T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2017/4058
Karar No : 2022/3928
DAVACI : ...
DAVALI : ... (Mülga ... )
VEKİLİ : ...
DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından, mülga Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü'nün, Türkiye'deki bütün havaalanlarındaki VIP salonlarından yararlanacak Türk Ricali belirleyen 25/06/2002 tarih ve 2002/23 sayılı Genelgesinin ekinde yer alan Ek-2 sayılı listesinin, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Banka Meclisi üyelerini içermemesi şeklindeki eksik düzenleme nedeniyle iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası meclis üyesi iken emekli olduğu, kendisinin yararlanamadığı havaalanlarındaki VIP hizmetinden hiyerarşik açıdan eşit veya daha aşağıda olan kamu görevlilerinin yararlanabildikleri, banka meclis üyelerinin maaş ve özlük hakları bakımından müsteşar yardımcılarıyla eşdeğer tutulduğu, dava konusu listede müsteşar yardımcılarına yer verilmesine rağmen banka meclis üyelerine yer verilmemesinin hukuka aykırı olduğu, üst konumda bulunan banka meclis üyeleri kapsam dışı bırakılırken daha alt konumdaki başkan yardımcılarının ve atamaları banka meclisince yapılıp başkan yardımcılarına bağlı olarak çalışan genel müdürlerin listede olmasının çelişki olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Genelgenin, dayanağı 3056 sayılı Kanun'a uygun olduğu ve Kanun'un verdiği takdir yetkisi çerçevesinde yürürlüğe konulduğu, havaalanlarındaki VIP salonlarından yararlanmaya yönelik bu hizmetin istisnai bir hizmet olduğu, yalnızca kısıtlı bir zevatı kapsadığı, kapsamının mukayese suretiyle genişletilmesinin, VIP uygulamasının amacından sapmasına, hizmetin aksamasına ve güvenlik sorunlarına yol açacağı, bu nedenle Genelgede hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; T.C. Merkez Bankası Banka Meclisi Üyesi iken emekliye ayırılan davacı tarafından, havaalanlarındaki VİP hizmetinden yararlanacak kamu personeli kapsamına alınması talebiyle yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işleme dayanak oluşturduğundan bahisle 25.06.2002 tarihli ve 2002/23 sayılı Başbakanlık Genelgesinin havaalanlarındaki VİP salonlarından yararlanacak Türk Ricali belirleyen Ek-2 sayılı cetvelinin eksik düzenleme nedeniyle iptali istemiyle açılmıştır.
3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 2. maddesinin (b) bendinde, Devlet Teşkilatının düzenli ve müessir bir şekilde işlemesini temin edecek prensipleri tespit etmek Başbakanlığın görevleri arasında sayılmış; aynı Yasanın 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde de, Başbakanlık Teşkilatının ana hizmet birimlerinden olan Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü'nün, Devlet Teşkilatının düzenli bir şekilde işlemesini sağlayıcı prensipleri tespit etmek, direktifler vermek, önlemler almak ve koordinasyonu sağlamakla görevli olduğuna işaret edilmiş; 33. maddesinde ise, Başbakanlığın, kanunla yerine getirmekle yükümlü olduğu hizmetleri tüzük, yönetmelik, tebliğ ve genelgelerle düzenlemekle görevli ve yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
Anılan Yasa hükümlerine dayanılarak Türkiye'deki bütün havaalanlarında bulunan yabancı konuklar şeref salonları ile VİP salonlarından faydalanacakları ve bu salonları kullanma esaslarını belirlemek amacıyla Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü tarafından 04.10.1993 tarihli ve 1993/42 sayılı Genelge yürürlüğe konulmuş, 25.06.2002 tarihli ve 2002/23 sayılı dava konusu Genelge ise VİP salonlarından yararlanacak Türk Ricali içeren EK-2 sayılı cetveli yeniden düzenlemiştir.
3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'da VİP salonlarından yararlanacak Türk Ricalinin belirlenmesi konusunda herhangi bir kritere yer verilmemiş ve bu suretle konu idarenin takdir yetkisine bırakılmıştır.
