Danıştay 5. Daire Başkanlığı 2017/7630 E. , 2021/4818 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2017/7630
Karar No : 2021/4818
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … / …
2- … Başkanlığı / ANKARA
Vekili : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … Üniversitesi bünyesinde doçent olarak davacının, 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararında; 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükmü uyarınca kamu görevinden çıkarılan davacı hakkında Kanun Hükmünde Kararname dışında idari davaya konu olabilecek bir işlem olmadığından ve Mahkemelerinin Kanun Hükmünde Kararnamenin hukuki denetimini yapma yetkisi bulunmadığından açılan davanın Mahkemelerince incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacının istinaf başvurusunda bulunması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; savunma hakkı tanınmadan kamu görevinden çıkarılmasına karar verildiği, adil yargılanma hakkının ihlal edildiği, FETÖ/PDY başta olmak üzere hiçbir terör örgütüyle ilgilisinin bulunmadığı, davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken incelenmeksizin ret kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu, 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Anayasa'ya aykırılık teşkil etmesi nedeniyle itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından; henüz gönderilmemiş ise dava dosyasının OHAL İnceleme Komisyonuna gönderilmesi gerektiği, FETÖ/PDY'nin Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmayı hedefleyen silahlı bir terör örgütü olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının esas yönünden gerekçeli olarak onanması, yargılama giderleri yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten, dosyadaki belgeler incelendikten ve davalı Başbakanlık hasım mevkiinden çıkarılarak 703 sayılı Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 219/1. maddesi gereğince Cumhurbaşkanlığı hasım mevkiine alındıktan sonra davacının, 02/05/2017 tarihinde … İdare Mahkemesi kaydına giren ve Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış dilekçesinde; "(...) davanın konusuz kalması nedeniyle temyiz başvurumun iptal edilmesi (...) bu nedenle bütün yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep ederim." şeklinde beyanda bulunduğu, söz konusu dilekçeden, davacının temyiz talebinden kayıtsız ve şartsız feragat edip etmediği anlaşılamaması nedeniyle Dairemizin 09/10/2017 tarihli ara kararıyla temyiz isteminden kayıtsız ve şartsız feragat edip etmediğinin davacıdan sorularak; temyiz isteminden feragat edilmek isteniyor ise, açık bir şekilde temyiz isteminden feragat talebini içeren usulüne uygun biçimde düzenlenecek dilekçenin 30 gün içerisinde sunulmasının istenildiği ancak davacı tarafından anılan ara karara cevap verilmediği anlaşıldığından ve davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi bulunmadığından işin esasına geçildi, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
UYUŞMAZLIĞIN ESASINA YÖNELİK TEMYİZ İSTEMİNİN İNCELENMESİ:
İlgili Mevzuat:
08/03/2018 tarih ve 30354 sayılı (mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un ''Komisyonun oluşumu'' başlıklı 1. maddesinde, "Anayasanın 120. maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur." hükmü; ''Komisyonun görevleri'' başlıklı 2. maddesinde, "(1) Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir.
a)Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi.
...'' kuralı; "Geçiş hükümleri" başlıklı geçici 1. maddesinin 3. fıkrasında, "Komisyonun görev alanına giren konularda daha önce herhangi bir yargı merciine başvurmuş veya dava açmış olanlar için de 7 nci maddedeki usul ve süreler uygulanır. Bu dosyalar hakkında yargı mercilerince karar verilmesine yer olmadığına ve tarafların yaptıkları masrafların üzerlerinde bırakılmasına dosya üzerinden kesin olarak karar verilir, vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu dosyalar, yeni bir başvuru şartı aranmaksızın incelenmek üzere Komisyona gönderilir." düzenlemesi yer almıştır.
Hukuki Değerlendirme:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, Komisyonun görev alanına giren uyuşmazlık konusu işleme dair dava dosyasının, dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek Komisyona gönderilmesi gerekmekte ise de Dairemizin karar verdiği tarih itibarıyla davacının 689 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesi uyarınca kamu görevine iade edildiği anlaşıldığından, dava dosyasının Komisyona gönderilmesine yer olmadığının kabulü gerekmektedir.
Bu itibarla, İdare Mahkemesince verilen incelenmeksizin ret kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının uyuşmazlığın esasına yönelik kısmında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
YARGILAMA GİDERLERİ YÖNÜNDEN TEMYİZ İSTEMİNİN İNCELENMESİ:
Maddi Olay:
… Üniversitesi bünyesinde doçent olarak davacı, 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılmıştır.
Bunun üzerine, anılan işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
Öte yandan, davacı 29/04/2017 tarih ve 30052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 689 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevine iade edilmiştir.
İlgili Mevzuat:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ''Kararlarda bulunacak hususlar'' başlığını taşıyan 24. maddesinin (f) bendinde; kararlarda, yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiğinin belirtileceği, 31. maddesinin gönderme yaptığı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 326. maddesinin birinci fıkrasında, kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği, 331. maddesinin 1. fıkrasında, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerine hükmedileceği kuralına yer verilmiştir.
Hukuki Değerlendirme:
Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca; davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerine hükmedileceği kuralı dikkate alınarak değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Bilindiği üzere, yargılama sonucu bir tarafa yargılama giderlerinin yükletilmesinin nedeni, o tarafın dava açmak ya da dava açılmasına sebebiyet vermek suretiyle karşı tarafın yargılama masrafı yapmasına neden olmasıdır.
Bu durumda; davacının, 675 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile doğrudan kamu görevinden çıkarılmasına dair işleme karşı açılan dava temyiz aşamasındayken, 689 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile görevine iade edildiği dikkate alındığında davalı idarelerin davanın açılmasına sebebiyet verdiği açıktır.
Bu itibarla, dava konusu uyuşmazlıkta yargılama giderlerinin davalı idarelere yüklenmesi gerekirken, davacı üzerinde bırakılmasında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2. Davanın incelenmeksizin reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının uyuşmazlığın esasına yönelik kısmı yönünden yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına ilişkin kısmı yönünden BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/12/2021 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.