T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/2538
Karar No:2023/5412
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … İnşaat Turizm Petrol Ürünleri
Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Düzenleme Kurumu
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait akaryakıt istasyonundan alınan numunenin akredite laboratuvar analizinde teknik düzenlemelere aykırı olduğunun tespit edildiği ve bu fiilin 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendine aykırı olduğundan bahisle, anılan Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi ile aynı maddenin dördüncü fıkrası uyarınca 67.962,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; "… Asfaltı No:… Egekent-… Ulukent Menemen/İZMİR" adresinde BAY/… sayılı bayilik lisansı ile işletilmekte olan akaryakıt istasyonunda yapılan denetim neticesinde teknik düzenlemede yer alan özelliklere uygun olmayan akaryakıt ikmal ettiğinin İnönü Üniversitesi İNÖNÜ-PAL Müdürlüğü'nün Benzin (…) ve Benzin (…) numaralı Analiz Raporları ile tespit edildiği, davalı idarece … tarih ve … sayılı Soruşturma Raporu'nun düzenlendiği, Rapor'da kısaca 3 ve 4 no.lu tanklardan alınan numunelerin teknik kriterlere aykırı bulunduğunun tespit edildiği, usulüne uygun olarak alınan akaryakıt numunelerinin, İnönü Üniversitesi İNÖNÜ-PAL Müdürlüğü'nde yapılan analiz sonucunda, teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırı olduğu anlaşıldığından, dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, numunelerin detaylı şekilde incelenmediği, numune analizlerine yapılan itirazların değerlendirilmediği, 3 no.lu tanktan alınan numunenin analizi sonucu buhar basıncı parametresinin kış dönemi değerlerine göre teknik düzenlemelere uygun olduğu, yaz dönemi değerlerine göre uygun olmadığı, numune alım tarihinin kış dönemine isabet ettiği, numunelerin usulüne uygun şekilde alınmadığı ve saklanmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
"… Asfaltı No:… Egekent-… Ulukent Menemen/İZMİR" adresinde BAY/… sayılı bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 09/04/2012 tarihinde yapılan denetimde, 3 no.lu tanktan alınan benzin numunesinin İNÖNÜ-PAL Müdürlüğü tarafından yapılan analiz sonuçlarına göre yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermekle birlikte "buhar basıncı, mevcut gom ve potasyum" parametreleri açısından teknik düzenlemelere uygun olmadığı yönünde rapor düzenlenmiş, daha sonra hazırlanan 2012-0931R numaralı revize raporda ise, numunenin "buhar basıncı" ve "mevcut gom" parametreleri açısından teknik düzenlemede yer alan özelliklere uygun olmadığının tespit edildiği belirtilmiştir. Aynı tarihte 4 no.lu tanktan alınan benzin numunesinin anılan laboratuvarca yapılan analizi sonucunda, numunenin yeterli şart ve seviyede ulusal marker içermekle birlikte "kükürt" parametresi açısından ilgili teknik düzenlemelere uygun olmadığı 2012-0932 numaralı raporla tespit edilmiştir.
Söz konusu raporlar esas alınarak 3 no.lu tanktan alınan numuneye ait revize analiz raporuna göre "mevcut gom" parametresi itibarıyla, 4 no.lu tanktan alınan numuneye ait analiz raporuna göre "kükürt" parametresi itibarıyla teknik kriterlere aykırı ikmal edildiğinden bahisle … tarih ve … sayılı Kurul kararıyla davacıya idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.
Açılan dava neticesinde, ön araştırma ve soruşturma prosedürlerinin işletilmemesi sebebiyle ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edilmiş ve bu karar kesinleşmiştir.