Dava konusu Genelge incelendiğinde, VİP salonlarından yararlanacak Türk Ricali belirlenirken Devlet erklerini temsile yetkili olma ve kurumsal hiyerarşiden ziyade işkal edilen makam ve sahip olunan unvan ve konum itibarıyla görevleri gereği sık sık yurt içi ve yurt dışı seyahatlerde bulunan kişilerin havaalanlarında süratli ve nitelikli hizmet almalarının gözetildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, hiyerarşik yapı içindeki konum ve önemden ziyade görevin niteliği esas alınarak yapılan dava konusu düzenlemede T.C. Merkez Bankası Banka Meclisi Üyelerine yer verilmemesinde üst normlara ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, istisnai bir niteliğe sahip olan VİP hizmetinin kapsamının "denklik, benzerlik, hiyerarşik konum" gibi karşılaştırmalar yapılarak genişletilmesinin söz konusu hizmetlerin amacıyla bağdaşmayacağı gibi hizmetin aksamasına ve güvenlik zaafiyetine neden olabileceği de açıktır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Banka Meclisi Üyesi iken 01/02/2001 tarihinde emekli olmuştur.
Davacı tarafından 22/06/2017 tarihli ve 23/06/2017 tarihli dilekçeler ile mülga Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü'ne başvurulmuş ve banka meclisi üyelerinin dava konusu Genelge kapsamına alınması yönünde değişiklik yapılması talep edilmiştir.
Davalı idare tarafından davacının başvuruları zımnen reddedilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından, mülga Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü'nün, Türkiye'deki bütün havaalanlarındaki VIP salonlarından yararlanacak Türk Ricali belirleyen 25/06/2002 tarih ve 2002/23 sayılı Genelgesinin ekinde yer alan Ek-2 sayılı listesinin, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Banka Meclisi üyelerini içermemesi şeklindeki eksik düzenleme nedeniyle iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
İşlem tarihinde yürürlükte bulunan 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 2. maddesinin (b) bendinde, Devlet Teşkilatının düzenli ve müessir bir şekilde işlemesini temin edecek prensipleri tespit etmek Başbakanlığın görevleri arasında sayılmış; aynı Kanun'un 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde de, Başbakanlık Teşkilatının ana hizmet birimlerinden olan Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü'nün, Devlet Teşkilatının düzenli bir şekilde işlemesini sağlayıcı prensipleri tespit etmek, direktifler vermek, önlemler almak ve koordinasyonu sağlamakla görevli olduğu düzenlemesine yer verilmiş; 33. maddesinde ise, Başbakanlığın, kanunla yerine getirmekle yükümlü olduğu hizmetleri tüzük, yönetmelik, tebliğ ve genelgelerle düzenlemekle görevli ve yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
4009 sayılı Dışişleri Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 2. maddesinin (j) bendinde de, Türkiye Cumhuriyetinin Devlet ve Dışişleri protokolünü düzenlemek ve yürütmek Dışişleri Bakanlığının görevleri arasında sayılmıştır.
Yukarıda aktarılan Yasa hükümlerine dayanılarak, Türkiye'deki bütün havaalanlarında bulunan yabancı konuklar şeref salonları ile VIP salonlarından faydalanacakları ve bu salonları kullanma esaslarını belirlemek amacıyla Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünce 04/10/1993 tarih ve 1993/42 sayılı Genelge yürürlüğe konulmuş, bu düzenlemenin yeni düzenleme yapılıncaya kadar geçerli olacağı kabul edilmiş, bu kapsamda VIP salonlarından faydalanacak Türk Rical, Genelgeye ekli Ek-2 sayılı listede belirlenmiştir. 25/06/2002 tarih ve 2002/23 sayılı dava konusu Genelge ise, 1993/42 sayılı Genelgeye ekli Ek-2 sayılı cetveli yeniden düzenlemiştir.
Buna göre, dava konusu Genelgeye ekli Ek-2 sayılı cetvelde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı ve Başkan Yardımcıları ile bu görevlerden emekli olanlara yer verilmiş iken; davacının başvurusuna konu "Banka Meclisi Üyeleri" Genelge kapsamı dışında bırakılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava dosyasının incelenmesinden; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Banka Meclisi Üyesi iken emekli olan davacının; havaalanlarındaki VIP salonlarından faydalanacak Türk Ricali belirleyen listeye, banka meclisi üyelerinin de eklenmesi istemiyle davalı mülga Başbakanlığa başvurduğu; başvurusunun zımnen reddedilmesi üzerine, 25/06/2002 tarih ve 2002/23 sayılı Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü Genelgesinin eksik düzenleme nedeniyle iptali istemiyle bakılmakta olan davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu Genelge, 3056 sayılı Yasaya dayanılarak Türkiye'deki bütün havaalanlarındaki VIP salonlarından yararlanacak Türk Ricali belirlemek amacıyla çıkarılmıştır. Söz konusu Kanunda, anılan hizmetten yararlanacakların tespitine yönelik herhangi bir kritere yer verilmemek suretiyle, konu, idarenin takdir yetkisine bırakılmıştır. Ancak söz konusu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu hususunda kuşku bulunmamaktadır.
