Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2017/4762 E. , 2022/559 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2017/4762
Karar No : 2022/559
TEMYİZ EDENLER : 1- (Davacı) … Petrol Ür. Oto. Serv. Taş.
Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
2- (Davalı) … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Dava; davacı şirket adına kayıtlı olan …. plakalı araçla tescilli olduğu ilçe dışında yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle davacının 2.190,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ve söz konusu aracın 1 ay süreyle trafikten men'ine ilişkin …. gün ve … sayılı işlemin ve … Büyükşehir Belediyesi Taksi Dolmuş Minibüs Servis Araçları ve Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliğinin 18/2. ve 16/j maddeleri ile anılan Yönetmeliğin 18/2. maddesinde değişiklik yapılmasına ilişkin … sayılı Belediye Meclis Kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … gün ve E:…., K:… sayılı kararıyla, dava konusu … Büyükşehir Belediyesi Taksi-Dolmuş-Minibüs-Servis Araçları ve Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliğinin 18/2. maddesi ve anılan maddede değişiklik yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclisi Kararı yönünden karar verilmesine yer olmadığına, anılan madde uyarınca tesis edilen … Büyükşehir Belediyesi'nin ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararının para cezasına ilişkin kısmının iptaline, aracın bir ay süre ile meslek ve ticaretten men edilmesine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, Bursa Büyükşehir Belediyesi Taksi-Dolmuş-Minibüs-Servis Araçları ve Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliğinin 16/j maddesinin iptali istemi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının dava konusu edilen Yönetmeliğin 18/2. maddesinde ki, "...para cezasının 10 katı, aynı fiilin birden fazla tekrarı halinde her defasında 20 kat olarak..." şeklinde yer alan kural ile dava konusu encümen kararının davacının 1.971,00 TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin iptal hükmüne yönelik davalı idarenin istinaf isteminin reddine, Yönetmeliğin bu maddesinin diğer kısımları ile davacının 219,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin iptal hükmüne yönelik istinaf isteminin kabulü ile uyuşmazlığın bu kısımları yönünden davanın reddine, davacının, dava konusu edilen Yönetmeliğin 16/j maddesi yönünden davanın reddine; yönelik istinaf isteminin reddine, dava konusu encümen kararının aracın 1 ay süreyle meslek ve ticaretten men edilmesine ilişkin red hükmüne yönelik istinaf isteminin ise reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından; Mahkeme kararının aracın bir ay süreyle meslek ve ticaretten men edilmesine ilişkin kısmı ile Yönetmeliğin 16/j maddesi hakkında davacının istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararının davacının istinaf başvurusunun reddine yönelik kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davalı idarece, dava konusu encümen kararının davacının 1.971,00 TL para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının davalının istinaf başvurusunun reddine yönelik kısmının bozulması istenilmiştir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davalı idarece davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Tarafların temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; davacı şirket adına kayıtlı olan … plakalı araçla tescilli olduğu ilçe dışında yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle davacının 2.190,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ve söz konusu aracın 1 ay süreyle trafikten men'ine ilişkin … gün ve … sayılı işlemin ve … Büyükşehir Belediyesi Taksi Dolmuş Minibüs Servis Araçları ve Özel Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliğinin 18/2. ve 16/j maddeleri ile anılan Yönetmeliğin 18/2. maddesinde değişiklik yapılmasına ilişkin 2016-515 sayılı Belediye Meclis Kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı (Başbakanlık), bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (tüzüklerin) uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (b) bendinde; "Kanunların belediyeye verdiği yetkiler çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek", (f) bendinde; "Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek", (p) bendinde; "Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen hertürlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesini gerektirdiği bütün işleri yürütmek" belediyelerin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin (f) bendinde; "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
Öte yandan, 1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkındaki 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muadil Kanun'un 1/1. maddesinde ‘’Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerinin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanununun 32 nci maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin men’ine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir.’’ hükmüne yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 4. maddesinde; "(1) Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, Kanunda açıkca tanımlanabileceği gibi; Kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir.
(2) Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı ancak kanunla belirlenebilir." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar, dava konusu aracın bir ay süreyle meslek ve ticaretten men'ine ilişkin encümen kararına yönelik kısım dışında usul ve hukuka uygun olup, taraflarca ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın, bir ay süreyle meslek ve ticaretten men'ine ilişkin encümen kararına yönelik kısmının incelenmesi:
Dosyasının incelenmesinden, davacı şirkete ait … sayılı plakanın Karacabey ilçesine tahsis edilen plakalar arasında yer aldığı görülmekte ise de, davalı belediye tarafından yürürlüğe konulmuş olan ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan yönetmelik hükümleri kapsamında davalı belediye sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yapmak için gerekli izinlerin alınmadığının … Büyükşehir Belediye Başkanlığı zabıta ekiplerince .. tarihinde yapılan denetimde tespit edilmesi üzerine … Büyükşehir Belediyesi Taksi-Dolmuş-Minibüs ve Servis Araçları Yönetmeliği'nin 18/2. maddesinde yer verilen emre aykırı biçimde taşıma yapılması sebebiyle 1608 sayılı Kanun'un 1. maddesi uyarınca 1 ay süreyle meslek ve ticaretten men ve 5326 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca 2.190,00 TL para cezası verilmesine ilişkin dava konusu encümen kararının alındığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan Yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde, belediye sınırları içinde toplu taşıma ile ilgili olarak belediyelerin düzenleme yapma, ceza verme görev ve yetkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, 1608 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 1. maddesi uyarınca "yasaklanan faaliyetin men'ine" karar verileceği kuralına yer verilmiş olup bu kural uyarınca tescilli olduğu ilçe sınırları dışında yolcu taşımacılığı yaptığından bahisle davacı hakkında izinli hat dışında taşımacılık yapmasını engelleyecek şekilde işlem tesis edilerek davacının izinsiz olarak çalıştığı hattaki faaliyetinin yasaklanması gerekmekte iken davacının tescilli olduğu ilçe sınırları içerisinde de çalışmasına engel olacak şekilde tümüyle meslek ve ticaretten men kararı verildiği görüldüğünden, dava konusu encümen kararının meslek ve ticareti icradan 30 gün süreyle men etme şeklindeki kısmının bu yönüyle hukuka uygun olmadığı anlaşıldığından kararın bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine; davalının temyiz isteminin ise reddine,
2…. Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin temyize konu kararının davacıya ait aracın bir ay süreyle meslek ve ticaretten men'ine yönelik encümen kararına ilişkin kısmının oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3. Kararın diğer kısımlarının oybirliğiyle ONANMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/02/2022 tarihinde kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın davacıya ait aracın bir ay süreyle meslek ve ticaretten men'ine yönelik kısmının da onanması gerektiği görüşü ile kararın bozmaya ilişkin kısmına katılmıyoruz.