T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/2585
Karar No : 2022/6966
DAVACI : … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : I. Hukuk Müşaviri Yrd. V. …
2- … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : 28/10/2016 tarih ve 29871 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin, "Sözlü sınava çağrı" başlıklı 13. maddesinin, "Sözlü sınav komisyonu" başlıklı 14. maddesinin, "Sözlü sınav" başlıklı 15. maddesinin, "Genel Esaslar" başlıklı 23. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "... kural olarak 12/36 saat esaslarına göre çalışır.’’ ibaresinin, "Sorumluluk" başlıklı 25. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin, "Aktif görev ilkeleri" başlıklı 30. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 3. maddesinde temel ilkeler belirlendiği ve bunlar arasında yer alan liyakat ilkesi "devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerlemeyi ve yükselmeyi görevin sona erdirilmesine, liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır." biçiminde tanımlandığı, 657 sayılı Kanun'un temel ilkesi olarak kabul edilen bu hükümle kamu görevine girişin hangi esaslara göre gerçekleşeceğinin esasları net bir şekilde ortaya konulduğu, dava konusu yönetmelik incelendiğinde ise; uygulama sınavından ve sözlü sınavdan geçebilmek için en az 75'er puan almak gerektiği, yine bu sınavlardan uygulama sınavının %60'ı ile sözlü sınavının % 40'ının hesaplanması ile sınav puanının belirleneceği, bu sınav puanı ile KPSS puanının ortalamasının başarı puanını belirleyeceği hüküm altına alındığı, kurumun niteliği ve görevin özelliği nedeniyle uygulamalı sınavın gerekliliği ortaya çıkmakla birlikte başarı puanının belirlenmesinde sözlü sınavın etkin ve belirleyici olduğu, üstelik başarı puanı için KPSS puanının ne olacağına dair bir tespitin yönetmelik kapsamında bulunmadığı, bu nedenle de dava konusu yönetmeliğin soyut nitelikte belirleyici hale gelen sözlü sınava ilişkin 13., 14., ve 15. maddelerinin hukuka aykırı olduğu, ayrıca düzenli idare ilkesine ve eşitlik ilkesine de aykırı olduğu, Yönetmeliğin 23. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde "... kural olarak 12/36 saat esaslarına göre çalışır." hükmüne yer verildiği, arama kurtarma teknisyenlerinin hangi şartlarda görev yaptığını idarenin bildiği, belirtilen şartlar dahilinde kısıtlı imkanlar dahilinde yürütülen nitelik itibarıyla zor olan görevlere ilişkin istirahat süresini kısıtlayan ve görev yerlerinden başka yerlerde de kısıtlama imkanı getiren düzenlemenin hukuka uygun olmadığı, zorla çalıştırma niteliğinde olduğu, Anayasanın 18. maddesine, 657 sayılı Kanun’un 99. maddesine ve Uluslararası Sözleşme ILO'ya aykırı olduğu, Yönetmeliğin 25. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin, üst norm niteliğindeki mevzuat hükümlerine aykırı olduğu, bir sorumluluk maddesi olarak düzenlenmesi nedeniyle disiplin cezasına konu edilebilecek bir hüküm niteliğinde olduğu, 25/02/2011 yılında 657 sayılı Kanun'un disiplin hükümlerinde yapılan değişiklikle çalışanın ikamet ettiği ilin hudutlarını izinsiz olarak terk etmek fiilinin aylıktan kesme disiplin cezasını gerektiren fiiller kapsamından çıkartıldığı, bu nedenle hükmün hukuki dayanaktan yoksun olduğu, Yönetmeliğin 30. maddesinin ikinci fıkrasının anılan durumda olanların bulundukları hizmet sınıfından farklı bir şekilde değerlendirilmelerine imkan veren soyut bir düzenleme olduğundan açıkça hukuka aykırı olduğu ileri sürerek, dava konusu Yönetmeliğin "Sözlü sınava çağrı" başlıklı 13. maddesinin, "Sözlü sınav komisyonu" başlıklı 14. maddesinin, "Sözlü sınav" başlıklı 15. maddesinin, “Genel Esaslar” başlıklı 23. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "... kural olarak 12/36 saat esaslarına göre çalışır.’’ ibaresinin, “Sorumluluk” başlıklı 25. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin, "Aktif görev ilkeleri" başlıklı 30. maddesinin ikinci fıkrasının iptali gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALILARIN SAVUNMASI :Usul yönünden; davanın süresinde açılmadığı, bu nedenle süre aşımı nedeniyle davanın reddi gerektiği, davacı sendikanın dava ehliyeti olmadığından ehliyet nedeniyle davanın reddi gerektiği, esas yönünden; Yönetmeliğin iptali istenen 13., 14. ve 15. maddeleri bakımından; 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı İle İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’ un Ek 1. maddesinin dördüncü fıkrasında; "Arama ve kurtarma teknisyeni kadrosuna Kamu Personel Seçme Sınavı (B) Grubu puan sırasına göre ilk defa açıktan atanacak personel, alım yapılacak her bir kadro için boş kadro sayısının beş katına kadar çağrılacak adaylar arasından yapılacak sözlü ve uygulamalı sınav sonucu başarı sırasına göre atanır.” düzenlemesi yapılmış olup, iptali talep edilen sözlü sınavın dayanağı yukarıda belirtilen Kanun maddesi olduğu, Yönetmeliğin "Sınav sonucu" başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasında; "Kurul, uygulama ve sözlü sınav puanlarını esas alarak sınav puanını; sınav puanı ile KPSS puanının aritmetik ortalamasını esas alarak başarı puanını belirler." hükmü düzenlendiği, Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde “sınav puanı; uygulama sınavının yüzde altmışı, sözlü sınavın yüzde kırkı, adayın alımına esas olan puan ise başarı puanı ise sınav puanı ve KPSS puanının aritmetik ortalaması, şeklinde tarif edildiği, hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, eşitlik ilkesine aykırılığı iddia edilen sözlü sınav puanı sonucun belirlenmesindeki aşamalardan biri olup belirleyici olan tek sınavın sözlü sınav olmadığı, sözlü sınavların yapılmasının ardından yargısal denetimi her zaman mümkün olduğu, henüz yapılmamış bir sınavın, varsayımlara dayanılarak ve somut bir delil sunulmaksızın yalnızca "sözlü" yapılacak olması sebebiyle kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı ve sübjektif olacağı iddiasıyla hukuka aykırı olarak değerlendirilmesinin kabul edilemeyeceği, Yönetmeliğin 23. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 99., 100. ve 101. maddelerine uygun olduğu, Yönetmeliğin 25. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi bakımından; Yönetmeliğin 4. maddesindeki tanımlar incelendiğinde, personelin asli görevi hizmet kollarında çalışan kamu görevlilerinden farklı olarak hayat kurtardığı, yönetmelikte tanımlanan faaliyetlerin etkin bir seviyede yürütülebilmesi için personelin sorumluluk bilinciyle belirli bir disiplin içerisinde hareket etmesi ve daha öncesinden planlanmış ve organize edilmiş bir yapının içerisinde bulunması gerektiğinin, müdahale planlaması, afet ve acil durumların bir şekilde yönetilmesine ve yöneticilerin bu safhada karşılaşacakları her çeşit sorunun üstesinden gelinmesinde ana çözüm ortağı rolü oynadığının, planlamada, kaynak ve personel nakli, arama ve kurtarma görevi ifa edecek birimler arasında bilgi akışının sağlanması, görev dağılımı unsurlarının yer aldığının, tesis edilen işlemin cezai müeyyide amacı taşımamasına rağmen Yönetmeliğin 25. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin planlamada yer alan insan kaynakları ile araç, gereç ve malzemenin olay mahalline ulaşması safhasında zafiyete yol açacağı, Yönetmelikte "Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Teşkilatı kadrolarında görevli olarak yurt içinde veya yurt dışında Afet ve Acil Durumlar ile sivil savunma hizmetlerinde profesyonel arama kurtarma hizmeti veren ve insani yardım çalışmalarını yürüten personel" şeklinde tarifi yapılan ve planlamada yer alan arama ve kurtarma teknisyenlerinin görevini akut zaman içerisinde ifa edemeyeceğinin, yaşanacak bu zaman kaybının bir veya daha fazla insanın hayatına mal olacağının değerlendirildiği, bu nedenle de Yönetmeliğin 25.maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin hukuka uygun olduğu, Yönetmeliğin 30. maddesinin ikinci fıkrası bakımından; 5902 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesinin 4 üncü fıkrasında "... Arama ve kurtarma teknisyenleri, söz konusu hizmetlerde elli yaşına kadar görev alırlar. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, bunların aktif görev süreleri ile elli yaşın üzerinde aktif görevde bulunacaklara ilişkin şartlar ve diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verildiği, dava konusu Yönetmeliğin yukarıda belirtilen Kanun maddesinin uygulanabilmesi amacıyla hazırlanan "Aktif görev ilkeleri" başlıklı 30 uncu maddesinin birinci fıkrasında "Elli yaşın üzerindeki Arama ve Kurtarma Teknisyenleri, aktif olarak bu görevi yürütebileceklerine dair aksi bir durum ortaya çıkmadıkça her iki yılda bir tam teşekküllü devlet hastanelerinden sağlık kurulu raporu almaları kaydıyla ilgili Valilik oluru ile aktif görevlerine devam edebilir. Bu husustaki itirazlar Başkanlıkça değerlendirilir”, ikinci fıkrasında ise, “Elli yaşın üzerindeki Arama ve Kurtarma Teknisyenleri, arama ve kurtarma hizmetinde aktif olarak görevine devam edebilmesine sağlık açısından engeli bulunması halinde Başkanlık merkez veya taşra teşkilatında idari, eğitim, izleme gibi görevlerde veya durumuna uygun diğer ilgili hizmetlerde görevlendirilir." düzenlemeleri yer aldığı, Yönetmeliğin "Sınava katılma şartları” başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; "Her türlü coğrafyada, fiziki koşulda ve iklim şartında arama ve kurtarma görevini yapmaya, her türlü vasıta ile seyahat etmeye herhangi bir engeli olmamak" hükmü düzenlendiği, personelin fiilen de bu şartlarda görev yapabilme yeterliliğine sahip olması da mesleğinin gereği olduğu, bu nedenle Yönetmeliğin 30. maddesinin ikinci fıkrasında da hukuka aykırılık bulunmadığı, bu itibarla, dava konusu Yönetmeliğin hukuku ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ….
DÜŞÜNCESİ : 28/10/2016 tarih ve 29871 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin, "Sözlü sınava çağrı" başlıklı 13. maddesinin, "Sözlü sınav komisyonu" başlıklı 14. maddesinin, "Sözlü sınav" başlıklı 15. maddesinin, "Genel Esaslar" başlıklı 23. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "... kural olarak 12/36 saat esaslarına göre çalışır.’’ ibaresinin, "Sorumluluk" başlıklı 25. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin, "Aktif görev ilkeleri" başlıklı 30. maddesinin ikinci fıkrasının hukuka ve usule uygun olduğundan davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 28/10/2016 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin, "Sözlü sınava çağrı" başlıklı 13. maddesinin, "Sözlü sınav komisyonu" başlıklı 14. maddesinin, "Sözlü sınav" başlıklı 15. maddesinin, 23.maddesinin (b) bendinde yer alan "... kural olarak 12/36 saat esaslarına göre çalışır.’’ ibaresinin, 25. maddesinin (g) bendinin, "Aktif görev ilkeleri" başlıklı 30. maddesinin 2. bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Usul itirazları yerinde görülmeyerek işin esası incelenmiştir.
