Danıştay 7. Daire Başkanlığı 2018/1386 E. , 2021/5593 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/1386
Karar No : 2021/5593
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI): … Bakanlığı adına
… Gümrük Müdürlüğü …
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVACI): … Birliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: … no'lu TIR karnesi muhteviyatı eşyaya isabet eden gümrük, katma değer ve ilave gümrük vergileri ile ek mali yükümlülüğün kefil kuruluş sıfatıyla davacıdan istenilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; olayda, dava konusu işlemin dayanağı TIR karnesine konu eşyanın yurt dışı edilmediğinin tespiti üzerine, karne hamili firmaya gönderilen yazı ile sözkonusu eşyanın yurt dışı edildiğinin veya boşaltığının usulüne uygun belge ile tevsik edilmesinin gerektiğinin bildirildiği, bunun üzerine karne hamili şirket yetkilisinin daha önceki başvurusunda söz konusu eşyanın usulüne uygun yurt dışı edildiğini beyan ettiği ve buna dair belgelerini ibraz ettiği, ancak ibraz edilen belgelerin gerçeği yansıtmadığından bahisle karne hamili firmanın itirazının reddedildiği, bu evrakların sahteliği sebebiyle davalı idare tarafından … Cumhuriyet Başsavcılığına başvurulduğu, çıkış işlemlerini yapan Halkalı Gümrük Müdürlüğü kayıtlarında sonlandırma işlemlerine dair herhangi bir kaydın bulunamadığı, yine karne hamili tarafından ibraz edilen belgelerde geçici depolama işleticisi olarak gözüken … Lojistik Ltd. Şti. unvanlı firma ile davalı idare arasında yapılan yazışmada da herhangi bir veriye rastlanılmadığı belirtildiğinden, davacı kuruluşun "TIR işleminin usulüne uygun sonlandırıldığı" iddiasını yeterli belgelerle ispat edemediği, alacağın asıl sorumlu karne hamili firmadan tahsili cihetine gidildiği, neticesiz kalması üzerine, sözleşme gereği kefil kuruluşun 60.000 Euro teminat miktarıyla asıl firma ile müşterek ve müteselsil sorumlu olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin 60.000 Euro (20/01/2017 işlem tarihi kur tutarı 244.104,00 TL'ye) isabet eden teminat miktarına isabet eden kısmı bakımından reddine, teminat miktarını aşan kısmın iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Mahkeme kararının iptale ilişkin hüküm fıkrasının usul ve hukuka uygun olduğu, davalı idarece ileri sürülen iddialarda sözü edilen hüküm fıkrasının kaldırılmasını gerektiren bir nedenin bulunmadığı, dava konusu işlemin 60.000 Euro (20/01/2017 işlem tarihinde geçerli kur tutarı karşılığı 244.104,00-TL) teminat miktarına isabet eden kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davacının istinaf başvurusuna gelince; gözetim uygulaması sebebiyle oluşan ek gümrük kıymeti için hesaplanan toplam 292.546,83 TL gümrük vergilerinin, uyuşmazlığa konu 468.638,13 TL gümrük vergilerinden mahsubu sonucu hesaplanan 176.091,30 TL gümrük vergilerinde hukuka aykırılık, bu miktarı aşan kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine; davacının istinaf başvurusunun; dava konusu işlemin 176.091,30 TL'ye isabet eden kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası yönünden reddine, kısmen kabulüyle dava konusu işlemin 176.091,30 TL'yi aşan kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasından sonra, dava konusu işlemin sözü edilen kısmının iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idarece, dava konusu kamu alacağı için öncelikle, karne hamili olan Tolga Trans Ltd. unvanlı firma adına düzenlenen ödeme emrinin 26/09/2016 tarihinde tebliğ edildiği, amme alacağının tahsili için tanzim olunan haciz varakalarının ilgili kuruluşlara gönderildiği, firma adına kayıtlı araç, taşınmaz ve banka hesabının tespit edilememesi üzerine davacı kefil Kuruluşa başvurulduğu, diğer taraftan çıkış işlemlerine dair ibraz edilen belgelerin kontrolünde söz konusu eşyanın yurt dışına çıkışına ilişkin olarak Haydarpaşa Gümrük Müdürlüğünde hiç bir kaydın bulunamadığı, gümrük çıkış işlemleri usulüne uygun şekilde sonlandırılmadığından TIR Sözleşmesi gereğince karne hamili firma ile birlikte kefil kuruluşun da vergi borcundan sorumlu olduğu gerekçesiyle açılan davanın reddinin gerektiği; davacı tarafından, temin edilen belgelere göre aracın yurt dışına çıkış işlemlerinin Halkalı Gümrük Müdürlüğü tarafından yapıldığı, dava konusu TIR işleminin usulüne uygun olarak sonlandırıldığı, ek mali yükümlülüğün talep edilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI :Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ: Temyize konu kararın kısmen onanmasına, kısmen bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
