T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2018/2168
Karar No : 2022/4109
DAVACI : ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : ...
DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından, 12/02/2018 tarih ve 12159 sayılı Bakanlık oluru ile yürürlüğe giren Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Eğitim ve Sınav Yönergesi'nin 62. maddesinin 2. fıkrasının iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Kaptan olan davacı tarafından, dava konusu madde ile belli bir zümreye muafiyet tanınmasının Anayasa'nın 10. maddesine ve Gemiadamlarının Eğitim, Belgelendirilme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşmeye (STCW -78) uygun olmadığı, uzakyol vardiya zabitlerine muafiyet getirilirken aynı ehliyeti alacak diğer denizcilerden YDS'nin (Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavının) İngilizce bölümünden puan şartı istenmesinin hukuka aykırı olduğu öne sürülmüştür.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bakanlıklarının kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarının düzenlendiği, deniz ve içsular ulaştırması alanında liman, iskele veya kıyı yapısı işletmecisi ile gemi işletmecisi, organizatör, acente, komisyoncu ve benzeri faaliyette bulunanlar ile gemiadamları başta olmak üzere bu işlerde çalışanların mesleki yeterlik şartlarını belirlemek, bununla ilgili eğitim vermek veya verdirmek, sınav yapmak veya yaptırmak ve bunları yetkilendirmek ve denetlemek hususlarında Bakanlığa yetki verildiği, lisans eğitimleri esnasında İngilizce hazırlık eğitimini bitiren veya aynı eğitim kurumunun kendi mevzuatında yer alan hazırlık sınıfı muafiyet ve başarılı olma esaslarına göre başarılı olanların uzakyol vardiya zabiti/uzakyol vardiya mühendisi için aranan yabancı dil puanından muaf tutulmalarının eşitlik ikesine aykırı olmadığı, bu kişilerin öğrenim hayatlarında yeterli İngilizce dil bilgisine sahip oldukları ileri sürülerek Yönerge hükümünde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava;... tarih ve ... sayılı Bakanlık oluru ile yürürlüğe giren Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Eğitim ve Sınav Yönergesi'nin 62. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasanın 124. Maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Dava konusu Yönergenin yayım tarihi itibariyle yürürlükte olan 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9'uncu maddesinin 1. fıkrasında;
"b) Deniz ve içsular ulaştırması alanında liman, iskele veya kıyı yapısı işletmecisi ile gemi işletmecisi, organizatör, acente, komisyoncu ve benzeri faaliyette bulunanların hizmet esasları, mali yeterlik ve mesleki saygınlık şartlarını belirlemek, bunları yetkilendirmek ve denetlemek.
c) Deniz ve içsular ulaştırması alanında hizmet üretenler ile hizmetten yararlananların hak, yükümlülük ve sorumluluklarını belirlemek.
d) Deniz ve içsular ulaştırması alanında liman, iskele veya kıyı yapısı işletmecisi ile gemi işletmecisi, organizatör, acente, komisyoncu ve benzeri faaliyette bulunanlar ile gemi adamları başta olmak üzere bu işlerde çalışanların mesleki yeterlik şartlarını belirlemek, bununla ilgili eğitim vermek veya verdirmek, sınav yapmak veya yaptırmak ve bunları yetkilendirmek ve denetlemek.
f) Gemi adamlarının sicilinin tutulmasına ilişkin usul ve esasları belirmek ve bunların sicilini tutmak
k) Türk kıyılarında faaliyet gösteren liman, iskele ve benzeri kıyı yapılarına yanaşacak gemiler ile Türk boğazlarını kullanacak gemilere verilecek kılavuzluk ve römorkaj hizmetlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek, bu hizmetleri vermek veya verebilecekleri yetkilendirmek ve denetlemek" hükmü,
Aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28'inci maddesinin 2. fıkrasında ise; "7 ila 12'nci maddelerde düzenlenen Bakanlık hizmet birimleri sorumluluk alanlarıyla ilgili olarak hazırladıkları ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Bakanlık idari düzenlemelerinde, bu düzenlemeleri ihlal edecek hizmet üretenler ile hizmetten yararlananlar için;
a) (Değişik: 12/7/2013-6495/73 md.) Hangi hâllerde uygulanacağını açıkça belirtmek kaydıyla; uyarma, geçici faaliyet durdurma ve yetki iptali şeklinde idari müeyyideler öngörmek ve ihlal edenlere belirlenen idari müeyyideleri uygulamakla görevli ve yetkilidirler." hükmü yer almakta dır.