Anayasa'nın 124. maddesinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Normlar hiyerarşisinde yasalardan sonra gelen yönetmelikler bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanır ve yasa hükümlerine açıklık getirilmesi suretiyle bu yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanır. Yasa koyucu düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulanmasını yürütmeye bir başka ifadeyle idarelere bırakır.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı teşkilatında bulunan Arama ve Kurtarma Teknisyeni kadrosuna atanacaklarda aranacak nitelikleri, bu kadro için yapılacak sınavın şeklini ve uygulamasını, Arama ve Kurtarma Teknisyenlerinin atama, görev ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemek amacıyla 29/5/2009 tarihli ve 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 17 nci ve Ek 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 28.10.2016 tarih ve 29871 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin ''Tanımlar'' başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, başarı puanının sınav puanı ile KPSS puanının aritmetik ortalamasını, (k) bendinde ise sınav puanının uygulama sınavının yüzde altmışı ile sözlü sınavın yüzde kırkı esas alınarak hesaplanan puanı ifade edeceği hükme bağlanmış, ''Sözlü sınava çağrı'' başlıklı 13. maddesinde, ''(1) Uygulama sınavında en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere boş kadro sayısının üç katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Son sıradaki adayla eşit puanı alan adaylar da sözlü sınava çağrılır.(2) Uygulama sınav sonuçları ve yapılacak sözlü sınavın tarihi, yeri ve kapsamı Başkanlığın internet adresinde her il için ayrı ayrı ilan edilir. İlan dışında adaylara ayrıca tebligat yapılmaz.'' hükmü; ''Sözlü sınav komisyonu'' başlıklı 14. maddesinde, ''(1) Sözlü sınavı ve sonuçlarının değerlendirilmesi sözlü sınav komisyonunca yapılır. Gerektiğinde birden fazla komisyon kurulabilir. Kurulan komisyonlar birden fazla il için sözlü sınav iş ve işlemlerini yürütebilir.
(2) Sözlü Sınav Komisyonu, Kurulun teklifi Başkanlık Makamının onayı ile Başkanlık personeli arasından belirlenecek bir başkan ve bir üye, birlik müdürleri arasından belirlenecek iki üye ve bir psikolog olmak üzere bir başkan ve dört üyeden oluşur. Aynı şekilde dört yedek üye belirlenir.''hükmü; ''Sözlü sınav'' başlıklı 15. maddesinde, '' (1) Sözlü sınavda adayların;
a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
b) Liyakati, temsil kabiliyeti, sevk ve idare becerisi,
c) Öfke kontrolü, strese dayanıklılık, iletişim teknikleri, zaman yönetimi, ekip çalışmasına yatkınlığı, görev bilinci, dikkat seviyesi gibi davranış ve tepkilerinin Arama ve Kurtarma Teknisyenliğine uygunluğu,
ç) Arama ve kurtarma konularındaki farkındalığı,
değerlendirilerek ayrı ayrı puan verilmek suretiyle ölçülür. Yapılan değerlendirmede psikolog tarafından uygulama sınavında yapılan gözlemler de dikkate alınır.
(2) Adaylar, sözlü sınav komisyonu tarafından birinci fıkrada yazılı özelliklerin her biri için toplamda yüz puan olmak üzere yirmibeşer puan üzerinden değerlendirilir. Bu notların aritmetik ortalaması sözlü sınav sonucunu gösterir ve bir tutanakla kayıt altına alınır.
(3) Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkanı ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır.