Anılan Mahkeme kararı üzerine davalı idarece, doğrudan soruşturma başlatılmasına karar verilmiş ve 07/03/2016 tarihinde düzenlenen Soruşturma Raporu neticesinde yukarıda anılan raporlar esas alınarak davacı şirketin teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal ettiğinin tespit edildiği ve bu fiilin 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendine aykırı olduğundan bahisle, anılan Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendi ile aynı maddenin dördüncü fıkrası uyarınca 67.962,00-TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Kanun'un "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendinde, bu Kanun'a göre faaliyette bulunanların; piyasa faaliyetlerinde, Kurul'un belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları; davacıya ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetim tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 4. madde hükümlerinin ihlâli hâlinde, sorumlularına ikiyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verileceği, aynı maddenin dördüncü fıkrasında, bayiler için para cezalarının beşte birinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
Petrol piyasasına ilişkin faaliyetler kapsamındaki tesislerin ve piyasaya sunulan petrol ve madenî yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğu ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkarılan ve 10/09/2004 tarih ve 25579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olmasının zorunlu olduğu; (b) bendinde, ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olmasının esas olduğu; 7. maddesinin (d) bendinde ise, lisans sahiplerinin akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlü oldukları kural altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
… numaralı Benzin Analiz Raporu'nun değerlendirilmesi:
Dava konusu işlemin davacının teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal ettiğinden bahisle tesis edildiği, anılan raporla 3 no.lu tanktan alınan benzin numunesinin "buhar basıncı" ve "mevcut gom" parametreleri yönünden teknik düzenlemelere aykırı olduğu tespit edilmiş ise de, dava dosyasında yer alan; İnönü PAL Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısında "numunelerin alındığı tarihteki teknik kriterler ile ilgili standart değişikliği tarafımıza geç ulaştığından buhar basıncı değeri uygun olarak değerlendirilecektir." ifadesine yer verildiği, davacının yazılı savunmasında yer alan "buhar basıncı" parametresinin teknik düzenlemelere uygun olduğu yönündeki iddiasının EPDK Denetim Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısıyla yerinde bulunduğu, bu nedenlerle 3 no.lu tanktan alınan benzin numunesinin yalnızca "mevcut gom" parametresi açısından teknik düzenlemelere aykırı olduğu ve dava konusu işlemin bu aykırılık sebebiyle tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Benzer bir uyuşmazlıkta, Dairemizin 2014/4860 sayılı esasına kayıtlı dosyada 16/10/2019 tarihli ara kararı ile, analizi yapan İnönü Üniversitesi Petrol Analiz Laboratuvarı'na, “mevcut gom" parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanamayacağı, diğer parametreler sınır değerde tutularak sonradan müdahale ile değiştirilip değiştirilemeyeceği, "mevcut gom" parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığı, mevcut gom parametresinin ölçümünde gerekli filtrasyon yapılmamış olmasının teknik düzenlemelere aykırı sonuç verip vermeyeceği, numunenin alındığı tarihten laboratuvara teslim edildiği tarihe kadar hangi koşullar altında muhafaza edilmesi gerektiği, numunenin uygun koşullarda muhafaza edilmemesi hâlinde söz konusu parametrenin teknik düzenlemelere aykırı sonuç verip vermeyeceği, numunenin alındığı tarih ile analizin yapıldığı tarihler arasında beklemeye bağlı olarak mevcut gom parametresinde değişim olup olmayacağı, eğer değişim söz konusuysa numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer parametrelerinde de aykırılık olup olmayacağı, diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle sadece mevcut gom parametresinin sonradan müdahale ile standardının altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığı, mevcut gom parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin ne kadar etkili olduğu, böyle bir dış etken ve/veya müdahale varsayımı altında numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer parametrelerinde de değişiklik olup olmayacağı hususları sorulmuştur.
İnönü Üniversitesi Petrol Analiz Laboratuvarı Müdürlüğü tarafından 22/01/2020 tarihinde verilen ara kararı cevabında, diğer bütün parametreler sınır değerlerde olduğu hâlde yalnızca “mevcut gom” değerinin aykırı olmasının tamamen ürünün rafinasyon aşamasında gerçekleştirilen süreçlerle ilgili bir sonuç olduğu, rafineri üretim sürecinde elde edilen ürünler standart ayırma süreçlerine tâbi tutulduğundan sonradan müdahale ile laboratuvarlarda “mevcut gom” oranının değiştirilmesinin teknik olarak ve akredite laboratuvar için mümkün olmadığı, numunenin alındığı tarihten teslim edildiği tarihe kadar geçen sürede uygun koşullarda saklanmazsa numunenin yapısında “mevcut gom” parametresi ve diğer parametrelerde saklama koşullarına bağlı sapmaların olabileceği hususlarına yer verilmiştir.
Bu durumda, davacıya ait akaryakıt istasyonunda yer alan 3 no.lu tanktan alınan numunenin analizi sonucunda düzenlenen raporda, analizi yapılan akaryakıtın ulusal marker seviyesinin geçerli olduğunun ve "mevcut gom" dışında diğer parametrelerde bir aykırılık olmadığının tespit edildiği, akredite laboratuvar tarafından verilen görüşte de, "mevcut gom" parametresinin tamamen ürünün rafinasyon aşamasında gerçekleştirilen süreçlerle ilgili bir sonuç olduğu ve bu parametrenin sonradan müdahale ile değiştirilemeyeceği yönündeki cevabı göz önünde bulundurulduğunda, davacının akaryakıta bir müdahalesinin olduğuna ilişkin bir tespitin de bulunmaması karşısında, davacının, akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etme yükümlülüğünü yerine getirmediği fiilinin somut olarak ortaya konulamadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk görülmemiştir.
