T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2018/1384
Karar No : 2022/4456
DAVACI : ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
(Mülga ... Bakanlığı)
VEKİLİ : ...
DAVANIN_KONUSU : Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinin Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları İle Merkezlerde Kullanılacak Defter ve Formlar Hakkında" konulu Genelgesinin, özel bakım merkezlerine verilecek teşviklerde ... sertifikalı TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesinin aranmasına ilişkin hükümlerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 04/11/2016 tarih ve 29878 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinde, merkezlerin kalite yönetimi ve hizmet standartlarının Bakanlık tarafından belirleneceği ve belirtilen hizmet standartlarını sağlayanlara teşvik verileceğinin düzenlendiği, düzenlenen teşvik uygulamasından faydalanabilmek için dava konusu Genelge ile TS EN ISO 9001:2015 kalite yönetim sistem belgesinin Türk Standartları Enstitüsü'nden alınması ve bu belgenin de ... sertifikalı olması şartının getirildiği, teşvikten faydalanmaya yönelik şartların ağırlaştırıldığı, Yönetmelikte yer almayan şartların Genelge ile getirildiği, söz konusu düzenlemelerin Bakanlıkça Genelge dışında üst hukuk normlarıyla yapılarak yayımlanması gerekirken Genelge ile yapılmasının yerinde olmadığı, dava konusu Genelgedeki ISO 9001 belgesinin TSE'den alınması ve ... sertifikalı olması zorunluluğu getirilmesinin merkezlere yüklenen bir mali külfet niteliğinde olduğu, her ne kadar davalı tarafından TSE'den belge alma zorunluluğunun şart koşulmadığı ifade edilmekte ise de, dava konusu Genelgenin bir çok yerinde TSE vurgusu yapıldığı gibi uygulamada da TSE’den belgenin alınmasının zorunlu kılındığı, davalının ... sertifikalı belge istemedeki amacının uluslararası geçerliliği sağlamak olması halinde, TÜRKAK'tan alınan belgenin akredite edilmesi şartının yerine getirilmesinin yeterli olacağı, TÜRKAK var iken, yabancı menşeli bir firma olan ... isimli belgelendirme firmasının Türkiye temsilciliğinden belge almak noktasında özel engelli bakım merkezlerinin mecbur bırakılmasının serbest ticaret ve rekabeti önleyici olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALININ_SAVUNMASI : Usul hükümlerine aykırılık bulunması halinde bu hususun resen dikkate alınarak davanın usul yönünden reddine karar verilmesi gerektiği; esas yönünden ise, dava konusu Genelgenin özel bakım merkezlerinin personel, hizmet ve kalite standartlarının yükseltilmesi amacıyla hazırlanarak yürürlüğe konulduğu, özel bakım merkezlerinin kalite yönetim ve hizmet standartlarını belirleme yetkisinin mevzuat ile Bakanlıklarına verildiği, bu doğrultuda da dava konusu Genelgenin özel bakım merkezlerinin personel, hizmet ve kalite standartlarının yükseltilmesi amacıyla hazırlanarak yürürlüğe konulduğu, ... sertifikalı TS EN ISO 9001:2015 kalite yönetim sistemi belgesinin ülkemizde faaliyet gösteren farklı kurum ve kuruluşlar tarafından da verilebildiği, dava konusu Genelgede kalite yönetim sistemi belgesinin herhangi bir kuruluştan alınması gerektiği ile ilgili hüküm bulunmadığı, ...'in dünya üzerinde en gelişmiş ve yaygın belgelendirme birliği olması nedeniyle yetkilendirilmemiş ve yasal olmayan belgelendirme kuruluşlarından alınacak belgelerin uygulamada sıkıntılara yol açacağı düşünülerek özel bakım merkezleri tarafından temin edilecek belgelerin ... sertifikalı olması koşulunun getirildiği, Genelgenin ilgili mevzuata, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY_TETKİK_HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı düşünülmektedir.
DANIŞTAY_SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : 07/06/2017 tarih ve 62519 sayılı "Özel Bakım Merkezlerinin Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları İle Merkezlerde Kullanılacak Defter ve Formlar" hakkındaki Genelge'nin, özel bakım merkezlerine verilecek teşviklerde ... sertifikalı TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesinin aranmasına ilişkin hükümlerinin iptali istenilmektedir.
