Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2018/268 E. , 2021/6682 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/268
Karar No : 2021/6682
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa İli, Mustafakemalpaşa İlçesi hudutları dahilinde İR:… ruhsat nolu, 138.080,90 m2 lik ormanlık alanda mermer madeni tesisi ile ilgili bedelli kullanma izni verilmesi istemli 31.07.2015 günlü başvurularının uygun bulunmayarak reddine dair Orman Genel Müdürlüğü Bursa Orman Bölge Müdürlüğü'nün … gün ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; dava dosyasında bulunan belge ve bilgiler ile uyuşmazlığa konu alanda yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ve hükme esas alınabilecek nitelikte olan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen İR: … nolu ruhsat alanı içinde alınması gerekli izin raporu ve ekleri 6831 sayılı Orman Kanunu ve bu Kanunun 16.maddesine göre Bursa Orman Bölge Müdürlüğü'nce de istenilen alan için izin verilmesi uygun görüldüğünün anlaşıldığı ve ayrıca belirtilen bu sahada gerekli iznin verilmesinde sakınca bulunmadığı ve mevcut yasalar ile bu yasalara dayalı yönetmelik ve ormancılık tekniği yönünden de gerekli iznin verilmesinin herhangi bir sakınca teşkil etmediğinin görülmesi nedeniyle davacı şirkete maden işletme faaliyeti kapsamında izin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Orman Kanununun 16. maddesi uyarınca izin verme konusunda takdir yetkisine sahip olunduğu, 2012/15 sayılı Genelgenin ve bu kapsamında tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirkete ait Bursa İli, Mustafakemalpaşa İlçesi, İR: … ruhsat nolu sahada 138080,90 m² alanda II.B Grubu mermer madeni işletmesi için Enerji Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nce 25/09/2002 tarihinde ön işletme ruhsatı aldığı, maden sahasında madencilik faaliyetlerine başlanabilmesi için orman kullanım izinleri, çed gerekli değildir raporu, işyeri açma ve çalışma gayrı sihhi müesseseler raporu alındığı, ön işletme ruhsatı sürecinde elde edilen etüt ve pazar payı araştırmaları sonucunda elde edilen bilgiler doğrultusunda işletme projesi ve onun ekleri ile 15/09/2004 tarihinde Maden İşleri genel Müdürlüğü'ne müracat ederek 11/01/2005 tarihinde on yıl süreli işletme ruhsatı ve işletme izni ve orman işletme izni verildiği, gerekli yatırımları yapıp maden üretim faaliyetine başladığı,2004-2015 tarihleri arasında 699796,16 TL devlet hakkı ödedikleri, on yıllık işletme ruhsatı sürecinde toplam 52220,57 m3 mermer satışı gerçekleştirdikleri, işletme ruhsatı süresinin azalması üzerine 30/12/2013 tarihinde hazırlanan temdit projesi ile Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne 20 yıllık işletme ruhsatı süre uzatım talebinde bulunulduğu, bunun sonucunda davacı şirkete 15/07/2014-15/07/2029 tarihleri arasında geçerli olmak üzere işletme ruhsatı ve işletme izni verildiği, madencilik faaliyetine geçebilmesi için kanunen alınması gerekli izinlerden olan Orman Genel Müdürlüğü'nden 138080,90 m²'lik ormanlık alanda işletme izni talebinde bulunulması üzerine, Bursa Orman Bölge Müdürlüğü'nce oluşturulan uzman heyet tarafından yapılan inceleme sonunda düzenlenen raporda "6831 sayılı Orman Kanununu 16.maddesine göre iznin verilmesinde sakınca olmadığı" şeklinde görüş belirtildiği; bilahare izin makamı olan Orman Genel Müdürlüğü'nce yapılan değerlendirmede söz konusu sahada iznin verilmesinin uygun görülmemesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 4. maddesinde, ormanlar mülkiyet ve idare bakımından, Devlet ormanları, hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlar