T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2017/423
Karar No : 2023/4097
DAVACI : … Barosu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
29/12/2016 tarih ve 29933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, "Doğalgaz Dağıtım Sektörü Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esaslar"ın belirlenmesine ilişkin 26/12/2016 tarih ve 6807 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının 7, 8 ve 11. maddelerinin, yine aynı tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 26/12/2016 tarih ve 6810 sayılı Kurul kararının 1. maddesinin ve anılan düzenleyici işlemlerin dayanağı olduğu belirtilen Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 38. maddesinin 1. fıkrasının ilk cümlesinde yer alan "ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiş güvence bedelinin tahsilinden" ibaresi ile 39. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Güvence bedeli, teminat mektubu ve sayaçların değişimi hususunda dava konusu usul ve esaslarda yapılan düzenlemelerin üst normlarda dayanağının bulunmadığı, 6810 sayılı Kurul kararı ile 2017 yılı için belirlenen bedellerin fahiş olduğu, kombi, ocak, şofben için ayrı ayrı bedeller öngörüldüğü, doğal gaz aboneliğinin zaruri bir ihtiyaç olduğu ve gelir seviyesi göz önüne alındığında katlanılacak mali yükümlülüğün daha da ağırlaştığı, Yönetmeliğin 38. maddesinde güvence bedeli ödendiği takdirde abonelik tesisinin sağlanacağının belirtildiği, bu düzenlemenin sosyal devlet ilkesine ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'da düzenlenen haksız şart yasağına aykırı olduğu, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nda güvence bedeline yönelik düzenleme yer almadığı, zaruri bir abonelik için kanuna aykırı düzenlemeyle güvence bedeli ödenmesi şartı getirilmesinin hukuka aykırı olduğu, Yönetmeliğin 39. maddesinde de Kanun'da tanımlanmayan güvence bedeline ilişkin düzenleme yapıldığı, anılan maddede düzenlemenin gerekçesinin dağıtım şirketlerinin alacaklarının garanti altına alınması olduğunun belirtildiği, bu durumun tüketicinin korunmasına ilişkin mevzuata aykırı olduğu, dağıtım şirketlerine alacaklarını garanti altına alma yönünde ayrıcalık verildiği, dava konusu düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI :
Öncelikle usule ilişkin olarak davacının dava açma menfaati bulunmadığından davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, her ne kadar dava dilekçesinde doğal gaz abonesi olunması nedeniyle menfaatinin ihlal edildiği belirtilmekte ise de dava konusu düzenlemeler kapsamında davacıya doğrudan uygulanan bir işlem bulunmadığından bu iddianın yerinde olmadığı, ayrıca davanın süresinde açılmamış olması nedeniyle süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği,
Esasa ilişkin olarak ise güvence bedeli ve teminatın birer tarife unsuru olması, sayaç değişiminin ise doğal gaz hizmetlerinin sunulmasına ilişkin usul ve esaslar ile ilgili olduğu, bu nedenle söz konusu hususların 4628 ve 4646 sayılı Kanunlar ile verilen özel ve genel düzenleme yapma yetkisi kapsamında kaldığı, güvence bedelinin sebepsiz zenginleşmeye yol açmayacak şekilde enflasyon oranına göre güncellenerek iade edildiği, kendi sorumluluk alanında perakende doğal gaz satışı yapma yetkisi olan dağıtım şirketlerinin müşterilerinden olan alacaklarının ödenmemesi ihtimaline karşılık olarak alacağın garanti altına alınması amacıyla ve müşteri borcuna mahsup edilmek üzere abonelik tesisi esnasında talep edilebilecek bir bedel olarak güvence bedeli alınabilmesine yönelik düzenleme yapıldığı, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 5. maddesi kapsamında haksız şarttan söz edilebilmesi için tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde iyiniyet kuralına aykırı düşecek içimde tüketici aleyhine dengesizlik olması gerektiği, doğal gaz aboneliğinin zaruri bir ihtiyaç olması karşısında güvence bedelinin büyük bir külfet getirdiği yönündeki iddiaların yerinde olmadığı, güvence bedeli ödeme yükümlülüğünün yalnızca mekanik sayaç kullanan müşteriler açısından mevcut olduğu, ön ödemeli sayaç kullanan müşterilerde böyle bir yükümlülük bulunmadığı, 6810 sayılı Kurul kararının 2017 yılına ilişkin bedellerin belirlenmesine yönelik olduğu ve bir önceki yıl bedellerinin TÜFE oranında artırılması suretiyle tespit edildiği, bazı kalemlerde bir önceki yıl bedellerinden daha düşük bedellerin belirlendiği, dava konusu düzenlemelerin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ :
Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'NUN DÜŞÜNCESİ :
Dava, 29/12/2016 tarih ve 29933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, 6807 sayılı "Doğalgaz Dağıtım Sektörü Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esasların" 7, 8 ve 11. maddeleri, yine aynı tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 26/12/2016 tarih ve 6810 sayılı Kurul kararının 1. maddesi, anılan düzenleyici işlemlerin dayanağı olan Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 38. maddesinin 1. fıkrasının ilk cümlesinde yer alan "ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiş güvence bedelinin tahsilinden" ibaresi ile 39. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule yönelik iddiaları yerinde görülmemiştir.
4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5/A maddesinde; "(1) Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu, doğal gaz piyasası ile ilgili olarak aşağıda belirtilen hususlardaki görevleri de yerine getirir: a)Doğal gaz piyasa faaliyetlerine ilişkin plan, politika ve uygulamalarla ilgili Kurum görüş ve önerilerini belirlemek. b) Doğal gaz piyasa faaliyetlerine ilişkin doğrudan taraf olunan uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerin ifası için, Kuruma düşen görevlerin yapılmasını sağlamak. c) Doğal Gaz Piyasası Kanunu ile Kuruma yetki verilen konularda, doğal gaz piyasa faaliyetlerine ilişkin her türlü düzenlemeleri onaylamak ve bunların yürütülmesini sağlamak. d)Doğal Gaz Piyasası Kanununda yer alan lisans ve sertifikaların verilmesine ve bunların yürütülmesi ve iptaline ilişkin her türlü kararları almak ve uygulamak. e)Doğal Gaz Piyasası Kanununda yer alan hükümler dahilinde özel hallerde uygulamaya konulabilecek sınırlama ve yükümlülüklerin tespiti ile fiyat belirlemesine yönelik kararları almak. f)Doğal gaz piyasası içerisinde rekabetin hiç veya yeterince oluşmadığı alanlarda, fiyat ve tarife teşekkülüne ilişkin usul ve esasları düzenlemek. g) Doğal Gaz Piyasası Kanununda belirlenen faaliyetlere ilişkin tarifeleri onaylamak veya tarife revizyonları hakkında karar almak. h) Doğal gaz piyasası faaliyetleri ile ilgili denetleme, ön araştırma ve soruşturma işlemlerinin yürütülmesi, yetkisi dahilinde ceza ve yaptırımları uygulamak ve dava açmak da dahil olmak üzere her türlü adli ve idari makama başvuru kararlarını almak. ı) Doğal Gaz Piyasası Kanununun uygulanması ile ilgili olarak tüzel kişiler veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında çıkacak ihtilafları çözmek. i)Doğal Gaz Piyasası Kanununda gösterilen diğer görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak." düzenlemesi getirilerek Kurulun doğal gaz piyasası ile ilgili görevleri belirlenmiş, Ek-2. maddesinde; "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, doğal gazın ithali, iletimi, dağıtımı, depolanması, ticareti ve ihracatı ile bu faaliyetlerine ilişkin tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini tanımlayan lisans ve sertifikaların verilmesinden, piyasa ve sistem işleyişinin incelenmesinden, dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, maliyeti yansıtan fiyatların incelenmesinden ve piyasada Doğal Gaz Piyasası Kanunu'na uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan yetkili ve sorumludur." hükmüne yer verilmiştir.
