T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/1503
Karar No:2023/2809
TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI): … Kurumu
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Madeni yağ lisansı sahibi olan davacı şirkete ait tesiste 09/01/2014 tarihinde yapılan denetimde tesiste bulunan tanklardan alınan numunenin analizi neticesinde analize konu ürünün mineral yağ ve organik çözücü karışımından oluştuğu anlaşıldığından lisansın verdiği haklar dışında faaliyette bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 363.755,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; madeni yağ lisansı sahibi davacıya ait tesiste 09/01/2014 tarihinde yapılan denetimde alınan numunelere ilişkin İnönü Üniversitesi Petrol Analiz Laboratuvarı tarafından düzenlenen … tarih ve … sayılı analiz raporunda, söz konusu ürünün fiziksel ve kimyasal özelliklerinin teknik düzenlemelere uygun olmadığının tespit edilmesi üzerine davalı idarece soruşturma başlatıldığı, soruşturma neticesinde düzenlenen … tarih ve … sayılı soruşturma raporunda özetle; davacı şirkete ait iş yerindeki tanklarda bulunan sıvı maddeden alınan numuneye konu ürünün … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı İnönü Üniversitesi PAL Raporları'na göre, mineral yağ ve organik çözücü (Solvent) karışımından oluştuğunun, dolayısıyla, söz konusu ürünün teknik düzenlemelere uygun olmadığının tespit edildiğinin belirtildiği, akabinde davacının yazılı savunması alınarak dava konusu işlemin tesis edildiği, davacı firma tarafından verilen idari para cezasının fahiş miktarda olduğu, davalı idare tarafından ön araştırma ve soruşturma cihetine gidilmeden idari para cezası tesis edildiği iddia edilmiş ise de dava konusu işlemin bir yargı mercii kararı üzerine ön inceleme ve araştırma yapılarak yeniden tesis edildiği, mevzuat uyarınca, madeni yağ üretim lisansı sahiplerinin üretim veya ithalatta standartlara ve teknik düzenlemelere uymakla yükümlü olduğu, denetim esnasında davacı firmadan alınan numunelerin fiziksel ve kimyasal özelliklerinin teknik düzenlemelere uygun olmadığının … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı İnönü Üniversitesi Petrol Analiz Laboratuvarı raporlarıyla sabit olduğu anlaşıldığından, davacı şirkete para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, idari para cezasının miktarının fahiş olduğu, ön araştırma ve soruşturma yapılmaksızın doğrudan idari para cezası verildiği, idari para cezasına konu fiiller nedeniyle yürütülen ceza soruşturmasında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, atık yağların toplanıldığı yerler ve bu yağların aynı kapta toplandığı hususu dikkate alındığında ürünlerin farklı bileşimleri içerebileceğinden analiz sonucunda farklı sonuçlar çıkabileceği, idari para cezasına dayanak tutanakların usûlüne uygun düzenlenmediği, isnat edilen fiile ilişkin somut bilgi ve belge bulunmadığından şüpheden sanık yararlanır ilkesi uyarınca idari para cezasının iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, kararın usul ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirkete "…" adresinde kurulu madeni yağ tesisinde madeni yağ üretim faaliyeti yapmak üzere … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile madeni yağ lisansı verilmiştir.
Gaziantep Sanayi Odası tarafından düzenlenen 09/01/2013 tarihli Kapasite Raporu'nda, davacı şirketin üretim konusu, "Atık Madeni Yağ İşleme, Madeni Yağ(Kalıp Yağı)" olarak belirtilmiş; yıllık üretim kapasitesi başlığı altında "Geri kazanılmış Baz Yağlar (Kendi imalatında kullanılmaktadır.)", "Kalıp Yağı", yıllık tüketim kapasitesi başlığı altında ise, "Her türlü Atık Yağlar" ve "Madeni Yağ Katkı Maddeleri" bilgilerine yer verilmiştir.
09/01/2014 tarihinde anılan adreste faaliyet gösteren davacı şirkete ait tesiste yapılan denetimde tesiste bulunan tanklardan alınan numunelerin analizi sonucunda, İnönü Üniversitesi Petrol Analiz Laboratuarı tarafından düzenlenen … tarih ve …, …, …, … sayılı raporlarda numunelerin mineral yağ ve çözücü (solvent) karışımından oluştuğu, teknik düzenlemelere uygun akaryakıt olmadığı ve numunelerin alındığı ürünlerin enerji elde etmek amacıyla ve dizel motorlarda yakıt olarak kullanılabileceği tespitlerine yer verilmiştir.