ve hususi ormanlar olarak sınıflandırılmış; vasıf ve karakter bakımından ise, muhafaza ormanları, milli parklar ve istihsal ormanları olarak sınıflandırılmış; 6. maddesinde, Devlet ormanlarına ve Devlet ormanı sayılan yerlere ait her çeşit işlerin Orman Genel Müdürlüğünce yapılacağı ve yaptırılacağı, Devletten başkasına ait olan bütün ormanların, bu Kanun'un hükümleri dairesinde Orman Genel Müdürlüğünün murakabesine tabi olduğu hükmüne yer verilmiş; 16. maddesinin 1. fıkrasında, Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verileceği; son fıkrasında da, maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esasların yönetmelikle düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesine dayanılarak, Kanun'un 16. maddesine göre verilecek muvafakat ve izinlerin uygulama usul ve esasları, bunlardan tahsil edilecek bedeller ile izin ve/veya muvafakat sahasının rehabilitesine ait usul ve esasları belirlemek amacıyla çıkarılan ve 18.04.2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 'Tanımlar ve Kısaltmalar' başlıklı 3. maddesinin, (f) bendinde, Bakan: Orman ve Su İşleri Bakanını, (g) bendinde, Bakanlık: Orman ve Su İşleri Bakanlığını, (n) bendinde, Genel Müdürlük: Orman Genel Müdürlüğünü, (p) bendinde, Heyet: Bölge müdürlüğünce; bölge müdür yardımcısı, şube müdürü, mühendis veya ilgili orman işletme müdür yardımcısı başkanlığında, ilgili orman işletme müdür yardımcısı, ilgili orman işletme şefi varsa kadastro ve mülkiyet şefi ve/veya teknik elemandan oluşturulan en az üç kişilik komisyonu, (t) bendinde, İzin: Bu yönetmelik hükümlerine göre orman alanları içinde Bakanlıkça amacı doğrultusunda kullanılmak üzere verilen ön izni, kesin izni ve muvafakatı, v) Kesin izin: Bu Yönetmelik hükümlerine göre Bakanlıkça amacı doğrultusunda kullanılmak üzere verilen izni, (y) bendinde, Maden arama izni: Maden araması yapılabilmesi için ruhsata dayalı olarak Bakanlıkça verilen izni, (z) bendinde, Maden işletme izni: Maden üretimi yapılması için işletme ruhsatına dayalı olarak Bakanlıkça verilen izni, şeklinde tanımlandıktan sonra, 4.maddesinde, ''(1) Ruhsat sahibi, madenin adının belirtildiği talep yazısına; a) Ruhsatını, b) 1/25000 ölçekli haritasını veya krokisini, c) Meşcere haritasını, ç) 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planını, d) Koordinat listesini, e) Orman kadastro haritasını, f) ÇED belgesini, g) Hammadde üretim, maden işletme, pasa döküm alanı, atık barajı, liç, atık kazanma ve atık bertaraf tesis izin taleplerinde rehabilitasyon projesini veya kademeli kapatma planını, ğ) Tesis ve altyapı tesis izin taleplerinde avan projesini, dört takım ekleyerek kesin izin için veya (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen belgeleri ekleyerek ön izin için bölge müdürlüğüne müracaatta bulunurlar.(2) Kazı gerektirmeyen arama taleplerinde müracaat yazısına sadece ruhsat ve ruhsat alanını gösteren 1/25000 ölçekli harita eklenir. (3) Muhafaza ormanlarındaki ruhsat görüş taleplerinde; talep yazılarına 1/25000 ölçekli haritasını veya krokisini, meşcere haritasını, 1/1000 veya uygun ölçekli vaziyet planını, koordinat listesini, orman kadastro haritası ile Maden İşleri Genel Müdürlüğüne ruhsat müracaatında bulunduğuna ve hak sağladığına dair belgesi ile birlikte müracaat eder.(4) İzin verilen alanın diğer kanunlar uyarınca izin, görüş, muvafakat alınması gereken yerlerden olması halinde izin sahibince gerekli izin, muvafakat ve görüşler alınarak çalışma yapılır. Bu kapsamdaki izin, muvafakat ve görüşler talep sahibinden istenebilir.'' 