T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/1796
Karar No:2023/4622
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Kurumu
VEKİLİ: Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI): … Petrol Ürünleri İnşaat Malzemeleri Otomotiv Nakliyat Sanayi İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 29/09/2014 tarihinde yapılan denetimde, otomasyon sisteminin çalışmadığının tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 7. fıkrası uyarınca 72.751,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davalı idare tarafından idarî para cezasının hangi nedenle üst sınırdan verildiğinin hukuken haklı bilgi ve belgelerle gerekçelendirilemediği, ayrıca bu konuda herhangi bir açıklama da getirilmediği göz önününde bulundurulduğunda, herhangi bir kriter gözetilmeksizin salt takdir yetkisinden hareketle kanunda öngörülen üst sınırdan idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdarî Dava Dairesi'nce; … tarih ve … sayılı bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 29/09/2014 tarihinde yapılan denetimde, otomasyon sisteminin çalışmadığının tespit edildiği, davacıya ait iş yerinde otomasyon sisteminin çalışmadığı açık ise de, davalı idare tarafından idari para cezasının hangi nedenle üst sınırdan verildiğinin somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamadığı, ayrıca bu konuda herhangi bir açıklama da getirilmediği, herhangi bir kriter gözetilmeksizin salt takdir yetkisinden hareketle kanunda öngörülen üst sınırdan idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, harçtan muaf oldukları, bu nedenle Kurum aleyhine harca hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, kamu düzenini korumayı amaçlayan idarenin yaptığı idari işlemlerin fonksiyonlarını icra edebilmeleri için cezaların caydırıcı olması gerektiği, idari para cezalarının rakip teşebbüsler, tüketiciler ve diğer piyasa katılımcılarının menfaatlerinin korunması noktasında yaşanabilecek haksız rekabet durumunun ortadan kaldırılmasına yönelik olduğu, idari para cezasının alt sınırdan uygulanması hâlinde haksız rekabet nedeniyle elde edilebilecek kazanç dikkate alındığında, söz konusu fiilleri işleyenler açısından caydırıcı olmayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Bayilik lisansı sahibi davacıya ait akaryakıt istasyonunda 29/09/2014 tarihinde yapılan denetimde, otomasyon sisteminin çalışmadığının tespit edildiğinden bahisle, Kurul'un … tarih ve … sayılı kararıyla, davacıya 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 7. fıkrası uyarınca 72.751,00- TL idari para cezası verilmiştir.
Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; "Akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetlerinin yapılması için lisans alınması zorunludur."; üçüncü fıkrasında, "Lisansların verilmesi, güncelleştirilmesi, geçici olarak durdurulması veya iptaline ilişkin işlemler Kurumca yapılır..."; onuncu fıkrasının (ı) bendinde, "Lisans kapsamında olsun veya olmasın piyasa ile ilgili faaliyetlerin yönlendirilmesi, gözetimi, denetimi ve benzeri konulara ait usul ve esaslar Kurumca çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir"; 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, "(1) Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir. (2) Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır"; aynı Kanun'un fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan hâliyle "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin yedinci fıkrasında; "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak bu Kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca bin beş yüz Türk Lirasından yetmiş bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir." kurallarına yer verilmiştir.
06/07/2007 tarih ve 26574 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki 27/06/2007 tarih ve 1240 sayılı Kurul Kararı'nın fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan hâliyle "İstasyon Otomasyon Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı 5. maddesinde,
"(9) Akaryakıt istasyonunun bakım onarım ve arıza hallerinde, elektronik veri aktarımının kesintiye uğratılmaması esastır. Bakım onarım ve arıza durumlarında, bakım onarıma veya arızaya konu ilgili yerlerden akaryakıt satışı yapılmaz.
(10) Akaryakıt istasyonunda tadilat yapılması ilgili diğer mevzuata tabidir. İlgili diğer mevzuat gereği gerekli izin ve onayların alınması ve işlemlerin tamamlanması üzerine istasyon tadilatı esnasında akaryakıt istasyonunda satış yapılması halinde, akaryakıt satışı gerçekleştirilen yerlerin (tank, geçici tank, pompa vb.) istasyon otomasyon sistemine bağlı olması gerekir.
(...)
(14) Bayilik lisansı sahipleri, istasyonlarında kurulu olan istasyon otomasyon sisteminin güvenliğinden sorumludur. Bayiler bağlı olduğu dağıtıcı lisansı sahibinin izni olmadan istasyon otomasyon sistemine müdahale edemez. Bayiler istasyon otomasyon sisteminde meydana gelen arızaları en geç 24 saat içerisinde dağıtıcı lisansı sahibine bildirir." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararda, isnat edilen fiil nedeniyle verilecek idarî para cezasına ilişkin düzenlemenin yer aldığı kanun maddesinde anılan ceza için alt ve üst sınır belirlenmiş olması ve idare tarafından takdir yetkisinin üst sınırdan kullanılarak idari para cezası verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur.
Davacıya ait akaryakıt istasyonunda otomasyon sisteminin çalışmadığının tespit edildiğinden bahisle Kurul tarafından 72.751,00-TL idarî para cezası verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
Petrol piyasasına ilişkin düzenlemeler yapmak Kurul'un görevleri arasındadır. Kurul görevini yerine getirirken, tüketicileri ve diğer piyasa aktörlerini korumak ve piyasa faaliyetlerinin yapılan düzenlemelere uygun bir şekilde devamının sağlanması için gerektiğinde yaptırım uygulayabilmektedir. Bayilik lisansı sahibi davacının, sektörde faaliyet gösteren tüm bayilik lisansı sahiplerinin uymakla yükümlü oldukları ve ilgili mevzuat ile belirlenen usul ve esaslara göre faaliyet göstermesi gerektiği kuşkusuzdur.
Bu durumda, İdare Mahkemesince cezanın üst sınırdan verilmesine ilişkin açıklama getirilmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline; Bölge İdare Mahkemesince de davacıya isnat edilen fiil ile ilgili değerlendirme yapıldıktan sonra istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ise de yürütülen faaliyetin niteliği dikkate alındığında kanunda öngörülen üst sınırdan idarî para cezası uygulanması yönünde idarece takdir yetkisinin kullanılmış olmasında ölçülülük ilkesine aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında bu yönüyle hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Davalı idare harçtan muaf olduğundan temyiz aşamasında yatırılan toplam …-TL harcın istemi hâlinde davalıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 08/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.