T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2017/463
Karar No : 2023/1592
DAVACI : ... Elektrik Dağıtım A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Kurumu
...
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN_KONUSU : 05/01/2017 tarih ve 29939 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 6. maddesiyle değiştirilen anılan Tebliğin 13. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Dağıtım şirketince kullanıma hazır hâle getirilip yatırım niteliği kazanan ve herhangi bir uygulama döneminde tarifelerine yansıtılmadığı için bedelini geri alamadığı varlıkların ve/veya hurda varlıkların satışından elde edilen gelirlerin sanki bu varlıklara ilişkin yapılan harcamalar tarifeden karşılanmış gibi yatırım harcamalarından düşülmesinin tarifeden alması gereken gelirleri azaltacağı, bu durumun 6446 sayılı Kanun'un 1. maddesine aykırı olduğu, dağıtım şirketinin faaliyetini ifa edebilmek için yaptığı yatırım harcamalarını tam olarak geri alamamasının mülkiyet hakkını ihlâl edeceği, düzenleme ile piyasada etkin rekabetin sağlanması ve tüketicinin korunması amaçlansa bile, ölçülülük kriterini ihtiva etmeyecek nitelikte mülkiyet hakkına müdahalede bulunulduğu, 6446 sayılı Kanun'un 1. maddesindeki amacı gerçekleştirmeye elverişli olmayan, orantısız ve gereksiz bir müdahalede bulunulduğu, Tebliğin 13. maddesinin (b) ve (c) bentlerinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI :
Usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı; esas ilişkin olarak ise, önceki mülga Tebliğ hükmünden farklı bir düzenleme yapılmadığı, tebliğ hükmünün daha açıklayıcı olmasının sağlandığı, Tebliğin 11. maddesinde kabul edilen yatırım harcamaları, yapılması zorunlu olan yatırım harcamaları ile yatırım harcaması niteliğindeki diğer harcamalardan oluştuğundan, davacının yaptığı harcamaların hepsinin tarifeler yoluyla ödenmesi gerektiği iddiasının yerinde olmadığı, tarife metodolojisinde dikkate alınan varlıklar bedeli tarife yoluyla karşılanan ya da karşılanmayan şeklinde ayrılmadığından davacının görüşüne iştirak edilmediği, dağıtım şirketlerinin bilançolarında dağıtım tesisi veya şebekesi dışında da bazı varlıklarının olması ve işbu varlıkların satışından elde edilen gelirlerinde anılan Tebliğ kuralı kapsamında olmadığının açık şekilde ifade edilmesi maksadıyla "dağıtım faaliyetinin ve/veya dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi..." ifadesinin eklendiği, belirli bir fayda için faaliyet kapsamında yapılan yatırımın öngörülen fayda sağlandıktan sonra satışından ya da hurdasından elde edilen gelirin tarifelerden düşülmesi ile tüketici üzerindeki toplam maliyetin azaltılmasının hedeflendiği, 6446 sayılı Kanun'un 9/6. maddesi uyarınca dağıtım şirketlerinin, mülkiyeti kendisine ait olmayan varlıkların veya hurdasının satışından elde ettiği gelirlerin tarife hesabından düşülmesinin mümkün olmadığı, gerek işletme devir hakkı sözleşmesinde gerekse 6446 sayılı Kanun'un 9/6. maddesinde dağıtım tesislerinin mülkiyeti kamuya ait olduğundan dağıtım şirketinin söz konusu tesisler üzerinde mülkiyet hakkının olmadığı ileri sürülmüştür.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'NUN DÜŞÜNCESİ :
Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'UN DÜŞÜNCESİ :
Dava; 05/01/2017 tarih ve 29939 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'in değişik 13. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinin iptali istemi ile açılmıştır.