4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının, doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması olduğu belirtilmiştir.
03/11/2002 tarih ve 24925 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, doğal gaz şehir içi dağıtım lisansı verilecek şirketin seçimi ve dağıtım lisansı sahibi şirketlerin yapacağı doğal gaz dağıtım faaliyetleri ile müşteri hizmetlerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir." kuralı; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, doğal gaz şehir içi dağıtım lisansı ihalesi, dağıtım şebekesinin inşa edilmesi, işletilmesi, genişletilmesi, iyileştirilmesi, doğal gazın sunumu ve bu faaliyetlerin izlenmesi, denetimi ile dağıtım lisansı ve dağıtım lisansı sahibi şirket ve müşterilerin hak ve yükümlülüklerine ilişkin düzenlemeleri kapsar." kuralı yer almış; anılan Yönetmeliğin dava konusu edilen 38. maddesinde, "Abonelik sözleşmesi; iç tesisatın onayını müteakip gerekli belgelerin dağıtım şirketine ibrazından ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiş güvence bedelinin tahsilinden sonra imzalanır. Abonelik sözleşmesi, doğal gazı fiilen kullanacak olan gerçek veya tüzel kişi veya bunların yetkili temsilcileriyle yapılır. İlk abonelikte 37 nci madde çerçevesinde abonenin doğal gazı en geç beş gün içinde kullanıma açılır. İlk abonelikten sonra aynı adreste yapılacak tüm yeni abonelik işlemlerinde ise; doğal gazın kullanıma açılması iç tesisatın dağıtım şirketi veya kendi adına çalışan sertifikalı şirketlerce kontrol edilmesinden sonra yapılır.
Dağıtım şirketi, sözleşmenin imzalanmasından önce, uygulanacak fiyatlandırma esasları ve sözleşme hükümleri hakkında talep sahibini doğru ve eksiksiz olarak bilgilendirir. Dağıtım şirketi abonelerini konut, ticari, sanayi ve benzeri olmak üzere gruplandırabilir ve bu abone grupları ile standart tip sözleşme yapar.
(Değişik:RG-25/01/2008-26767) Taşıma hizmeti sözleşmesi; dağıtım şirketinin tedarikçilerle, teslim hizmeti sözleşmesi ise dağıtım şirketinin serbest tüketici ve tedarikçilerle doğal gazın devir teslimi için yaptığı sözleşmelerdir. Bu sözleşmelerde ilgili mevzuat çerçevesinde taraflarca serbestçe belirlenen hükümler yer alır.
Dağıtım şirketi ile aboneler veya serbest tüketiciler arasında yapılacak sözleşmelerde, ilgili mevzuata aykırı hükümler yer alamaz." düzenlemesi, 39. maddesinde, "Dağıtım şirketi, alacaklarını garanti altına alabilmek amacıyla, mekanik sayaç kullanan abonelerden abonelik sözleşmesinin imzalanması sırasında bir defaya mahsus olmak üzere güvence bedeli alabilir. Ancak ön ödemeli sayaç kullanan abonelerden güvence bedeli alınmaz. Güvence bedeli, doğal gazı fiilen kullanmak üzere sözleşme yapan kişilerden veya bunların yetkili temsilcilerinden alınır. Güvence bedelleri ile bunların hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar, her yıl tarife önerisi ile birlikte dağıtım şirketi tarafından Kuruma önerilir ve Kurul tarafından belirlenir. Mal ve/veya hizmet üretim amaçlı doğal gaz kullanan aboneler ile serbest tüketiciler güvence bedeli olarak nakit yerine banka kesin teminat mektubu da verebilir.
(Değişik fıkra:RG-27/05/2016-29724) Abonelik sözleşmesi sona eren veya müşterinin muvafakati ile mekanik sayacı ön ödemeli sayaç ile değiştirilen abonenin, dağıtım şirketinde bulunan güvence bedeli, tüm borçların ödenmiş olması ve nakit olarak alınan güvence bedellerinin ise ilgili mevzuat çerçevesinde güncelleştirilmesi kaydıyla, abonelik sözleşmesinin sona ermesine ilişkin talep tarihinden itibaren en geç on beş gün içerisinde aboneye veya onun yetkili temsilcisine iade edilir. Serbest tüketicilerden güvence bedeli alınıp alınmayacağı ve koşulları imzalanacak sözleşmeler kapsamında serbestçe belirlenir." düzenlemesi getirilmiştir.
