Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2017/893 E. , 2020/3424 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2017/893
Karar No : 2020/3424
DAVACI : … Sendikası ( …)
VEKİLLERİ : Av. ..
DAVALI : … Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU:11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in;
1 -1. maddesi ile değişiklik yapılan Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendine eklenen "ve sözlü sınavı" ibaresinin;
2 - 6. maddesi ile 10. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "ve sözlü" ibaresinin;
3 -7. maddesi ile 11. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Başvuruda bulunulan unvanlı kadroya ilişkin birim ve derece belirtilmez." ibaresi ile 11. maddesinin 4. fıkrasına değişiklikle eklenen "itirazlar aynı kurul tarafından değerlendirilerek on iş günü içinde karara bağlanır" ibaresinin;
4 -10. maddesi ile 14. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesine eklenen "ve sözlü sınav" ibaresinin;
5 -11. maddesi ile 16. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen "İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurula üye veya üyeler görevlendirilebilir" ibaresi ile
6 - Sınav kurullarında sınav yapılan kurumda en fazla üyeye sahip üç sendikadan birer temsilci bulunmasına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı Sendika tarafından;
1-12/04/2014 günlü, 28970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nde, 11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapıilmasına Dair Yönetmelik ile değişiklik yapıldığı,
2-11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in;
2-1) 1. maddesiyle, 12/04/2014 günlü, 28970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin; 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendinin; "Unvan değişikliği sınavı: En az orta öğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin yapılacak yazılı ve sözlü sınavı" ifade eder, şeklinde değiştirildiği, değişiklikten önce unvan değişikliği sınavı; "en az orta öğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin görevlere atanabilmek için yapılacak yazılı sınavı ifade eder" şeklinde tanımlanmışken, ilgili değişiklikle birlikte unvan değişikliği sınavı için yazılı sınav şartına "sözlü sınav" ibaresinin eklendiği ve bu sayede öznel değerlendirmeye son derece elverişli olan sözlü sınavlarda idareye sınırsız bir takdir yetkisi tanındığı, sözlü sınav uygulamasının, denetimi neredeyse imkânsız olan ve uygulamada birçok haksızlığı beraberinde getiren, objektiflikten en uzak sınav şekli olduğu, Anayasa'nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. maddesinin birinci fıkrasında, "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargi mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmünün yer aldığı ve dava konusu edilen "ve sözlü sınavı" ibaresinin anılan anayasa hükümlerine aykırılık teşkil ettiği,
2-2) 6. maddesiyle, aynı Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrasının; "(1) Görevde yükselme suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir" şeklinde değiştirildiği, önceki düzenleme; "(1) Şube müdürü, müdür ve bunlarla aynı düzeydeki görevlere görevde yükselme suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda; diğer görevlere görevde yükselme suretiyle atanacak personelin ise yazılı sınavda başarılı olmaları gerekir" hükmünü içermekte iken, dava konusu değişiklik ile görevde yükselme suretiyle atanacakların tamamı için yazılı sınavın yanında sözlü sınava katılma zorunluluğunun getirildiği, sözlü sınav uygulamasının denetimi neredeyse imkânsız olan ve uygulamada birçok haksızlığı beraberinde getiren objektiflikten en uzak sınav şekli olması sebebiyle en azından görüntü ve ses kaydının alınması gerektiği, ancak Yönetmelik'te getirilen sözlü sınav uygulamasının, objektifliği sağlayıcı teknolojik imkanların kullanılmasını içerecek bir şekilde düzenlenmediği,