6446 sayılı Kanunun 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır." hükmü;
9. maddesinin 1. fıkrasında, "Dağıtım faaliyeti, lisansı kapsamında, dağıtım şirketi tarafından lisansında belirlenen bölgede yürütülür. Dağıtım şirketi, lisansında belirlenen bölgede sayaçların okunması, bakımı ve işletilmesi hizmetlerinin yerine getirilmesinden sorumludur. Piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişiler bir dağıtım şirketine ve dağıtım şirketi piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişilere doğrudan ortak olamaz. Dağıtım şirketi, dağıtım faaliyeti dışında bir faaliyetle iştigal edemez. Dağıtım faaliyetiyle birlikte yürütülmesi verimlilik artışı sağlayacak nitelikteki piyasa dışı bir faaliyetin yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Genel aydınlatma, dağıtım sistemi teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak amacıyla kullanılmak üzere elektrik enerjisi satın alınması ile sistem teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak için sözleşmeye bağlanan enerjinin gerçekleşmeler nedeniyle fazlasının satışı bu hükmün istisnasıdır." hükmü yer almaktadır.
05/01/2017 tarih ve 29939 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 6. maddesi ile aynı Tebliğ'in 13. maddesinde değişiklik yapılmış, 1. bendinin (b) fıkrasındaki herhangi bir uygulama döneminde dağıtım faaliyetinin ve/veya dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklar ile, (c) bendindeki, dağıtım faaliyetinin ve/veya dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklardan meydana gelen hurda varlıkların satış gelirleri, kabul edilen net yatırım harcaması hesaplamasında dikkate alınacak varlık satış gelirlerini oluşturacağı hüküm altına alınmıştır.
6446 sayılı Kanunun 1. maddesi hükmü uyarınca davalı idare, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik piyasasının oluşturulması için Kanuna uygun olarak çıkardığı usul ve esaslar ile elektrik dağıtım şirketlerinin gelirlerini ve tarifelerini düzenlemektedir. Dava konusu Tebliğ'in 3. maddesinde belirtildiği üzere, işbu Tebliğ, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'ne dayanılarak hazırlanmıştır.
İlgili Yönetmelikte, dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin dağıtım hizmetinin sunulması sırasında oluşan maliyetlerden mevzuat kapsamında uygun görülenler dikkate alınarak hesaplanan bedeller olduğu açıkça belirtilmiştir. Şirketlerin gelirlerinin düzenlenmesi kapsamındaki parametrelerin ve bu parametreleri oluşturan unsurların Yönetmeliğe dayanılarak çıkartılacak tebliğ ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
Bu amaç doğrultusunda çıkartılan Tebliğ'de, dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin belirlenmesinde, faaliyetlerin yürütülmesi için gerekli olan yatırım harcamaları, işletme giderleri, kayıp enerji tedarik maliyetleri, iletim tarifesi kapsamında ödenen tutarlar, faaliyetin yürütülmesi kapsamında kamu kurumlarına ödenen bedeller, araştırma ve geliştirme giderleri ile dağıtım faaliyetlerinin sürdürülebilmesi için katlanılan diğer maliyetlerin dikkate alınacağı belirtilmiş, Tebliğ'in 11. maddesinde kabul edilen yatırım harcamalarının dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için yapılması zorunlu olan yatırım harcamaları ile yatırım harcaması niteliğindeki diğer harcamalardan oluştuğu belirtilmiştir.
Davalı idare ile dağıtım şirketi arasında sözleşmeye dayalı bir ilişki bulunmayıp, ilgili mevzuat ve lisans hükümleri çerçevesinde, davalı idare, dağıtım şirketinin, üçüncü taraflara sağladığı dağıtım hizmetine ilişkin fiyat, hüküm ve şartları düzenlemektedir. Bu kapsamda, şirketin dağıtım faaliyeti kapsamında oluşan gelir ve giderleri veri olarak değerlendirilmekte ise de, şirketin yapmış olduğu yatırımların hepsinin tarifeden karşılanacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.