Doğal Gaz Piyasası faaliyetlerine ilişkin her türlü düzenlemeyi yapmakla görevli bulunan davalı idarece; tüketicilere güvenilir, kaliteli, kesintisiz ve düşük maliyetli hizmet verilmesinin temini için, dağıtım şirketlerinin piyasa faaliyetlerini gerçekleştirirken uyacakları usul ve esaslar ile dağıtım şirketlerinin müşterileri ile alın ilişkilerinin, anılan hizmetlerin aksamasına neden olabilecek oluşumların meydana gelmesini önleyecek şekilde düzenlendiği anlaşılmakta olup; kendi sorumluluk alanında perakende doğalgaz satışı yapma yetkisi olan dağıtım şirketlerinin müşterilerden olan alacaklarının ödenmemesi ihtimaline karşılık alacağın güvence altına alınması amacıyla ve müşteri borcuna mahsup edilmek üzere abonelik tesisi esnasında talep edilebilecek bedelden oluşan güvence bedelinin, abonelik ilişkisinin sona ermesi halinde güncellenmek suretiyle müşteriye iade edilecek olması ve ön ödemeli sayaç kullanan müşterilerin güvence bedelinden muaf tutulmaları kurallarını içeren dava konusu düzenlemelerde anılan kamu hizmetinin gereklerine ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bağlantı ve hizmet bedellerinin 28/12/2011 tarihli ve 3603 sayılı Kurul Kararı ile 2012-2016 yıllarını kapsayan dönem için belirlenip, yıllık olarak Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilan edilen TÜFE oranları ile güncellenmek suretiyle uygulandığı, 3603 sayılı Kurul Kararının 31/12/2016 tarihi itibarıyla yürürlükte kalkmasından dolayı 26/12/2016 tarihli ve 6807 sayılı Kurul Kararı ile Doğal Gaz Dağıtım Sektörü Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esaslar kabul edilip bu esaslara göre 6810 sayılı Kurul Kararındaki bedellerin belirlendiği; 6807 sayılı Kurul Kararının dava konusu edilen 7, 8 ve 11. maddelerinde; 7- (1) Dağıtım şirketi Yönetmeliğin 39 uncu maddesi uyarınca alacaklarını garanti altına alabilmek adına, müşterilerinden Kurul tarafından belirlenen güvence bedelini alabilir. Güvence bedeli peşin ya da taksitlendirme suretiyle tahsil edilebilir. Güvence bedelinin taksitlendirilerek alınması durumunda, taksit tutarları toplamı bu madde kapsamında belirlenen güvence bedeli üst sınırını aşamaz. (2) Doğal gazı dağıtım şirketinden temin etmeyen serbest tüketicilere yönelik güvence bedeli uygulaması ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülür. (3) Dağıtım şirketinin, mekanik sayaç kullanan abonelerine her bir yakıcı cihaz türüne göre ayrı ayrı; merkezi sistem aboneliklerinde ise BBS üzerinden tahakkuk ettirebileceği güvence bedeli üst sınırı Kurul tarafından belirlenir. Ön ödemeli sayaç kullanan abonelerden güvence bedeli alınmaz. (4) Merkezi sisteme dahil olan ve aboneler için belirlenen yakıcı cihaz türü haricinde ayrı bir yakıcı cihazı bulunmayan serbest tüketiciler için tahakkuk ettirilebilecek güvence bedeli üst sınırı üçüncü fıkra hükümlerine göre belirlenir. (5) Dördüncü fıkrada yer verilen serbest tüketiciler dışındaki serbest tüketicilerden son 12 (on iki) aylık dönemde doğal gaz tüketimi olanlar için güvence bedeli üst sının, son 12 (on iki) aylık dönemdeki ardışık 2 (iki) aylık maksimum tüketimi karşılığı güncel doğal gaz bedelini aşmayacak şekilde belirlenir, diğerleri için ise Eşitlik (1)'e göre hesaplanır.
GB = (2 x ÇS x ÇG x YCST x PSF) + (Kx KS) + (S x SS) + (O x OS) + (Ş x ŞS) (1), GB : Müşterilerden alınacak güvence bedeli üst sınırını (TL), ÇS : Müşteri ile dağıtım şirketi arasında belirlenen yakıcı cihazın günlük fiili çalışma saatini (saat), ÇG : Müşteri ile dağıtım şirketi arasında belirlenen aylık çalışma gününü (gün), YCST : Kombi, soba, ocak ve şofben dışında olan ve yedek olarak kullanılan cihazlar hariç olmak üzere, yakıcı cihazların minimum ile maksimum saatlik tüketim kapasitelerinin ortalama değerini (m3 /saat), PSF : Gaz kullanım sözleşmesinin imzalandığı ay geçerli olan tüm vergiler dahil perakende satış fiyatını (TL/Sm3), K : Bu maddenin üçüncü fıkrası kapsamında Kurul tarafından kombi için belirlenmiş güvence bedelini, KS : Kombi sayısını, S : Bu maddenin üçüncü fıkrası kapsamında Kurul tarafından soba için belirlenmiş güvence bedelini, SS : Soba sayısını, O : Bu maddenin üçüncü fıkrası kapsamında Kurul tarafından ocak için belirlenmiş güvence bedelini, OS : Ocak sayısını, Ş : Bu maddenin üçüncü fıkrası kapsamında Kurul tarafından şofben için belirlenmiş güvence bedelini, ŞS ; Şofben sayısını ifade eder. (6) Güvence bedeli Eşitlik (1)'e göre hesaplanan serbest tüketicilere yönelik olarak; gaz kullanımına başlanılmasından itibaren 12 (on iki) aylık sürenin tamamlanmasını müteakip, serbest tüketicinin en yüksek gaz tüketimini gerçekleştirdiği ardışık 2 (iki) aya göre güvence bedeli yeniden hesaplanır. Bu durumda daha Önce hesaplanmış olan güvence bedeli 9 uncu maddeye göre güncellenir ve ardışık 2 (iki) aylık maksimum tüketim miktarının güncel perakende satış fiyatı ile çarpılması sonucu bulunan bedel ile karşılaştırılması suretiyle aradaki fark tespit edilir. Farka esas tutar, doğal gaz faturalarından en fazla altı ay içerisinde ve her taksitin 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmesi suretiyle mahsup edilir, Mahsuplaşma işleminin altıncı ayın sonunda tamamlanamaması halinde, mahsup edilememiş tutar 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmek suretiyle ilgili tarafça defaten ödenir. (7) Beşinci fıkra kapsamındaki serbest tüketicilerin iç tesisat projesinin tadil edilmesi halinde, güvence bedeli uygulaması aşağıdaki esaslar çerçevesinde yürütülür. a) İç tesisat projesinin yakıcı cihaz sayısının artırılması suretiyle tadil edilmesi halinde, eklenen cihaz için ilave güvence bedeli, cihaz sayısı ve türü dikkate alınarak Eşitlik (1)'e göre hesaplanır ve ilgili serbest tüketiciye ilave güvence bedeli olarak tahakkuk ettirilir. b) İç tesisat projesinin yakıcı cihaz