Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2018/2752 E. , 2021/6959 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2018/2752
Karar No : 2021/6959
DAVACI : … Derneği
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı / …
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
30/12/2017 tarih ve 30286 (2. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2018/21)'nin ihracat ile ilgili olduğu belirtilen 1., 15. maddeleri ve Tebliğ'in başlığındaki "ihracat" kısmının iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI :
Dava konusu Tebliğ ile zorunlu hale getirilen TAREKS belgesinin sadece Türk gümrüklerinde geçerli olup yurt dışı gümrüklerinde bir hüküm ifade etmediği, anılan belgenin iç denetim ve ihracat işlemlerinin uzamasına ve maliyetin artmasına sebep olduğu, bir çok denetimden geçerek ihracata elverişli olduğu ispatlanan ürünlerin tekrardan kalite denetimi amacıyla ayrı bir denetime tabi tutulmasının kamu yararı amacına aykırı olduğu, bu durumun ihracatın aksamasına, ihracata konu malların sebepsiz şekilde gümrüklerde takılmasına sebep olacağı, maliyetleri artıracağı, sadece ihracata konu tarım ürünlerine TAREKS uygulaması olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Davacı derneğin dava açma ehliyetinin olmadığı, davanın süresinde açılmadığı, dava konusu Tebliğ'in dayanak mevzuata uygun bir şekilde hazırlandığı, ihracatta ticari kalite denetiminin yapılmasının Türk malının kalitesi açısından önem arz ettiği, anılan Tebliğ'in, hukuka, ulusal ve uluslararası mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :.Dava konusu Tebliğin, 30/12/2018 tarih ve 30641 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2019/21)'nin 31. maddesiyle yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; davacı Dernek tarafından 30/12/2017 tarih ve 30286 (2. Mükerrer) sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2018/21)'nin 1 ve 15'inci maddeleri ile Tebliğin başlığında yer verilen "ihracat" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı İdare tarafından usüle ilişkin olarak ileri sürülen iddialar yerinde görülmeyerek, işin esasının incelenmesine geçilmiştir.
4703 sayılı Kanunun 5'inci, 4458 sayılı Kanunun 55'inci, 2976 sayılı Kanunun 3'üncü maddelerine dayanılarak 22.3.2013 gün ve 28567 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 28.1.2013 gün ve 2013/4284 sayılı Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararına İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı; dış ticarete konu ürünlerin teknik düzenlemelere uygun ve güvenli olmasını temin etmek; bu çerçevede ilgili teknik mevzuatın dış ticarete uyarlanması, uygulanması, ithalatta ve ihracatta denetim yapılması veya yaptırılması, denetim yapacak kuruluşların tespiti ile teknik düzenlemesine uygun ve güvenli olmayan ürünlerin ithalat ve ihracatının önlenmesine dair usul ve esasların belirlenmesi, dış ticarette teknik engellerin önlenmesine yönelik çalışmalar yapılması, teknik düzenlemeler, ürün güvenliği ve denetime dair mevzuat, politika ve uygulamaları koordine etmek ve uluslararası yükümlülüklere uygunluğunu sağlanması amacıyla hazırlanmış olup; söz konusu kararın 4'üncü maddesinde, mülga ekonomi Bakanlığının ithalat ve ihracata ilişkinbu karar kapsamındaki yetkileri sayılmış, ihracata konu tarım ürünlerine yönelik denetim yapılabileceği, tedbir alınabileceği, belirtilmiştir.
Öte yandan, 31.12.2003 gün ve 25333 sayılı (3. Mükerrer) Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Yönetmeliğinin 1'inci maddesinde, "İhracat ve ithalata konu mallardan gerekli görülenlerin standardına veya teknik düzenlemesine uygunluğunun veya kalitesinin değerlendirilmesi ve belgelendirilmesi; 7/2/1967 tarihli ve 6/7677 sayılı Türk Standartlarının Uygulanması Hakkında Tüzük, Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler ve Standardizasyon Rejimi Kararı ve bu Kararda değişiklik yapılmasına ilişkin Karar ve bu Yönetmelik hükümleri, teknik düzenlemelerde veya standartlarda belirtilen esaslar ve (Değişik ibare:RG-31/12/2012-28514)(6) Ekonomi Bakanlığınca yayımlanacak Tebliğler ve verilecek talimatlara göre yapılır."; 11'inci maddesinde de, "İthalatta uygunluk değerlendirmesine esas olacak teknik düzenlemeler veya zorunlu standartlar, denetimleri yapacak kuruluşlar ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslar ile uygunluk değerlendirmesi işlemlerine uygulanacak istisnalar Tebliğ ve/veya talimatlarla belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre, ihracat ve ithalata konu mallardan gerekli görülenlerin standardına veya teknik düzenlemesine uygunluğunun veya kalitesinin değerlendirilmesi ve belgelendirilmesinin ilgili mevzuat ile birlikte Ekonomi Bakanlığınca yayımlanacak Tebliğler ve verilecek talimatlara göre yapılacağı, açıktır.
Bu durumda, bazı tarım ürünlerinin ihracatında ve ithalatında, ticari kalite denetiminin sağlanması; böylece ihracat yapan firmalar açısından da güvenilir Türk malı imajının sağlamlaştırılması amacıyla dayanağı olan mevzuat hükümlerine uygun bir şekilde hazırlanan Tebliğin davaya konu edilen kısımlarında kamu yararına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, davacı dernek tarafından ileri sürülen diğer iddialarda da yasal isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenle, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Bakılan dava, 30/12/2017 tarih ve 30286 (2. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2018/21)'nin ihracat ile ilgili olduğu belirtilen 1., 15. maddeleri ve Tebliğ'in başlığındaki "ihracat" kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Dava konusu Tebliğ, 30/12/2018 tarih ve 30641 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bazı Tarım Ürünlerinin İhracatında ve İthalatında Ticari Kalite Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2019/21)'nin 31. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Bu nedenle, iptali istenen Tebliğ yürürlükten kaldırılmış olduğundan, esasının incelenme olanağı kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2..Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 27/12/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.