Davalı idare, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm gerçek ve tüzel kişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulayacağı hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları belirlemeye, onaylanan tarifeler içerisinde piyasa faaliyetleri ile ilgili olmayan hiç bir unsurun yer almayacağı hüküm altına alınmış olup, dağıtım faaliyeti kapsamında yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit etmeye ve gerektiğinde revize etmeye yetkili olduğundan, üst hukuk normlarına uygun şekilde, 6446 sayılı Kanun'un 1. maddesinde yer alan amacın gerçekleştirilmesi açısından, elektrik piyasasının ihtiyaçlarının öngörerek piyasanın yapısının daha canlı ve dinamik hâle getirilmesi amacıyla, Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'inde yapılan ve davaya konu edilen değişiklik düzenlemesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddedilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
19/12/2015 tarih ve 29567 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'in 05/01/2017 tarih ve 29939 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 6. maddesiyle değiştirilen 13. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı tarafından, davanın süresinde açılmadığının tespiti hâlinde süre aşımı yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı idarenin usule yönelik itirazı geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 4. maddesinde, Kurum'un bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten sorumlu olduğu kurala bağlanmış; 5. maddesinde, tüketicilere güvenilir, kaliteli, kesintisiz ve düşük maliyetli elektrik enerjisi hizmeti verilmesini teminen gerekli düzenlemeleri yapmak, ilgili lisans hükümleri uyarınca hazırlanacak olan ... Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketinin toptan satış fiyat tarifesini, iletim tarifesini, dağıtım tarifeleri ile perakende satış tarifelerini incelemek ve onaylamak, iletim ve dağıtım için yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit etmek ve gerektiğinde ilgili lisans hükümleri doğrultusunda revize etmek Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 1. maddesinde, bu Kanunun amacının; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanması olduğu; “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3. maddesinde, "d) Dağıtım sistemi; Bir dağıtım şirketinin, lisansında belirlenmiş dağıtım bölgesinde işlettiği dağıtım tesisleri ve şebekesini", “ff) Tarife: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin iletimi, dağıtımı ve satışı ile bunlara dair hizmetlere ilişkin fiyat, hüküm ve şartları içeren düzenlemeleri,” ifade edeceği belirtilmiş; "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinde, “(...) 4-Tarifesi düzenlemeye tabi lisans sahibi tüzel kişiler için aşağıda belirtilen hususlara ilişkin hükümler Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikte yer alır: (...) c) Bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmeye, piyasa ihtiyaçlarını dikkate alarak son kaynak tedariği kapsamında ve/veya serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik satışında uygulanacak fiyatlandırma esaslarını tespit etmeye ve bu fiyatlarda enflasyon dâhil ihtiyaç duyulacak diğer ayarlamalara ilişkin formülleri uygulamaya dair yöntemler ve bunların denetlenmesine dair hükümler,(...) d) Hizmet maliyetlerinin yansıtılmasına dair kurallar ile teknik ve teknik olmayan kayıpları asgariye indirecek önlemlerin uygulanmasına dair esasları içeren hükümler(...) ” kuralına yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un "Dağıtım faaliyeti" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında, " Dağıtım faaliyeti, lisansı kapsamında, dağıtım şirketi tarafından lisansında belirlenen bölgede yürütülür. Dağıtım şirketi, lisansında belirlenen bölgede sayaçların okunması, bakımı ve işletilmesi hizmetlerinin yerine getirilmesinden sorumludur. Piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişiler bir dağıtım şirketine ve dağıtım şirketi piyasa faaliyeti gösteren tüzel kişilere doğrudan ortak olamaz. Dağıtım şirketi, dağıtım faaliyeti dışında bir faaliyetle iştigal edemez. Dağıtım faaliyetiyle birlikte yürütülmesi verimlilik artışı sağlayacak nitelikteki piyasa dışı bir faaliyetin yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.(...)"; "Tarifeler ve tüketicilerin desteklenmesi" başlıklı 17. maddesinde, "Bu Kanun kapsamında düzenlenen ve bir sonraki dönem uygulanması önerilen tarifeler, ilgili tüzel kişi tarafından Kurulca belirlenen usul ve esaslara göre, tarife konusu faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içerecek şekilde hazırlanır ve onaylanmak üzere Kuruma sunulur. Kurul, mevzuat çerçevesinde uygun bulmadığı tarife tekliflerinin revize edilmesini ister veya gerekmesi hâlinde resen revize ederek onaylar. İlgili tüzel kişiler Kurul tarafından onaylanan tarifeleri uygulamakla yükümlüdür.(...)(3) Onaylanan tarifeler içinde, söz konusu tüzel kişinin tarife konusu faaliyetine ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedelleri dışında piyasa faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan hiçbir unsur yer alamaz. İletim ek ücreti bu hükmün istisnasını oluşturur. (...) (6) Kurulca düzenlemeye tabi tarife türleri şunlardır: (...) ç) Dağıtım tarifeleri: Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanacak olan dağıtım tarifeleri, elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm gerçek ve tüzel kişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Dağıtım tarifeleri; dağıtım sistemi yatırım harcamaları, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesmebağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur.(...)" kuralı yer almıştır.
Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin "Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4. maddesinde, “Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller: Dağıtım hizmetinin sunulması sırasında oluşan maliyetlerden mevzuat kapsamında uygun görülenler dikkate alınarak hesaplanan bedelleri,"; "Dağıtım tarifesi” başlıklı uyuşmazlık tarihindeki hâliyle 9. maddesinde, “(1) Dağıtım tarifesi; dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller ile tarifenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslardan oluşur.
(2) Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller, dağıtım şirketlerinin dağıtım faaliyetlerini yürütebilmesi için gerekli olan maliyetlerden hareketle belirlenir. Bu kapsamda; dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerinin belirlenmesinde, dağıtım- faaliyetinin yürütülmesi kapsamında gerekli olan yatırım harcamaları ile yatırım harcamalarına ilişkin makul getiri, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp maliyeti, kesme- bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerji maliyeti ve iletim tarifesi kapsamında ödenen tutarlar gibi tüm maliyet ve hizmetler dikkate alınır. Dağıtım şirketlerinin tarifelerine esas alınacak teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin Kurulca belirlenen hedef oranlarını geçmemek kaydı ile teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin maliyetler dağıtım tarifelerinde yer alır ve tüketicilere yansıtılır. Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerinin belirlenmesinde, teknik ve teknik olmayan kayıplara ilişkin hedef oranlarının tespiti ve değiştirilmesi ile oluşacak maliyetin tarifelerde yer alması ve tüketicilere yansıtılmasında 19/12/2015 tarihli ve 29567 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ ve ilgili diğer mevzuat hükümleri esas alınır. Dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedeller; bağlantı durumu, tüketim miktarı ve kullanım amacı gibi ölçütler esas alınarak farklılaştırılabilir.
(3) Dağıtım tarifesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar dağıtım şirketlerinin önerileri de dikkate alınarak Kurul tarafından belirlenir. Söz konusu usul ve esaslar tüm dağıtım bölgeleri için ortak belirlenebileceği gibi, her bir dağıtım bölgesi için ayrı ayrı da belirlenebilir. ”,
“Gelir düzenleme esasları" başlıklı 13. maddesinde, "(1) Gelir düzenlemesinde aşağıda belirtilen hususlar esas alınır: a) Elektriğin tüketicilere güvenilir, yeterli, kaliteli, sürekli ve düşük maliyetli bir şekilde sunulması,
b) Eşit taraflar arasında ayrım gözetmeyen bir düzenleme yapılması,(...)"; “Gelir düzenlemesi kapsamındaki parametrelerin belirlenmesi” başlıklı 16. maddesinde,
“Her bir tarife türüne ilişkin parametreler ile bu parametrelerin tespitinde dikkate alınacak ve alınmayacak harcamalar, gelirler ve diğer unsurlar, bu Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan tebliğler ile ilgili mevzuattaki diğer hükümlere uygun olarak belirlenir." kuralı yer almaktadır.