2-3) 7. maddesiyle, aynı Yönetmeliğin 11. maddesinin 2. fıkrasının; "İlan edilen kadrolar için belirlenen başvuru süresinin son günü itibarıyla aranan nitelikleri taşıyan personel, başvuru şartlarını taşıdığı farklı unvanlı kadrolardan sadece biri için duyuruda belirtilen şekilde başvuruda bulunabilir. Aylıksız izinde bulunanlar dahil olmak üzere, ilgili mevzuat uyarınca verilen izinleri kullanmakta olanların da başvuruda bulunarak sınava katılmaları mümkündür. İlan edilen kadrolara diğer kurumların personeli ve aday memur statüsünde bulunanlar başvuruda bulunamazlar." şeklinde iken, dava konusu düzenleme ile "Başvuruda bulunulan kadroya ilişkin birim ve derece belirtilmez" ibaresinin eklendiği, üniversitelerin yerleşke haricinde, ilçelerde de (Fakülte, Meslek Yüksekokulu gibi) birimleri bulunduğu, unvan değişikliği sınavı sonucu yapılacak atamalarda, farklı yerlerde bulunan birimlere atamaların gerçekleşebileceği, bu durumun da; Anayasa ile güvence altına alınan aile bütünlüğünün korunması gibi temel hakların ihlaline neden olmak suretiyle, aile bütünlüğünü sağlama noktasında ciddi bir mağduriyete yol açacağı, ayrıca, başvuruda bulunulan kadroya ilişkin derece belirtilmemesinin de, atanmaya hak kazanan kişinin, durumuna uygun derece ołmadığı hallerde mağduriyetine yol açacağı,
7. maddesiyle, aynı Yönetmeliğin 11. maddesinin 4. fıkrasının; "(4) Yazılı sınavlara ilişkin başvurular, kapalı zarf içinde bir dilekçe ile ilgili personelin görev yaptığı kurumun personel işlerinden sorumlu birimine yapılır. Başvurular, söz konusu birimlerce başvuru süresinin sona ermesine müteakip açılarak incelenir. Aranan şartları taşıyanlara ilişkin aday listesi kurumların resmî internet sitesinde ilan edilir. Söz konusu aday listesine ilişkin olarak ilan tarihinden itibaren beş iş günü içinde başvuru yapılan kurumun sınav kuruluna itiraz edilebilir ve itirazlar aynı kurul tarafından değerlendirilerek on iş günü içinde karara bağlanır." şeklinde değiştirildiği, söz konusu düzenleme ile getirilen, aday listelerine yapılacak itirazların aynı kurul tarafından değerlendirilmesi usulünün, objektif olmayan, hakkaniyete aykırı uygulamalara sebebiyet verebileceği,
2-4) 10. maddesiyle aynı Yönetmeliğin 14. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinin; "Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve kurumların resmi internet sitesinde ilan edilir." şeklinde değiştirildiği, değişiklikle getirilen "ve sözlü sınav" ibaresinin, sözlü sınav uygulamasının denetimi neredeyse imkânsız ve uygulamada birçok haksızlığı beraberinde getiren, objektiflikten en uzak sınav şekli olması nedeniyle iptalinin hak ve adalet gereği olduğu,
2-5) 11. maddesiyle aynı Yönetmeliğin 16. maddesinin 1. fıkrasının; "(1) Sınav kurulu, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, atamaya yetkili amirce belirlenecek personel birimi temsilcisi ile diğer üyelerden teşekkül etmek üzere beş kişiden oluşur ve aynı usulle birer yedek üye belirlenir. İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurula üye veya üyeler görevlendirilebilir. Sınav kurulunu teşkil eden üyeler sınava alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar." şeklinde değiştirildiği, ilgili değişiklikte belirtilen "İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurula üye ve ya üyeler görevlendirilebilir" ibaresi ile kurum dışından kamu görevlilerinin kurula görevlendirilebilmesi durumunun, hakkaniyete aykırı ve keyfi uygulamalara sebebiyet verebileceği, kamu görevlileri ibaresinin çok geniş kapsamlı olması sebebiyle, "yükseköğretim kurumlarından" olacak şekilde sınırlandırılması gerektiği, bununla birlikte ilgili madde hükmünde; daha şeffaf bir sınav yapılabilmesi için mutlaka sendika temsilcilerinin komisyonda bulunması gerekliliğinden ötürü, ''sınav kurullarında, sınav yapılan kurumda en fazla üyeye sahip üç sendikadan birer temsilci bulunması'' yönünde bir ibareye yer verilmemiş olmasının eksik düzenlemeye sebebiyet verdiği iddia edilerek, anılan maddelerde yer alan düzenlemelerin iptali istenilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı idare tarafından;
