T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/10174
Karar No : 2022/1047
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Yalova Belediye Başkanlığında ... Müdürü olarak görev yapan ve YASKİ'de (... Birliği) davalı idare tarafından görevlendirilen davacıya, davalı idare ile ... -SEN arasında 13/01/2017 tarihinde imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 14. maddesine göre yapılması gereken ödemenin yapılmaması üzerine, davalı idareye bu konuda yaptığı 24/02/2017 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Sözleşme'nin 21. maddesinin (B) bendinin (c) alt bendinin iptali ve dava konusu işlem nedeniyle ödenmeyen sosyal denge tazminatı alacağının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararla; dava konusu Sözleşmenin 21. maddesinin (B) bendinin (c) alt bendinin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K: ... sayılı kararı ile anılan düzenlemenin iptaline karar verildiği, iptal kararlarının zaman bakımından geriye yürüyerek etki yarattıkları ve idari davaya konu edilen idari işlemi tesis edildiği tarihten itibaren ortadan kaldırarak, idari işlemden önceki hukuki durumun geri gelmesini sağlayan niteliğe sahip olduğunun bilindiği, Mahkeme kararı ile hukuk alemindeki etki ve sonuçları sona eren dava konusu düzenleme hakkında inceleme konusu kalmadığından, uyuşmazlığın esası hakkında hukuken karar verme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle, Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 21. maddesinin (B) bendinin (c) alt bendi yönünden karar verilmesine yer olmadığına; dava konusu idari başvurunun reddine ilişkin işlem yönünden ise; davacıya sosyal denge tazminatı ödenmemesine gerekçe olarak gösterilen Sözleşme maddesinin iptaline karar verildiği anlaşıldığından, davacının sosyal denge sözleşmesinden yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine yönelik işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı sosyal denge tazminatı alacaklarının idareye başvuru tarihi olan 24/02/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; sosyal denge tazminatı ile ilgili sözleşmeler, 4688 sayılı Kanun'un uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmamakta ise de, Anayasa ve kanunların emredici hükümlerine aykırı düzenlemeler içermemeleri koşuluyla sözleşme hukuku bağlamında bir bütün olarak değerlendirilmeleri gerektiği, 375 sayılı Kanun hükmünde Kararname'nin Ek 15. maddesinin idareye sosyal denge tazminatının ödenip ödenmemesi konusunda takdir yetkisi tanıdığı, tarafların karşılıklı hak ve borçlarını belirli bir noktada kabullendikleri, sözleşme içinde belirli bir taraf için yükümlülük olarak kabul edilen bir hükmün diğer taraf için hak olduğunun, dolayısıyla yukarıda anılan istisna dışında sözleşme içindeki herhangi bir hak ya da yükümlüğün uygulanmaması halinde tüm sözleşmenin ifa edilmesinin de konunun dahil olduğu hukuk kapsamında güçlükler yaratacağı, dava konusu Sözleşme'nin 21. maddesinin (B) bendinin (c) alt bendindeki "Yalova Belediyesi dışında başka kurumlara görevlendirilenlerin sosyal denge tazminatından yararlanamayacağı" yolundaki hükmünün Anayasa ve kanunların emredici bir hükmüne aykırılık taşımadığı, Belediye ile Sendikanın karşılıklı kabul ettiği toplu sözleşmenin taraflar açısından hak ve yükümlülük olarak nitelendirilebilecek ve toplu görüşme kavramı içinde kabul edilebilecek nitelikte olduğu görüldüğünde, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle; sosyal denge tazminatı sözleşmesinin ''sosyal denge tazminatından yararlanamama şartları'' başlıklı ''Yalova Belediyesi Dışında Başka Kurumlara Görevlendirilenler'' ibareli 21. maddesinin (B) bendinin (c) alt bendi yönünden karar verilmesine yer olmadığı, 24/02/2017 tarihli talebin reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali, davacının yoksun kaldığı sosyal denge tazminatının idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davalı idarece davacıya ödenmesi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, istinaf başvurusuna konu Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Kamu çalışanlarına sosyal denge tazminatı adı altında ödeme yapılabileceği hususunun 375 sayılı KHK'nın Ek 15. maddesinde düzenlendiği, anılan hüküm ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 32. maddesi ile de yapılacak ödemelerin usul ve esaslarının belirlendiği ancak söz konusu hükümlerde sosyal denge sözleşmesinden yararlanmak için ek mali yükümlülük, yani sınırlama getirilebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, davacının görevlendirilmiş olduğu YASKİ'nin Yalova'nın su ve kanalizasyon sorunları ile ilgilenen kurum olduğu, davacının Yalova Belediyesi'nin Belediye Kanunu gereğince hiç görev alanına girmeyen bir kurumda belediye tarafından görevlendirilmediği, davacıya maaş ödemesinin belediye tarafından yapıldığı, sosyal denge tazminatı ödemesinin bir sosyal hak olduğu ve başka kurumda görevlendirilen bir memurun sosyal denge tazminatından faydalandırılmamasının sosyal denge tazminatı ödemesine yönelik mevzuatın amacına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Yalova Belediye Başkanlığında ... Müdürü olarak görev yapan ve davalı idare tarafından YASKİ'de (... Birliği) görevlendirilen davacı tarafından, davalı idare ile ...