Dava açıldığı tarihte yürürlükte olan hâliyle 19/12/2015 tarih ve 29567 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "ff) Kabul edilen net yatırım harcamaları: Kabul edilen yatırım harcamaları tutarından varlık satış ve bağlantı gelirlerinin düşülmesi suretiyle her bir tarife yılı için hesaplanan tutarı; gg) Kabul edilen yatırım harcamaları: Ön kabulden geçmiş yatırım harcamalarından bu Tebliğ hükümlerine göre gelir ve tarife düzenlemelerinde esas alınmaları Kurul kararıyla onaylanan yatırım harcamalarını" ifade edeceği belirtilmiş; "Kabul edilen yatırım harcamalarına ilişkin veri ve hesaplamalar" başlıklı 11. maddesinde, "(1) Dağıtım şirketleri tarafından, yapılan yatırımlara ait veriler istenen formatta Kuruma sunulur. Bu kapsamda, gelir ve tarife düzenlemelerinde dikkate alınmayacak olan dağıtım faaliyeti ile ilgili olmayan yatırım harcamaları da ayrıca sunulur.
(2) Kabul edilen yatırım harcamaları, dağıtım faaliyetinin ve/veya dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için yapılması zorunlu olan yatırım harcamaları ile yatırım harcaması niteliğindeki diğer harcamalardan oluşur.(...)" kuralı; 05/01/2017 tarih ve 29939 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 6. maddesiyle değiştirilen 13. maddesinde, "(1) Kabul edilen net yatırım harcaması hesaplamasında dikkate alınacak varlık satış gelirleri aşağıda sayılan varlıkların satış gelirlerinden oluşur: a) Birinci uygulama dönemi öncesinde tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklar. b) Herhangi bir uygulama döneminde dağıtım faaliyetinin ve/veya dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklar. c) Dağıtım faaliyetinin ve/veya dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklardan meydana gelen hurda varlıklar.” kuralları yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdarenin düzenleyici işlem yapabilme yetkisi, Anayasa'nın 124. maddesine dayanan anayasal bir yetki olup, mevzuatla verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla idarece düzenleyici işlemler yapılabileceği kuşkusuzdur. Kamu hizmetlerinin hangi şartlar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden tespit etmek her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara uyum sağlamak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla ve kurallar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişikliklerin yapılması konusunda da idareye takdir yetkisi tanınmıştır.
Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlenmekte olup, bu kuruluşların temel işlevi, toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlardaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemektir. Kamu hizmetlerinin değişen şartlara uyarlanması ve geliştirilmesi ihtiyacı, idarelere, kamu hizmetinin sunumuna ilişkin düzenleyici işlemlerin değiştirilebilmesi ya da yürürlükten kaldırılabilmesi imkânını tanımakta olup, diğer idareler ile karşılaştırıldığında, bağımsız idarî otoritelerin düzenleme yapma ve mevcut düzenlemelerde değişiklik yapma yetkisinin, düzenlemeye tâbi piyasanın dinamik ve teknik yapısı gereği daha kapsamlı olduğu konusunda tereddüt bulunmamaktadır.
Elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mâlî açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulmasını teminen gerekli düzenlemeleri yapmak, dağıtım için yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit ederek gerektiğinde ilgili lisans hükümleri doğrultusunda değiştirmek ve dağıtım tarifelerini incelemek ve onaylamak Kurum'un yetkileri arasındadır. Kurumca onaylanan tarifeler içinde, tarife konusu faaliyetine ilişkin maliyet ve hizmet bedelleri dışında piyasa faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan hiçbir unsur yer almayacaktır. Kurum dağıtım faaliyeti ile ilgili fiyatlandırmanın ana esaslarını tespit etmeye ve gerektiğinde revize etmeye yetkilidir.
Bu kapsamda 2011-2015 ikinci uygulama döneminin sona ermesi dolayısıyla gelecek uygulama dönemi için ihtiyaçları karşılayacak şekilde önceki döneme ait Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ gözden geçirilerek yeni bir taslak hazırlanıp ilgili Kurum ve Kuruluşlar ile 21 dağıtım şirketinin görüşleri doğrultusunda hazırlanan dava konusu Tebliğ düzenlemesi 19/12/2015 tarih ve 29567 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.
