T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/2704
Karar No:2023/5925
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Akaryakıt İnşaat Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … tarih ve … sayılı LPG otogaz bayilik lisansı sahibi olan davacı şirkete ait tesiste 17/09/2014 tarihinde yapılan denetimde, davacı şirket tarafından lisans alma tarihi olan 20/08/2014 tarihinden önce muhtelif tarihlerde kesilen yazar kasa fişleri ile lisans almaksızın otogaz LPG bayilik faaliyeti yürütülerek 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasına aykırı hareket edildiğinden bahisle anılan Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin iki numaralı alt bendi uyarınca, 380.715,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davalı idarenin yazısı üzerine Çanakkale İl Jandarma Komutanlığı görevlilerince 17/09/2014 tarihinde, davacı şirkete devredilen "..." adresinde faaliyet gösteren istasyonda yapılan denetimde, davacı şirket tarafından lisans almadan faaliyette bulunulduğu iddiasıyla düzenlenen tutanakta, ... Akaryakıt olarak faaliyet gösteren iş yerinin davacı şirkete devredildiği, LPG otogaz bayilik lisansının 06/08/2014 tarihinde alındığı, istasyon çalışanı ...'dan alınan, ilgili LPG faturası, form ve belgeler incelendiğinde 12/06/2014 ve 10/07/2014 tarihlerinde ... Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. dağıtıcı firmasından ... Akaryakıta ait LPG lisansı ile LPG satın alındığı ve aynı miktarın söz konusu tarihlerde ... Akaryakıt tarafından davacı şirkete satış faturası düzenlenmek suretiyle satışının yapıldığı, şirketin LPG otogaz bayilik lisansını aldığı tarih olan 06/08/2014 tarihinden önce ... Akaryakıt'tan satın aldığı LPG'nin parakende satışında bulunmak suretiyle lisanssız olarak faaliyette bulunduğu tespitlerine yer verildiği, tutanak ile fatura ve belgelerin gönderilmesi sonrasında davalı idarece yapılan değerlendirme sonucunda, davacı şirket tarafından lisans alma tarihi olan 20/08/2014 tarihinden önce muhtelif tarihlerde kesilen yazar kasa fişleri ile LPG otogaz satışı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle idari para cezası uygulanması üzerine bakılan davanın açıldığı;
Davacı şirket tarafından lisansı olmadan LPG otogaz satışında bulunduğunun ispatı amacıyla dosyaya sunulan yazar kasa fişlerinin 01/07/2014 ile 28/07/2014 tarihleri arasındaki dönemi kapsadığı; davacı şirket tarafından lisansız olarak faaliyette bulunulduğu döneme ilişkin kolluk görevlilerince düzenlenen tutanakta tespit edilen tarihler ile dava konusu işlemde yer alan tarihlerin uyuşmadığı, söz konusu istasyonda, davacı şirketçe kullanılan ... Akaryakıta ait LPG otogaz bayilik lisansının 06/08/2014 tarihinde sona erdiği, davacı şirketin yeni LPG lisansını 20/08/2014 tarihinde aldığı, bu tarihler (06/08/2014-20/08/2014) arasında da davacı şirket tarafından LPG satışı yapıldığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararını özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; davacı şirketin, davalı idareden LPG lisansını 20/08/2014 tarihinde aldığı, söz konusu akaryakıt istasyonunda yapılan denetimde ise, bu tarihten önce LPG satışının yapıldığının davacı şirkete ait yazar kasa fişlerinden tespit edildiği gerekçesiyle dava konusu idari para cezasının tesis edildiği, davalı idarece dosyaya sunulan davacı şirkete ait yazar kasa fişlerinin incelenmesinden de, davacı şirketin LPG satış lisansını aldığı tarih olan 20/08/2014 tarihinden önce, değişik tarihlerde ve miktarlarda LPG satışına ilişkin olmak üzere çok sayıda yazar kasa fişinin mevcut olduğu/düzenlendiğinin hiçbir tereddüde yer bırakmayacak şekilde açıkça görüldüğü; dolayısıyla davacı şirket tarafından LPG satış lisansına sahip olunmadığı dönemde, LPG satışıyla ilgili faaliyette bulunulması nedeniyle idari para cezası uygulanmasına yönelik dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Yapılacak Denetimler İle Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'e aykırı olarak denetim yapıldığı, denetimin teknik ve uzmanlık isteyen bir durum olduğundan anılan Yönetmelikte özellikle davalı idare personelinin veya hizmet alımı yöntemiyle denetim elemanlarının bu işle görevlendirilmesinin uygun görüldüğü, denetlenmesine neden olan olayın bir avukatın kişisel husumeti nedeniyle davalı idareye şikâyet etmesi olduğu, istasyonu işletmeye başlamadan önce davalı idareye lisans başvurusunda bulunulduğu, ancak Çanakkale - İzmir duble yol çalışması bulunması sebebiyle petrol işletmesinin bulunduğu taşınmazın parsel numarasında değişiklik yapıldığı ve gerekli kurumlar arası yazışma ve birtakım bürokratik engeller nedeniyle lisansın olması gerekenden daha geç zamanda verildiği, davalı idareden lisans başvurusunun yapıldığı tarihin sorulması ve lisansın verildiği tarihin gözetilerek incelenmesi gerektiği, LPG satışının mahallinde tespit edilip tutanağa bağlanması gerektiği, varsayıma veya ihtimale dayalı olarak idari para cezası uygulanamayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davalı idarenin yazısı üzerine … İl Jandarma Komutanlığı görevlilerince, davacı şirkete devredilen "..." adresinde faaliyet gösteren istasyonda yapılan 17/09/2014 tarihli denetimde, davacı şirket tarafından lisans olmadan faaliyette bulunulduğu iddiasıyla düzenlenen tutanakta, ... Akaryakıt olarak faaliyet gösteren iş yerinin davacı şirkete devredildiği, LPG otogaz bayilik lisansının 06/08/2014 tarihinde alındığı, istasyon çalışanı M.K.'dan alınan, ilgili LPG faturası, form ve belgeler incelendiğinde 12/06/2014 ve 10/07/2014 tarihlerinde ... Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. dağıtıcı firmasından ... Akaryakıta ait LPG lisansı ile LPG satın alındığı ve aynı miktarın söz konusu tarihlerde ... Akaryakıt tarafından davacı şirkete satış faturası düzenlenmek suretiyle satışının yapıldığı, şirketin LPG otogaz bayilik lisansını aldığı tarih olan 06/08/2014 tarihinden önce ... Akaryakıt'tan satın aldığı LPG'nin parakende satışında bulunmak suretiyle lisanssız olarak faaliyette bulunduğu tespitlerine yer verilmiş, söz konusu tutanak ile fatura ve belgelerin gönderilmesi üzerine davalı idarece yapılan değerlendirme sonucunda, … tarih ve … sayılı Kurul kararıyla, 5307 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasına aykırı hareket edildiğinden bahisle anılan Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin iki numaralı alt bendi uyarınca, 380.715,00-TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiş ve söz konusu karar … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Denetim Dairesi Başkanlığı işlemiyle davacıya bildirilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından söz konusu … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Lisansların tabi olacağı usûl ve esaslar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, "LPG’nin dağıtımı, taşınması ve otogaz bayilik faaliyetlerinin yapılması (tüplü LPG bayiliği hariç), depolanması, LPG tüpünün imalâtı, dolumu, muayenesi, tamiri ve bakımı ile bu amaçla tesis kurulması ve işletilmesi için lisans alınması zorunludur." kuralı yer almaktadır.
Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan hâliyle "İdari para cezaları" başlıklı 16. maddesinde, "... Bu Kanun'a göre: ... b) Aşağıdaki hâllerde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verilir: ... 2) Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına ve/veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması. ... " kuralı yer almış;
28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 35. maddesi ile yapılan değişiklik sonrasında 5303 sayılı Kanun'un "İdari Para Cezaları" başlıklı 16. maddesi, "... Bu Kanun'a veya ilgili mevzuata aykırı faaliyet gösterilmesi hâlinde sorumluları hakkında Kurulca aşağıdaki idari para cezaları uygulanır: ...1) Lisansa tabi faaliyetlerin lisans alınmaksızın yapılması ... b) Aşağıdaki hallerde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirasından az olmamak ve ikimilyonyediyüzellibin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu LPG piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onikisi oranında idari para cezası uygulanır: ... 2) Otogaz bayilik faaliyetinde bulunanlar hariç olmak üzere sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi. ..." hâlini almıştır.
7164 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 8. maddenin ikinci fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kurul kararına bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış olan idarî para cezaları, işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idarî para cezası uygulanmasının öngörülmesi hâlinde, ilgili vergi dairesince 16. maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan asgarî maktu hadden tahsil edilir. Kısmen veya tamamen tahsil edilen idarî para cezaları iade edilmez." kuralına yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği; 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı; "Zaman Bakımından Uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 26/09/2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhâl uygulama kuralının geçerli olduğu; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasında da, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı kurala bağlanmıştır.
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:
Kanun koyucu tarafından, Kurul tarafından karara bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezalarının, işlenen fiil için 5307 sayılı Kanun'un 7164 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 16. maddesinde daha düşük bir idarî para cezası uygulanması öngörülmüş ise asgarî maktu hadden tahsil edilmesi vergi dairesine bir görev olarak verilmiştir. İlgili vergi dairesinin kanunen üstlendiği bu görevi yerine getirmesi açısından önemli olan, idarî para cezasının keşinleşmesi değil, tahsilatının tamamlanmamış olmasıdır. Dolayısıyla söz konusu düzenleme, tamamen tahsilat aşamasına özgü bir kural niteliğindedir. İdarî para cezasının iptali istemiyle dava açılsın veya açılmasın, bu kuralın tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezalarına uygulanması vergi dairesi açısından bir zorunluluktur.
İlgili vergi dairesi, dava açılıp açılmadığına bakılmaksızın tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezasının miktarında lehe bir değişiklik varsa bunu tespit etmekle ve uygulamakla yükümlü bulunduğundan, tahsilat aşamasına özgü olan anılan kuralın, idarî para cezasının iptali istemiyle açılan davalarda dikkate alınmasına gerek bulunmamaktadır.
Bu itibarla, idarî para cezasına konu olan fiilin sübuta ermiş olması ve idarî para cezasının miktarında lehe olan değişikliğin tahsilat aşamasında vergi dairesince dikkate alınacak olması sebebiyle, dava konusu işlemin iptaline dair İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulüyle Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulüyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de .. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 19/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.