T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/2779
Karar No:2023/5130
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirketin faaliyet yürüttüğü iş yerinde 07/08/2014-14/08/2014 tarihlerinde gerçekleştirilen denetimde lisanssız bayilik faaliyetinde bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (1) numaralı alt bendi ile aynı maddenin (f) bendi uyarınca 72.751,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 07/08/2014-14/08/2014 tarihlerinde "Sakarya ili, Adapazarı ilçesi, … Mahallesi, … parsel"de bulunan şantiye görünümlü yerde yapılan denetimler neticesinde, söz konusu taşınmazın ... Petrol Ürünleri İşletmeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (… Petrol)'ne ait olduğu, davacı şirkete kiraya verildiği, yazılı sözleşme yapılmamış ise de Seri:A Sıra:… numaralı kira faturası düzenlendiği, uyuşmazlığa konu pompanın ... Petrol tarafından eski kiracılarının (davacı şirketten önceki) talebi üzerine yerleştirildiği, hâli hazırda davacı şirket tarafından kullanıldığı, ... Petrol tarafından davacı şirkete motorin satıldığı ve satışa ilişkin sevk irsaliyesi düzenlendiği, söz konusu akaryakıtın ... Petrol tarafından bayisi oldukları şirketler üzerinden dış satış olarak gösterildiği ve buna ilişkin faturaların da sunulduğunun görüldüğü, bu durumda, lisanssız satış yapılan söz konusu pompanın bulunduğu gayrimenkulün davacı şirket tarafından kiralandığı, ibraz edilen faturalardan pompanın içindeki akaryakıtın davacı şirketin mülkiyetinde olduğu ve davacının ihtiyacını lisanssız olan bu pompadan karşılamakla birlikte, söz konusu pompadan başka kişilere de satış yaptığı anlaşıldığından, davacının lisanssız bayilik faaliyeti yaptığından bahisle idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; denetimin yapıldığı taşınmazın … Petrol Ürünleri İşletmeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (… Petrol)'ne ait olduğu, yazılı sözleşme yapılmadan davacı şirkete kiraya verildiği, … Petrol tarafından temmuz ayı kira bedeline ilişkin Seri:… Sıra:… numaralı kira faturasının düzenlendiği, söz konusu şantiyenin ön kısmında ... Petrol tarafından kurulmuş kırmızı renkli bir adet akaryakıt pompasının bulunduğu, pompanın ödeme cihazına bağlantısının olmadığı, tank ve pompaya ait ruhsatlarının bulunmadığının anlaşıldığı; ... Petrol yetkilisinin 14/08/2014 tarihli ifadesinde, uyuşmazlığa konu pompanın şirketlerine ait olduğu, şirketleri tarafından eski kiracılarının (davacı şirketten önceki) talebi üzerine yerleştirildiği, davacı şirkete akaryakıt sattıkları, söz konusu akaryakıtın bayisi oldukları şirketler üzerinden dış satış olarak gösterildiğini beyan ettiği; davacı şirket yetkilisinin ise 15/08/2014 tarihli ifadesinde, söz konusu lisanssız akaryakıt pompasından satış yapmadıkları, aksine ... Petrol'ün, şirketlerine satılan akaryakıtı bu pompadan almaları gerektiğine dair yönlendirme yaptığı, şirketlerin asfalt yapım işiyle iştigal ettiği, şirketlerine ait taşıtların ... Petrol tarafından yapılan yönlendirme nedeniyle söz konusu pompadan akaryakıt aldığı, söz konusu alımı, yasal olduğunu düşünerek yaptıkları, zira ... Petrol'ün şirketlerine akaryakıtın yasal olduğuna dair faura kestiği/gösterdiği, pompanın mülkiyetinin de ... Petrol'e ait olduğu, şirketlerinin bu pompadan yapılan satışlarla ilgisinin olmadığını ifade ettiği; 13/08/2014 tarihli tespit tutanağında, söz konusu pompadan akaryakıt satışının ... Petrol çalışanları tarafından yapıldığı, ... Petrol'ün içinde duran bir aracın anılan şirketin çalışanlarıın yönlendirilmesiyle istasyon içinden geçerek şantiye önündeki lisanssız akaryakıt pompasından akaryakıt aldığı, satışın ise ... Petrol içerisinden gelen ve üzerinde anılan şirketin bayisi olduğu şirkete ait logolu giysi bulunan kişi tarafından yapıldığı, söz konusu pompanın bulunduğu tanka ... Petrol'e ait araç tarafından dolum yapıldığı tespitlerine yer verildiği görülmüştür.