… numaralı Benzin Analiz Raporu'nun değerlendirilmesi:
Yukarıda belirtildiği üzere, dava konusu işlem davacının teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal ettiğinden bahisle tesis edilmiş olup analize tâbi tutulan 4 no.lu tanktan alınan benzin numunesi yalnızca "kükürt" parametresi yönünden teknik düzenlemelere aykırı bulunmuştur.
Benzer bir uyuşmazlıkta, Dairemizin E:2010/4463 sayılı dosyasına kayden açılan davada uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için 12/12/2013 tarihli ara kararı ile TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nden, "(...) diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle sadece kükürt parametresinin sonradan müdahale ile standardının altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığı ve saklama koşullarından ve analize başlama süresinden kaynaklanan sebeplerle kükürt parametresinin etkilenip etkilenmeyeceğinin (...)" sorulduğu; ara kararı cevabında, kükürt parametresi değerinin sonradan müdahale ile değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığı hakkındaki bilginin üretici firma olan Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.'den alınabileceği, kükürt parametresinin laboratuvardaki saklama koşullarından ve analize başlama süresinden kaynaklanan sebeplerden etkilenmediği belirtilmiştir.
TÜBİTAK tarafından verilen bu cevap üzerine Dairemizin anılan dosya üzerinden 28/01/2015 tarihli ara kararı ile TÜPRAŞ'tan ve TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nden konuya ilişkin bilgi ve belge istenilmiş; ara kararına TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nce verilen cevapta, motorin numunelerinde kükürt parametresinin sonradan müdahale ile değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığının, çalışma konularının dışında olduğu; TÜPRAŞ tarafından verilen cevapta ise, ulusal marker seviyesi geçerli ve özellikleri itibarıyla teknik düzenlemelere uygun bir ürünün, kükürt haricindeki özelliklerini standartların dışında bırakmayacak şekilde sadece kükürt parametresinin belirlenen üst sınır değerinin üzerinde olan bir ürün ile karıştırılması durumunda kükürt parametresinin yüksek sonuç verebileceği teknik olarak mümkün olmakla birlikte, bu durumun farklı bir sebebe bağlı olarak ortaya çıkıp çıkmayacağına yönelik değerlendirmelerinin bulunmadığı ifade edilmiştir.
Akabinde Dairemizin 14/05/2015 tarihli ara kararı ile ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi'nden, ulusal marker seviyesi geçerli çıkan ve yalnızca "kükürt" parametresi teknik düzenlemelere aykırı bulunan numunenin, diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle sadece kükürt parametresinin sonradan müdahale ile standardının altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığının ve bu durumun farklı bir sebebe bağlı olarak ortaya çıkıp çıkmayacağının, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi ve TÜPRAŞ tarafından ara kararlarımıza verilen cevaplardaki değerlendirme farklılıklarının neden kaynaklanabileceğinin sorularak, analiz raporu, ara kararları ve ara kararlarına verilen cevapların bir bütün olarak değerlendirilmesi suretiyle konuya ilişkin ayrıntılı açıklama yapılmasının istenilmesine karar verildiği; ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi'nin 05/08/2015 tarihli cevabında, "(...) bahse konu numunenin alım tarihi olan 11/06/2009'da 29/11/2008 tarih ve 27069 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Motorin Türlerinin Üretimi, Yurtdışı ve Yurtiçi Kaynaklardan Temini ve Piyasaya Arzına İlişkin Teknik Düzenleme Tebliği'nin yürürlükte olduğu, bu tarihte piyasada kırsal motorinin de bulunabileceği, yüksek kükürtlü kırsal motorin ile düşük kükürtlü motorin karıştırılmış ise elde edilen ürünün kükürt parametresinin standardın üzerinde olacak şekilde değişmesinin teknik olarak mümkün olabileceği değerlendirilmektedir." şeklinde açıklama yapıldığı görülmüştür.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacıya ait akaryakıt istasyonundan alınan numunenin analizi sonucunda düzenlenen benzin analiz raporunda, analizi yapılan akaryakıtın ulusal marker seviyesinin geçerli olduğunun ve kükürt parametresi dışındaki diğer tüm parametrelerin teknik düzenlemelere uygun bulunduğunun tespit edildiği, ayrıca, davacının akaryakıta müdahale ettiğine ilişkin somut bir tespite de yer verilmediği görülmektedir.
Bu itibarla, akredite laboratuvarlar tarafından verilen görüşler de göz önünde bulundurulduğunda, numunenin ulusal marker seviyesinin geçerli olması, sadece kükürt parametresinin teknik düzenlemelere aykırı çıkması, diğer parametrelerin uygun bulunması ve davacının numune alınan akaryakıta bir müdahalesinin olduğuna ilişkin somut bir tespitin de bulunmaması karşısında, davacının, lisans sahiplerinin akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etme yükümlülüğünü yerine getirmediğinden söz etmeye imkân bulunmadığından, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 11/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.