T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2018/1868
Karar No : 2022/5349
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Petrokimya Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …Bakanlığı / ANKARA
(Mülga …Bakanlığı)
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
İSTEMİN_KONUSU : …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket adına düzenlenen …tarih ve …sayılı Dahilde İşleme İzin Belgesinin müeyyideli olarak kapatılmasına ilişkin …tarih ve …sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince Danıştay Onuncu Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle verilen kararda; davacı şirket yetkilileri hakkında açılan ceza davası sonucunda …Ağır Ceza Mahkemesi'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararı ile, şirket müdürü A.Ş.A. ve şirket çalışanı R.B. tarafından ithal edilen ürünün sahte beyannameler ile ihraç kaydıyla satışının yapıldığı, akabinde 1281 ve 1282 beyannameler ile yurtdışına ihraç edilmiş gibi gösterildiği, beyannamede ismi geçen memurların orada hiç çalışmadıkları, anılan iki beyannamenin sahte olduğu ve iğfal kabiliyetine haiz olduğu anlaşıldığından resmi belgede sahtecilik, mühür bozma, kaçakçılık suçlarından ayrı ayrı cezalandırılmalarına karar verildiği, davacı şirket adına düzenlenen …tarih ve …sayılı Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında davacı şirketçe ihraç edeceği mamül ürünün üretiminde kullanılmak üzere şartlı muafiyet kapsamında teminatlı olarak ithal ettikleri çeşitli petrokimyasal ürünlerle ilgili olarak, söz konusu belgenin taahhüt hesabının kapatılması için yapılan müracaat sırasında sunulan ve sahte olduğu anlaşılan 10 adet gümrük beyannamesinin Nusaybin Gümrük Müdürlüğü'nden de teyit edilememesi nedeniyle, davacı şirketin ihracat taahhüdünün kapatılması sırasında sahte gümrük beyannamelerinin kullanılmaması ve taahhüt kapatma işleminin yeni gümrük beyannameleri kabul edilmeksizin sunulan mevcut gümrük beyannameleri ile ve 2005/1 sayılı Tebliğin 45. maddesi uyarınca müeyyideli olarak gerçekleştirilmesinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan davacı şirkete Dahilde İşleme İzin Belgesi için dava konusu kapama işlemi öncesinde ek süre verilmiş olması mevcut beyannamelerdeki eksikliklerin giderilmesi için tanınan bir süre olduğu dikkate alındığında, yeni ihracatlar yapılması ve bu ihracatların belge kapsamında değerlendirilmesi ve sahte gümrük beyannamelerinin taahhüdün kapatılmasına sayılmaması nedeniyle meydana gelen eksik ihracatın tamamlanmasına yönelik bir imkan tanıdığı şeklinde yorumlanamayacağından, davacı şirketin bu yöndeki iddialarına ve inceleme raporuna hukuken itibar etmek mümkün olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, sahte olduğu belirtilen gümrük beyannamelerinin Dahilde İşleme İzin Belgesinin kapatılmasında kullanılmadığı, idarece verilen ek süre içinde usulüne uygun düzenlenen yeni ihracat beyannameleri ile Dahilde İşleme İzin Belgesinin müeyyidesiz olarak kapatıldığı, 31/10/2008 tarihinde işlemin geri alınarak anılan belgenin müeyyideli olarak kapatıldığı, 13/05/2009 tarihli dış ticaret başkontrolörü tarafından düzenlenen inceleme raporu dikkate alınmaksızın karar verildiği, bu durumun hukuka aykırı olduğu belirtilerek İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :.Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirket adına bir yıl süreli olarak …tarih ve …sayılı dahilde işleme izin belgesinin düzenlendiği, söz konusu belgenin normal süresinin sonunda kapatma işlemi aşamasında davacı şirket tarafından ibraz edilen 10 adet gümrük beyannamesinin sahte olması, 102 adet gümrük beyannamesi ve 8 adet özel fatura üzerine dahilde işleme izin belgesinin tarih ve sayısının işlenmemesi nedeniyle bu beyannamelerin ihracat taahhüdüne saydırılmadığı, bu nedenle ihracat taahhüt hesabının açık verdiğinin tespiti üzerine, İstanbul Maden ve Metal İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğinin …tarih ve … sayılı yazısı ile davacı şirkete 2005/1 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği'nin 22. maddesinin 1. fıkrasına istinaden 16/11/2006 tarihine kadar, …tarih ve … sayılı yazısı ile de 2006/12 sayılı Tebliğin geçici 2. maddesine istinaden 20/04/2007 tarihine kadar ek süreler verildiği, davacı şirketin bu sürelerde ek ihracatlar yaparak ek sürenin sonunda kapatma talebinde bulunduğu, ihracat taahhüt hesabının açık verdiğinin tespiti üzerine davacı şirkete ait dahilde işleme izin belgesinin …tarih ve …sayılı işlem ile müeyyideli olarak kapatıldığı, daha sonra bu işlemin davalı idarenin talimatı üzerine İstanbul Maden ve Metal İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince …tarih ve …sayılı işlemle geri alınarak, taahhüt hesabının yeniden açıldığı ve 2006/12 sayılı Tebliğin geçici 8. maddesi uyarınca davacı şirkete 10/10/2008 tarihine kadar ek süre verildiği, bu süre içerisinde davacı şirket tarafından dahilde işleme izin belgesi kapsamında yeni ihracat yapılarak buna ilişkin belgelerin taahhüt hesabının kapatılmasında dikkate alınması amacıyla İstanbul Maden ve Metal İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği'ne sunulduğu, Sekreterlik tarafından da yapılan yeni ihracatlar da dikkate alınarak …tarih ve …sayılı işlemle dahilde işleme izin belgesinin müeyyidesiz olarak kapatıldığı, daha sonra davalı idare tarafından; dahilde işleme izin belgesinin müeyyidesiz olarak kapatılmasına ilişkin …tarih ve …sayılı işlem ile davacı şirkete ek süre verilmesine ilişkin işlemlerin geri alınması ve belgenin müeyyideli olarak kapatılması yolunda verilen …tarih ve …sayılı talimat üzerine dava konusu işlemle dahilde işleme izin belgesinin müeyyideli olarak kapatıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
17/01/2005 tarih ve 2005/8391 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı'nın Amaç başlıklı 1. maddesinde, bu kararın, Dünya piyasa fiyatlarından hammadde temin etmek suretiyle ihracatı artırmak, ihraç ürünlerine uluslararası piyasalarda rekabet gücü kazandırmak, ihraç pazarlarını geliştirmek ve ihraç ürünlerini çeşitlendirmek amacıyla hazırlandığı; 10. maddesinin 1. fıkrasında ise, dahilde işleme izin belgesinin/dahilde işleme izninin süresi sektörüne göre azami 12 (on iki) aya kadar tespit edilebileceği, 4. fıkrasında, dahilde işleme izin belgesi kapsamında ilk ithalatın yapıldığı tarih esas alınmak suretiyle belge süresi azami 3 (üç) ay uzatılacağı, ayrıca, firmanın belgeli performansı dikkate alınarak dahilde işleme izin belgesine verilecek ek sürelerin, bu Karara istinaden yayımlanacak tebliğ ile belirleneceği; 23. maddesinde, Müsteşarlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim birimleri ile Gümrük Müsteşarlığınca yapılan inceleme ve soruşturma sonucunda, gümrük beyannamesi ve eki belgelerin sahte olduğunun veya üzerinde tahrifat yapıldığının ya da gerçek dışı olduğunun veya gerçeği yansıtmadığının tespiti halinde; bu gümrük beyannamesi dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılamayacağı düzenlenmiştir.
