T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2017/7429
Karar No : 2024/1138
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Birliği
VEKİLİ : Av. …
2- … Başkanlığı
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Keskin Ziraat Odasında Genel Sekreter vekili olarak görev yapan davacı tarafından işten ve memuriyetten çıkarılmasına ilişkin Keskin Ziraat Odası'nın 12/03/2015 tarihli Oda Meclisi Kararı'nın iptali ve işlem nedeniyle yoksun kalınan tüm özlük ve parasal hakların yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının 22/08/2013 tarihi itibariyle genel sekreter vekilliği görevini yürütmeye başladığı ve teftiş tarihi olan 19/11/2014 tarihi itibariyle de bu görevi uhdesinde bulundurduğu, yapılan soruşturmada yönetim kurulu başkanı, oda meclisi üyeleri, ilgili oda personeli gibi olayla ilgisi bulunan kişilerin ifadelerine başvurulduğu, ayrıca yapılan usulsüz işlemlerin tespiti amacıyla gerekli sayım ve tespitlerin yapıldığı, davacı hakkında zimmet, görevi kötüye kullanma ve resmi belgede sahtecilik suçlarından Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusundan bulunulduğu ve yargılamanın devam ettiği, davacı hakkında yapılan soruşturmada gerek alınan tanık ifadeleri gerek soruşturma raporunun dayandığı tespit ve tutanaklar dikkate alındığında, davacıya isnat edilen fiillerin subuta erdiği kanaatine varıldığından, davacının işten ve memuriyetten çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından usule ilişkin olarak herhangi bir hasım düzeltme kararı olmaksızın Ziraat Odaları Birliği'nin hasım mevkiine alınmasının usule ve hukuka aykırı olduğu, esasa ilişkin olarak ise lise mezunu olduğu, Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi'nin 46. ve 51. maddeleri hükmüne istinaden gerçekleştirilen sınav sonucunda 01/10/1998 tarihinde Keskin Ziraat Odasında memur olarak çalışmaya başladığı, davalı idare bünyesinde yaklaşık 17 yıl onur ve haysiyetiyle hizmet verdiği, 22/08/2013 tarihinde kendi isteği ve arzusu olmaksızın Oda Meclisi kararı ile Oda genel sekreter vekili olarak görevlendirildiği, ancak genel sekreterin görev tanımında yer alan işleri yapacak bilgi ve tecrübesi bulunmadığından bu görevin kağıt üstünde kaldığı, dava konusu usulsüzlüklere esas işlemlerin Oda Yönetim Kurulu Başkanı, istifa eden genel sekreter vekili İsmail Gümüş ve Oda muhasebecisi tarafından gerçekleştirildiği, kendisinin Oda'da getir götür, temizlik ve çay servisi işlerine bakmaya devam ettiği, bu hususun Oda Meclis Karar Defterinden anlaşılabileceği, davacının hiçbir ilgisi ve haberi olmayan ve anılan eylemlere yönelik hiçbir kast ve maksadı olmadığı halde zimmet, görevi kötüye kullanma ve resmi belgede sahtecilik suçları ile ağır şekilde itham edildiği, ortada kanıtlanmış bir durum ve mahkumiyet kararı yokken müfettiş suçlamaları esas alınarak işine haksız surette son verildiği, davacının savunmasının alınmadığı, işten çıkarılmasına esas müfettişlik soruşturma raporunu incelemesi mümkün olmadığı gibi, ne ile suçlandığının dahi kendisine bildirilmediği, davacının işten çıkarılmasına esas 12/03/2015 tarihli Oda Yönetim Kurulu ve Oda Meclis kararlarının kendisine tebliğ edilmediği, aynı gün SGk ile ilişiğinin kesildiği, kendisine tebliğ edilen tek evrakın zimmet iddiası nedeniyle hakkında çıkarılan borcun ödenmesi istemine ilişkin yazı olduğu belirtilerek, hukuka ve usule aykırı olduğu belirtilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı Türkiye Ziraat Odaları Birliği tarafından; Birlik müfettişlerince Keskin Ziraat Odası'nda yapılan soruşturma sonucu düzenlenen 25/02/2015 tarihli Kanuni Soruşturma Raporu ile İdari Soruşturma Raporu'nun Birlik Yönetim