1-Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik 22/10/2016 günlü, 29865 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, söz konusu Yönetmeliğin 7'nci maddesi ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik'e eklenen Geçici 12. maddede: "Kurumlar, görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmeliklerini bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç altı ay içerisinde Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe uygun hale getirir..." hükmünün yer aldığı, Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in de, Genel Yönetmeliğe uygun hale getirilmek suretiyle 11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği,
2-Dava konusu Yönetmelik değişikliği maddeleri ile Genel Yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde;
2-1) Genel Yönetmeliğin "Sınav şartı" başlıklı 8. maddesinde: "Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir." hükmü gereğince, yazılı ve sözlü sınavın görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi tüm kadroları kapsamasından dolayı, dava konusu Yönetmeliğin 1. maddesiyle, Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendinin: "Unvan değişikliği sınavı: En az orta öğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin görevlere atanabilmek için yapılacak yazılı ve sözlü sınavı," şeklinde değiştirilerek, Genel Yönetmeliğe uygun hale getirildiği,
2-2) Genel Yönetmelik hükümlerince yazılı ve sözlü sınavın görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi tüm kadroları kapsamasından dolayı, dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesi ile Yönetmeliğin "Sınav şartı" başlıklı 10.maddesinin 1. fikrasının: "Görevde yükselme suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir." şeklinde değiştirilerek, Genel Yönetmeliğe uygun hale getirildiği,
2-3) Genel Yönetmeliğin "Görevde yükselme suretiyle" atanma başlıklı 12/C maddesinde: "Atanmaya hak kazanan personel, başarı sıralaması listesinin kesinleşmesini müteakip en yüksek puandan başlamak üzere belirlenen başarı sıralamasındaki başarı puanlarına göre atanır. Kurumlarca tercih alınması durumunda ise başarı sıralaması esas alınarak ilgili personelin tercihlerine göre atamaları yapılır." hükmünün yer aldığı, Devlet Personel Başkanlığının muhtelif görüşlerinde de; görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına ilişkin olarak; ilgililerin duyurulan ve başvuru şartlarını taşıdıkları farklı unvanlı kadrolardan sadece biri için, ancak, birim veya derece ayrımı gözetmeksizin başvuruda bulunmalarının mümkün olduğu; örneğin, bir personelin, aynı kurumsal ilanda şef kadrosuna başvurmuşken, uzman kadrosuna da başvurmasının mümkün olmadığı; fakat şef kadrosuna başvurduğunda da, ilan edilmiş ve atanma şartlarını taşıdığı tüm derecelerdeki ve birimlerdeki şef kadrolarına başvuruda bulunmuş sayılması gerektiği; bu bağlamda, ilgililerden başvurdukları unvanlı kadroya dair derece veya birim tercihinde bulunmalarının talep edilmesinin uygun olmadığı, ilgililerden tercihlerinin alınması işleminin, başarı sıralamasının tespit edilmesini müteakip yapılmasının yerinde olacağının değerlendirildiği, duyuru ve başvuru aşamasında birim ve dereceye başvurulması durumunda farklı birim ve derecelere başvuran personelin başvurduğu birim ve derecedeki personelin sadece kendi arasında yarışması söz konusu olurken, birimler arasında alınan puan farklılıkları ile daha düşük puan ortalaması olan birimde daha az puan ile atanabilinirken; daha yüksek puan ortalaması bulunan başka bir birime başvuran personelin atanamaması durumunun uygulamada söz konusu olduğu ve bu hususun da Genel Yönetmeliğin ''atama yapılmasında başarı sıralaması esas alınır'' hükmüne aykırı düşmekte olduğu görüldüğünden, Yönetmeliğin bahsi geçen maddesine "Başvuruda bulunulan unvanlı kadroya ilişkin birim ve derece belirtilmez." ibaresinin eklendiği,