Anılan yasa hükmüne dayanılarak 10/02/2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği'nin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b), (c), (d), (f) ve (k) bentleri ile 28 inci maddesine ve 20/4/1989 tarihli ve 3539 sayılı Kanun ile uygun bulunan Gemi Adamlarının Eğitim, Belgelendirilme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşmeye dayanılarak hazırlanmıştır." düzenlemesi yer almaktadır.
Söz konusu Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Eğitim ve Sınav Yönergesi'nin 1. Maddesinde,bu Yönergenin; gemiadamları ve kılavuz kaptanların eğitimleri ve sınavlarının asgari gerekleri, gemiadamlarının eğitim, öğretim, sınav ve belgelendirme faaliyetlerini yürüten kamu veya özel kurum ve kuruluşların sahip olması gereken kalite standartlarını, bu standartların denetim esasları ile eğitim kurumlarının Gemiadamları Eğitim Bilgi Sisteminde yetkilendirilme şartlarını belirlemek amacıyla düzenlendiği hükmü, 3. Maddesinde, bu Yönergenin; denizcilik eğitimi verecek tüm eğitim kurumlarının Gemiadamlarının Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşme (STCW-78) ve değişikliklerinde belirtilen kurallara uygunluğunu sağlamak amacıyla eğitim müfredatı, eğitim araç ve gereçleri, kalite standartları, iç-dış denetleme ve rapor gereklerini, meslek derslerini verecek eğiticilerin nitelikleri bakımından uyması gereken hususları, Gemiadamları Eğitim Bilgi Sisteminde yetkilendirilmeleri için gerekli usul ve esasları ve bu eğitim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin, açık deniz ve atölye becerileri geliştirme eğitimlerinin esaslarını, gemiadamları sınavlarına giriş şartları, sınav konuları ve başarı gerekleri ile kılavuz kaptanların eğitim, staj ve sınav gereklerini belirleyeceği hükmü;
62. maddesinin 2. Fıkrasında da, Uzakyol vardiya zabiti veya uzakyol vardiya mühendisi eğitimi vermek için yetkilendirilmiş lisans düzeyindeki eğitim kurumlarında uygulanmakta olan İngilizce hazırlık eğitimini bitiren veya aynı eğitim kurumunun kendi mevzuatında yer alan İngilizce hazırlık sınıfı muafiyet ve başarılı olma esaslarına göre başarılı olanların, bu maddede belirtilen Uzakyolvardiya zabiti/ uzakyol vardiya mühendisi İngilizce başarı puanından muaf tutulacakları hükmü yer almıştır.
Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğine dayanılarak çıkarılan Eğitim-Sınav Yönergesinde, Uzakyolvardiya zabiti/ uzakyol vardiya mühendisinin İngilizce başarı puanından muaf tutulabilmesi için Uzakyol vardiya zabiti veya uzakyol vardiya mühendisi eğitimi vermek için yetkilendirilmiş lisans düzeyindeki eğitim kurumlarında uygulanmakta olan İngilizce hazırlık eğitimini bitiren veya aynı eğitim kurumunun kendi mevzuatında yer alan İngilizce hazırlık sınıfı muafiyet ve başarılı olma esaslarına göre başarılı olmaları gerektiği hususu belirlenmiş olup, ticaret gemilerinde görev yapan gemi adamlarının eğitimleri bunlara verilecek belgeler ve vardiya tutma esasları gibi hususlarda uluslararası standartlar oluşturmayı öngören Gemiadamlarının Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşme"nin (STCW) 5. Maddesinde bu sözleşmede aaçıkça belirtilmeyen bütün hususların tarafların kendi yasal uygulamalarına bırakıldığı düzenlemesine yer verilmiş olup, bu kurala göre idarenin, sözleşmede öngörülen asgari yeterlik şartları üzerinde standart belirlemeye ve bu standartlara uygunluk yönünden vardiya zabitlerini sınıflandırmaya yetkili olduğu hususunda bir duraksama bulunmamaktadır.