(4) Sözlü sınav komisyonu, sözlü sınavının bittiği günü takip eden on beş gün içinde sözlü sınav sonuçlarını Kurula teslim eder.'' hükmü yer almış; 23. maddesinin (b) bendinde, arama ve kurtarma hizmetlerinin 7/24 kesintisiz yürütülmesinin sağlanması amacıyla ildeki mevcut personel sayısı ve müdahale faaliyetleri gözetilerek kural olarak 12/36 saat esasına göre çalışacağına, çalışma saatlerinin, görev yerlerine bağlı olmaksızın, yürütülen hizmetin özelliklerine ve ihtiyaca göre düzenlenebileceğine; 25 maddesinin (g) bendinde, Arama ve Kurtarma Teknisyenlerinin hafta sonu ve resmi tatillerde şehir dışına çıkışlarında amirlerine yazılı olarak bilgi vermekten sorumlu olduğuna işaret edilmiş; "Aktif görev ilkeleri" başlıklı 30. maddesinin 2. bendinde, ''(2) Elli yaşın üzerindeki Arama ve Kurtarma Teknisyenleri, arama ve kurtarma hizmetinde aktif olarak görevine devam edebilmesine sağlık açısından engeli bulunması halinde Başkanlık merkez veya taşra teşkilatında idari, eğitim, izleme gibi görevlerde veya durumuna uygun diğer ilgili hizmetlerde görevlendirilir.'' hükmüne yer verilmiştir.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı teşkilatı kadrolarında görevli olan ve yurt içinde veya yurt dışında afet ve acil durumlar ile sivil savunma hizmetlerinde profesyonel arama ve kurtarma hizmeti veren ve insani yardım çalışmalarını yürüten personele ilişkin olarak yapılan dava konusu düzenlemelerin, profesyonel arama ve kurtarma hizmetinin ve insani yardım çalışmalarının etkin ve hızlı bir şekilde yürütülmesi amacına ve dayanağı üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşıldığından, iptali istenilen söz konusu düzenlemelerde hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na 3619 sayılı Kanun' un 10.maddesiyle eklenen Ek 1. madde uyarınca yapılan müşterek toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
28/10/2016 tarih ve 29871 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin, "Sözlü sınava çağrı" başlıklı 13. maddesinin, "Sözlü sınav komisyonu" başlıklı 14. maddesinin, "Sözlü sınav" başlıklı 15. maddesinin, "Genel Esaslar" başlıklı 23.maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "... kural olarak 12/36 saat esaslarına göre çalışır.’’ ibaresinin, "Sorumluluk" başlıklı 25. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin, "Aktif görev ilkeleri" başlıklı 30. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idareler tarafından, ileri sürülen usule ilişkin itirazlar yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Çalışma saatleri" başlıklı 99. maddesinde, memurların haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olduğu; bu sürenin Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenleneceği; ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunacağı; "24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tesbiti" başlıklı 101. maddesinde, günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir.
5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un (5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’ un adı 02/07/2018 tarih ve 703 sayılı KHK’ nın 62.maddesiyle “Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun” şeklinde değiştirilmiştir.) davanın açıldığı tarih de yürürlükte olan "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı, afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetleri yürütmek üzere, Başbakanlığa bağlı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının kurulması, teşkilatı ile görev ve yetkilerini düzenlemektir. Başbakan, Başkanlıkla ilgili yetkilerini bir bakan aracılığı ile kullanabilir.
Bu Kanun; afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve olayların meydana gelmesinden önce hazırlık ve zarar azaltma, olay sırasında yapılacak müdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarını yürüten kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanması ve bu konularda politikaların üretilmesi ve uygulanması hususlarını kapsar." hükmüne yer verilmiş; "Düzenleme yetkisi" başlıklı 17. maddesinde; “Başkanlık görev alanına giren konularda düzenleme yapmaya yetkilidir." hükmü,
Aynı Kanun'un Ek 1. maddesinde; "(…) Arama ve kurtarma teknisyeni kadrosuna Kamu Personel Seçme Sınavı (B) Grubu puan sırasına göre ilk defa açıktan atanacak personel, alım yapılacak her bir kadro için boş kadro sayısının beş katına kadar çağrılacak adaylar arasından yapılacak sözlü ve uygulamalı sınav sonucu başarı sırasına göre atanır. Arama ve kurtarma teknisyeni kadrosuna atanacakların başvuru tarihi itibarıyla otuz yaşından gün almamış olmaları ve sınav ilanında duyurulacak olan boy ve kilo koşulları ile Başkanlıkça belirlenecek diğer şartları taşımaları şarttır. Arama ve kurtarma teknisyenleri, söz konusu hizmetlerde elli yaşına kadar görev alırlar. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, bunların aktif görev süreleri ile elli yaşın üzerinde aktif görevde bulunacaklara ilişkin şartlar ve diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir. " hükmü yer almıştır.
Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin, “Dayanak” başlıklı 3. maddesinde; “ (1) Bu Yönetmelik, 29/5/2009 tarihli ve 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 17 nci ve Ek 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.” “Sınav” başlıklı 5.maddesinde; (1) Arama ve Kurtarma Teknisyenleri, KPSS sonuçlarına göre, il müdürlüklerinin, kadro ve ihtiyaç durumları ile atama kontenjan sayıları doğrultusunda Başkanlık tarafından uygun görülen zamanlarda açılacak sınav ile alınır.
(2) Sınav, Başkanlıkça yapılacak uygulama sınavı ve sözlü sınav olmak üzere iki aşamadan oluşur.
(3) Sınava, alım yapılacak her il için ayrı ayrı belirtilen kadro sayısının beş katına kadar aday çağrılabilir. KPSS (B) grubu sonuçlarına göre başvuran adaylardan her il için en yüksek puana sahip olandan başlamak üzere yapılan sıralama sonucunda son sıradaki aday ile eşit puana sahip adaylar da sınava çağrılır.” hükmü,
Yönetmeliğin "Sözlü sınava çağrı" başlıklı 13. maddesinde; “ (1) Uygulama sınavında en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere boş kadro sayısının üç katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Son sıradaki adayla eşit puanı alan adaylar da sözlü sınava çağrılır.
(2) Uygulama sınav sonuçları ve yapılacak sözlü sınavın tarihi, yeri ve kapsamı Başkanlığın internet adresinde her il için ayrı ayrı ilan edilir. İlan dışında adaylara ayrıca tebligat yapılmaz.” “Sözlü sınav komisyonu” başlıklı 14. maddesinde; (1) Sözlü sınavı ve sonuçlarının değerlendirilmesi sözlü sınav komisyonunca yapılır. Gerektiğinde birden fazla komisyon kurulabilir. Kurulan komisyonlar birden fazla il için sözlü sınav iş ve işlemlerini yürütebilir.
(2) Sözlü Sınav Komisyonu, Kurulun teklifi Başkanlık Makamının onayı ile Başkanlık personeli arasından belirlenecek bir başkan ve bir üye, birlik müdürleri arasından belirlenecek iki üye ve bir psikolog olmak üzere bir başkan ve dört üyeden oluşur. Aynı şekilde dört yedek üye belirlenir.” “Sözlü sınav” başlıklı 15.maddesinde; (1) Sözlü sınavda adayların;
a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
b) Liyakati, temsil kabiliyeti, sevk ve idare becerisi,
c) Öfke kontrolü, strese dayanıklılık, iletişim teknikleri, zaman yönetimi, ekip çalışmasına yatkınlığı, görev bilinci, dikkat seviyesi gibi davranış ve tepkilerinin Arama ve Kurtarma Teknisyenliğine uygunluğu,
ç) Arama ve kurtarma konularındaki farkındalığı,
değerlendirilerek ayrı ayrı puan verilmek suretiyle ölçülür. Yapılan değerlendirmede psikolog tarafından uygulama sınavında yapılan gözlemler de dikkate alınır.
(2) Adaylar, sözlü sınav komisyonu tarafından birinci fıkrada yazılı özelliklerin her biri için toplamda yüz puan olmak üzere yirmibeşer puan üzerinden değerlendirilir. Bu notların aritmetik ortalaması sözlü sınav sonucunu gösterir ve bir tutanakla kayıt altına alınır.
(3) Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkanı ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır.