2-4) Genel Yönetmeliğin "Sınav Kurulu ve görevleri" başlıklı 13. maddesinde, kurumlarca yaptırılacak sınavlara ilişkin görevde yükselme işlemlerini yürütmek üzere beş kişiden oluşan sınav kurulu veya kurulları teşkil edileceği, sınav kurulu veya kurulları, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, atamaya yetkili amirce belirlenecek personel birimi temsilcisi veya temsilcileri ile diğer üyelerden teşekkül edeceği, ihtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurullara üye veya üyeler görevlendirilebileceği, sınav kurulunu teşkil eden üyelerin görevde yükselme sınavına alınacak personelden, öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamayacakları, ayrıca sınav kurulunun sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürüteceği hükmünün yer aldığı, dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesi ile Yönetmeliğin 11. maddesinin 4. fıkrasına eklenen "itirazlar aynı kurul tarafından değerlendirilerek on iş günü içinde karara bağlanır." ibaresinin, Genel Yönetmelik'te yer alan düzenlemeye uygun olduğu,
2-5) Genel Yönetmeliğin "Başarı sıralaması" başlıklı 12/B maddesinde; "Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro veya pozisyon sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır.Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve kurumların resmi internet sitesinde ilan edilir." hükmüne uyularak, dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesi ile Yönetmeliğin 14. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesine "ve sözlü sınav" ibaresinin eklendiği,
2-6) Genel Yönetmeliğin "Sınav Kurulu ve görevleri" başlıklı 13. maddesinde: "Kurumlarca yaptırılacak sınavlara ilişkin görevde yükselme işlemlerini yürütmek üzere beş kişiden oluşan sınav kurulu veya kurulları teşkil edilir. Sınav kurulu veya kurulları, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, atamaya yetkili amirce belirlenecek personel birimi temsilcisi veya temsilcileri ile diğer üyelerden teşekkül eder. İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurullara üye veya üyeler görevlendirilebilir. Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavina alınacak personelden, öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar." hükmünün yer aldığı, dava konusu Yönetmeliğin 11. maddesi ile Yönetmeliğin 16. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen "İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurula üye veya üyeler görevlendirilebilir" ibaresinin de Genel Yönetmelik'te yer alan düzenlemeye uygun olduğu,
2-7) Genel Yönetmelikte, sınav yapan kurumda en fazla üyeye sahip üç sendikadan birer temsilci olması gerektiğine dair bir hüküm bulunmamakta olup, dayanağını Genel Yönetmelikten alan Kurum Yönetmeliğinde de böyle bir hükme yer verilmemiş olmasının hukuka aykırı bir durum teşkil etmediği, davacının dava konusu olan Yönetmelik hükümlerinin, Anayasa'nın 2, 5, 10, 13, 17 ve 49. maddelerine aykırılık teşkil ettiği iddiasının yerinde olmadığı, dava konusu Yönetmelik hükümleri, kanunda yer alan düzenlemelerin ayrıntılı hale getirilmesinden ibaret olup, hukuka ve yasalara uygun olduğu ileri sürülerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin iptali istenilen maddelerinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi gerektiği düşünülmüştür.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ :Dava, 11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 1. maddesi ile değişiklik yapılan Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendine eklenen "ve sözlü sınavı" ibaresinin; 6. maddesi ile 10. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "ve sözlü" ibaresinin; 7. maddesi ile 11. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Başvuruda bulunulan unvanlı kadroya ilişkin birim ve derece belirtilmez." ibaresi ile 11. maddesinin 4. fıkrasına değişiklikle eklenen "itirazlar aynı kurul tarafından değerlendirilerek on iş günü içinde karara bağlanır" ibaresinin; 10. maddesi ile 14. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesine eklenen "ve sözlü sınav" ibaresinin; 11. maddesi ile 16. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen "İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurula üye veya üyeler görevlendirilebilir" ibaresi ile sınav kurullarında sınav yapılan kurumda en fazla üyeye sahip üç sendikadan birer temsilci bulunmasına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasanın 124. maddesi, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.kuralını taşımaktadır.