çıkartılması suretiyle tadil edilmesi halinde, çıkartılan cihaz için güvence bedeli kapsamında serbest tüketici tarafından ödenmiş bedel, ilgili serbest tüketicinin doğal gaz faturalarından en fazla altı ay içerisinde ve her taksitin 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmesi suretiyle mahsup edilir. Mahsuplaşma işleminin altıncı ayın sonunda tamamlanamaması halinde, mahsup edilememiş tutar 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmek suretiyle dağıtım şirketince defaten ödenir. c)İç tesisat projesinin, mevcut yakıcı cihazın yenisi ile değiştirilmesi suretiyle tadil edilmesi halinde, eski ve yeni cihaz kapasite farkı dikkate alınarak Eşitlik (1)'e göre yemden hesaplama yapılır. Kapasite farkı için hesaplanan tutar, yeni cihazın kapasitesinin değiştirilen cihazın kapasitesinden büyük olması halinde ilgili serbest tüketiciye ilave güvence bedeli olarak tahakkuk ettirilir; tersi durumda ise ilgili serbest tüketicinin doğal gaz faturalarından en fazla altı ay içerisinde ve her taksitin 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmesi suretiyle mahsup edilir. Mahsuplaşma işleminin altıncı ayın sonunda tamamlanamaması halinde, mahsup edilememiş tutar 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmek suretiyle dağıtım şirketince defaten ödenir." 8- (1) 7 nci maddenin beşinci fıkrası kapsamındaki serbest tüketiciler, güvence bedeli olarak nakit yerine teminat mektubu da verebilir. Güvence bedeli olarak gaz kullanım sözleşmesinin imzalanması aşamasında teminat mektubu verilmiş olması durumunda, 7 nci maddenin altıncı fıkrası kapsamında hesaplanan fark dikkate alınmak suretiyle ve ilgili taraflardan birinin talebi halinde teminat mektubu yenilenir. (2) Güvence bedelini teminat mektubu olarak ödeme hakkı bulunan serbest tüketicilerden güvence bedelini daha önce nakit olarak vermiş olanların, talep etmeleri halinde, nakit güvence bedelleri teminat mektubuyla değiştirilir. Değiştirme işlemi, nakit güvence bedelinin 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilen karşılığı tutarında teminat mektubu verilmesi şartıyla, güncelleştirilen nakit güvence bedelinin taksitler halinde ve her taksit 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilerek doğal gaz faturalarından en fazla altı ay içerisinde mahsup edilmesi suretiyle gerçekleştirilir. Mahsuplaşma işleminin altıncı ayın sonunda tamamlanamaması halinde, mahsup edilememiş tutar 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmek suretiyle dağıtım şirketince defaten ödenir. (3) Güvence bedelini teminat mektubu olarak veren serbest tüketiciler için, dağıtım şirketi tarafından her yılın Ocak ayı içerisinde güvence bedeli yeniden hesaplanır ve ilgili taraflardan birinin talebi halinde teminat mektubu yenilenir. Hesaplama, son teminat mektubunun sunulduğu tarihte geçerli olan perakende satış fiyatı ile hesaplamanın yapıldığı Ocak ayında ilgili tüketici için geçerli olan perakende satış fiyatı arasındaki farkın sunulan son teminat mektubuna esas doğal gaz miktarına uygulanması suretiyle yapılır." 11- (1) Bağlantı bedeli 5 inci madde uyarınca tahakkuk ettirilen müşterilerin yazılı talepte bulunması ve dağıtım şirketinin bu talebi onaylaması koşuluyla mevcut mekanik sayaç ön ödemeli sayaç ile değiştirilebilir ya da mevcut mekanik sayaca ön ödemeli sayaç dönüşüm kiti takılabilir. Bu kapsamda dağıtım şirketi tarafından ilgili müşterilere sadece Kurulca belirlenen ön Ödemeli sayaç değişim bedeli tahakkuk ettirilir. (2) Müşterilerin yazılı talepte bulunması ve dağıtım şirketinin bu talebi onaylaması koşuluyla mevcut ön ödemeli sayaç, mekanik sayaç ile değiştirilebilir. Bu durumda dağıtım şirketi tarafından ilgili müşterilerden sayaç ve sayaç değişim bedeli alınmaz. (3) Dağıtım şirketi tarafından müşteri talebi olmaksızın; teknik arıza sebebiyle kullanılamaz durumda olan sayaçlar için 14 (ondört) yılını doldurmuş olmak, diğer hallerde ise 20 (yirmi) yılını doldurmuş olmak kaydıyla; mekanik sayaç ön ödemeli veya mekanik sayaçla ya da ön ödemeli sayaç mekanik veya ön ödemeli sayaçla değiştirilebilir. Bu kapsamda dağıtım şirketi tarafından ilgili müşterilerden sayaç ve sayaç değişim bedeli alınmaz." düzenlemelerinin getirildiği ve bu düzenlemelerin dava konusu Yönetmeliğin uygulanmasına yönelik açıklayıcı kurallar içerdiği ve düzenlemelerde kanuna aykırılık bulunmadığı, dava konusu edilen 6810 sayılı Kurul Kararı ile Dağıtım şirketlerinin 2017 yılı için uygulayacakları bağlantı ve hizmet bedelleri üst sınırlarının;
BAĞLANTI BEDELLERİ TUTAR
Abone Bağlantı Bedeli (TL) 455
İlave Abone Bağlantı Bedeli (TL/100 m2 ) 375
Bağlantı Kontrol ve Onay Bedeli (İlk 100 metre için) (TL) 375
Bağlantı Kontrol ve Onay Bedeli (İlave her 1 metre için) (TL) 2,3
Güvence Bedeli Kombi (TL/Adet) 386
Güvence Bedeli Soba (TL/Konut) 386
Güvence Bedeli Merkezi Sistem (TL/BBS) 386
Güvence Bedeli Ocak (TL) 20
Güvence Bedeli Şofben (TL) 40
Ön Ödemeli Sayaç Değişim Bedeli (TL) 177
Sayaç Açma Kapama Bedeli (TL) 30
Servis Kutusu Söküm Bedeli (TL) 150
İÇ TESİSAT İŞLEM BEDELLERİ
SAYAÇ TIPI TUTAR
G4, G6 (TL/Adet) 30
G10, G16, G25 (TL/Adet) 56
G40, G65, G100 (TL/Adet) 112
G160, G250, G400 (TL/Adet) 170
G400'den büyük (TL/Adet) 229
Kolon Hattı (TL/Proje) 30
olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; abone bağlantı bedellerindeki artışın TÜFE oranı kadar olduğu, doğal gaz bedelindeki düşüşten dolayı 2017 yılında güvence bedellerinin arttırılmasına gerek duyulmadığı, kombi ve merkezi sistem abonelikleri için 2016 yılı bedellerinin uygulanmasına devam edildiği, farklı ihtiyaçlara ve tüketim kapasitesine sahip tüketiciler için farklı güvence bedelleri belirlendiği anlaşılmakta olup; dava konusu işlemlerde anılan Yönetmelik ve mevzuat hükümlerine, hizmetin gereklerine ve hukuka aykırılık saptanmamıştır.
