T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/2536
Karar No:2023/3289
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirketin yeniden satış amaçlı akaryakıt ikmalinde bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, 5015 Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrasının (f) bendi uyarınca 70.000,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının "Denizli ili, Çal ilçesi, .. Mahallesi, … Caddesi, No:.." adresinde … tarih ve … sayılı bayilik lisansı kapsamında faaliyet gösterdiği akaryakıt istasyonunda 29/03/2013 tarihinde yapılan denetimde, … Ofisi A.Ş.'den davacı şirket adına … plakalı tankere yüklenen motorinin, … Ticaret A.Ş.'nin bayisi olan … İnşaat Taahhüt İthalat İhracat ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait istasyona boşaltıldığının tespit edilmesi üzerine … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile davacı şirkete 70.000-TL idarî para cezası verildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla "dava konusu işlemin ön araştırma ve soruşturma yapılmaksızın tesis edildiği" gerekçesiyle söz konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan kararın temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiği, davalı idare tarafından bu kez … tarih ve … sayılı dava konusu Kurul kararı ile doğrudan soruşturma başlatıldığı ve … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrasının (f) bendi uyarınca 70.000,00-TL idarî para cezası verildiği;
Burdur ilinde bulunan … A.Ş.'nin davacıdan toplu alımlar yaptığı, 29/03/2013 tarihinde ... A.Ş.'nin Antalya'daki dolum tesisinden davacı şirket adına sevk irsaliyesi düzenlenerek dolum yapıldığı, davacı tarafından ... A.Ş. adına sevk irsaliyesi düzenlendiği ve akaryakıtın bu şirketin temin ettiği ... plakalı tankerle İ.M. isimli şoför tarafından teslim alındığı, Savcılık ifadesinde, "G.V. isimli şahıs ile anlaştığını beyan eden M.D. isimli şahsın tanker şoförünü telefonla arayarak Manavgat'ta bulunan ... İşletmeciliği ve Petrolcülük Ticaret A.Ş.'nin bayisi olan ... Nakliyat Pazarlama Petrol İnşaat Taahhüt İthalat İhracat ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait istasyona yönlendirdiği, akaryakıtın bu istasyona boşaltıldığı sırada İl Jandarma Komutanlığı'na bağlı ekiplerin gelerek tutanak düzenlediği, istasyon sahibinin akaryakıtı M.D. isimli şahıstan alacağı karşılığı aldığını beyan ettiği, M.D. isimli şahsın daha evvel petrol istasyonu işlettiği ve 2012 yılında kapattığı, davacı şirket tarafından anılan şahıs hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, adı geçenin ifadesinde, '...'in sahibi İ.Ö.'ye akaryakıt borcu bulunduğunu, ... Süt ve Süt Ürünleri A.Ş.'nin yetkilisi G.V.'ye akaryakıt temin edip edemeyeceğini sorduğunu, temin edebileceğini bildirerek sipariş verdiğini, kendisinin nakliyeci olarak İ.M. isimli şahıs ile anlaştığını ve G.V.'nin Antalya'daki dolum tesisine İ.M.'ye ait ... plakalı aracı bildirerek temin ettiğini" beyan ettiğinin anlaşıldığı; davacı tarafından devamlı müşterisi olan ... Süt ve Süt Ürünleri A.Ş.'ye satış yapmak üzere sevk irsaliyesi ve fatura düzenlendiği, davacı dışındaki üçüncü kişilerin kendi aralarındaki anlaşma ile akaryakıtın ... Petrol İstasyonu'na yönlendirildiği, bu yönlendirmeye davacının dahli bulunduğuna dair somut tespit ve satış iradesi ortaya konulamadığından, yeniden satış amaçlı satış yapıldığı ve lisansın verdiği haklar dışında faaliyette bulunulduğundan bahisle idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı şirketin basiretli bir tacir gibi hareket etmekle yükümlü olduğu, dağıtıcıdan alınan akaryakıtın müşteriye teslimine kadar olan süreçten bayinin sorumlu olduğu, davacı şirketin kendi hakimiyetinde olan bir tankerin nereye akaryakıt ikmali yaptığını bilmemesinin hukuken kabul edilemeyeceği, davacı şirket tarafından düzenlenen sevk irsaliyelerinde yer alan seri numaraları arasında fark bulunduğu, düzenlenen ikinci sevk irsaliyesinin bir akaryakıt bayi adına düzenlendiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, akaryakıtı dağıtıcıdan teslim alan tankerin davacı şirketin hakimiyetinde olmadığı, müşterinin talebi üzerine dağıtıcıdan temin edilen akaryakıtın tanker ile müşteri adresine gönderildiği sırada davacı şirket ile bağı bulunmayan üçüncü kişilerin tanker şoförünü yönlendirmesi neticesinde akaryakıtın müşteri adresi dışında ikmal edildiği, müşteri tarafından sipariş edilen motorinin bedelinin ödenmemesi dolayısıyla açılan davanın devam ettiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
"… Köyü … Mevkii Manavgat/Antalya" adresinde … tarih ve … sayılı istasyonlu bayilik lisansı kapsamında faaliyet gösteren ... Nakliyat Pazarlama Petrol İnşaat Taahhüt İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait istasyonda 29/03/2013 tarihinde yapılan denetimde, "Denizli ili, Çal ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi No:…" adresinde … tarih ve … sayılı bayilik lisansı kapsamında faaliyet göstermekte olan davacı şirketin, … tarih ve … seri numaralı sevk irsaliyesi ile dağıtıcı" ... A.Ş'den almış olduğu 20.981,00 litre motorini anılan istasyona ikmal ettiği tespit edilmiştir.