2005/8391 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı'na istinaden dahilde işleme tedbirlerinin uygulama usul ve esaslarını belirlemek üzere hazırlanan, 2005/1 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği'nin "Belgenin/İznin Revizesi" başlıklı 19. maddesinde, dahilde işleme izin belgesinin, kapatma müracaatından sonra veya belge süresi içerisinde revize edilebileceği, revize müracaatının, ilgili firma tarafından belge aslı ile gerekli bilgi ve belgelerle birlikte ilgili ihracatçı birlikleri genel sekreterliğine yapılacağı, sonuçlandırılan revize işleminin ilgili mercilere bildirileceği; 20. maddesinde, dahilde işleme izin belgesinin/dahilde işleme izninin süresi sektörüne göre azami 12 (on iki) aya kadar tespit edilebileceği; 21. maddesinde, firmaların; bu Tebliğin 22. maddesinin 1. fıkrası hükmüne istinaden dahilde işleme izin belgelerine ek süre almak için belge aslı ile birlikte ilgili ihracatçı birlikleri genel sekreterliğine, müracaat etmeleri gerektiği; 22. maddesinin 1. fıkrasında, dahilde işleme izin belgesi kapsamında ilk ithalatın yapıldığı tarih esas alınmak suretiyle belge süresinin azami 3 (üç) ay uzatılabileceği, belge kapsamında hiç ithalat yapılmaması halinde, bu fıkra hükmünün uygulanmayacağı kuralına yer verilmiştir.
2005/1 sayılı Tebliği'nin 46. maddesinde de, Dahilde İşleme Rejimi Kararı'nın 23. maddesine paralel olarak, Müsteşarlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim birimleri ile Gümrük Müsteşarlığınca yapılan inceleme ve soruşturma sonucunda, gümrük beyannamesi ve eki belgelerin sahte olduğunun veya üzerinde tahrifat yapıldığının ya da gerçek dışı olduğunun veya gerçeği yansıtmadığının tespiti halinde; bu gümrük beyannamesi dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılamayacağı, ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılmış olması veya kullanılmak üzere ibraz edilmesi halinde, bu beyanname kapsamı ihracata tekabül eden ithalata ilişkin vergi, bu Tebliğin 45. maddesi hükmü çerçevesinde tahsil edilerek ilgililer hakkında kanuni işlem yapılacağı düzenlenmiştir.
20/12/2006 tarih ve 26382 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği'nin geçici 2. maddesinde, 27/01/2005 tarihinden itibaren düzenlenen ancak elektronik ortamda düzenlenmemiş bulunan dahilde işleme izin belgesi ihracat taahhüdünün kapatılması esnasında ibraz edilen ilgili ihracata ilişkin gümrük beyannamesi aslı üzerinde belge sayısının yer almaması ve bu nedenle ilgili gümrük beyannamesinin belge ihracat taahhüdüne saydırılamaması durumunda, yeniden ihracat gerçekleştirilebilmesi için henüz ihracat taahhüdü kapatılmamış olan ilgili belgeye, bu Tebliğin yürürlük tarihinden itibaren 1 (bir) ay içerisinde gerekli bilgi ve belgelerle birlikte ilgili ihracatçı birlikleri genel sekreterliğine müracaat edilmesi kaydıyla, bu Tebliğin yürürlük tarihinden itibaren azami 4 (dört) aya kadar haklı sebebe ilişkin ek süre verilebileceği, 2008/4 sayılı Tebliğ ile eklenen geçici 8. maddesinde ise, 01/01/2008 tarihinden önce düzenlenmiş dahilde işleme izin belgelerine (müeyyideleri tahsil edilmeyen dahilde işleme izin belgeleri dahil); ihracata ilişkin bir gümrük beyannamesinin belge ihracat taahhüdüne saydırılmasına ilişkin diğer şartlar saklı kalmak kaydıyla ilgili belge sayısı veya satır kodu bulunmaması nedeniyle belge ihracat taahhüdüne saydırılamayan ihracata ilişkin gümrük beyannameleri dikkate alınarak, yeniden ihracat gerçekleştirilebilmesi için bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren 1 (bir) ay içerisinde gerekli bilgi ve belgelerle birlikte elektronik ortamda müracaat edilmesi (elektronik ortamda düzenlenmemiş bulunan dahilde işleme izin belgeleri açısından ilgili ihracatçı birlikleri genel sekreterliğine müracaat edilmesi) kaydıyla, bu ek süre müracaatının uygun görüldüğü tarihten itibaren azami 4 (dört) aya kadar haklı sebebe ilişkin ek süre verilebileceği kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca davacı tarafından yapılan ek süre taleplerinin kabul edildiği, verilen ek süreler içerisinde yapılan ihracatlarla Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamındaki ihracat taahhüdünün yerine getirildiği ve akabinde davalı idarece 31/10/2008 tarihinde müeyyidesiz olarak kapatılmasına rağmen, 09/01/2009 tarihinde aynı belgenin müeyyideli olarak kapatıldığı görülmektedir.