Kurulunda görüşülmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı Birlik Yönetim Kurulu kararı ile Oda genel sekreter vekili ...'nın zimmet, görevi kötüye kullanma ve resmi belgede sahtecilik suçlarını işlediği gerekçesi ile Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi m. 54/5 "İşinde kifayetsizliği maddi deliller ile sabit olmak", Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği m. 80 ve 6964 sayılı Kanun m. 42 delaletiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.125/E-g ve dördüncü fıkrası hükümleri gereğince "görevden çıkarma" disiplin cezası ile cezalandırılması gerektiğinin ... tarih ve ... sayılı yazı ile Keskin Ziraat Odası'na bildirildiği, sözkonusu yazının Oda Meclisinde görüşülmesi sonucunda ... tarih ve … sayılı karar ile davacının tazminatsız olarak işten çıkartılması cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, görüleceği üzere dava konusu işlemin 6964 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak tesis edildiği belirtilerek, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Keskin Ziraat Odası genel sekreter vekili olarak görev yaptığı dönem içerisinde, resmi belgede sahtecilik, zimmet ve görevi kötüye kullanma suçlarını işlediği iddiaları kapsamında Türkiye Ziraat Odaları Birliği tarafından Keskin Ziraat Odası Başkanlığına hitaben yazılan ... tarih ve ... sayılı yazı uyarınca Keskin Ziraat Odası Meclisinin ... tarihli kararı ile davacı hakkında tesis edilen işten ve memuriyetten çıkarılma cezasının iptali ve işlem nedeniyle yoksun kalınan tüm özlük ve parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6964 sayılı Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Kanunu'nun "Personel İşlemleri" başlıklı 38. maddesi; "Birlik ve odalarda istihdam edilenlerin işe alınma, çalıştırılma, sicil, atanma, yükselme, nakil, işten ayrılma ve çıkarılma, disiplin işlemleri, aylık ücret ve diğer tüm özlük hakları ile işten ayrılanlara ödenecek tazminatların usul ve esasları yönetmelikte gösterilir."; "Cezai Sorumluluklar" başlıklı 42. maddesi; "Odaların ve Birliğin paraları ile para hükmündeki evrak, senet ve diğer malları aleyhine suç işleyen, yahut bilanço, tutanak, rapor ve diğer her çeşit kâğıt, defter ve kayıtlar üzerinde suç mahiyetinde değişiklik yapan veya bunları kasten yok eden organlara dahil kişiler ile personel hakkında Devlet memurları hakkındaki cezalar uygulanır." hükmünü içermektedir.
04.09.1959 tarih ve 10297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi'nin 45. maddesinde; Ziraat Odalarında ve Ziraat Odaları Birliğinde çalıştırılacak kimselerin memurlar ve hizmetliler olarak iki sınıfa ayrıldığı; 46. maddesinde; memur olabilmek için gerekli şartlar sayılmak suretiyle belirlendikten sonra, anılan maddenin (d) bendinde; "Şeref ve haysiyeti muhil bir suçtan dolayı ağır hapis veyahut bir sene veya daha fazla hapis cezasiyle mahkum bulunmamak" şartının belirlendiği, 54. maddesinde; Nizamnamenin 46. maddesinin a, b, c, d fıkralarında yazılı vasıflardan birini kaybedenlerin, vazifeden dolayı hürriyeti tahdit edici bir ceza ile mahkum olanların, bir ayda 7, bir yılda 20 günden fazla mazeretsiz veya mezuniyetsiz vazifeye devam etmeyenlerin, amirlerinin kanun ve nizamname hükümlerine uygun emir ve talimatlarını yerine getirmemekte israr edenler ile işinde kifayetsizliği maddi delillerle sabit olan Oda ve Odalar Birliği memurlarının, Odalar Birliği umumi katibi, birlik umumi heyeti karariyle ve diğer memurlar tayinlerindeki usule göre işten işten çıkarılacakları, bu madde hükümleri dairesinde işten çıkarılanların, odalarda ve Odalar Birliğinde hiç bir vazifeye kabul edilmeyecekleri düzenlemesine yer verilmiştir.