Davacının diğer iddiaları ise, dava konusu düzenleme ve işlemleri kusurlandırıcı mahiyet ve nitelikte görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Doğal Gaz Dağıtım Sektörü Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esaslar 26/12/2016 tarih ve 6807 sayılı Kurul kararı ile onaylanmış ve 29/12/2016 tarih ve 29933 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, aynı tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 26/12/2016 tarih ve 6810 sayılı Kurul kararı ile de söz konusu Usul ve Esaslar'da yer verilen bedellerin üst sınırları 2017 yılı için belirlenmiştir. Bunun üzerine davacı tarafından söz konusu Kurul kararlarının ilgili maddelerinin ve Kurul kararlarının dayanağı olduğu belirtilen Yönetmelik hükümlerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule yönelik itirazları yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Kurul'un doğal gaz piyasası ile ilgili görevleri" başlıklı 5/A maddesinin (c) bendinde, "Doğal Gaz Piyasası Kanunu ile Kurum'a yetki verilen konularda, doğal gaz piyasa faaliyetlerine ilişkin her türlü düzenlemeleri onaylamak ve bunların yürütülmesini sağlamak", (e) bendinde ise "Doğal Gaz Piyasası Kanununda yer alan hükümler dahilinde özel hallerde uygulamaya konulabilecek sınırlama ve yükümlülüklerin tespiti ile fiyat belirlemesine yönelik kararları almak."; Ek-2. maddesinde, "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, doğal gazın ithali, iletimi, dağıtımı, depolanması, ticareti ve ihracatı ile bu faaliyetlerine ilişkin tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini tanımlayan lisans ve sertifikaların verilmesinden, piyasa ve sistem işleyişinin incelenmesinden, dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, maliyeti yansıtan fiyatların incelenmesinden ve piyasada Doğal Gaz Piyasası Kanunu'na uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan yetkili ve sorumludur.
Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun yürütülmesinde, gerçek ve tüzel kişilerin Kurum'dan alacakları lisans veya sertifika kapsamında yapacağı faaliyetlerin denetimi, gözetimi, yönlendirilmesi, uyulacak usul ve esaslar ile bu lisans ve sertifikaların kapsamı, verilme kriterleri, süreleri, bedellerinin tespit şekli, çevre mevzuatı ile uyum sağlaması, sicil kayıtlarının tutulma usulü ile lisans ve sertifika sahiplerinin hak ve yükümlülükleri ve piyasanın düzenlenmesi ile ilgili gerek görülen diğer hususlar çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir.
Kurum, Kurul kararıyla Doğal Gaz Piyasası Kanunu hükümleri uyarınca çıkaracağı yönetmelikleri ve uzun vadeli programları piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin ve ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerini alarak hazırlar.
" kurallarına yer verilmiştir.
4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır." kuralına yer verilmiştir.
Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, doğal gaz şehir içi dağıtım lisansı verilecek şirketin seçimi ve dağıtım lisansı sahibi şirketlerin yapacağı doğal gaz dağıtım faaliyetleri ile müşteri hizmetlerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.
" kuralına yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Müşteri Sözleşmeleri" başlıklı 38. maddesinin birinci fıkrasının davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan hâlinde "Abonelik sözleşmesi; iç tesisatın onayını müteakip gerekli belgelerin dağıtım şirketine ibrazından ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiş güvence bedelinin tahsilinden sonra imzalanır."; "Güvence Bedeli" başlıklı 39. maddesinin davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan hâlinde ise "Dağıtım şirketi, alacaklarını garanti altına alabilmek amacıyla, mekanik sayaç kullanan abonelerden abonelik sözleşmesinin imzalanması sırasında bir defaya mahsus olmak üzere güvence bedeli alabilir. Ancak ön ödemeli sayaç kullanan abonelerden güvence bedeli alınmaz. Güvence bedeli, doğal gazı fiilen kullanmak üzere sözleşme yapan kişilerden veya bunların yetkili temsilcilerinden alınır. Güvence bedelleri ile bunların hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar, her yıl tarife önerisi ile birlikte dağıtım şirketi tarafından Kuruma önerilir ve Kurul tarafından belirlenir. Mal ve/veya hizmet üretim amaçlı doğal gaz kullanan aboneler ile serbest tüketiciler güvence bedeli olarak nakit yerine banka kesin teminat mektubu da verebilir. Abonelik sözleşmesi sona eren veya müşterinin muvafakati ile mekanik sayacı ön ödemeli sayaç ile değiştirilen abonenin, dağıtım şirketinde bulunan güvence bedeli, tüm borçların ödenmiş olması ve nakit olarak alınan güvence bedellerinin ise ilgili mevzuat çerçevesinde güncelleştirilmesi kaydıyla, abonelik sözleşmesinin sona ermesine ilişkin talep tarihinden itibaren en geç on beş gün içerisinde aboneye veya onun yetkili temsilcisine iade edilir. Serbest tüketicilerden güvence bedeli alınıp alınmayacağı ve koşulları imzalanacak sözleşmeler kapsamında serbestçe belirlenir." kurallarına yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Sayaç" başlıklı 40. maddesinde " Bağımsız bölüm maliki, binanın veya tesisin sahibi ya da bunların yetkili temsilcilerinin yazılı talebi ve dağıtım şirketinin onayı ile, dağıtım şirketi tarafından mevcut mekanik sayaç ön ödemeli sayaç ile değiştirilebilir. Dağıtım şirketi, mevcut mekanik sayacın ön ödemeli sayaç ile değişimi hususunda müşterilerine hiçbir şekilde zorlamada bulunamaz. Sayacın değiştirilmesi durumunda alınacak bedel Kurul Kararıyla belirlenir." kuralı yer almıştır.
26/12/2016 tarih ve 6807 sayılı Kurul kararının "Güvence Bedeli" başlıklı 7. maddesinde; "Dağıtım şirketi Yönetmeliğin 39 uncu maddesi uyarınca alacaklarını garanti altına alabilmek adına, müşterilerinden Kurul tarafından belirlenen güvence bedelini alabilir. Güvence bedeli peşin ya da taksitlendirme suretiyle tahsil edilebilir. Güvence bedelinin taksitlendirilerek alınması durumunda, taksit tutarları toplamı bu madde kapsamında belirlenen güvence bedeli üst sınırını aşamaz. Doğal gazı dağıtım şirketinden temin etmeyen serbest tüketicilere yönelik güvence bedeli uygulaması ilgili mevzuat çerçevesinde yürütülür. Dağıtım şirketinin, mekanik sayaç kullanan abonelerine her bir yakıcı cihaz türüne göre ayrı ayrı; merkezi sistem aboneliklerinde ise BBS üzerinden tahakkuk ettirebileceği güvence bedeli üst sınırı Kurul tarafından belirlenir. Ön ödemeli sayaç kullanan abonelerden güvence bedeli alınmaz. Merkezi sisteme dahil olan ve aboneler için belirlenen yakıcı cihaz türü haricinde ayrı bir yakıcı cihazı bulunmayan serbest tüketiciler için tahakkuk ettirilebilecek güvence bedeli üst sınırı üçüncü fıkra hükümlerine göre belirlenir. Dördüncü fıkrada yer verilen serbest tüketiciler dışındaki serbest tüketicilerden son 12 (on iki) aylık dönemde doğal gaz tüketimi olanlar için güvence bedeli üst sınırı, son 12 (on iki) aylık dönemdeki ardışık 2 (iki) aylık maksimum tüketimi karşılığı güncel doğal gaz bedelini aşmayacak şekilde belirlenir, diğerleri için ise Eşitlik (1)’e göre hesaplanır.