Anayasanın başlangıç kısmında kuvvetler ayrımının, Devlet organları arasında üstünlük sıralaması anlamına gelmeyip, belli Devlet yetkilerinin kullanılmasından ibaret ve bununla sınırlı medeni bir iş bölümü ve işbirliği olduğu ve üstünlüğün ancak Anayasa ve kanunlarda bulunduğu belirtilmiştir.
Yukarıda değinildiği üzere, "kuvvetler ayrılığı" ilkesi benimsenerek hazırlanıp yürürlüğe konulan Anayasamızın üçüncü kısmında da, devletin temel örgütlenme biçimi "Cumhuriyetin Temel Organları" başlığı altında sırayla yasama, yürütme ve yargı olarak düzenlenmiştir. Anayasanın da öngördüğü ve güçler ayrılığının esas alındığı bu örgütlenme biçimi dikkate alındığında, Devlet erkanının temsil edileceği yerlerde anılan kurumları (yasama, yürütme, yargı) temsile yetkili olanlara, belirlenen bu sıraya göre yer verilmesi gerektiği tabiidir.
Bununla birlikte, dava konusu Genelgenin incelenmesinden; VIP salonlarından faydalanacak Türk Ricalin belirlenmesinde esas alınan kriterin, yukarıda belirtilen Devlet erklerini temsile yetkili olma hususuyla ilgili olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Nitekim, Toplu Konut İdaresi Başkanı, GAP İdaresi Başkanı ve sendika konfederasyonları genel başkanlarının yürütme organını temsile yetkili olmadığı dikkate alındığında, anılan kişilere temsil amacıyla yer verilmediği açıktır.
Bu çerçevede, dava konusu Genelgenin, işgal ettikleri makam veya sahip oldukları istisnai konum/sıfat nedeniyle, özellikle görevleri gereği sıkça yurt içi veya yurt dışı seyahatlerde bulunan kişilerin, havaalanlarındaki hizmetlerden daha süratli bir şekilde yararlanmaları ve daha nitelikli hizmet almaları amacına yönelik olduğu görülmektedir.
Dolayısıyla, havaalanlarındaki VIP salonlarından yararlanmaya ilişkin bu hizmetin niteliği gereği istisnai bir hizmet olduğu, Devlet Teşkilatının düzenli bir şekilde işlemesini teminen yalnızca kısıtlı bir zevatı kapsadığı; kapsamın mukayese suretiyle genişletilmesinin, VIP uygulamasının amacından sapmasına, hizmetin aksamasına ve güvenlik sorunlarına yol açabileceği sonucuna varılmaktadır.
Diğer bir deyişle, dava konusu Genelgede, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Banka Meclisi Üyelerine yer verilmemesi, söz konusu görevin, Genelgede yer alan diğer görevlerden daha az önemli bir görev olmasından değil; hizmetin istisnai niteliği ile zaman ve mekan güçlüğü yaşanmadan gereği gibi ifası amacından kaynaklanmaktadır.
Bu itibarla, dayanağı 3056 sayılı Kanunla verilen takdir yetkisi çerçevesinde yürürlüğe konulan dava konusu Genelgede hukuka ve kamu yararı ile hizmet gereklerine aykırılık görülmemektedir.
Nitekim, il belediye başkanlarına yer vermemesi nedeniyle hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek dava konusu Genelgenin iptali istemiyle açılan başka bir davada, yukarıda aktarılan genel ilkeler doğrultusunda Dairemizin 16/12/2014 tarih ve E:2010/3645, K:2014/7765 sayılı davanın reddi yolundaki kararı; İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 15/06/2017 tarih ve E:2015/1857, K:2017/2589 sayılı kararıyla onanmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 19/09/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.