Yeniden satış amaçlı akaryakıt ikmal edilmesinin 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, anılan Kanun'un 3. maddesinin dokuzuncu fıkrası ve Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 38.maddesinin (g) bendine aykırılık teşkil ettiğinden bahisle … tarih ve … sayılı Kurul kararı ile davacı şirket hakkında doğrudan soruşturma açılarak … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu düzenlenmiş ve davacının savunması yeterli görülmeyerek 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi ile aynı maddenin ikinci fıkrasının (f) bendi uyarınca 70.000,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararı alınmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 2. maddesinin 10. bendinde, "bayilik", karşılıklı yükümlülüklerin ekinde fizibilite olan bir sözleşmeye bağlanarak akaryakıt dağıtım şirketleri tarafından gerçek ve tüzel kişilere akaryakıtın kullanıcılara ikmali yetkisi verilmesi işlemi; 25. bendinde, "kullanıcı", petrol kullanımı yapan gerçek ve tüzel kişiler; 26. bendinde, "kullanım", petrolün sadece kişisel ve işletme ihtiyaçları için tüketimi olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanun'un "Lisansların tâbi olacağı usul ve esaslar" başlığını taşıyan 3. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetlerinin yapılması için lisans alınmasının zorunlu olduğu kurala bağlandıktan sonra, dokuzuncu fıkrasında, Kurum'un bu Kanun'da tanınan yetkiler dahilinde, lisans gerektiren faaliyet ve/veya işlemlerin kapsamları, lisans ile kazanılan hak ve üstlenilen yükümlülükler, lisans kapsamındaki faaliyetlerin kısıtlanması, faaliyetin yürütülmesine ilişkin olarak özel şartlar belirlenmesi konularında düzenlemeler yapmaya yetkili olduğu belirtilmiş; 4. maddesinin birinci fıkrasında, lisansın, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi hakkını verdiği kurala bağlanmış; ikinci fıkrasında, lisans ile tanınan hakların, bu Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşulu ile kullanılacağı kuralına yer verilmiştir.
5015 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 38. maddesinin (g) bendinde, bayilik lisansı sahiplerinin, kullanıcılar haricinde yeniden satış amaçlı satış yapamayacakları kurala bağlanmıştır.
Öte yandan, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendinde, sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi hâlinde sorumlularına üçyüzelli bin Türk Lirası idarî para cezası verileceği belirtildikten sonra aynı maddenin dördüncü fıkrasında, bayiler için yukarıda yer alan cezaların beşte birinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan düzenlemelerin değerlendirilmesinden, bayilik lisansı sahiplerinin bu lisans kapsamında ancak kullanıcılara akaryakıt satışı yapabilecekleri, akaryakıtın bayilerce yeniden satış amacıyla satılmasının bayilik lisansının verdiği hakların kapsamının dışında yer aldığı ve sahip olunan lisansın vermiş olduğu haklar dışında faaliyet gösterilmesi halinde ise idarî para cezası verileceği anlaşılmaktadır.
Olayda, davacı şirket tarafından verilen sipariş üzerine dağıtıcı tarafından davacı şirket adına düzenlenen … tarih ve … seri numaralı sevk irsaliyesinde, sevk şeklinin depodan teslim ve teslim yerinin davacı şirket "… Mahallesi, … Caddesi, No:… Çal/Denizli" adresi olarak belirtilerek davacı şirket tarafından temin edilen tankere 20.981,00 litre motorinin yüklendiği, davacı şirket tarafından aynı akaryakıta ilişkin olarak ... Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi adına … tarih ve … sayılı sevk irsaliyesi ve ... Hafriyat ve İnşaat Limited Şirketi adına … tarih ve … sayılı sevk irsaliyesi düzenlendiği, 29/03/2013 tarihinde yapılan denetimde ise akaryakıtın "… Köyü … Mevkii Manavgat/Antalya" adresinde faaliyet gösteren bayilik lisansı sahibi ... Nakliyat Pazarlama Petrol İnşaat Taahhüt İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne ait istasyona ikmal edildiğinin tespit edildiği anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, dağıtıcıdan davacı şirket adresine nakledilmek üzere alınan akaryakıtın sevk irsaliyesinde yer alan davacı şirket adresine nakledilmediği ve davacı şirket tarafından sevk irsaliyesi düzenlenen kullanıcı ... Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'ne de akaryakıt ikmal edilmediği hususları göz önünde bulundurulduğunda, dağıtıcı adresinde davacı şirkete yapılan teslimden kullanıcıya teslimine kadar geçen süreçte davacı şirketin sorumluluğunda olan akaryakıtın başka bir akaryakıt istasyonuna ikmal edilmesi dolayısıyla yeniden satış amaçlı akaryakıt ikmali fiilinin gerçekleştiği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Davalı idare harçtan muaf olduğundan temyiz aşamasında yatırmış olduğu toplam …-TL harcın istemi hâlinde davalı idareye iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 22/06/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.