GB = (2 x ÇS x ÇG x YCST x PSF) + (K x KS) + (S x SS) + (O x OS) + (Ş x ŞS)
GB : Müşterilerden alınacak güvence bedeli üst sınırını (TL),
ÇS : Müşteri ile dağıtım şirketi arasında belirlenen yakıcı cihazın günlük fiili çalışma saatini (saat),
ÇG : Müşteri ile dağıtım şirketi arasında belirlenen aylık çalışma gününü (gün),
YCST : Kombi, soba, ocak ve şofben dışında olan ve yedek olarak kullanılan cihazlar hariç olmak üzere, yakıcı cihazların minimum ile maksimum saatlik tüketim kapasitelerinin ortalama değerini (m3/saat),
PSF : Gaz kullanım sözleşmesinin imzalandığı ay geçerli olan tüm vergiler dahil perakende satış fiyatını (TL/Sm3),
K : Bu maddenin üçüncü fıkrası kapsamında Kurul tarafından kombi için belirlenmiş güvence bedelini,
KS : Kombi sayısını,
S : Bu maddenin üçüncü fıkrası kapsamında Kurul tarafından soba için belirlenmiş güvence bedelini,
SS : Soba sayısını,
O : Bu maddenin üçüncü fıkrası kapsamında Kurul tarafından ocak için belirlenmiş güvence bedelini,
OS : Ocak sayısını,
Ş : Bu maddenin üçüncü fıkrası kapsamında Kurul tarafından şofben için belirlenmiş güvence bedelini,
ŞS : Şofben sayısını ifade eder.
(6) Güvence bedeli Eşitlik (1)’e göre hesaplanan serbest tüketicilere yönelik olarak; gaz kullanımına başlanılmasından itibaren 12 (on iki) aylık sürenin tamamlanmasını müteakip, serbest tüketicinin en yüksek gaz tüketimini gerçekleştirdiği ardışık 2 (iki) aya göre güvence bedeli yeniden hesaplanır. Bu durumda daha önce hesaplanmış olan güvence bedeli 9 uncu maddeye göre güncellenir ve ardışık 2 (iki) aylık maksimum tüketim miktarının güncel perakende satış fiyatı ile çarpılması sonucu bulunan bedel ile karşılaştırılması suretiyle aradaki fark tespit edilir. Farka esas tutar, doğal gaz faturalarından en fazla altı ay içerisinde ve her taksitin 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmesi suretiyle mahsup edilir. Mahsuplaşma işleminin altıncı ayın sonunda tamamlanamaması halinde, mahsup edilememiş tutar 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmek suretiyle ilgili tarafça defaten ödenir.
(7) Beşinci fıkra kapsamındaki serbest tüketicilerin iç tesisat projesinin tadil edilmesi halinde, güvence bedeli uygulaması aşağıdaki esaslar çerçevesinde yürütülür.
a)İç tesisat projesinin yakıcı cihaz sayısının artırılması suretiyle tadil edilmesi halinde, eklenen cihaz için ilave güvence bedeli, cihaz sayısı ve türü dikkate alınarak Eşitlik (1)’e göre hesaplanır ve ilgili serbest tüketiciye ilave güvence bedeli olarak tahakkuk ettirilir.
b)İç tesisat projesinin yakıcı cihaz çıkartılması suretiyle tadil edilmesi halinde, çıkartılan cihaz için güvence bedeli kapsamında serbest tüketici tarafından ödenmiş bedel, ilgili serbest tüketicinin doğal gaz faturalarından en fazla altı ay içerisinde ve her taksitin 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmesi suretiyle mahsup edilir. Mahsuplaşma işleminin altıncı ayın sonunda tamamlanamaması halinde, mahsup edilememiş tutar 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmek suretiyle dağıtım şirketince defaten ödenir.
c)İç tesisat projesinin, mevcut yakıcı cihazın yenisi ile değiştirilmesi suretiyle tadil edilmesi halinde, eski ve yeni cihaz kapasite farkı dikkate alınarak Eşitlik (1)’e göre yeniden hesaplama yapılır. Kapasite farkı için hesaplanan tutar, yeni cihazın kapasitesinin değiştirilen cihazın kapasitesinden büyük olması halinde ilgili serbest tüketiciye ilave güvence bedeli olarak tahakkuk ettirilir; tersi durumda ise ilgili serbest tüketicinin doğal gaz faturalarından en fazla altı ay içerisinde ve her taksitin 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmesi suretiyle mahsup edilir. Mahsuplaşma işleminin altıncı ayın sonunda tamamlanamaması halinde, mahsup edilememiş tutar 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmek suretiyle dağıtım şirketince defaten ödenir."; "Teminat mektubu" başlıklı 8. maddesinde "7 nci maddenin beşinci fıkrası kapsamındaki serbest tüketiciler, güvence bedeli olarak nakit yerine teminat mektubu da verebilir. Güvence bedeli olarak gaz kullanım sözleşmesinin imzalanması aşamasında teminat mektubu verilmiş olması durumunda, 7 nci maddenin altıncı fıkrası kapsamında hesaplanan fark dikkate alınmak suretiyle ve ilgili taraflardan birinin talebi halinde teminat mektubu yenilenir.
Güvence bedelini teminat mektubu olarak ödeme hakkı bulunan serbest tüketicilerden güvence bedelini daha önce nakit olarak vermiş olanların, talep etmeleri halinde, nakit güvence bedelleri teminat mektubuyla değiştirilir. Değiştirme işlemi, nakit güvence bedelinin 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilen karşılığı tutarında teminat mektubu verilmesi şartıyla, güncelleştirilen nakit güvence bedelinin taksitler halinde ve her taksit 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilerek doğal gaz faturalarından en fazla altı ay içerisinde mahsup edilmesi suretiyle gerçekleştirilir. Mahsuplaşma işleminin altıncı ayın sonunda tamamlanamaması halinde, mahsup edilememiş tutar 9 uncu madde kapsamında güncelleştirilmek suretiyle dağıtım şirketince defaten ödenir. Güvence bedelini teminat mektubu olarak veren serbest tüketiciler için, dağıtım şirketi tarafından her yılın Ocak ayı içerisinde güvence bedeli yeniden hesaplanır ve ilgili taraflardan birinin talebi halinde teminat mektubu yenilenir. Hesaplama, son teminat mektubunun sunulduğu tarihte geçerli olan perakende satış fiyatı ile hesaplamanın yapıldığı Ocak ayında ilgili tüketici için geçerli olan perakende satış fiyatı arasındaki farkın sunulan son teminat mektubuna esas doğal gaz miktarına uygulanması suretiyle yapılır.; "Sayaçların değişimi" başlıklı 11. maddesinde ise ; "Bağlantı bedeli 5 inci madde uyarınca tahakkuk ettirilen müşterilerin yazılı talepte bulunması ve dağıtım şirketinin bu talebi onaylaması koşuluyla mevcut mekanik sayaç ön ödemeli sayaç ile değiştirilebilir ya da mevcut mekanik sayaca ön ödemeli sayaç dönüşüm kiti takılabilir. Bu kapsamda dağıtım şirketi tarafından ilgili müşterilere sadece Kurulca belirlenen ön ödemeli sayaç değişim bedeli tahakkuk ettirilir. Müşterilerin yazılı talepte bulunması ve dağıtım şirketinin bu talebi onaylaması koşuluyla mevcut ön ödemeli sayaç, mekanik sayaç ile değiştirilebilir. Bu durumda dağıtım şirketi tarafından ilgili müşterilerden sayaç ve sayaç değişim bedeli alınmaz. Dağıtım şirketi tarafından müşteri talebi olmaksızın; teknik arıza sebebiyle kullanılamaz durumda olan sayaçlar için 14 (ondört) yılını doldurmuş olmak, diğer hallerde ise 20 (yirmi) yılını doldurmuş olmak kaydıyla; mekanik sayaç ön ödemeli veya mekanik sayaçla ya da ön ödemeli sayaç mekanik veya ön ödemeli sayaçla değiştirilebilir. Bu kapsamda dağıtım şirketi tarafından ilgili müşterilerden sayaç ve sayaç değişim bedeli alınmaz." kuralları yer almıştır.
