Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2018/2412 E. , 2021/6058 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2018/2412
Karar No : 2021/6058
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Vergi Dairesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …Hafr. Nak. Oto. ve Pet. Ürün.
Tic. ve San. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:.. sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket adına düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak; şirkete ait bir adet aracın satışı nedeniyle elde edilen hasılatın kayıt ve beyan dışı bırakılması ve yüksek tutardaki kasa hesabı borç bakiyesi için faiz geliri hesaplanmaması nedeniyle, 2012 yılı için re’sen tarh edilen kurumlar vergisi ile kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının ve araç satışına ilişkin ve şirket ortaklarına verilen finansman hizmetine ilişkin fatura düzenlenmemesi ve bir adet sahte faturanın kanuni defterlerine kaydedilmesi nedeniyle, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca, bir kısım tahsilat ve ödemelerin banka ve benzeri finans kurumları aracılığıyla yapılmaması nedeniyle de aynı Kanun'un mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:…. sayılı kararıyla; vergi inceleme elemanınca davacı şirketin kasa hesabı verileri ile şirket temsilcisinin beyanları üzerine, şirketin 100-Kasa Hesabında 25.000,00-TL üstünde kalan miktarı ortaklarına kullandırdığı sonucuna varılarak matrah tespitinde bulunulmuş ise de şirket temsilcisinin beyanı doğrultusunda matrah takdir edilmesine karşın, şirket temsilcisinin beyanında yer verdiği ve 431-Ortaklara Borçlar hesabından da anlaşılan, kurumun ortaklarından borç kullandığı ancak kullanılan borçlara da faiz gideri hesaplanmadığı hususunun, gelir tablosu düzenlenirken maliyetlere eklenmediği; ortaklara ödenmesi gereken faiz giderinin hesaplamaya dahil edilmesi halinde matrah farkı çıkmayabileceğinin dikkate alınmadığı hususu birlikte değerlendirildiğinde, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı vergi inceleme raporu esas alınarak yapıldığı anlaşılan dava konusu vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisinde hukuka uyarlık bulunmadığı; 213 sayılı Kanun'un 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasında; davacı şirket adına, ilgili dönemde satılan araç için fatura düzenlenmediği hususunun hesap döneminin kapanmasından sonra 14/12/2015 tarihinde düzenlenen vergi inceleme raporuyla tespit edildiği, bunun ise 213 sayılı Kanun'un 353/1. maddesinin öngörülüş amacına uygun olmadığı; ayrıca tenkit edilen alışların sahte faturayla belgelendirilmesi hususunun, 213 sayılı Kanun'un 353/1. maddesinde özel usulsüzlük cezasını gerektiren eylemler arasında gösterilmediği gibi madde uygulanırken esas alınan diğer unsurlar da maddenin öngörülüş amacına uygun düşmediğinden hukuka uygunluk bulunmadığı; bir kısım tahsilat ve ödemelerin banka ve benzeri finans kurumları aracılığıyla yapılmaması nedeniyle, 213 sayılı Kanun'un mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının, … Grup Tem. İş. Mak. San. Tic. Ltd. Şti'ne yapılan ödemeden kaynaklanan kısmı dışında, inceleme raporunda eleştiri konusu yapılan fatura bedellerinin, banka veya finans kuruluşları aracılığıyla yapılmadığının davacı şirket temsilcisinin beyanıyla da sabit olduğu anlaşıldığından, hukuka aykırılık bulunmadığı, … Grup Tem. İş. Mak. San. Tic. Ltd. Şti'ne yapılan 247.800,00-TL tutarındaki ödemeden kaynaklanan kısmında ise vergi inceleme raporunda, adı geçen firmanın düzenlediği faturanın sahte olduğunun belirtildiği, taraflar arasında da anılan fatura içeriği mal tesliminin gerçekleşmediğinin kabul edildiği anlaşıldığından, sahte olduğu iddia edilen belgeye ilişkin ödemenin banka ve finans kurumları aracılığıyla yapılmadığından bahisle ceza kesilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisi ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının ve mükerrer 355. madde uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının 247.800,00-TL tutarındaki faturadan kaynaklanan kısmının kaldırılmasına, mükerrer 355. madde uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kalan kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararı hukuka uygun olduğundan ve kararın kaldırılmasını gerektiren başka bir neden de bulunmadığından, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı şirket adına düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca yapılan cezalı tarhiyatın ve kesilen özel usulsüzlük cezalarının hukuka uygun olduğu iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasına ilişkin hüküm fıkrasının onanması, aynı Kanun'un 353/1. maddesine ilişkin hüküm fıkrasının gerekçeli onanması, 2012 yılı için re’sen tarh edilen kurumlar vergisi ile kesilen bir kat vergi ziyaı cezasına ilişkin hüküm fıkrasının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket adına düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak; şirkete ait bir adet aracın satışı nedeniyle elde edilen hasılatın kayıt ve beyan dışı bırakılması ve yüksek tutardaki kasa hesabı borç bakiyesi için faiz geliri hesaplanmaması nedeniyle, 2012 yılı için re’sen tarh edilen kurumlar vergisi ile kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının ve araç satışına ilişkin ve şirket ortaklarına verilen finansman hizmetine ilişkin