Analiz raporlarında yer alan tespitler üzerine davalı idarece başlatılan soruşturma neticesinde düzenlenen … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu davacı şirkete tebliğ edilerek yazılı savunması istenilmiş, davacı şirket tarafından verilen savunma yeterli bulunmamış ve madeni yağ lisansı kapsamında faaliyet gösteren davacı şirketin tesiste bulunan tanklarda mineral yağ ve organik çözücü karışımından oluşan ürün bulundurmak suretiyle 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 23. ve 24. maddelerine aykırı olarak sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterdiğinden bahisle anılan Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca 363.755,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararı alınmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5/B maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, "Petrol Piyasası Kanunu hükümlerini uygulamak, piyasa faaliyetlerine ilişkin her türlü düzenlemeleri yapmak ve yürütülmesini sağlamak"; (h) bendinde, "Petrol Piyasası Kanunu hükümlerine, çıkarılan yönetmelik hükümlerine, Kurul tarafından onaylanan tarife ve yönetmeliklere, lisans hüküm ve şartlarına ve Kurul kararlarına aykırı davranıldığı durumlarda, idarî para cezası vermek ve lisansları iptal etmek" Kurul'un petrol piyasası ile ilgili görevleri arasında sayılmıştır.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinin birinci fıkrasında, bu Kanun'un amacının yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan temin olunan petrolün doğrudan veya işlenerek güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin şeffaf, eşitlikçi ve istikrarlı biçimde sürdürülmesi için yönlendirme, gözetim ve denetim faaliyetlerinin düzenlenmesini sağlamak olduğu belirtilmiş; 2. maddesinin 30. bendinde, madenî yağ üreticisi, madenî yağ üretimi yapan gerçek ve tüzel kişiler; aynı maddenin 31. bendinde, madenî yağ, baz yağına veya kimyasal sentez yöntemi ile işlenen maddelere, bazı katkıların ilavesi sonucu, hareketli ve temas halinde olan iki yüzey arasındaki sürtünme ve/veya aşınmayı azaltma veya soğutma özelliğine sahip mamul haline getirilen doğal veya yapay maddeler olarak tanımlanmıştır.
5015 sayılı Kanun'un "Lisansların tabi olacağı usul ve esaslar" başlığını taşıyan 3. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, petrol ile ilgili rafinaj, işleme, madeni yağ üretimi, depolama, iletim, serbest kullanıcı ve ihrakiye faaliyetlerinin yapılması ve bu amaçla tesis kurulması ve/veya işletilmesi için lisans alınmasının zorunlu olduğu kurala bağlandıktan sonra; "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinde, lisansın, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını vereceği, lisans ile tanınan hakların, bu Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağı ve piyasa faaliyetinde bulunanların, kötüniyet veya tehlikeli eylem sonucunu doğuracak her türlü işlemden özenle kaçınmak, bunların oluşumunun engellenmesi için her türlü tedbiri almak ile istenmeyen durumları en kısa sürede gidermek zorunda oldukları belirtilmiş; "ön araştırma soruşturma ve dava hakkı" başlıklı 22. maddesinde ise, piyasa faaliyetlerine ilişkin hususların, bu Kanun'un ilgili maddelerinde atıfta bulunulan yönetmelikler ve piyasanın işleyişi esnasında ihtiyaç duyulan diğer hususlarda Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (Kurum) tarafından yürürlüğe konulacak yönetmeliklerle düzenleneceği, bu yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı, ayrıca, Kurum'un yetkilerini Kurul kararıyla özel nitelikli kararlar almak suretiyle de kullanabileceği, özel nitelikli kararlardan kamuoyunu ilgilendiren hususlar ile yapılacak düzenlemeleri açıklamak amacıyla çıkarılacak tebliğlerin, basın ve yayın araçlarıyla veya özel bültenlerle duyurulacağı kurala bağlanmıştır.
Öte yandan, Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 23. maddesinde, madeni yağ lisansı sahiplerinin piyasada, lisansı kapsamındaki madeni yağ üretimi tesislerinde madeni yağ üretimi ile iştigal edebilecekleri; 24. maddesinde ise, madeni yağ lisansı sahiplerinin, üretim veya ithalatta standartlara ve teknik düzenlemelere uymakla yükümlü oldukları kuralı yer almıştır.
5015 sayılı Kanun'un, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde, "Sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi" hâlinde sorumlularına üç yüz elli bin Türk Lirası idarî para cezası verileceği; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinin son fıkrasında ise, idari para cezalarının her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 04/01/1961 tarih ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirkete ait madeni yağ lisansına konu tesise ilişkin 09/01/2013 tarihli Kapasite Raporu'nda, hammadde olarak kullanılabilecek ürünler arasında organik çözücülerin yer almadığı, söz konusu, tesisten alınan numunenin analizi sonucunda düzenlenen raporda ise, numunelerin mineral yağ ve çözücü(solvent) bileşiminden oluştuğu, ürünün teknik düzenlemelere uygun akaryakıt olmadığı değerlendirmesine yer verildiği görülmektedir.
Bu itibarla, madeni yağ üretim lisansı sahibi davacı şirketin, lisansına esas kapasite raporunda yer almayan maddeleri kullanmak suretiyle üretim yaptığı yukarıda belirtilen analiz raporuyla tespit edildiğinden, sahip olduğu lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösteren davacı şirkete, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacınınn temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özelenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 01/06/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.