26/12/2016 tarih ve 6810 sayılı Kurul kararının 1. maddesinde ise; "Dağıtım şirketlerinin 2017 yılı için uygulayacakları bağlantı ve hizmet bedelleri üst sınırları aşağıda belirlenmiştir."
BAĞLANTI BEDELLERİ
TUTAR
Abone Bağlantı Bedeli (TL)
455
İlave Abone Bağlantı Bedeli (TL/100 m2 )
375
Bağlantı Kontrol ve Onay Bedeli (İlk 100 metre için) (TL)
375
Bağlantı Kontrol ve Onay Bedeli (İlave her 1 metre için) (TL)
2,3
Güvence Bedeli Kombi (TL/Adet)
386
Güvence Bedeli Soba (TL/Konut)
386
Güvence Bedeli Merkezi Sistem (TL/BBS)
386
Güvence Bedeli Ocak (TL)
20
Güvence Bedeli Şofben (TL)
40
Ön Ödemeli Sayaç Değişim Bedeli (TL)
177
Sayaç Açma Kapama Bedeli (TL)
30
Servis Kutusu Söküm Bedeli (TL)
150
İÇ TESİSAT İŞLEM BEDELLERİ
SAYAÇ TIPI
TUTAR
G4, G6 (TL/Adet)
30
G10, G16, G25 (TL/Adet)
56
G40, G65, G100 (TL/Adet)
112
G160, G250, G400 (TL/Adet)
170
G400'den büyük (TL/Adet)
229
Kolon Hattı (TL/Proje)
30
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 38. maddesinin 1. fıkrasının ilk cümlesinde yer alan "ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiş güvence bedelinin tahsilinden" ibaresi ile 39. maddesinin ve 26/12/2016 tarih ve 6807 sayılı Kurul kararının 7. maddesinin incelenmesi:
Düzenleyici kurumlar, ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlenmekte olup, bu kuruluşların temel işlevi, toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlarındaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini, birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemektir.
Sözlük anlamı ile "düzenli hâle koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise; sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren norm olarak tanımlanmaktadır. (ÖZAY İl Han, Günışığında Yönetim, İstanbul, 2017, s. 426).
İdarelerin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları düzenleyici işlemler ile objektif bir şekilde düzenlemesi gerekmektedir. İdarelerin, işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir yetkilerini kullanmaları ve bu yetkilerini kullanırken kamu hizmetinin gereklerini ve kamu yararını göz önünde bulundurmaları gerektiği açıktır. İdarelerin düzenleme yetkisinin, yasalarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı idare hukukunun en temel ilkelerindendir.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, doğal gazın güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin doğal gaz piyasasında yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin düzenlenmesini sağlamakla görevli ve yetkilidir. Kurum'un, doğal gazın ithali, iletimi, dağıtımı, depolanması, ticareti ve ihracatı ile bu faaliyetlerine ilişkin tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini tanımlayan lisans ve sertifikaların verilmesinden, piyasa ve sistem işleyişinin incelenmesinden, dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, maliyeti yansıtan fiyatların incelenmesinden ve piyasada 4646 sayılı Kanun'a uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan yetkili ve sorumludur.
Gerek 4646 sayılı Kanun gerekse 4628 sayılı Kanun ile, doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanması hedeflenmiştir. Davalı idare tarafından belirtilen hedeflerin sağlanması amacıyla, doğal gaz piyasasının denetlenip düzenlenmesine yönelik olarak 4628 sayılı Kanun ile kendisine tanınan alan ve sınırlar dahilinde düzenleme yapabileceği açıktır.
4628 sayılı Kanun'un Ek 2. Maddesi uyarınca, Kurum'un, piyasa ve sistem işleyişinin incelenmesinden, dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden
ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, maliyeti yansıtan fiyatların incelenmesinden ve piyasada anılan Kanun'a uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan yetkili ve sorumlu olduğu, ayrıca lisans sahiplerinin hak ve yükümlülükleri ve piyasanın düzenlenmesi ile ilgili gerek görülen diğer hususlarda yönetmelik çıkarma yetkisini haiz olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; "Doğalgaz Dağıtım Sektörü Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esaslar"ın 26/12/2016 tarih ve 6807 sayılı Kurul kararı ile onaylarak yürürlüğe konulduğu, anılan karar ile bağlantı tarifeleri, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği (Yönetmelik) çerçevesinde sunulan hizmetlere ilişkin bedeller, güvence bedeli ve bu bedellerin uygulanmasına yönelik usul ve esasların belirlendiği, davacı tarafından söz konusu Usul ve Esaslar'ın güvence bedelini düzenleyen 7. maddesi ile bu düzenlemenin dayanağı olduğu belirtilen Yönetmelik'in hükümlerinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, davacının hukuka aykırılık iddialarının esas itibariyle üst norm olan 4628 ve 4646 sayılı Kanunlarda güvence bedeliyle ilgili olarak düzenleme yapılabilmesi için davalı idareye verilmiş bir yetkinin mevcut olmadığı, normlar hiyerarşisine aykırı biçimde düzenleme yapıldığı, abonelik sözleşmesi yapılabilmesinin güvence bedelinin ödenmesi koşuluna bağlanmasının sosyal devlet ilkesi ve 6502 sayılı Kanun'da düzenlenen haksız şart yasağına aykırılık teşkil ettiğine yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
4628 sayılı Kanun ve 4646 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği, Kurum'un, doğal gaz şehir içi dağıtım lisansı işlemlerine yönelik görev, yetki ve sorumlulukları, doğal gaz şehir içi dağıtım lisansı ihalesi, dağıtım şebekesinin inşa edilmesi, işletilmesi, genişletilmesi, iyileştirilmesi, doğal gazın sunumu ve bu faaliyetlerin izlenmesi, denetimi ile dağıtım lisansı ve dağıtım lisansı sahibi şirket ve müşterilerin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usûl ve esasları kapsamaktadır.