Davacı tarafından ilk kapatma başvurusunda ibraz edilen birtakım gümrük beyannamelerinin sahte olduğuna yönelik tespit neticesinde, anılan beyannamelerin dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılamayacağı ve bu beyanname kapsamı ihracata tekabül eden ithalata ilişkin verginin tahsil edilerek ilgililer hakkında kanuni işlem yapılacağı düzenlenmiştir.
Somut olayda, sahte olduğu tespit edilen belgelerin ihracat taahhüdünün kapatılmasına kullanılamayacağının belirtilmiş, bunun üzerine davacı tarafından yapılan ek süre başvurularının kabulüyle bu süreler dahilinde gerçek ihracatlar yapılarak ihracat taahhüdü yerine getirilmiştir.
Davacı şirkete ait dahilde işleme izin belgesi kapsamında yapılan işlemlerin ilgili mevzuat uyarınca incelenmesi sonucunda, Dış Ticaret Başkontrolörü tarafından dava konusu işlem tesis edildikten sonra düzenlenen 13/05/2009 tarihli inceleme raporunda; davacı şirkete ek süre verilmesinin hukuka uygun olduğu, ek süreler sonunda kapatma işlemi aşamasında ibraz edilen ilave ihracatlara ilişkin beyannamelerin taahhüt hesabının kapatılması için yeterli olduğu ve dahilde işleme izin belgesinin müeyyidesiz olarak kapatılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığının belirtildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, davalı idarece ek süre talebinin kabulü üzerine ihracat taahhüdüne uygun olarak yapılan ihracatlar neticesinde ilk olarak müeyyide uygulanmaksızın kapatılan taahhüt hesabının 1 hafta sonra müeyyide uygulanarak yeniden kapatılması işlemi hukuk devletinin unsurları arasında olan hukuki güvenlik ve hukuki öngörülebilirlik ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.
Öte yandan, Mahkeme kararına esas alınan davacı şirket yetkilileri hakkında açılan ceza davası sonucunda …Ağır Ceza Mahkemesi'nin …tarih ve E:…, K:…sayılı davacı şirket müdürü ve çalışanı hakkında resmi belgede sahtecilik, mühür bozma, kaçakçılık suçlarından ayrı ayrı cezalandırılmalarına ilişkin olarak verilen karara karşı sanıklar tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine …Bölge Adliye Mahkemesi …Ceza Dairesi tarafından sanıklar hakkında kamu davalarının zamanaşımı nedeniyle düşmesine karar verilmiş, bu karara karşı katılan tarafından yapılan temyiz başvurusu Yargıtay'ın …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla reddedilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararı onanmıştır.
Dahilde işleme rejiminin; Dünya piyasa fiyatlarından hammadde temin etmek suretiyle ihracatı artırmak, ihraç ürünlerine uluslararası piyasalarda rekabet gücü kazandırmak, ihraç pazarlarını geliştirmek ve ihraç ürünlerini çeşitlendirmek amaçlarının somut olayda davaya konu dahilde işleme izin belgesi kapsamında yapılan hayali olmayan gerçek ihracatlar neticesinde sağlandığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Dış Ticaret Başkontrolörü raporu ve yukarıdaki mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, dava konusu işlemin hukuk devletinin unsurları olan hukuki güvenlik ve hukuki öngörülebilirlik ilkelerine ve işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükteki mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin temyize konu …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 23/11/2022 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
Temyize konu …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararı usul ve yasaya uygun olup, onanması gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.