(4) Sözlü sınav komisyonu, sözlü sınavının bittiği günü takip eden on beş gün içinde sözlü sınav sonuçlarını Kurula teslim eder.” “Genel esaslar” başlıklı 23. maddesinde; “(1) Arama ve Kurtarma Teknisyenleri;
(…)
b) Arama ve kurtarma hizmetlerinin 7/24 kesintisiz yürütülmesinin sağlanması amacıyla ildeki mevcut personel sayısı ve müdahale faaliyetleri gözetilerek kural olarak 12/36 saat esasına göre çalışır. Çalışma saatleri, görev yerlerine bağlı olmaksızın, yürütülen hizmetin özelliklerine ve ihtiyaca göre düzenlenebilir.” “Sorumluluk” başlıklı 25. maddesinde; “
(1) Arama ve Kurtarma Teknisyenleri; kendisine, mesleğine, ekip arkadaşlarına, amirine, kurumuna, topluma, afetzede ve afetzede yakınlarına karşı sorumludur. Bu kapsamda Arama ve Kurtarma Teknisyenleri;
(…)
g) Hafta sonu ve resmi tatillerde şehir dışına çıkışlarında amirlerine yazılı olarak bilgi vermekten,
sorumludur.” “Aktif görev ilkeleri” başlıklı 30. maddesinde; “(1) Elli yaşın üzerindeki Arama ve Kurtarma Teknisyenleri, aktif olarak bu görevi yürütebileceklerine dair aksi bir durum ortaya çıkmadıkça her iki yılda bir tam teşekküllü devlet hastanelerinden sağlık kurulu raporu almaları kaydıyla ilgili Valilik oluru ile aktif görevlerine devam edebilir. Bu husustaki itirazlar Başkanlıkça değerlendirilir.
(2) Elli yaşın üzerindeki Arama ve Kurtarma Teknisyenleri, arama ve kurtarma hizmetinde aktif olarak görevine devam edebilmesine sağlık açısından engeli bulunması halinde Başkanlık merkez veya taşra teşkilatında idari, eğitim, izleme gibi görevlerde veya durumuna uygun diğer ilgili hizmetlerde görevlendirilir.” hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, 28/10/2016 tarih ve 29871 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Sözlü sınava çağrı" başlıklı 13. maddesinin, “Sözlü sınav komisyonu” başlıklı 14. maddesinin, “Sözlü sınav” başlıklı 15. maddesinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunu'nun (5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un adı 02/07/2018 tarih ve 703 sayılı KHK’ nın 62. maddesiyle “Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun” şeklinde değiştirilmiştir.) yukarıda belirtilen Ek 1. maddesinde, Arama ve kurtarma teknisyeni kadrosuna Kamu Personel Seçme Sınavı (B) Grubu puan sırasına göre ilk defa açıktan atanacak personelin, alım yapılacak her bir kadro için boş kadro sayısının beş katına kadar çağrılacak adaylar arasından yapılacak sözlü ve uygulamalı sınav sonucu başarı sırasına göre atanacağına yer verildiği, maddedeki hususların ise yönetmelikle düzenleneceğinin hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır.
İdarelerin kendilerine tanınan düzenleme yetkisini Anayasa ve kanunlarla belirlenen sınırlar içinde kullanması gerektiği açıktır. Yasa koyucu tarafından düzenlenen Kanun metninde açık bir şekilde, Arama ve kurtarma teknisyeni kadrosuna Kamu Personel Seçme Sınavı (B) Grubu puan sırasına göre ilk defa açıktan atanacak personel, alım yapılacak her bir kadro için boş kadro sayısının beş katına kadar çağrılacak adaylar arasından yapılacak sözlü ve uygulamalı sınav sonucu başarılı olmaları gerektiği hüküm altına alınmış, Kanun'un uygulanmasını sağlamak üzere hazırlanan Yönetmeliğin dava konusu 13. maddesinde sözlü sınava katılacaklara ilişkin düzenleme yapılmış, 14. maddesinde ise sınav komisyonun oluşumu ve 15. maddede ise sözlü sınava ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Söz konusu düzenlemede; adayların bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, sevk ve idare becerisi, öfke kontrolü, strese dayanıklılık, iletişim teknikleri, zaman yönetimi, ekip çalışmasına yatkınlığı, görev bilinci, dikkat seviyesi gibi davranış ve tepkilerinin arama ve kurtarma teknisyenliğine uygunluğu, arama ve kurtarma konularındaki farkındalığı açısından değerlendirileceğinin belirtildiği, idare tarafından üst hukuk normlarına uygun olarak hazırlanan yönetmelik hükmüyle davalı idare bünyesinde çalışacak personelin seçiminde objektif kriterlerin esas alındığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilenler ışığında, dava konusu Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 'nin "Sözlü sınava çağrı" başlıklı 13. maddesinde, “Sözlü sınav komisyonu” başlıklı 14. maddesinde, “Sözlü sınav” başlıklı 15. maddesinde üst hukuk normlarına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Dava, Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Genel Esaslar" başlıklı 23. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "... kural olarak 12/36 saat esaslarına göre çalışır.’’ ibaresinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Yukarıda anılan mevzuat uyarınca, davalı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına, görev alanına giren konularda, afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve olayların meydana gelmesinden önce hazırlık ve zarar azaltma, olay sırasında yapılacak müdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarını yürüten kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanması ve bu konularda politikaların üretilmesi ve uygulanması hususlarında düzenleme yetkisi verildiği görülmüştür.