İdareler bu çerçevede Yönetmelik çıkarabilecekleri gibi kamu hizmetinin daha etkin ve verimli yürütülmesi amacıyla yönetmelikte değişikliklerde yapabilirler. Yönetmeliklerin Anayasa, Yasa, Tüzük ve hukukun genel ilkelerine aykırı hükümler içermemesi ve öngörülen biçim ve yetki koşullarına uyularak çıkarılması dışında, söz konusu düzenleme yetkisinin kullanılmasına kamu hukuku yönünden herhangi bir engel bulunmadığı açıktır.
657 sayılı Yasa, Devlet memurluğunu bir meslek olarak kabul etmekte ve bunlara, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanı sağlanmasını, sınıflar içinde ilerleme ve yükselme işlemlerinin liyakat sistemine dayandırılmasını öngörmektedir. Yukarıda adı geçen Genel Yönetmeliğin 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu belirtilmiştir.
Görevde yükselme usul ve esaslarının, Genel Yönetmelik ile ve bu Yönetmeliğe dayanılarak yürürlüğe konulan kurum yönetmelikleri ile düzenlenmesindeki amaç, personelin önceden belirlenmiş somut ve objektif kurallara göre hangi kadro ve pozisyonlar için görevde yükselmeye tabi olduğunu, bu kadro ve pozisyonlar için hangi koşulların arandığını bilmesini ve buna göre kendisini hazırlamasını sağlamaktır.
Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğin 11. maddesinin 2. fıkrası, 11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesi ile değiştirilmiş ve bu değişiklik ile "Başvuruda bulunulan unvanlı kadroya ilişkin birim ve derece belirtilmez." kuralı getirilmiştir.
Anılan kuralın uygulanması ile görevde yükselme sınavına katılacak personelin görev almak istemediği birimde görevlendirilmesi, daha önce görev yaptığı birimde üst göreve atanma arzusunda olan personelin, daha önce hiç görev yapmadığı bir birimde ve/veya merkez kampüsü dışında farklı bir ilçede bulunan bir birime atanmasına zorlama sonucunu doğuracağından düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikilği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin 8. maddesinde, görevde yükselme ve unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerektiği hükme bağlanmış, 12/A maddesinde, sözlü sınava ilişkin düzenlemeler yer almış, "Başarı Sıralaması '' başlıklı 12/B maddesinde de, görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro veya pozisyon sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanının esas olduğu belirtilerek başarı puanının tespitine yer verilmiştir
İdarenin, memurların üst görevlere yükselmesini belirli şartlara bağlama konusunda takdir yetkisi bulunduğu kuşkusuz olup; bu yetkinin hukukun genel ilkelerine, üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanılması halinde iptali söz konusu olacaktır.
Dava konusu diğer düzenlemelere gelince; Yönetmelikte, bilgi ve liyakatı ölçerek en başarılı adayı belirlemek amacıyla anılan unvan yönünden yazılı sınavın tamamlayıcısı olarak sözlü sınava yer verilmesinde ve hizmetin bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personel istihdam edilerek gördürülmesi ve personelin ehliyet ve başarısının tesbiti amacıyla sözlü sınavda başarılı olmak için öngörülen koşulda, eşitlik ve objektiflik ilkelerine, 657 sayılı Yasanın temel ilkeleri olan kariyer ve liyakat ilkeleri ile Genel Yönetmeliğe aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu 11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesi ile 11. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Başvuruda bulunulan unvanlı kadroya ilişkin birim ve derece belirtilmez." ibaresi" nin iptali, diğer maddeler yönünden ise davanın reddi gerekeceği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bilgi ve belgeler de incelenmek suretiyle işin gereği düşünüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; 1. maddesi ile değişiklik yapılan Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendine eklenen "ve sözlü sınavı" ibaresinin; 6. maddesi ile 10. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "ve sözlü" ibaresinin; 7. maddesi ile 11. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Başvuruda bulunulan unvanlı kadroya ilişkin birim ve derece belirtilmez." ibaresi ile 11. maddesinin 4. fıkrasına değişiklikle eklenen "itirazlar aynı kurul tarafından değerlendirilerek on iş günü içinde karara bağlanır" ibaresinin; 10. maddesi ile 14. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesine eklenen "ve sözlü sınav" ibaresinin; 1. maddesi ile 16. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen "İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurula üye veya üyeler görevlendirilebilir" ibaresi ile sınav kurullarında sınav yapılan kurumda en fazla üyeye sahip üç sendikadan birer temsilci bulunmasına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinin davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan haliyle Başbakanlık, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik çıkarma yetkisi verilmiştir. İdareler bu yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarabilecekleri gibi, kamu hizmetinin daha etkin ve verimli yürütülmesi amacıyla yönetmeliklerde değişiklikler de yapabilirler. Yönetmeliklerin, "Anayasa, Yasa ve hukukun genel ilkelerine aykırı hükümler içermemesi" ve "öngörülen şekil şartına uyularak çıkarılması" dışında, söz konusu düzenleme yetkisinin kullanılmasına kamu hukuku yönünden herhangi bir engel bulunmadığı açıktır.
Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde, alt düzeydeki normların, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar yürürlüğünü Anayasa'dan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanunlardan almaktadır. Dolayısıyla; bir normun, kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmamaktadır.
15/03/1999 günlü, 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik'in dava konusu düzenlemenin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle "Sınav şartı" başlıklı 8. maddesinde, "Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir" kuralına; "Başarı sıralaması" başlıklı 12/B maddesinde, "Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro veya pozisyon sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve kurumların resmi internet sitesinde ilan edilir.
Başarı puanlarının eşit olması hâlinde, sırasıyla;
a) Hizmet süresi fazla olanlara,
b) Daha üst öğrenimi bitirmiş olanlara,
c) Üst öğrenim mezuniyet notu yüksek olanlara,
öncelik verilmek suretiyle, en yüksek puandan başlamak üzere başarı sıralaması belirlenir.
Görevde yükselme sınavında başarılı olmalarına rağmen, ilan edilen kadro veya pozisyon sayısı nedeniyle ataması yapılamayacak personelden en fazla asıl aday sayısı kadar personel, kurumlarca ihtiyaç duyulması halinde başarı sıralaması listesinde yedek olarak belirlenebilir." kuralına, ''Görevde yükselme suretiyle atanma'' başlıklı 12/C maddesinde: "Atanmaya hak kazanan personel, başarı sıralaması listesinin kesinleşmesini müteakip en yüksek puandan başlamak üzere belirlenen başarı sıralamasındaki başarı puanlarına göre atanır. Kurumlarca tercih alınması durumunda ise başarı sıralaması esas alınarak ilgili personelin tercihlerine göre atamaları yapılır." hükmüne, '' Sınav kurulu ve görevleri'' başlıklı 13. madesinde: ''Kurumlarca yaptırılacak sınavlara ilişkin görevde yükselme işlemlerini yürütmek üzere beş kişiden oluşan sınav kurulu veya kurulları teşkil edilir. Sınav kurulu veya kurulları, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, atamaya yetkili amirce belirlenecek personel birimi temsilcisi veya temsilcileri ile diğer üyelerden teşekkül eder. İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurullara üye veya üyeler görevlendirilebilir. Sınav kurulunu teşkil eden üyeler görevde yükselme sınavına alınacak personelden, öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar. Sınav kurulunun başkan ve üyelerinin görevde yükselme sınavına eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve sıhri hısımlarının katıldığının tespit edilmesi halinde, bu üye veya üyeler sınav kurulu üyeliğinden çıkartılır ve bunların yerine yeni üye veya üyeler görevlendirilir. Sınav kurulu; sınavların yapılması, sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması ve sınavlara ilişkin diğer işleri yürütür. Sınav kurulu, üye tamsayısı ile toplanır. Kararlar oy çokluğuyla alınır. Kurumlar, gerekli görmeleri halinde taşra teşkilatında beş kişiden müteşekkil sınav kurulu veya kurulları oluşturabilir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 15. maddesi ile kurumlara kendi görevde yükselme yönetmeliklerini çıkarma konusunda yetki verilmiş ve düzenleme yapılacak konuların çerçevesi de belirlenmiştir.