Bu durumda maddede belirtildiği şekilde yetkilendirilmiş lisans düzeyindeki eğitim kurumlarında uygulanmakta olan İngilizce hazırlık eğitimini bitiren veya aynı eğitim kurumunun kendi mevzuatında yer alan İngilizce hazırlık sınıfından muaf tutulan veya başarılı olma esaslarına göre başarılı olan Uzakyol vardiya zabiti veya uzakyol vardiya mühendislerinin maddede belirtildiği derecede ingilizce bildiği kabul edilerek yabancı dil bilgisi seviye tespit sınavından 55 puan alınması yolundaki dil sınavı şartından muaf tutulmasında üst hukuk normlarına ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Bakılan dava, kaptan olan davacı tarafından, ... tarih ve ... sayılı Bakanlık oluru ile yürürlüğe giren Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Eğitim ve Sınav Yönergesi'nin 62. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Eğitim ve Sınav Yönergesi'nin 62. maddesinde, ... tarih ve ... sayılı Bakanlık Makamı Oluru ile yapılan değişiklikle maddeye yeni bir fıkra eklenmesi nedeniyle dava konusu 2. fıkranın 3. fıkra olduğu görülmekte olup, hukuki inceleme bu fıkra yönünden yapılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 10. maddesinde, herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu; 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Dava konusu Yönergenin yayım tarihi itibariyle yürürlükte olan 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9. maddesinin 1. fıkrasında,
"b) Deniz ve içsular ulaştırması alanında liman, iskele veya kıyı yapısı işletmecisi ile gemi işletmecisi, organizatör, acente, komisyoncu ve benzeri faaliyette bulunanların hizmet esasları, mali yeterlik ve mesleki saygınlık şartlarını belirlemek, bunları yetkilendirmek ve denetlemek.
c) Deniz ve içsular ulaştırması alanında hizmet üretenler ile hizmetten yararlananların hak, yükümlülük ve sorumluluklarını belirlemek.
d) Deniz ve içsular ulaştırması alanında liman, iskele veya kıyı yapısı işletmecisi ile gemi işletmecisi, organizatör, acente, komisyoncu ve benzeri faaliyette bulunanlar ile gemi adamları başta olmak üzere bu işlerde çalışanların mesleki yeterlik şartlarını belirlemek, bununla ilgili eğitim vermek veya verdirmek, sınav yapmak veya yaptırmak ve bunları yetkilendirmek ve denetlemek.
f) Gemi adamlarının sicilinin tutulmasına ilişkin usul ve esasları belirmek ve bunların sicilini tutmak.
k) Türk kıyılarında faaliyet gösteren liman, iskele ve benzeri kıyı yapılarına yanaşacak gemiler ile Türk boğazlarını kullanacak gemilere verilecek kılavuzluk ve römorkaj hizmetlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek, bu hizmetleri vermek veya verebilecekleri yetkilendirmek ve denetlemek." hükmü;
Aynı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28. maddesinin 2. fıkrasında ise, "7 ila 12'nci maddelerde düzenlenen Bakanlık hizmet birimleri sorumluluk alanlarıyla ilgili olarak hazırladıkları ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Bakanlık idari düzenlemelerinde, bu düzenlemeleri ihlal edecek hizmet üretenler ile hizmetten yararlananlar için;
a) (Değişik: 12/7/2013-6495/73 md.) Hangi hâllerde uygulanacağını açıkça belirtmek kaydıyla; uyarma, geçici faaliyet durdurma ve yetki iptali şeklinde idari müeyyideler öngörmek ve ihlal edenlere belirlenen idari müeyyideleri uygulamakla görevli ve yetkilidirler." hükmü yer almaktadır.