"Özel Bakım Merkezlerinin Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları İle Merkezlerde Kullanılacak Defter ve Formlar" hakkındaki Genelgede, Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin "Hizmet içi eğitim, kalite standartları" başlıklı 39. maddesinde, "1) Merkezde sunulan hizmetin kalitesini arttırmak amacıyla çalışan personele yönelik hizmet içi eğitimler düzenlenir. Merkez, istihdam ettiği personele ilki göreve başladığı tarihten itibaren üç ay içinde olmak üzere her yıl asgari on saatlik hizmet içi eğitim verilmesini sağlar. Hizmet içi eğitim programlarının içeriği ve uygulama esasları Bakanlık tarafından belirlenir. Hizmet içi eğitim programının bir örneği dosyada muhafaza edilir. (2) Merkezlerin kalite yönetim ve hizmet standartları Bakanlık tarafından belirlenir."; Geçici 7. maddesinde, "Merkezde kullanılacak form ve defter formatı Bakanlık tarafından çıkarılacak genelgeyle belirlenir." hükümlerinin; yine anılan Yönetmeliğin "Kalite yönetim ve hizmet standartlarına göre teşvik uygulanması" başlıklı Geçici 9. maddesinde ise, " Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde faaliyette bulunan yatılı özel bakım merkezlerine 39 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen standartları sağlayıncaya kadar teşvik ödemesi yapılır. Ancak, geçici 8 inci maddede belirlenen sürenin sonunda 39 uncu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen standartları sağlayan merkezlere, 66 ncı madde hükümlerine göre teşvik ödemesine devam olunur." hükmünün yer aldığı belirtilerek; bu kapsamda, özel bakım merkezlerinde sunulan hizmetlerin kalite standartlarının geliştirilmesi amacıyla personele yönelik hizmet içi eğitimler ile kalite yönetimi ve hizmet standartlarının teşvik edilmesinin büyük önem arz etmesi nedeniyle, bu konudaki tereddütleri gidermek ve merkezler arasında uygulama birliği sağlamak amacıyla dava konusu düzenlemenin yapıldığı ifade edilmekte; kalite yönetim sistemi belgesine yönelik olarak, Yönetmeliğin 39. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen hüküm doğrultusunda ISO 9001:2015 Standart Şartlar Belgesinin öngördüğü kalite yönetimi standart dokümantasyon sisteminin oluşturulduğu, kalite yönetim sistemi standart dokümanlarının bütün merkezlerde genelgenin yayımı tarihinden itibaren kullanılmaya başlayacağı, genelge yayımlandıktan sonra halen faaliyetine devam eden merkezlere teşvik ödemesinin devam ettirilebilmesi için, bakım merkezleri tarafından genelgenin yayımı tarihinden itibaren 6 ay içerisinde TS EN ISO 9001:2015 kalite yönetim sistemi belgesinin alınması gerektiği, kalite yönetim sistemi belgesini öngörülen sürede almayan merkezlere teşvik ödemesinin yapılamayacağı, ancak, daha sonraki bir tarihte belge alınması durumunda belge tarihi itibariyle teşvik ödemesinin tekrar başlatılacağı, alınacak ISO 9001 belgesinin ... sertifikalı olması gerektiği yönünde hükümlerin düzenleme yapıldığı görülmektedir.
633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin dava konusu Genelge tarihinde yürürlükte bulunan 10. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde, kamu kurum ve kuruluşları, gönüllü kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce özürlülere ve yaşlılara yönelik yürütülen sosyal faaliyetlere ilişkin ilke, usûl ve standartları belirleme ve bunlara uyulmasına sağlama, mülga Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın görevleri arasında sayılmış; 04/11/2016 tarih ve 29878 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Bakım Merkezleri Yönetmeliğinin 66. maddesinde, bakıma ihtiyacı olan engelli bireylerin yeterli yaşam standardına ulaştırılması, yaşam kaliteleri ile aldıkları hizmetlerin iyileştirilmesi, memnuniyet düzeylerinin artırılması ile yatılı özel bakım merkezlerinin personel, hizmet ve kalite standardının yükseltilmesi amacıyla, Yönetmeliğin 39. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen standartları sağlayan anılan merkezlere bakıma ihtiyacı olan her bir engelli birey için her ay 5251 gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu bulunacak tutarda teşvik verileceği kurala bağlanmış; anılan Yönetmeliğin "hizmet içi eğitim, kalite standartları" başlıklı 39. maddesinin 2. fıkrasında, merkezlerin kalite yönetim ve hizmet standartlarının Bakanlık tarafından belirleneceği, hükmü düzenlenmiştir.