11/03/2017 günlü, Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendi; ''Unvan değişikliği sınavı: En az orta öğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin görevlere atanabilmek için yapılacak yazılı ve sözlü sınavı ifade eder.'', 6. maddesi ile Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrası; "(1) Görevde yükselme suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir.",7. maddesi ile Yönetmeliğin 11. maddesinin 2. ve 4. fıkraları; "(2) İlan edilen kadrolar için belirlenen başvuru süresinin son günü itibarıyla aranan nitelikleri taşıyan personel, başvuru şartlarını taşıdığı farklı unvanlı kadrolardan sadece biri için duyuruda belirtilen şekilde başvuruda bulunabilir. Başvuruda bulunulan unvanlı kadroya ilişkin birim ve derece belirtilmez. Aylıksız izinde bulunanlar dâhil olmak üzere, ilgili mevzuatı uyarınca verilen izinleri kullanmakta olanların da başvuruda bulunarak sınava katılmaları mümkündür. İlan edilen kadrolara diğer kurumların personeli ve aday memur statüsünde bulunanlar başvuruda bulunamazlar... (4) Yazılı sınavlara ilişkin başvurular, kapalı zarf içinde bir dilekçe ile ilgili personelin görev yaptığı kurumun personel işlerinden sorumlu birimine yapılır. Başvurular, söz konusu birimlerce başvuru süresinin sona ermesine müteakip açılarak incelenir. Aranan şartları taşıyanlara ilişkin aday listesi kurumların resmî internet sitesinde ilan edilir. Söz konusu aday listesine ilişkin olarak ilan tarihinden itibaren beş iş günü içinde başvuru yapılan kurumun sınav kuruluna itiraz edilebilir ve itirazlar aynı kurul tarafından değerlendirilerek on iş günü içinde karara bağlanır.", 10. maddesi ile Yönetmeliğin 14. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesi "Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve kurumların resmi internet sitesinde ilan edilir.", 11. maddesi ile Yönetmeliğin 16. maddesinin 1. fıkrası; "(1) Sınav kurulu, atamaya yetkili amir veya görevlendireceği kişinin başkanlığında, atamaya yetkili amirce belirlenecek personel birimi temsilcisi ile diğer üyelerden teşekkül etmek üzere beş kişiden oluşur ve aynı usulle birer yedek üye belirlenir. İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurula üye veya üyeler görevlendirilebilir. Sınav kurulunu teşkil eden üyeler sınava alınacak personelden, lisansüstü öğrenim hariç öğrenim ve ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.'' şeklinde düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle, 12/04/2014 günlü, 28970 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendine eklenen '' ve sözlü sınavı", 6. maddesi ile Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "ve sözlü" ibarelerinin iptalleri istemi yönünden;
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik'in dava konusu düzenlemenin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle "Sınav şartı" başlıklı 8. maddesinde, "Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir" düzenlemesine yer verilmiştir. Normlar hiyerarşisine göre bir üst basamakta yer alan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğe uygun hükümler içeren dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.