20/04/1989 tarihli ve 3539 sayılı Kanun ile uygun bulunan Gemi Adamlarının Eğitim, Belgelendirilme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşme'nin "Sözleşmenin Genel Yükümlülükleri" başlıklı 1. maddesinin 2. fıkrasında, "Taraflar, denizde can ve mal güvenliği ile deniz çevresinin korunması bakımından, gemiadamlarının görevlerine uygun nitelikte olmalarını temin için sözleşmenin tüm olarak uygulanmasını sağlamak üzere bütün kanun, kararname, emir ve yönetmelikleri çıkarmayı ve lüzum'lu diğer önlemleri almayı taahhüt ederler."; "Diğer Andlaşmalar ve Yorum" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Sözleşmede açıkça belirtilmeyen bütün hususlar Tarafların kendi yasal uygulamalarına bırakılmıştır."; "Belgeler" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında, "Sözleşme Ek'indeki hükümlerde belirtilen deniz hizmeti, yaş, sağlık, eğitim, nitelik ve sınav gereklerini, karşıladığına İdarece kanaat getirilen kaptan, zabit ve tayfalara birer belge verilecektir." hükümleri yer almış ve "Kaptan - Güverte Bölümü" başlıklı 2. Bölümünün Kural II/l kısmında, seyir vardiyasında uyulması gereken temel prensipler; Kural II/2 kısmında ise, 200 ve daha büyük gros tonilatoluk gemilerin kaptan ve birinci zabitlerinin belgelendirilmeleri için zorunlu en az gerekler; "Makine Bölümü" başlıklı 3. Bölümünün Kural III/I kısmında, makine vardiyası tutulurken uyulması gereken temel prensipler; Kural III/2 kısmında ise, ana makine gücü 3000 kw ve daha büyük olan gemilerin baş mühendis, zabit ve 2. mühendis zabitlerin belgelendirilmesi için zorunlu en az gerekler belirlenmiştir.
10/02/2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği'nin "Dayanak" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b), (c), (d), (f) ve (k) bentleri ile 28 inci maddesine ve 20/4/1989 tarihli ve 3539 sayılı Kanun ile uygun bulunan Gemi Adamlarının Eğitim, Belgelendirilme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşmeye dayanılarak hazırlanmıştır.";
"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Yönetmelikte geçen; dd) İdare: Bakanlık Deniz ve İçsular Düzenleme Genel Müdürlüğünü; ss) Sözleşme (STCW-78): Gemiadamlarının Eğitim, Belgelendirme ve Vardiya Standartları Hakkında Uluslararası Sözleşmeyi; ccc) Uzakyol vardiya mühendisi/makinisti: Yürütme gücü ve sefer bölgesi sınırlaması olmaksızın her türlü gemide vardiya mühendisi/makinisti olarak görev yapan, ayrıca Sözleşmenin III/1 Kuralı ile tanımlanan eğitim düzeyine ilave olarak İdarenin öngördüğü denizcilik eğitimini tamamlayan gemiadamını; ççç) Uzakyol vardiya zabiti: Tonilato ve sefer bölgesi sınırlaması olmaksızın her türlü gemide görev yapan, ayrıca Sözleşmenin II/1 Kuralı ile tanımlanan eğitim düzeyine ilave olarak İdarenin öngördüğü denizcilik eğitimini tamamlayan gemiadamını; fff) YDS: ÖSYM tarafından yapılan Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavını; hhh) Yönerge: Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Eğitim ve Sınav Yönergesini .... ifade eder.";
"Uzakyol vardiya zabiti" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Tonaj ve sefer bölgesi sınırı olmaksızın bütün gemilerde uzakyol vardiya zabiti olmak için müracaat edenlerden;
a) En az GMDSS Tahditli Telsiz Operatörü (ROC) yeterlik belgesine sahip olmak ve,
b) Bir yıllık İngilizce hazırlık eğitiminden sonra, Sözleşmede öngörülen A-II/1 müfredat programını uygulayan İdare tarafından yetkilendirilmiş dört yıllık fakülte ve yüksekokulların güverte veya deniz ulaştırma işletme mühendisliği bölümlerinden mezun olmak ve liman seferi dışında çalışan 500 GT’den büyük gemilerde altı ayı köprü üstünde eğitim olmak üzere toplam on iki aylık deniz eğitimini tamamlamak veya,
c) Bir yıllık İngilizce hazırlık eğitiminden sonra, Sözleşmede öngörülen A-II/1 ile A-II/2 müfredat programlarını müşterek uygulayan İdare tarafından yetkilendirilmiş dört yıllık fakülte veya yüksekokulların güverte veya deniz ulaştırma işletme mühendisliği bölümlerinin öğrencisi olarak altıncı yarıyıl sonunda A-II/1 müfredatını başarı ile tamamlamak ve liman seferi dışında çalışan 500 GT’den büyük gemilerde altı ayı köprü üstünde eğitim olmak üzere toplam on iki aylık deniz eğitimini tamamlamak veya,
ç) Deniz Harp Okulu mezunu olup Deniz Kuvvetleri Komutanlığından veya Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılanlardan; en az üç yıl güverte deniz hizmetine sahip olmak veya liman seferi dışında çalışan 500 GT’den büyük gemilerde altı ayı köprü üstünde eğitim olmak üzere toplam on iki aylık deniz eğitimini gemide tamamlamak,
şartlarını yerine getiren ve Yönergede belirtilen İngilizce puan şartını sağlayarak İdarenin öngördüğü sınavda başarılı olanlar uzakyol vardiya zabiti yeterliğini almaya hak kazanırlar.