T.C. Anayasası'nın 73. maddesinin 3. fıkrasındaki, “Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.” hükmü ile vergi, resim, harç ve mali yükümlülüklerin kanuniliği ilkesi benimsenmiş olup, 167. maddesinin 2. fıkrasıyla, dış ticaretin ülke ekonomisinin yararına olmak üzere düzenlenmesi amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek malî yükümlülükler koyma ve bunları kaldırma hususunda Kanunla Bakanlar Kuruluna yetki verilebileceği düzenlenmiştir. Anayasal düzenlemelerin verdiği yetkiyle çıkartılan 02/02/1984 tarihli ve 2976 sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 1. maddesinde; dış ticaretin, ülke ekonomisinin yararına düzenlenmesini sağlamak amacıyla ithalat, ihracat ve diğer dış ticaret işlemleri üzerine vergi ve benzeri yükümlülükler dışında ek mali yükümlülükler konulması ve kaldırılması, bu yükümlülüklere ilişkin esasların tespit edilmesi ve oluşan fonların kullanılmasının bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği, 2. maddesinde; (mülga Bakanlar Kurulunun) Cumhurbaşkanının bu Kanun kapsamındaki konularda düzenlemeler yapmaya yetkili olduğu, 3. maddesinde ise; ithalat, ihracat veya dış ticaret işlemleri üzerine konulan ek mali yükümlülüklerin nev'i, miktarı, tahsili, takibi ve iadesi, gerektiğinde bütçeye irat kaydedilmesi, bir fonda toplanması ve fonun kullanım esaslarının Bakanlar Kurulu Kararında gösterileceği hükmüne yer verilmiştir.
TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi'nin (TIR Sözleşmesi) 8. maddesinin 1. fıkrasında, TIR işlemleri ile ilgili olarak bir yolsuzluğun tespit edildiği ülkedeki gümrük kanunlarına ve yönetmeliklerine göre ödenmesi gereken ithal veya ihraç vergi ve resimleri ile bunlara ilişkin gecikme faizlerini kefil kuruluşun ödeyeceği; kuruluşun, ilgili şahıslardan tahsil edilecek paraların ödenmesinden, bu şahıslarla müştereken ve müteselsilen mesul olduğu belirlenmiş olup, anılan Sözleşmenin, bu alacak türlerinin tanımının verildiği 1. maddesinin 1. fıkrasının (f) alt paragrafının açıklama notunda, yerli ürünlerin dolaysız olarak korunması amacıyla ithalattan alınan vergilerin, bahsi geçen Sözleşmeye göre kefil kuruluşun sorumluluğu kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın iptale ilişkin hüküm fıkrası ile redde ilişkin hüküm fıkrasının gümrük vergilerine isabet eden kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan hüküm fıkralarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Ek mali yükümlülükten kaynaklanan hüküm fıkrasına yönelik davacının temyiz istemine gelince; yukarıda yer verilen hükümler göz önüne alındığında 4458 sayılı Gümrük Kanunu dışında kalan mevzuattan kaynaklanan ek mali yükümlülüğün davacıdan istenemeyecek olduğunun anlaşılması karşısında, dava konusu işlemin ek mali yükümlülüğe ilişkin kısmında hukuka uyarlık görülmemiş olup, dava konusu işlemin ek mali yükümlülüğe tekabül eden kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2.… Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının iptale ilişkin hüküm fıkrası ile redde ilişkin hüküm fıkrasının gümrük vergilerine isabet eden kısımlarının ONANMASINA,
3.Kararın redde ilişkin hüküm fıkrasının ek mali yükümlülüğe isabet eden kısmının ise BOZULMASINA,
4.… TL maktu harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
5.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
6.Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 14/12/2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.