-SEN arasında 13/01/2017 tarihinde imzalanan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi'nin 14. maddesine göre yapılması gereken ödemenin yapılmaması üzerine, davalı idareye bu konuda yaptığı 24/02/2017 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinin 21. maddesinin (B) bendinin (c) alt bendinin iptali ve dava konusu işlem nedeniyle ödenmeyen sosyal denge tazminatı alacağının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15. maddesinde; belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği, sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'na göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceği kuralı yer almaktadır.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 28. maddesinde; toplu sözleşmenin; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsadığı, toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı, "Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması" başlıklı 32. maddesinde; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15. maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabileceği, bu sözleşmenin bu Kanun'un uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmayacağı ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamayacağı, hükme bağlanmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Kurumlar arası geçici süreli görevlendirme" başlıklı Ek 8. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; "Geçici süreli olarak görevlendirilen memurlar, yurtdışında görevlendirilen güvenlik görevlileri hariç olmak üzere, aylıkları ile diğer malî ve sosyal haklarını kurumlarından alır. Bu memurların kadroları ile ilişkileri, kendi sınıf ve derecelerindeki terfi ve emeklilik hakları devam eder." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacının, davalı idare ile yetkili kamu görevlileri sendikası arasında imzalanan sözleşme uyarınca 2016 yılı sonuna kadar sosyal denge tazminatından yararlandığı, ancak davalı idare tarafından YASKİ'de görevlendirildikten sonra Yalova Belediyesi dışında başka kurumlara görevlendirilenlerin bu tazminattan yararlandırılmayacağından bahisle anılan tazminatın ödenmediği anlaşılmıştır.
Normlar hiyerarşisi, her türlü normun hiyerarşik olarak bir sıra dahilinde sıralanması ve birbirine bağlı olması anlamına gelmektedir. Bunun doğal sonucu olarak, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan bir norm, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremez. Bir başka deyişle alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemler, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamaz veya kısıtlayamazlar.
Bazı durumlarda, üst norm niteliğindeki düzenleyici işlemlerde bir olayın veya konunun genel çerçevesi çizilerek bu konunun ayrıntısının alt normlarla düzenlenmesi öngörülebilir. Bu gibi hâllerde, üst normda belirtilen hususların düzenlenmesi hakkında düzenleme yapmaya yetkili idarenin, takdir yetkisini üst normda çizilen sınırlar aşılarak kullanıp kullanmadığının hukuki denetiminin yapılacağı tabiidir.
Hukuki denetim yapılırken de, üst normun metnine bağlı kalınmaksızın amacının da yorumlanması ve buna göre bir hakkın kısıtlanıp kısıtlanmadığının tespiti suretiyle sonuca ulaşılması gerekmektedir.
Bu durumda, davalı idarede çalışan memurlara sosyal denge tazminatı ödenmesinin dayanağı olan mevzuatta yer verilmeyen kısıtlamaların sözleşme hükümlerine konularak davacının parasal haklarından yoksun bırakılmasında hukuka uygunluk bulunmamakta olup, dava konusu sözleşme hükmünü tarafların sözleşme şartlarını belirleme yetkisi kapsamında değerlendirilmek suretiyle davanın reddi yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun davacının geçici olarak görevlendirilmesine dayanak oluşturan ve kurumlararası geçici süreli görevlendirmelerin usul ve esaslarının açıklandığı Ek 8. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, geçici süreli olarak görevlendirilen memurların aylıklarının yanı sıra diğer mali ve sosyal haklarını da kurumlarından almaya devam etmesinin öngörüldüğü, "Sosyal denge tazminatı"nın maddede sözü edilen diğer mali haklar arasında olduğu açık olup, sözleşme yoluyla bu kuralı geçersiz kılacak şekilde, kamu hizmetinin gerekleri ve kamu yararı amacıyla başka bir kamu kurumunda geçici süreli olarak görevlendirilenlerin bu geçici görevleri süresinde sosyal denge tazminatından yararlanmasının engellenmesinde bu yönüyle de hukuka uyarlık görülmemiştir.
Diğer taraftan, her ne kadar istinaf incelemesine konu ilk derece Mahkemesince Sözleşme'nin ilgili maddesinin ... İdare Mahkemesinin .. Esas sayılı kararı ile iptaline karar verildiğinden bahisle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmişse de; sebebi ve konusu aynı olmakla birlikte tarafları farklı bir uyuşmazlık bahis konusu olup, karar vermeye yer olmadığı kararı verilmesine gerekçe olarak alınan E:... sayılı dosyada verilen iptal kararının ne şeklen, ne de maddi olarak kesinleşmediği, dolayısıyla anılan kararın bağlayıcılığından söz edilemeyeceği açık olup, bozma üzerine verilecek olan kararda bu hususun da göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesinin 21. maddesinin (B) bendinin (c) alt bendi yönünden karar verilmesine yer olmadığına, ... tarih ve ... sayılı işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı sosyal denge tazminatının idareye başvuru tarihi olan 24/02/2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte hesaplanarak davalı idarece davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/03/2022 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.