(2) Vardiya zabiti yeterlik belgesine haiz olanlar, bulundukları yeterlik belgesi ile en az yirmi dört ay deniz hizmeti ibraz etmek, YDS’nin İngilizce bölümünden en az 60 puan veya ÖSYM tarafından YDS’nin eşdeğeri kabul edilen ulusal/uluslararası yabancı sınav türlerinden 60 puana denk puan almak ve İdarenin öngördüğü sınavda başarılı olmak şartıyla uzakyol vardiya zabiti yeterlik belgesi alabilirler.";
"Uzakyol vardiya mühendisi/makinisti" başlıklı 22. maddesinde, "(1) Uzakyol vardiya mühendisi/makinisti yeterliği almak için müracaat edenlerden;
a) Bir yıllık İngilizce hazırlık eğitiminden sonra, Sözleşmede öngörülen A-III/1 müfredat programlarını uygulayan İdare tarafından yetkilendirilmiş dört yıllık fakülte veya yüksekokulların gemi makinaları işletme mühendisliği bölümlerinden mezun olmak ve altı ayı liman seferi dışında çalışan toplam gücü 750 kW’den büyük ana makine ile yürütülen gemilerde deniz eğitimi ve altı ayı da İdarece onaylı atölye tesislerinde olmak üzere toplam on iki aylık eğitim programını tamamlamak veya,
b) Bir yıllık İngilizce hazırlık eğitiminden sonra, Sözleşmede öngörülen A-III/1 ile A-III/2 müfredat programlarını müşterek uygulayan İdare tarafından yetkilendirilmiş dört yıllık fakülte veya yüksekokulların gemi makineleri işletme mühendisliği bölümü öğrencisi olarak altıncı yarıyıl sonunda A-III/1 müfredatını başarı ile tamamlamak ve altı ayı liman seferi dışında çalışan toplam gücü 750 kW’den büyük ana makine ile yürütülen gemilerde deniz eğitimi ve altı ayı da İdarece onaylı atölye tesislerinde olmak üzere toplam on iki aylık eğitim programını tamamlamak veya,
c) Deniz Harp Okulu mezunu olup, Deniz Kuvvetleri Komutanlığından veya Sahil Güvenlik Komutanlığından ayrılanlardan, en az üç yıl makine deniz hizmetine sahip olmak veya altı ayı liman seferi dışında çalışan toplam gücü 750 kW’den büyük ana makine ile yürütülen gemilerde deniz eğitimi ve altı ayı da İdarece onaylı atölye tesislerinde olmak üzere toplam on iki aylık eğitim programını tamamlamak veya,
ç) Mesleki yeterliği gemi inşa mühendisi, gemi inşa ve gemi makineleri mühendisi, gemi ve deniz teknolojileri mühendisi veya makine mühendisi olup, Sözleşmede öngörülen A-III/1 müfredat programından öğrenimi esnasında almadığı fark derslerini İdare tarafından uzakyol vardiya mühendisliği eğitimi için yetkilendirilmiş eğitim kurumunda almak ve gemi inşa, gemi inşa ve gemi makineleri ile gemi ve deniz teknolojisi mühendisleri için altı ay liman seferi dışında çalışan toplam gücü 750 kW’den büyük ana makine ile yürütülen gemilerde deniz eğitimi ve üç ay İdarece onaylı atölye tesislerinde eğitim programını tamamlamak, makine mühendisleri için ise altı ay İdarece onaylı atölye tesislerinde eğitim programını ve altı ay liman seferi dışında çalışan toplam gücü 750 kW’den büyük ana makine ile yürütülen gemilerde deniz eğitimini tamamlamak,
şartlarından birini yerine getiren ve Yönergede belirtilen İngilizce puan şartını sağlayarak İdarenin öngördüğü sınavda başarılı olanlar uzakyol vardiya mühendisi/makinisti yeterliğini almaya hak kazanırlar.