6964 sayılı Kanun'un 38. Maddesi uyarınca çıkarılan Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği'nin 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, Ziraat Odalarında çalıştırılan personelin işe alınması, nakil, terfi, kadro, çalışma esasları, sosyal, mali, idari ve diğer özlük hakları, ödüllendirme, disiplin yönünden tabi olacakları hükümler ve göreve son verme şartları ile diğer hak ve yükümlülüklere ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir."; 3. Maddesinde; "Bu Yönetmelik; Ziraat Odalarında personel kadrolarında daimi kadrolu ve sözleşmeli olarak çalışan Memur ve Hizmetli personeli kapsar."; 13. maddesinde; "Odalarda Memur ve Hizmetli kadrolarına atama yetkisi Yönetim Kurulunundur. Yönetim Kurulu bu yetkisini devredemez. Oda Genel Sekreteri veya Genel Sekreter Vekili, Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Meclis tarafından atanır. Genel Sekreter dışındaki Oda personeli Yönetim Kurulu kararı ile atanır. Görevden alınmada da aynı usul uygulanır."; 73. maddesinde; "Ziraat Odaları hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi, Oda menfaatlerinin korunması, Odaya duyulan güvenin sağlanması ve bu güvenin sürdürülmesi amacıyla, 6964 sayılı Kanun ve bu kanuna dayalı olarak çıkarılan Tüzük ile bu Yönetmeliğe dayanılarak yapılan düzenlemelerin emrettiği görevlerin; Oda içinde ve dışında yerine getirilmesi, zorunlu kılınan hususlara uyulmaması, yasaklanan işlerin yapılması, yetkilerin aşılması ya da gereken durumlarda yetkilerin kullanılmaması ve kötüye kullanılması hallerinde Ziraat Odaları personeli hakkında bu Yönetmelikte belirtilen disiplin cezaları uygulanır."; 74. maddesinde; "Oda personeline yaptıkları fiil ve eylemin niteliğine ve ağırlığına göre: uyarma, kınama, ücret kesme, kısa süreli durdurma, uzun süreli durdurma, işten çıkarma cezasının verilebileceği belirtildikten sonra, işten çıkarma; personelin, bir daha Ziraat Odasında herhangi bir göreve atanmamak üzere ilişkisinin kesilmesi olarak tanımlanmıştır."; 80. maddesinde; "Görevden çıkarma cezasının uygulanacağı fiil ve haller: a) Vazifeden dolayı hürriyeti tahdit edici bir ceza ile mahkum olmak, b) Bir ayda yedi gün, bir yılda yirmi günden fazla mazeretsiz veya mezuniyetsiz göreve devam etmemek, c)Üstlerinin kanun ve tüzük hükümlerine uygun emir ve talimatlarını yerine getirmemekte ısrar etmek, d) İşine yetersizliği maddi delillerle sabit olmak (rapor, tutanak vb. belgeler), e) Tüzük’ün memur olabilmek için gerekli nitelik ve şartlarını düzenleyen 46. maddesinin (a), (b) ve (d) fıkralarında yazılı niteliklerden birini kaybetmek, f) 657 sayılı Devlet Memurları Yasasının 125/E maddesinde sıralanan; bir daha Devlet Memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve davranışlarda bulunmak olarak belirlendikten sonra, Görevden Çıkarma Cezasının, Ziraat Odaları ve Ziraat odaları Birliği Nizamnamesi ve Ziraat Odaları Personel Yönetmeliğinde belirtilen şartların tahakkuku halinde uygulanacağı, bu hükümlere göre görevden çıkarılanlara herhangi bir tazminat ödenmeyeceği"; 81. maddesinin (a) bendinde; "Birlik Müfettişleri tarafından Odalarda yapılan soruşturmalar: Birlik Müfettişleri tarafından yapılan soruşturma sonucu hazırlanan personelin disiplini ile ilgili raporlar Birlik Yönetim Kurulunda görüşülerek gereğinin yapılması için Odaya gönderilir. Oda Genel Sekreteri veya Genel Sekreter Vekilini ilgilendiren hususlar Oda Meclisinde, diğer personeli ilgilendiren hususlar Yönetim Kurulunda görüşülerek gereği yerine getirilir ve sonucu Birlik’e bildirilir."; anılan maddenin ikinci fıkrası ve devamında; " (2) Personelin savunması alınmadan disiplin cezası verilemez, (3) Oda Yönetim Kurulu tarafından açılan soruşturmalarda; suç teşkil eden fiillere ilişkin personelin yazılı veya sözlü savunması için yedi günden az olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde veya belirtilen tarihte savunmasını yapmayan personel hakkında dosya üzerinde karar verilir, (4) Birlik müfettişleri tarafından hazırlanan soruşturma raporları ayrıca disiplin kurulunda ele alınmaz. Soruşturma raporları doğrudan Oda Yönetim Kurulunda görüşülür, (5) İlgili personelin yazılı savunması alınmak kaydıyla, Odalarda Genel Sekreter tarafından doğrudan uyarma cezası verilebilir. (6) İlgili personelin yazılı savunması alınmak kaydıyla Yönetim Kurulu Başkanı tarafından uyarma cezası verilebilir, (7) Soruşturmayı yapanın veya disiplin kurulunun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen tarihte savunmasını yapmayanlar savunma hakkından vazgeçmiş sayılır,(8) Aynı olaydan dolayı ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması, disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Görevlinin Türk Ceza Kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri ayrıca disiplin cezası uygulanmasını engellemez, (9) Disiplin Kurulu veya birim amirleri tarafından verilen uyarı cezaları Yönetim Kuruluna girmez, (10) Disiplin cezaları verildiği tarihten itibaren hüküm ifade eder ve derhal uygulanır."; 86. maddesinin (i) bendinde; "Görevden çıkartma cezasını gerektiren fiillerin gerçekleşmesi halinde Odada görevli memur ve hizmetlilerin görevine Yönetim Kurulu kararı ile Oda Genel Sekreterinin görevine ise Meclis kararı ile son verilir." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Disiplin cezaları kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.
