T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/1198
Karar No : 2023/7445
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- … Valiliği
3- … Kaymakamlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, özel öğretim kurumundaki çalışma onayının iptaline ve başka bir özel öğretim kurumda çalışma onayı düzenlenmemesine ilişkin Çukurova Kaymakamlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen … Valiliği'nin … tarih ve … sayılı işleminin ve … Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu olan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün terör örgütü ile bağlantılı olduğu tespit edilen kurumların tespiti amacıyla Adana Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne … tarih ve … sayılı işlemin tesis olunduğu, bu işlem üzerine Adana Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nce araştırma ve incelemelerin başlatıldığı, Adana, Ceyhan ve Kozan Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından yapılan soruşturmalar neticesinde Özel ... Öğrenci Etüt Eğitim Merkezi'nin faaliyetlerinin FETO/PDY terör örgütü ile bağlantısının tespit edildiği, davacının anılan eğitim merkezinin kurum müdür olarak görev yaptığı, Adana Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile terör örgütü ile bağlantısı tespit edilen öğretim kurumu hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na istinaden süresiz kapatma kararı alındığı, gerek Adana, Ceyhan ve Kozan Cumhuriyet Başsavcılıklarının yapmış olduğu soruşturmalar gerekse Adana Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce yapılan araştırmalar neticesinde davaya konu etüt merkezinin terör örgütü ile bağlantısı olduğu tespit edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idareler tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlıkta; davacının kurum müdürü olarak görev yaptığı Özel ... Öğrenci Etüt Merkezi'nin … tarihli ve … sayılı Vali Oluru ile süresiz olarak kapatıldığı, anılan işlemde Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarihli ve … sayılı Genelgesinin ilgi olarak gösterildiği, … tarihli ve … sayılı Kaymakam Oluru ile davacının görevden ayrılmasına karar verildiği, anılan işlemde ilgili mevzuat kısmında ise Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarihli ve … sayılı Genelgesi ile … tarihli ve … sayılı Vali Oluruna yer verildiği görülmüş olup; davacı tarafından Çukurova Kaymakamlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen Adana Valiliği'nin … tarih ve … sayılı işleminin ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinde, "1. Danıştay ilk derece mahkemesi olarak: a) Cumhurbaşkanı kararlarına, b) Cumhurbaşkanınca çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki düzenleyici işlemlere, c) Bakanlıklar ile kamu kuruluşları veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere, d) Danıştay İdari Dairesince veya İdari İşler Kurulunca verilen kararlar üzerine uygulanan eylem ve işlemlere, e) Birden çok idare veya vergi mahkemesinin yetki alanına giren işlere, f) Danıştay Yüksek Disiplin Kurulu kararları ile bu Kurulun görev alanı ile ilgili Danıştay Başkanlığı işlemlerine, karşı açılacak iptal ve tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülmeyen kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan idari davaları karara bağlar." kuralına yer verilmiştir.
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, bölge idare mahkemeleri, idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinin, bu Kanunla verilen görevleri yerine getirmek üzere kurulmuş "genel görevli" mahkemeler olduğu hükme bağlandıktan sonra aynı Kanun'un, 3410 sayılı Kanun'un 1. maddesi ile değişik 5. maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki davalara bakacağı belirtilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi, 3. fıkrası, (a) bendinde, dilekçelerin görev ve yetki yönünden inceleneceği; 15. maddesi, 1. fıkrası, (a) bendinde ise, dava dilekçeleri üzerine yapılan ilk inceleme sonunda, adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği hükmü bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı Genelgesi'nde;
"1. Bu kurumlardan yönetimlerine kayyum atanmayan özel okullar dışındaki özel öğretim kurumları ile özel öğrenci yurtlarının kurum açma izinleri iptal edilerek kapatılacak, kapatılan özel öğretim kurumlarının mevcut işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bir örneği iptal edilmek üzere Bakanlığımıza gönderilecektir. Bakanlığımızdaki bilgiler doğrultusunda işyeri açma ve çalışma ruhsatı Bakanlığımızca iptal edilen özel okullar dışındaki kurumların kurum açma izinleri de valiliklerce iptal edilerek kurumlar kapatılacaktır. Bu kapsamdaki özel okulların kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali Bakanlığımızca yapılacaktır. Bu kurumların ilgililerinin MEBBİS üzerinde herhangi bir bilgiye erişimine izin verilmemesi için gerekli tedbirler alınacaktır.
...
3.Cumhuriyet Savcılıklarınca haklarında işlem başlatılan özel öğretim kurumları ile özel öğrenci yurtlarından yönetimine kayyum atanmayan kurumlar ile kayyum atanan kurumlarda kayyum ataması yapılmadan önce görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin MEBBİS üzerinden tespitleri yapılarak çalışma izinleri valiliklerce iptal edilecek ve bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmeyecek ve MEBBİS üzerinde gerekli bilgiler işlenecektir...." açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
Düzenli hâle koymak, düzen vermek olarak tanımlanan düzenleme, kamu hukukunda kural koyma ile eşanlamlıdır. Kural ise, hukukta sürekli, soyut ve objektif, genel durumları belirleyen bir içeriğe sahiptir. Yasama organının yasama tasarrufları dışında idare, Anayasa ve yasal düzenlemelerden aldığı yetki ile kural koyma, düzenleme yapma yetkisine sahiptir. Düzenleme yetkisini kullanarak yönetmelik, genelge gibi düzenleyici işlemleri yapan idarenin bir işleminin düzenleyici nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin sürekli, soyut, gayrî şahsî (objektif), genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir anlatımla, belirtilen nitelikte kurallar koymuş olması gerekir.
Somut olayda; dava konusu edilen işlemlerden biri olan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün 21/07/2016 tarih ve 7783529 sayılı Genelgesi'nin Milli Eğitim Bakanlığı'nın … tarih ve … sayılı Bakan Olur'u ile uygun görüldüğü, bütün Valilikler bünyesindeki İl Milli Eğitim Müdürlüklerine gönderilen bu Genelge'nin Bakanlığa bağlı olarak faaliyet göstermekte iken 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun "Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı İşlenen Suçlar” başlıklı bölümünde yer alan maddelerde düzenlenen suçlar kapsamında FETÖ/PDY terör örgütü bağlantılı olduğu tespit edilerek Cumhuriyet Savcılıklarınca haklarında işlem başlatılan özel öğretim kurumları ile özel öğrenci yurtları hakkındaki Makam Onayı doğrultusunda yapılacak işlemleri içerdiği dikkate alındığında; anılan işlemin yukarıda açıklanan nitelikte bir düzenleyici işlem olduğu ve 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinde sayma suretiyle belirlenen Danıştay'ın ilk derece olarak bakacağı davalar kapsamında yer aldığı sonucuna varılmaktadır.
Nitekim yukarıda yer verilen Genelge ve bu Genelge uyarınca tesis edilen bireysel işlemlerin iptali istemiyle açılan davalar Dairemizce ilk derece mahkemesi olarak karara bağlanmıştır.
Bu itibarla; bakılan davanın Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak bakacağı davalar arasında yer aldığı anlaşıldığından, görev yönünden reddine karar verilerek anılan dosyanın Danıştaya gönderilmesi gerekirken davanın esasının incelenmesi suretiyle verilen karara yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 20/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.