(2) Makine zabiti yeterlik belgesine haiz olanlar, bulundukları yeterlik belgesi ile en az yirmi dört ay deniz hizmeti ibraz etmek, YDS’nin İngilizce bölümünden en az 60 puan veya ÖSYM tarafından YDS’nin eşdeğeri kabul edilen ulusal/uluslararası yabancı sınav türlerinden 60 puana denk puan almak ve İdarenin öngördüğü sınavda başarılı olmak şartıyla uzakyol vardiya makinisti yeterlik belgesi alabilirler." düzenlemeleri yer almaktadır.
10/2/2018 tarih ve 30328 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliği”ne dayanılarak hazırlanan, ... tarih ve ... sayılı Bakanlık Makamı Oluru ile yürürlüğe giren Gemiadamları Ve Kılavuz Kaptanlar Eğitim Ve Sınav Yönergesinin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönerge; gemiadamları ve kılavuz kaptanların eğitimleri ve sınavlarının asgari gerekleri, gemiadamlarının eğitim, öğretim, sınav ve belgelendirme faaliyetlerini yürüten kamu veya özel kurum ve kuruluşların sahip olması gereken kalite standartlarını, bu standartların denetim esasları ile eğitim kurumlarının Gemiadamları Eğitim Bilgi Sisteminde yetkilendirilme şartlarını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir." kuralına yer verilmiş;
"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, "Eğitim Kurumları", MEB, YÖK ve Milli Savunma Bakanlığına bağlı olarak denizcilik eğitimi veren yaygın ve örgün eğitim kurumları; (ee) bendinde, "Yetkilendirilmiş Eğitim Kurumu", İdare tarafından öğrencileri/mezunlarına gemiadamı yeterlik belgesi verilmesine yönelik yetkilendirilmiş MEB, YÖK, Milli Savunma Bakanlığı ve yetkilendirilecek denizcilikle ilgili eğitim verecek diğer kurum ve kuruluşlara bağlı denizcilik eğitimi veren yaygın ve örgün eğitim kurumları şeklinde tanımlanmış;
"İngilizce başarı esasları" başlıklı, ... tarihli ve ... sayılı Bakanlık Makamı Oluru ile değişik 62. maddesinin 3. fıkrasında, "Uzakyol vardiya zabiti veya uzakyol vardiya mühendisi eğitimi vermek için yetkilendirilmiş lisans düzeyindeki eğitim kurumlarında uygulanmakta olan İngilizce hazırlık eğitimini bitiren veya aynı eğitim kurumunun kendi mevzuatında yer alan İngilizce hazırlık sınıfı muafiyet ve başarılı olma esaslarına göre başarılı olanlar, bu maddede belirtilen Uzakyol vardiya zabiti/ uzakyol vardiya mühendisi İngilizce başarı puanından muaf tutulurlar." düzenlemeleri yer almıştır.
