'a 100.000,00 TL Manevi Tazminat Ödenmesine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Manevi zarar; kişinin fizik yapısının ve iç huzurunun bozulmasını, yaşama gücünün ve sevincinin azalmasını, kişilik haklarının zedelenmesini, şeref ve haysiyetinin rencide edilmesini, ölüm veya uğranılan diğer cismani zarar nedeniyle duyulan acı ve ızdırabı, kişinin günlük yaşamını zorlaştıran belli ağırlıktaki her türlü üzüntü ve sıkıntıyı ifade etmektedir. Kendisinin veya yakınlarının uğradığı tecavüz, saldırı veya meydana gelen bir ölüm olayı sonucunda; fiziki veya manevi acılar duyan, ruhsal dengesi bozulan, yaşama sevinci azalan kişinin manevi yönden zarara uğramış olduğu kabul edilmektedir.
Manevi tazminat, kişinin mal varlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ıstırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlamaktadır. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve varsa idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı olacak şekilde belirlenmesi, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli, idari faaliyetin niteliği ve idarenin sorumluluk sebebi gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta; yakınlarını kaybeden davacıların, bu olay sebebiyle elem ve acı duyması nedeniyle oluşan manevi zararın idarenin hizmet kusuru gereği tazmini gerekmekle birlikte, İdare Mahkemesi tarafından davacıların manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile ...'ın eşi olan davacı ...'a 100.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesinin, İdare Mahkemesi kararının daha önceden kesinleşen kısımlarında vefat eden kişinin eş ve çocukları olan davacıların her birine ödenmesine hükmedilen 20.000,00'er TL miktarındaki manevi tazminata ilişkin hükmün kesinleşmiş olması nedeniyle nihai olarak davacı eşe 120.000,00 TL, davacı çocuklara ise 50.000,00'er TL manevi tazminat ödenmesine hükmedildiği sonucunu doğduğu; davacı çocuklar için hükmedilen manevi tazminat miktarının olayın oluş şekline göre manevi tazminatın amaç ve niteliğine uygun olduğu görülerek onanması karşısında, aynı olayda eşini kaybeden davacı ile babalarını kaybeden diğer davacılara ödenecek manevi tazminat miktarları arasında makul görülemeyecek bir faklılık bulunduğu, davacı eş için hükmedilecek manevi tazminat miktarının da hukuka aykırılığı özendirmeyecek, caydırıcı, hakkaniyetli, makul bir tutarı aşmayacak ve vefat edenin diğer yakınlarına hükmedilen manevi tazminat tutarıyla da orantılı olacak şekilde yeniden takdir edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla; İdare Mahkemesi kararının, ...'ın eşi olan davacı ...'a 100.000,00 TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesine ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE,
2. Davacıların manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının davacılardan ..., ... ve ... için ayrı ayrı ...TL manevi tazminat ödenmesine ilişkin kısmının ONANMASINA, davacı ... için ...TL manevi tazminat ödenmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 18/01/2022 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.