11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 7. maddesiyle, aynı Yönetmeliğin 11. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Başvuruda bulunulan kadroya ilişkin birim ve derece belirtilmez" cümlesinin iptali istemi yönünden;
Genel Yönetmeliğin ''Görevde yükselme suretiyle atanma'' başlıklı 12/C maddesinde: "Atanmaya hak kazanan personel, başarı sıralaması listesinin kesinleşmesini müteakip en yüksek puandan başlamak üzere belirlenen başarı sıralamasındaki başarı puanlarına göre atanır. Kurumlarca tercih alınması durumunda ise başarı sıralaması esas alınarak ilgili personelin tercihlerine göre atamaları yapılır." hükmü, ''Görevde yükselme yönetmelikleri'' başlıklı 15. maddesinde de: ''Belediyeler ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, il özel idareleri ve bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için İçişleri Bakanlığı; yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarındaki personel için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı olmak üzere kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkaracakları yönetmelikle düzenler. Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığı yetkilidir.'' hükmü yer almaktadır. Bu genel kural doğrultusunda atama konusunda başarı puanının esas alındığı, başvuruların, birim ve derece belirtilmek suretiyle kabulü hususunda ise idareye takdir yetkisi tanındığı, Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığının yetkili kılındığı ve Devlet Personel Başkanlığının muhtelif görüşlerinde de, ilgililerden başvurdukları unvanlı kadroya dair derece veya birim tercihinde bulunmalarının talep edilmesinin uygun olmadığı, ilgililerden tercihlerinin alınması işleminin, başarı sıralamasının tespit edilmesini müteakip yapılmasının yerinde olacağının değerlendirildiği görüldüğünden, Genel Yönetmeliğe aykırı bir hüküm içermeyen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamıştır.
11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Üst Kuruluşları Ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 7. maddesi ile Yönetmeliğin 11. maddesinin 4. fıkrasına eklenen "itirazlar aynı kurul tarafından değerlendirilerek on iş günü içinde karara bağlanır." ibaresinin iptali istemi yönünden;
Genel Yönetmeliğin ''Sınav kurulu ve görevleri'' başlıklı 13. madesinde yer alan düzenlemeye uygun hükümler içeren dava konusu düzenlemede hukuka aykırı bir husus yer almamaktadır.
11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Üst Kuruluşları Ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 10. maddesi ile Yönetmeliğin 14. maddesinin 1. fikrasının 2. cümlesine "ve sözlü sınav" ibaresinin iptali iptali istemi yönünden;
Genel Yönetmeliğin ''Başarı sıralaması'' başlıklı 12/B maddesinde: "Görevde yükselme suretiyle ilan edilen boş kadro veya pozisyon sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı, yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve kurumların resmi internet sitesinde ilan edilir." şeklinde yer alan hüküm ile birebir aynı hükümler içeren dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Üst Kuruluşları Ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesi ile Yönetmeliğin 16. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen "İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurula üye veya üyeler görevlendirilebilir" ibaresinin iptali istemi yönünden;
Genel Yönetmeliğin ''Sınav Kurulu ve görevleri'' başlıklı 13. maddesinde yer alan hükümle aynı doğrultuda kural içeren dava konusu düzenlemede hukuka aykırı bir husus görülmemiştir.
Dava konusu Yönetmelikte, sınav kurullarında, sınav yapılan kurumda en fazla üyeye sahip üç sendikadan birer temsilci bulunmasına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden;
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin ''Sınav Kurulu ve görevleri'' başlıklı 13. maddesinde sınav kurulunda sendika temsilcisine yer verilmesi gerektiği yönünde bir hüküm yer almamaktadır. Bu nedenle dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1- 11/03/2017 günlü, 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin; 1.maddesi ile değişiklik yapılan Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendine eklenen "ve sözlü sınavı", 6. maddesi ile 10. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "ve sözlü", 7. maddesi ile 11. maddesinin 2. fıkrasına eklenen "Başvuruda bulunulan unvanlı kadroya ilişkin birim ve derece belirtilmez.", 11. maddesinin 4. fıkrasına değişiklikle eklenen "itirazlar aynı kurul tarafından değerlendirilerek on iş günü içinde karara bağlanır", 10. maddesi ile 14. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesine eklenen "ve sözlü sınav", 11. maddesi ile 16. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen "İhtiyaç duyulması halinde kurum dışından kamu görevlileri arasından kurula üye veya üyeler görevlendirilebilir" ibareleri ile sınav kurullarında, sınav yapılan kurumda en fazla üyeye sahip üç sendikadan birer temsilci bulunmasına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2- Aşağıda dökümü yapılan …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3- Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen …-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4- Posta giderleri avansından artan tutarın, kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 18/11/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.