Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2017/2908 E. , 2021/2731 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2017/2908
Karar No : 2021/2731
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Bakanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ...Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Hava Pilot Teğmen olarak görev yapan eşi ......'un içinde bulunduğu uçağın, Malatya ilinden havalandıktan sonra Doğu Akdeniz'de Suriye devleti tarafından yapılan askeri müdahale ile 22/06/2012 tarihinde düşürülerek şehit olması nedeniyle, 750.000,00 TL maddi, 500.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ...Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla, davacının eşi Hava Pilot Teğmen ...'un .... Ana Jet Üs Komutanlığında görevli iken 23/06/2012 tarihinde Hava Pilot Yüzbaşı ...ile birlikte keşif uçuşu yaptıkları sırada kullandıkları uçağın Suriye silahları ile vurulması sonucu şehit olduğu, olayda idarenin hizmet kusuru bulunmamakla birlikte olayın hizmetin ifası sırasında meydana gelmesi, olayla hizmet arasında illiyet bağı bulunması nedeniyle davacının zararının idarenin kusursuz sorumluluğu ilkesi gereği karşılanması gerektiği gerekçesiyle Mahkemece davacının destekten yoksun kalma tazminatının belirlenmesi için yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde 159.857,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının belirlendiği, bilirkişi raporu hükme esas alınabilir nitelikte bulunarak davacı lehine 159.857,00 TL maddi tazminat ile takdiren 21.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğu, şehit pilotun babasına desteğinin ispatlanmadığı, davacı dışı olan baba için pay ayrılamayacağı, davacının destek oranının %50 olması gerektiği, SGK tarafından yapılan tütün ikramiyesi ve emekli ikramiyesinin yarar olarak düşülemeyeceği, yaşanan olay karşısında hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından usul ve hukuka uygun olan Mahkeme kararının onanması ile davacının temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Mahkeme kararının davanın maddi tazminat isteminin kabulü, kısmen reddi ile manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının onanması, manevi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacının eşi Hava Pilot Teğmen ...'un .... Ana Jet Üs Komutanlığında görevli iken 23/06/2012 tarihinde Hava Pilot Yüzbaşı ...ile birlikte keşif uçuşu yaptıkları sırada kullandıkları uçağın Suriye Devleti tarafından yapılan müdahale neticesi vurulması sonucu şehit olması nedeniyle, 750.000,00 TL maddi, 500.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A- İdare Mahkemesi Kararının, Davanın Maddi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulü, Kısmen Reddi ile Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne İlişkin Kısmının İncelenmesi:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın davanın maddi tazminat isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmı, usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.
B- İdare Mahkemesi Kararının, Davacının Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, zenginleşmeye yol açmayacak şekilde belirlenmesi gerekmekte ise de, tam yargı davalarının niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeye yarayacak bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyiz konusu Mahkeme kararında,dava konusu olay nedeniyle 500.000,00 TL'lik manevi tazminat isteminin 21.000,00 TL'lik kısmı kabul edilmiş ise de; ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay nedeniyle davacının eşinin henüz 23 yaşında şehit olması, davacının 22 yaşında dul kalması göz önünde bulundurularak sebepsiz zenginleşmeye mahal vermeyecek nitelikte ancak olayın ağırlığını ortaya koyacak ölçütte davacının manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için uygun bir miktarda manevi tazminata hükmolunması gerekirken; Mahkemece takdir edilen 21.000,00 TL manevi tazminatın yaşanan olay karşısında yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1) Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2) Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin temyize konu Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ...Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının; maddi tazminat isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının ONANMASINA, manevi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3) Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, davanın görüm ve çözümünde yetkili olan ...İDARE MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE; kararın taraflara bildirilmesine,
4) 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27/05/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.