5.maddesinde, ''(1) Bölge müdürlüğü yapılan müracaatı öncelikle evrak üzerinde inceler, eksiklikler varsa, on işgünü içinde müracaat sahibine bildirir. Eksiklikler tamamlanıncaya kadar talep değerlendirmeye alınmaz. Evrakın tam olması halinde heyet tarafından arazi üzerinde gerekli incelemeler yapılarak, talebin Devlet ormanlarına isabet eden kısımları için ön izin veya kesin izin raporu düzenlenir.(2) Değişik:RG-19/4/2015-29331) Ancak kazı gerektirmeyen maden arama izinlerinde belgelerin tam olması halinde bölge müdürlüğü müracaat yazısının bir örneği üzerine kayıt tarihini ve sayısını belirterek talep sahibine iade eder. Maden ruhsat sahibi ruhsat süresince bu belge ile ruhsat alanında prospeksiyon, jeolojik harita yapımı, numune alımı, jeofizik araştırma gibi kazı gerektirmeyen maden arama faaliyetinde bulunabilir. Aramanın el karotu ile karot alma şeklinde yapılmak istenmesi halinde idarece teminat alınmak suretiyle belirlenen sürede ve alanda el karotu ile arama yapılmasına izin verilebilir.(3) Değerlendirme Komisyonunun görev alanındaki; muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatları ile muhafaza ormanlarındaki ruhsat talepleri bölge müdürlüğünce müracaat evrakı ve düzenlenen tutanak ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderilir. Talebin bir kısmının Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilmesi gerektiği durumlarda talep bir bütün olarak ele alınır.'' 7.maddesinde, ''(1) Bakanlıkça uygun görülenlere ruhsat süresi dikkate alınarak izin verilir. Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde izin sahibinden teminat, bedeller ve onaylı taahhüt senedi istenir. Tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde bedellerin ödenmemesi, teminatın veya onaylı taahhüt senedinin verilmemesi halinde ise saha teslimi yapılmaz, her hangi bir bildirime gerek kalmaksızın izin iptal edilir. İptal işlemi ilgiliye bildirilir. Aynı yerle ilgili yeniden izin talep edilmesi yeni izin talebi olarak değerlendirilir.(2) Maden işletme izinlerinde, izin sahibi; izne konu alanı kapsayan işletme izin belgesini orman idaresine vermeden saha teslimi yapılmaz.'' düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davaya konu işlemin dayanağı 2012/15 sayılı Başbakanlık Genelgesi'nin iptali istemiyle açılan davada Dairemizin 03/12/2018 tarih ve E:2014/7883, K:2018/7636 sayılı kararıyla, dava konusu Genelge ile maden mevzuatında öngörülmeyen ayrı bir izin müessesesi getirildiği, bu hali ile dava konusu Genelgenin, maden ruhsatları bakımından kısıtlayıcı hükümler içeren ve üst hukuk normu olan Maden Kanunu ve Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'ne aykırı bir düzenleme olduğu gerekçesiyle Genelgenin iptaline karar verilmiştir.
Ancak, Genelgenin iptaline, Maden Kanunu ve Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda karar verilmiş olsa da; davaya konu uyuşmazlığın orman alanlarında yapılacak madencilik faaliyetleri kapsamında verilecek izinlerden kaynaklandığı ve bu izinlerin verilmesi noktasında uygulanacak prosedürün ve izinleri vermeye yetkili idarelerin Orman Kanunu ve Uygulama Yönetmeliğinde belirtildiği, dolayısıyla burada verilecek izinlerde üst hukuk normu olan Orman Kanunu ve ilgili Yönetmeliğin yerine bahse konu Genelgeye göre karar verilemeyeceği açıktır.
Bu durumda; bahse konu Genelgenin hukuka aykırılığının tespit edilerek iptal edilmesi karşısında, Genelge kapsamında Başbakanlıktan izin alınmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamakta olup, anılan işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanmasına ONANMASINA,
3. Kesin olarak, 22/12/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.