23/03/2016 tarih ve 29662 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "c) Seviye tespit sınavı: Öğrencinin hazırlık sınıfı eğitimine hangi düzeyden devam edeceğini belirleyen sınavı, e) Yeterlilik sınavı: Öğrencinin program için istenen yabancı dil düzeyi ile yeterliliğine sahip olup olmadığını veya yabancı dil yeterliliğini kazanıp kazanmadığını ölçen sınavlar; f) Zorunlu hazırlık sınıfı: Öğretim dili tamamen veya kısmen yabancı dil olan programlarda öğrencinin devam etmek zorunda olduğu yabancı dil eğitimi" tanımlarına yer verilmiş; "Yabancı dil yeterlilik ve seviye tespit sınavları" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Öğretim dili kısmen veya tamamen yabancı dilde olan yükseköğretim programına ilk defa kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdığı öğretim yılının başında, yükseköğretim kurumları tarafından düzenlenen yabancı dil seviye tespit ve/veya yeterlilik sınavına tabi tutulurlar. Yükseköğretim kurumları, senato kararı ile yabancı dil seviye tespit sınavı ile yeterlilik sınavını tek bir sınav veya ayrı ayrı sınavlar halinde uygulayabilir.
(2) Yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavından alınan puana göre öğrencinin yabancı dil hazırlık sınıfından muaf olup olmadığı ile yabancı dil hazırlık sınıfında hangi seviyeden öğrenim göreceği belirlenir.
(3) Aşağıdaki öğrenciler yabancı dil seviye tespit ve yeterlilik sınavından muaftır:
a) En az son üç yılında, öğretim dili olarak belirlenen yabancı dilin anadili olarak konuşulduğu bir ülkede o ülke vatandaşlarının devam ettiği ortaöğretim kurumlarında eğitim görüp ortaöğrenimini bu kurumlarda tamamlayanlar.
b) Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarında yükseköğretim kurumu senatosunun belirlediği puanla başarılı olanlar.
(4) Üçüncü fıkranın (b) bendi kapsamına giren sınavlarda alınan puanın değerlendirmeye alınabilmesi için, sınavı yapan ilgili kurumlar tarafından belirlenen sınav geçerlilik süresi esas alınır. Sınavın geçerlilik süresinin belli olmaması halinde bu süre Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir."; "Yabancı dille öğretim ve yabancı dil hazırlık sınıfı" başlıklı 8. maddesinin 2. fıkrasında, "Öğretim dili tamamen Türkçe olan programlarda, meslekî yabancı dil dersleri verilebilir. Bu programlarda zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfı açılamaz ancak yükseköğretim kurumunun senato kararı ile isteğe bağlı yabancı dil hazırlık sınıfı açılabilir."; 4. fıkrasında, "Kısmen veya tamamen yabancı dilde eğitim veren programlarda;
a) Hazırlık sınıfı uygulanması zorunludur.
b) Yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavında başarılı olanlar ile sınavdan muaf olanlar hariç olmak üzere önlisans, lisans veya lisansüstü programlara kayıt yaptırmış olan öğrenciler yabancı dil hazırlık sınıfına devam etmekle yükümlüdürler. Ancak kendi imkânları ile yabancı dil öğrenmek isteyen öğrencilerden, yükseköğretim kurumunun belirlediği sınavlardan başarılı olmak şartıyla ilgili yönetim kurulunun kararı ile devam mecburiyeti aranmayabilir.
c) Hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarı ile tamamlayamayan öğrencilerin programdan ilişiği kesilir."; 10. fıkrasında, "6 ncı madde hükümlerine göre yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavından başarılı olanlar ve sınavdan muaf olanlar ile yabancı dil hazırlık sınıfına devam edip yarıyıl veya yıl sonunda yapılan yabancı dil sınavında başarılı olan öğrenciler, yabancı dille verilen önlisans, lisans veya lisansüstü öğretim programına devam etmeye hak kazanır." düzenlemeleri yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava Konusu Yönerge Maddesinin İncelenmesi:
Gemiadamları ve kılavuz kaptanların yeterlikleri, eğitimleri, sınavları, belgelendirilmeleri, sağlık durumları, elektronik kayıt işlemleri, vardiya tutmalarına ilişkin kuralları ve disiplin işlemleri ile gemiadamlarına ilişkin denizcilik eğitimi veren kurum ve kuruluşlara yönelik idari yaptırımları düzenlemek amacıyla yayımlanan Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğinde uzakyol vardiya zabiti ve uzakyol vardiya mühendisi olmak için müracaat edenlerden Yönergede belirtilen İngilizce puan şartını sağlamalarının istendiği, Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Eğitim ve Sınav Yönergesi'nin 62. maddesinde de alınması gerekli puanların uzakyol vardiya zabiti için 55, uzakyol vardiya mühendisi için 50 puan olarak belirlendiği görülmektedir.