Anılan Yönetmeliğin dava konusu 38. maddesinin 1. fıkrasında doğal gaz abonelik sözleşmesinin güvence bedelinin tahsilinden sonra imzalanacağı kurala bağlanmış, 39. maddesinde ise hangi abonelerin güvence bedeli ödemekle yükümlü olduğu ve bu bedelin kimlerden alınacağı, bedelin ne şekilde ve hangi Kurum tarafından belirleneceği, abonelik sözleşmesinin sona ermesi halinde bedelin tüketiciye ne şekilde iade edileceğine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Kurul kararının 7. maddesinde ise güvence bedelinin tahsili ve hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Davalı idare tarafından, güvence bedelinin dağıtım şirketlerinin müşterilerinden olan alacaklarının ödenmemesi ihtimaline karşılık alacağın garanti altına alınması amacıyla alınan depozito mahiyetinde bir bedel olduğu, abonelik ilişkisinin sona ermesi halinde belirli bir süre içerisinde enflasyon oranında güncellenerek iade edildiği, güvence bedeli alınmaz ise dağıtım şirketinin alacağının ödenmemesi durumunda bu alacağın tarife yoluyla diğer tüketicilere yansıtılacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, dava konusu düzenlemeler ile doğal gaz abonesi olmak isteyenlerden güvence bedelinin hangi aşamada ve ne şekilde tahsil edileceği, hesaplamanın nasıl yapılacağı ve tahsil edilen bedellerin nasıl iade edileceği ilişkin düzenleme yapıldığı, güvence bedelinin dağıtım şirketlerinin alacaklarının ödenmemesi ihtimaline karşılık alacağın garanti altına alınması amacıyla ve müşteri borcuna mahsup edilmek üzere tahsil edilmesi öngörülen bir bedel olduğu, uygulama ile abonelerin dağıtım şirketine olan borçlarını ödememeleri halinde ödenmeyen bu borcun tarife yoluyla diğer tüketicilere yansıtılmasının önüne geçilmesinin amaçlandığı, kaldı ki güvence bedelinin aboneliğin sona ermesi halinde on beş gün içerisinde enflasyon oranında güncelleştirilerek aboneye iade edilmesi öngörüldüğü, bu bakımdan güvence bedelinin esas itibariyle depozito bedeli niteliğinde olduğu, tahsil ve iade koşullarının sıkı kurallara bağlanarak mali açıdan güçlü ve istikrarlı bir doğal gaz piyasasının oluşturulmasının amaçlandığı anlaşıldığından, 4628 ve 4646 sayılı Kanunların yukarıda aktarılan hükümleri ile davalı idareye verilen yetkiler kapsamında çıkarıldığı anlaşılan dava konusu Yönetmelik ile yine bu Kanunlar ve Yönetmelik ile verilen yetki kapsamında tesis edildiği anlaşılan dava konusu Kurul kararının 7. maddesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
26/12/2016 tarih ve 6807 sayılı Kurul kararının 8 ve 11. maddesinin incelenmesi:
Dava konusu Kurul kararının 8. maddesinde; serbest tüketicilerin güvence bedeli olarak teminat mektubu verebilmesine ilişkin düzenlemeye yer verilmiş, 11. maddesinde ise mekanik sayacın ön ödemeli sayaçla ücret karşılığında, ön ödemeli sayacın mekanik sayaçla ücretsiz olarak değiştirilmesine ilişkin kurallara yer verilmiş, ayrıca teknik arıza sebebiyle kullanılmaz duruma düşen sayaçların aynı nitelikteki sayaçla ücretsiz olarak değiştirilmesine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Bu itibarla, dava konusu düzenlemeler ile serbest tüketicilerin güvence bedeli olarak teminat mektubu verebilmesi ve sayaçların değişimine ilişkin düzenleme yapıldığı, mekanik sayaçların ön ödemeli sayaçla değişimi halinde bedel ödenmesinin diğer hallerde ise sayaç değişiminin bedelsiz olarak değiştirilmesinin öngörüldüğü, mekanik sayacın ön ödemeli sayaçla değişimi halinde ise alınacak bedelin davalı idare tarafından belirleneceğinin Yönetmeliğin 40. maddesinde hüküm altına alındığı anlaşıldığından, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile davalı idareye verilen yetki kapsamında tesis edildiği anlaşılan dava konusu Kurul kararının 8 ve 11. maddelerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
26/12/2016 tarih ve 6810 sayılı Kurul kararının 1. maddesinin incelenmesi:
Dava konusu Kurul kararının 1. maddesi ile dağıtım şirketlerinin 2017 yılı için uygulayacakları bağlantı ve hizmet bedellerinin üst bedelleri her bir hizmet bakımından ayrı ayrı belirlenmiştir.
Davacı tarafından, söz konusu kararda belirlenen bedellerin fahiş olduğu, aynı konuttaki her bir cihaz için ayrı bedellerin öngörülmesinin keyfi bir uygulama olduğu ve tüketicilere ağır bir mali külfet getirdiği iddia edilmektedir.
Davalı idare tarafından, 2017 yılı bağlantı ve hizmet bedellerinin bir kısmının 2016 yılı bedellerinin TÜFE oranında artırılması suretiyle belirlendiği, fahiş bir artışın söz konusu olmadığı, 2017 yılı güvence bedellerinde ise artış yapılmadığı ve 2016 yılı fiyatlarının uygulanmaya devam edildiği, güvence bedellerinin bir kısmında ise indirim yapıldığı, her bir yakıcı cihazın tüketim kapasitesi farklı olduğundan ayrı ayrı bedel öngörüldüğü ve bu durumun eşitlik ilkesine uygun olduğu belirtilmiştir.
Bu itibarla, dava konusu düzenleme ile ilgili mevzuatta yer alan ve davalı idarece belirlenmesi öngörülen bağlantı ve hizmet bedellerinin 2017 yılı üst sınırlarına yer verildiği, bedellerin bir kısmının 2016 fiyatlarının TÜFE oranında artırılması suretiyle belirlendiği, güvence bedellerinin bir kısmında fiyat artışı yapılmazken bir kısmında ise indirim yapıldığı, bu bakımdan davacının fahiş artış iddialarının yerinde olmadığı, cihazlara göre ayrı ayrı bedel belirlenmesinin ise cihazların tüketim kapasitesinin farklı olmasından kaynaklandığı ve buna bağlı olarak kullanılan cihaza göre güvence bedelinin alındığı anlaşıldığından, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile davalı idareye verilen yetki kapsamında tesis edildiği anlaşılan dava konusu Kurul kararının 1. maddesinde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 17/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.