Bakıma ihtiyacı olan engelli bireylerin, bakımı için hizmet veren özel bakım merkezlerinin, sunulan hizmet, personel, fiziki altyapı ve teknik donanım gibi konularda engelli bireylerin karşılaştığı sorunları giderebilecek ve yaşam kalitelerini artıracak standartları belirleme görevi davalı idareye ait bulunmaktadır.
Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliğinde, merkezlerin kalite yönetim ve hizmet standartlarının Bakanlık tarafından belirleneceği kurala bağlanmış, bu standartları sağlayan özel bakım merkezlerinin anılan Yönetmelikte belirlenen tutarda teşvikten yararlanabileceği hükmü düzenlenmiştir.
Dava konusu Genelge'nin özel bakım merkezlerinin personel, hizmet ve kalite standartlarının yükseltilmesi amacıyla hazırlanarak yürürlüğe konulduğu, ... sertifikalı TS EN ISO 9001:2015 kalite yönetim sistemi belgesinin ülkemizde de faaliyet gösteren farklı kurum ve kuruluşlar tarafından da verilebildiği, dava konusu Genelgede kalite yönetim sistemi belgesinin herhangi bir kuruluştan alınması gerektiği ile ilgili hüküm bulunmadığı, ...'in dünya üzerinde en gelişmiş ve yaygın belgelendirme birliği olması nedeniyle ve yetkilendirilmemiş ve yasal olmayan belgelendirme kuruluşlarından alınacak belgelerin uygulamada sıkıntılara yol açacağı düşünülerek özel bakım merkezleri tarafından temin edilecek belgelerin ... sertifikalı olması koşulunun getirildiği, Genelgedeki düzenlemenin mevzuata, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
Dava dosyasının incelenmesinden; Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği uyarınca özel bakım merkezlerinin kalite yönetimi ve hizmet standartları ile teşvik şartları bu merkezlerde kullanılacak defter ve formlara dair usul ve esaslar dava konusu 07/06/2017 tarih ve 2017/06 sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinin Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları İle Merkezlerde Kullanılacak Defter ve Formlar Hakkında" konulu Genelge ile belirlenmiş; akabinde söz konusu Genelgede düzenlenen kalite yönetimi ve hizmet standartları ile erişilebilirlik belgesi hususlarında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 23/03/2021 tarih ve 2021/2 sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinde Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları ile Erişilebilirlik Belgesi Hakkında" konulu Genelgesi ile değişiklik yapılmıştır.
Davacı tarafından iptali talep edilen 07/06/2017 tarih ve 2017/06 sayılı dava konusu Genelgeye karşı açılan dava devam etmekteyken 23/03/2021 tarih ve 2021/2 sayılı yukarıda bahsedilen Genelge yürürlüğe girmiş olup söz konusu Genelge ile de dava konusu Genelgenin yürürlükten kaldırıldığı açıkça düzenlenmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Dava konusu 07/06/2017 tarih ve 2017/06 sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinin Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları İle Merkezlerde Kullanılacak Defter ve Formlar Hakkında" konulu Genelge'nin; 23/03/2021 tarih ve 2021/10 sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinde Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları İle Erişilebilirlik Belgesi Hk." Genelge ile yürürlükten kaldırılması nedeniyle davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu Genelgenin özel bakım merkezlerine verilecek teşviklerde ... sertifikalı TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesinin aranmasına ilişkin hükümlerinin iptali istemine ilişkin davanın konusuz kalması sebebiyle, istem hakkında karar verilmesine hukuki olanak bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 07/06/2017 tarih ve 2017/06 sayılı, "Özel Bakım Merkezlerinin Kalite Yönetimi ve Hizmet Standartları İle Merkezlerde Kullanılacak Defter ve Formlar Hakkında" konulu Genelgesinin, özel bakım merkezlerine verilecek teşviklerde ... sertifikalı TS EN ISO 9001:2015 KYS Belgesinin aranmasına ilişkin hükümlerinin iptali istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın ve yersiz ödenen ... TL harcın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 12/10/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.