Bununla birlikte, anılan Yönergenin 62. maddesinin 3. fıkrasında, uzakyol vardiya zabiti veya uzakyol vardiya mühendisi eğitimi vermek için yetkilendirilmiş lisans düzeyindeki eğitim kurumlarında uygulanmakta olan İngilizce hazırlık eğitimini bitirenlerin veya aynı eğitim kurumunun kendi mevzuatında yer alan İngilizce hazırlık sınıfı muafiyet ve başarılı olma esaslarına göre başarılı olanların, bu maddede belirtilen uzakyol vardiya zabiti/ uzakyol vardiya mühendisi İngilizce başarı puanından muaf tutulacağı belirtilmiştir.
Denizcilik mesleğinde önemli görevleri bulunan gemiadamlarının bu alandaki uluslararası geçerli dil olan İngilizceyi iyi seviyede bilmelerinin, gemilerin seyir, can, mal ve çevre emniyeti hususlarında görevlerini eksiksiz bir şekilde ifa etmelerine katkı sağlayacağı açıktır. Esasen, Yönergenin dava konusu maddesinde de, uzakyol vardiya zabiti ve uzakyol vardiya mühendisi için istenen İngilizce puanları yönünden, uzakyol vardiya zabiti veya uzakyol vardiya mühendisi eğitimi vermek için yetkilendirilmiş lisans düzeyindeki eğitim kurumlarında verilen İngilizce hazırlık eğitimi alanların ve İngilizce hazırlık sınıfı muafiyet ve başarılı olma esaslarına göre başarılı olanların, Yönergede aranan derecede İngilizce bildiklerinin kabul edilmesi nedeniyle muaf tutulduğu anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde, kısmen veya tamamen yabancı dilde eğitim veren programlarda hazırlık sınıfı uygulanmasının zorunlu olduğu, yabancı dil yeterlilik ve/veya seviye tespit sınavında başarılı olanlar ile sınavdan muaf olanlar hariç olmak üzere önlisans, lisans veya lisansüstü programlara kayıt yaptırmış olan öğrencilerin yabancı dil hazırlık sınıfına devam etmekle yükümlü oldukları, hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarı ile tamamlayamayan öğrencilerin ise programdan ilişiğinin kesileceği düzenlenmiştir.
Bu durumda, lisans eğitimi sırasında zorunlu hazırlık eğitiminin başarıyla tamamlanmasının veya yeterlilik/seviye tespit sınavında başarılı olunmasının ya da sınavdan muaf bulunulmasının lisans eğitimine devam edebilmek için zorunlu olduğu, İngilizce bilgisi yeterli düzeyde olmayan öğrencilerin programa devamının mümkün olmadığı, söz konusu İngilizce bilgi düzeyinin ise, yükseköğretim kurumu senatosunca, dava konusu düzenlemede esas alınan Yükseköğretim Kurumu tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavları ile eşdeğerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavları gibi ortak kriterler göz önünde bulundurularak belirleneceği dikkate alındığında; uzakyol vardiya zabiti veya uzakyol vardiya mühendisi eğitimi vermek için yetkilendirilmiş lisans düzeyindeki eğitim kurumlarında hazırlık eğitimini başarıyla tamamlayanların veya yeterlilik/seviye tespit sınavında başarılı olmak suretiyle ya da diğer sebeplerle hazırlık eğitiminden muaf olanların yeterli İngilizce bilgisine sahip olduklarının kabul edilerek İngilizce puan şartından muaf tutulmalarına yönelik düzenlemede, aynı statü ve konumda olmayan gemiadamları yönünden farklı kurallar öngörülmesi nedeniyle eşitlik ilkesine aykırı bir yön görülmemiş olup; kuralın idareye verilen düzenleme yetkisi çerçevesinde getirildiği, hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık taşımadığı kanaatine varılmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 26/09/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.