05/01/2017 tarih ve 29939 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren, Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 6. maddesi ile aynı Tebliğ'in 13. maddesinde değişiklik yapılmış, 1. bendinin (b) fıkrasındaki herhangi bir uygulama döneminde dağıtım faaliyetinin ve/veya dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklar ile, (c) bendindeki, dağıtım faaliyetinin ve/veya dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için tesis edilmiş veya iktisap edilmiş varlıklardan meydana gelen hurda varlıkların satış gelirleri, kabul edilen net yatırım harcaması hesaplamasında dikkate alınacak varlık satış gelirlerini oluşturacağı kural altına alınmıştır.
6446 sayılı Kanun'un 1. maddesi hükmü uyarınca davalı idare tarafından, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik piyasasının oluşturulması için kanuna uygun olarak çıkarılan usul ve esaslar ile elektrik dağıtım şirketlerinin gelirlerini ve tarifelerini düzenlemek adına Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'ne dayanılarak dava konusu Tebliğ düzenlemesi yapılmıştır.
İlgili Yönetmelikte, dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin dağıtım hizmetinin sunulması sırasında oluşan maliyetlerden mevzuat kapsamında uygun görülenler dikkate alınarak hesaplanan bedeller olduğu açıkça belirtilmiştir. Şirketlerin gelirlerinin düzenlenmesi kapsamındaki parametrelerin ve bu parametreleri oluşturan unsurların Yönetmeliğe dayanılarak çıkartılacak tebliğ ile belirleneceği kural altına alınmıştır.
Bu amaç doğrultusunda çıkartılan Tebliğ'de, dağıtım sisteminin kullanımına ilişkin bedellerin belirlenmesinde, faaliyetlerin yürütülmesi için gerekli olan yatırım harcamaları, işletme giderleri, kayıp enerji tedarik maliyetleri, iletim tarifesi kapsamında ödenen tutarlar, faaliyetin yürütülmesi kapsamında kamu kurumlarına ödenen bedeller, araştırma ve geliştirme giderleri ile dağıtım faaliyetlerinin sürdürülebilmesi için katlanılan diğer maliyetlerin dikkate alınacağı belirtilmiş, Tebliğ'in 11. maddesinde kabul edilen yatırım harcamalarının dağıtım faaliyetinin alt faaliyetlerinin yürütülmesi için yapılması zorunlu olan yatırım harcamaları ile yatırım harcaması niteliğindeki diğer harcamalardan oluştuğu belirtilmiştir.
Davalı idare ile dağıtım şirketi arasında sözleşmeye dayalı bir ilişki bulunmayıp, ilgili mevzuat ve lisans hükümleri çerçevesinde, davalı idare, dağıtım şirketinin, üçüncü taraflara sağladığı dağıtım hizmetine ilişkin fiyat, hüküm ve şartları düzenlemektedir. Bu kapsamda, şirketin dağıtım faaliyeti kapsamında oluşan gelir ve giderleri veri olarak değerlendirilmekte ise de, şirketin yapmış olduğu yatırımların hepsinin tarifeden karşılanacağına ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.
Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanacak olan dağıtım tarifelerinin, elektrik enerjisinin dağıtım sistemi üzerinden naklinden yararlanan tüm gerçek ve tüzel kişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içereceği, dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşacağı, onaylanan tarifeler içerisinde piyasa faaliyetleri ile ilgili olmayan hiç bir unsurun yer almayacağı, ayrıca gelir düzenlemesinde elektriğin tüketicilere güvenilir, yeterli, kaliteli, sürekli ve düşük maliyetli bir şekilde sunulmasının ve eşit taraflar arasında ayrım gözetmeyen bir düzenleme yapılmasının esas olduğu dikkate alındığında, dağıtım faaliyeti kapsamında yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit etmeye ve gerektiğinde revize etmeye yetkili olan davalı idarece, üst hukuk normlarına uygun şekilde, 6446 sayılı Kanun'un 1. maddesinde yer alan amacın gerçekleştirilmesi açısından, elektrik piyasasının ihtiyaçlarını öngörerek piyasanın yapısının daha canlı ve dinamik hâle getirilmesi amacıyla, Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'de yapılan ve davaya konu edilen düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... -TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... -TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 03/04/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.