T.C. Anayasasının 129/2. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği belirtilmiştir. Bu bakımdan, yapılacak disiplin kovuşturmalarında ve disiplin cezası uygulamasında ilgiliye isnat olunan hususun bildirilmesi, dinlenilmesi, savunmasını yapma imkanı tanınması bu madde ile güvence altına alınmakta olup, ilgili kişiye yasal süre içerisinde isnat olunan fiiller bildirilerek savunmasının alınması gerekliliği disiplin hukukunun temel ilkelerindendir.
Olayda; Keskin Ziraat Odası'nda bir takım suiistimallerin yapıldığı iddiaları kapsamında ... tarih ve ... sayılı Genel Sekreterlik Olur'u ile müfettiş görevlendirilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Müfettişlerce yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 25/02/2015 tarihli Soruşturma Raporu'nda; 1-Davacının genel sekreter vekili olarak görev yaptığı dönem (22/08/2013-19/11/2014) içerisinde, teftiş tarihi itibariyle kasada olması gereken 12.451,46-TL'nin zimmete geçirildiği, Oda eski genel sekreter vekili İsmail Gümüş adına işten ayrıldığı tarihten sonra ücret ödenmiş gibi gösterilerek 6.425,09-TL kasa çıkışı ve 3.698,85-TL yasal kesinti yapılması suretiyle toplam 10.123,94-TL'nin gider olarak kaydedildiği, 2014 yılı içerisinde Oda eski genel sekreter vekili İsmail Gümüş adına bordro düzenlenmemekle birlikte toplam 8.110,04-TL yersiz sigorta prim ödemesi yapıldığı, iş makinelerinin tescilinde ve ruhsat verilmesinde usulsüzlükler yapmak suretiyle resmi belgede sahtecilik, zimmet, görevi kötüye kullanma suçlarını işlediği iddialarıyla takibat yapılmak üzere Cumhuriyet Savcılığı'na suç duyurusunda bulunulması, 2- 6964 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat uyarınca "görevden çıkarma" disiplin cezası verilmesi, 3-Oda zararının davacıda rızaen veya yasal yollardan tahsili için gerekli işlemlerin başlatılması gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.
25/02/2015 tarihli İdari Soruşturma Raporu'nun Birlik Yönetim Kurulunda görüşülmesi üzerine ... tarih ve … sayılı Birlik Yönetim Kurulu kararı ile Oda genel sekreter vekili ...'nın zimmet, görevi kötüye kullanma ve resmi belgede sahtecilik suçlarını işlediği gerekçesi ile Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi m. 54/5 "İşinde kifayetsizliği maddi delliler ile sabit olmak", Ziraat Odaları Personel Yönetmeliği 80. maddesi ve 6964 sayılı Kanun 42. madde delaletiyle 657 sayılı develet Memurları Kanunu 125/E-g maddesi ve dördüncü fıkrası hükümleri gereğince "görevden çıkarma" disiplin cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş ve bu husus ... tarih ve ... sayılı yazı ile Keskin Ziraat Odası'na bildirilmiştir.
Keskin Ziraat Odası Meclisince alınan ... tarih ve 4 numaralı karar ile Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı gereğince davacıya işten çıkartma cezası verilmesine ve cezanın aynı gün uygulanmasına karar verildiği, işbu kararın davacıya tebliğine ilişkin dosya kapsamında herhangi bir belge bulunmadığı, ancak iş akdinin 4857 sayılı İş Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca bildirimsiz ve tazminatsız olarak feshedildiğinin Keskin Noterliği'nin … tarih ve … sayılı ihtarnamesi ile davacıya bildirildiği, davacı tarafından işbu işlemin iptali istemiyle … İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyası üzerinden açılan davada sözkonusu noter ihtarının ilgilisi hakkında doğrudan hukuki sonuç doğuracak nitelikte olmadığı, bildirim niteliğinde olduğu ve idari davaya konu edilebilecek kesin ve icrai bir niteliği bulunmadığı gerekçesi ile davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği ve bu kararın temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Ayrıca Keskin Ziraat Odası Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısı ile Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden belirtilen Oda zararını ödemesi gerektiği hususunun davacıya bildirildiği açıktır.
Dava konusu disiplin cezasının verilmesine ilişkin süreçte ise, Türkiye Ziraat Odaları Birliği müfettişlerince düzenlenen 25/02/2015 tarihli İdari Soruşturma Raporu ile Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin ... tarih ve ... sayılı yazısı gereğince bir disiplin soruşturması yapılarak davacının savunmasının alındığına yönelik herhangi bir bilgi ve belgenin dosya içerisinde yer almadığı görülmektedir.
Bu durumda; davacının savunması alınmaksızın görevden çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, işin esasının incelenerek fiilin sübut bulduğu gerekçesiyle davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin .. gün ve E:.., K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 05/03/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.