Arama ve kurtarma teknisyenlerinin hizmetin kesintisiz yürütülmesini sağlamak amacıyla, 24 saat esasına göre görev yapmasının zorunlu olduğu dikkate alındığında; bu görevin personel sayısı ve müdahale şartları gözetilerek, 12/36 saat esasına göre yerine getirilmesinin, angarya yasağı kapsamında değerlendirilemeyeceği, hizmetin etkin ve hızlı bir şekilde yürütülmesi amacına yönelik, daha dengeli ve adaletli bir düzenleme olduğu ve dayanağı üst hukuk normlarına aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Dava, Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Sorumluluk" başlıklı 25. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Arama ve kurtarma teknisyenlerinin, öncesinden planlanmış ve organize edilmiş bir yapının içinde görev yapmaları gerekmekle birlikte, arama ve kurtarma faaliyetlerinin özelliklerinden dolayı, her an acil durumların meydana gelebileceği, görevdeki personel sayısının yetersiz kalması halinde izindeki personele ihtiyaç duyulabileceği, öte yandan, şehir dışına çıkışlarda amire yazılı olarak bilgi verileceği kuralının bildirim mahiyetinde olduğu da dikkate alındığında, bu düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Dava, Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Aktif Görev İlkeleri" başlıklı 30. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Yukarıda yer verilen 5902 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesinde, aktif görev sürelerine ilişkin genel esaslar belirlenmiş, arama ve kurtarma teknisyenlerinin arama ve kurtarma hizmetlerindeki aktif görevlerinin yaş, fiziksel özellikler ve Başkanlıkça belirlenecek diğer şartlarla sınırlandırılacağı, aktif görevin elli yaşına kadar devam edeceği, elli yaşın üzerinde aktif görevde bulunacaklara ilişkin şartların yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir.
Anılan hüküm uyarınca, dava konusu düzenleme ile elli yaş üzeri arama ve kurtarma teknisyenlerinin aktif göreve devamı, sağlık açısından bir engelin bulunmaması şartına bağlanmış, sağlık açısından bir engel bulunması halinde aktif görevin dışında bir alanda görevlendirilmelerinin amaçlandığı anlaşılmıştır.
Dolasıyla; bu düzenlemenin, yer değişikliğini amaçlayan bir düzenleme olmayıp, görev değişikliğine ilişkin olduğu ve herhangi bir hak kaybına da yol açmadığından, hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, yer değişikliğine ilişkin yapılacak işlemlerin 657 sayılı Kanun'a göre hukuka uygun olup olmadığının yargı denetimine tabi olacağı da kuşkusuzdur.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 28/10/2016 tarih ve 29871 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arama ve Kurtarma Teknisyenliği Sınav, Atama, Görev ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin, "Sözlü sınava çağrı" başlıklı 13. maddesi, "Sözlü sınav komisyonu" başlıklı 14. maddesi, "Sözlü sınav" başlıklı 15. maddesi, "Genel Esaslar" başlıklı 23. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "... kural olarak 12/36 saat esaslarına göre çalışır.’’ ibaresi, "Sorumluluk" başlıklı 25. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinin, "Aktif görev ilkeleri" başlıklı 30. maddesinin ikinci fıkrası yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …- TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …- TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 27/12/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.