fatura düzenlenmemesi ve bir adet sahte faturanın kanuni defterlerine kaydedilmesi nedeniyle, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353/1. maddesi uyarınca, bir kısım tahsilat ve ödemelerin banka ve benzeri finans kurumları aracılığıyla yapılmaması nedeniyle de aynı Kanun'un mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının kaldırılması istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 141. maddesinde, bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli yazılacağı ifade edilmiş, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Davaların karara bağlanması" başlığını taşıyan 22. maddesinin 1. fıkrasında; Konular aydınlandığında meselelerin sırayla oya konulacağı ve karara bağlanacağı; aynı Kanun'un "Kararda bulunacak hususlar" başlıklı 24. maddesinin (e) bendine, kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hükmün, kararlarda belirtileceği düzenlenmiştir.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353. maddesinin 1. fıkrasında, verilmesi ve alınması icabeden fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu ile serbest meslek makbuzlarının verilmemesi, alınmaması veya düzenlenen bu belgelerde gerçek meblağdan farklı meblağlara yer verilmesi halinde; bu belgeleri düzenlemek ve almak zorunda olanların herbirine, her bir belge için bu belgelere yazılması gereken meblağın veya meblağ farkının %10'u nispetinde özel usulsüzlük cezasının kesileceği ifade edilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, yüksek tutardaki kasa hesabı borç bakiyesi için faiz geliri hesaplanmamasından kaynaklanan cezalı tarhiyata ve sahte fatura kullanma nedeniyle 213 sayılı Kanun'un 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasına ilişkin kısmı ile aynı Kanun'un mükerrer 355. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının sahte faturadan kaynaklanan kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, kararın söz konusu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu cezalı tarhiyatın, şirkete ait bir adet aracın satışından kaynaklanan kısmı ile 213 sayılı Kanun'un 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının, ortaklara sağlanan finansman hizmeti nedeniyle fatura düzenlenmemesinden kaynaklanan kısmının incelenmesinden; dava konusu cezalı tarhiyatın, şirket ortaklarına karşılıksız kullandırılan ödünç para dolayısıyla faiz gelirinin beyan dışı bırakılmasından ve katma değer vergisi hariç 10.000-TL'ye satılan araç için kâr hesaplarının kullanılmamasından kaynaklanmasına karşın Vergi Mahkemesince, yalnızca kasa hesabından ortaklara kullandırılan ödünç para dolayısıyla faiz gelirinin beyan dışı bırakılması nedeniyle yapılan cezalı tarhiyat yönünden değerlendirme yapılıp karar verildiği, satılan araç nedeniyle yapılan cezalı tarhiyata ilişkin ise bir değerlendirme yapılmadan hüküm kurulduğu; benzer şekilde, 213 sayılı Kanun'un 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasının, satılan araç için fatura düzenlenmemesi, ortaklara sağlanan finansman hizmeti için fatura düzenlenmemesi ve bir adet sahte faturanın kayıtlarına intikal ettirilmesinden kaynaklanmasına karşın Mahkemece, ortaklara sağlanan finansman hizmeti için fatura düzenlenmemesi eylemi nedeniyle kesilen özel usulsüzlük cezası hakkında hüküm kurulmadığı görüldüğünden, eksik inceleme ile verildiği anlaşılan Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
Diğer yandan, Vergi Mahkemesince, satılan araç için fatura düzenlenmemesi nedeniyle, 213 sayılı Kanun'un 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezası yönünden, ilgili dönemde satılan araç için fatura düzenlenmediği hususunun hesap döneminin kapanmasından sonra, 14/12/2015 tarihinde düzenlenen vergi inceleme raporuyla tespit edildiği, bunun ise maddenin öngörülüş amacına uygun olmadığı gerekçesiyle özel usulsüzlük cezasının kaldırılmasına karar verilmiş ve söz konusu karara karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusu, Bölge İdare Mahkemesince reddedilmiş ise de hesap döneminin kapanmasından sonra, 14/12/2015 tarihinde düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak özel usulsüzlük cezası kesilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, yeniden verilecek kararda şirkete ait bir adet aracın satışından kaynaklanan cezalı tarhiyata ilişkin kurulacak hüküm de dikkate alınmak suretiyle, özel usulsüzlük cezası kesilebilmesi için, maddede sayılan belgelerin verilmediğinin, alınmadığının veya düzenlenen bu belgelerde gerçek meblağdan farklı meblağlara yer verildiğinin, usulüne uygun olarak açık, mükellefi bağlayacak ve hukuken itibar edilecek biçimde olayın vuku anında somut olarak tespit edilip edilmediği değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, araç satışına ilişkin fatura düzenlenmemesi nedeniyle 213 sayılı Kanun'un 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezasına ilişkin kısmının BOZULMASINA, araç satışının kayıt dışı bırakılması nedeniyle re’sen tarh edilen kurumlar vergisi ile kesilen bir kat vergi ziyaı cezası ve ortaklara sağlanan finansman hizmeti için fatura düzenlememe eylemi nedeniyle 213 sayılı Kanun'un 353/1. maddesi uyarınca kesilen özel usulsüzlük cezası yönünden hüküm kurulmak üzere BOZULMASINA, diğer kısmının ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 02/12/2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.