Bu durumda, davacı şirketin lisanssız bayilik faaliyetinde bulunduğunun her türlü kuşkudan uzak bir şekilde tespit edilemediği, bu kapsamda 14/08/2014 tarihli tutanakta istasyondan akaryakıt aldığı belirtilen plakaları yazılı araçların şoför veya araç sahiplerinin bilgisine başvurulmadan, satışlara ilişkin faturaların kim tarafından düzenlendiği araştırılmadan, eksik inceleme sonucu tesis edilen dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun uyarınca Kurumları her türlü harçtan muaf olduğundan Kurumları aleyhine harca hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, uyuşmazlığa konu pompanın bulunduğu taşınmazın ... Petrol'e ait olduğu ve bu şirketçe davacı şirkete kiraya verdiği, davacı şirketin ödediği kiraya ilişkin … seri numaralı fatura düzenlendiği, şantiyenin ön kısmında bulunan söz konusu akaryakıt pompasının ödeme kaydedici cihazının olmadığı, ruhsatının bulunmadığı, 07/08/2014-13/08/2014 tarihleri arasında yapılan fiziki takip neticesinde söz konusu pompadan üçüncü kişilere akaryakıt satıldığının tespit edildiği, davacı şirketin şirketlerine ait olmayan araçlara da akaryakıt ikmal ederek lisanssız piyasa faaliyetinde bulunduğunun somut verilerle sabit olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Şikâyet üzerine ... İl Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü Kaçakçılık Büro Amirliği Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu görevlilerince 07/08/2014-14/08/2014 tarihlerinde şantiye görünümlü yerde yapılan denetimde, davacı şirketin üzerine kayıtlı olmayan araçlara akaryakıt ikmal ederek lisanssız bayilik faaliyetinde bulunduğunun tespit edildiği ve davacının söz konusu fiilinin, 5015 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 5. maddesine aykırı olduğundan bahisle davacı şirkete anılan Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (1) numaralı alt bendi ile aynı maddenin (f) bendi uyarınca 72.751,00-TL idarî para cezası verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisansların tâbi olacağı usul ve esaslar" başlıklı 3. maddesinde, "Petrol ile ilgili; ... b) Akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetlerinin yapılması, için lisans alınması zorunludur. ..."; "Faaliyetlerin kısıtlanması" başlıklı 9. maddesinin yedinci fıkrasında, "Fabrika, şantiye, nakliye filosu işletmeleri ve benzeri kendi ihtiyaçları için depolama imkânı ve kendi araçlarına akaryakıt ikmal kapasitesi olan yerler hariç, araçlara yapılacak akaryakıt ikmali bayilik lisansı ve yeterli donanımı olan akaryakıt istasyonları dışında yapılamaz.; "İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin ikinci fıkrasında, "e) Aşağıdaki hallerde, sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verilir: 1) Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması. ... f) 4 üncü maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendi kapsamındaki ihlaller hariç olmak üzere bayiler için (e) bendinde yer alan cezanın beşte biri uygulanır." kurallarına yer verilmiştir.
Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Lisans" başlıklı 5. maddesinde, "Lisans, bir gerçek veya tüzel kişinin piyasada faaliyet gösterebilmek için Kurumdan almak zorunda olduğu izin belgesidir. ... Piyasada lisans alınmaksızın faaliyette bulunulduğunun tespit edilmesi halinde, ilgili gerçek veya tüzel kişi hakkında Kanunda belirtilen yaptırımlar uygulanır." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, piyasada bayilik faaliyeti yapılabilmesi için lisans alınmasının zorunlu olduğu, lisanssız olarak bayilik faaliyetinde bulunan ilgili hakkında yaptırım uygulanacağı anlaşılmaktadır.
Bayilik lisansı ile faaliyet gösteren dava dışı ... Petrol Ürünleri İşletmeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (... Petrol)'nin bayisi olduğu dağıtım şirketinin şikâyeti üzerine ... İl Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü Kaçakçılık Büro Amirliği EPDK görevlilerince ... Petrol'e ait akaryakıt istasyonunda 07/08/2014-14/08/2014 tarihlerinde yapılan denetimler neticesinde 13/08/2014 tarihli fiziki takip ve tespit tutanağı ile 14/08/2014 tarihli tutanak düzenlenmiştir.
13/08/2014 tarihli fiziki takip ve tespit tutanağında, istasyonun yanında bir şantiye, şantiyenin ön kısmında da bir akaryakıt pompası bulunduğu, pompaya ait ödeme kaydedici cihazın bulunmadığı, ... Petrol'e ait bir tankerin söz konusu akaryakıt pompasının altında bulunan tanka yakıt boşalttığı, söz konusu pompadan üçüncü şahıslara ait araçlara akaryakıt ikmali yapıldığı tespitlerine yer verilmiştir.
14/08/2014 tarihli tutanakta ise, ... Petrol yetkilisinin, söz konusu pompanın bulunduğu yerin şirketlerine ait olduğu, bu yerin 05/07/2014 tarihinde sözleşme yapılmadan davacı şirkete kiraya verildiği, söz konusu pompanın eski kiracılarının (davacı şirketten önceki) kendi araçlarının akaryakıt ihtiyacını karşılamak amacıyla yer altı tankı ve pompa kurulması yönündeki talebi üzerine şirketlerinden toptan akaryakıt alınması şartıyla kurulduğu, pompanın ve tankın otomasyon sistemine ve ödeme kaydedici cihaza bağlı olmadığı, davacı şirkete de akaryakıtı şirketlerinin verdiği, söz konusu yakıtı bayisi olduğu şirketlerden dış satış olarak gösterdiği; davacı şirket yetkilisinin, ... Petrol'den söz konusu şantiyeyi kiraladıklarında tank ve pompanın kurulu olduğu yönündeki beyanlarına ve 13/08/2014 tarihli tutanak ile akaryakıt ikmali yapıldığı tespit edilen araçların davacı şirkete ait olmadığı, davacı şirket tarafından kiralanmadığı tespitlerine yer verilmiştir.
Davacı şirket yetkilisi tarafından 15/08/2014 tarihli bilgi alma tutanağında, şirketleri Haziran 2014 tarihi itibarıyla Sakarya'da çalışmaya başladığından uyuşmazlığa konu taşınmazın kiralandığı, sözleşme yapılmadığı, bahse konu akaryakıt pompasının kira tarihinde var olduğu, şirketlerinin akaryakıt ihtiyacının da ... Petrol'den karşılanmasının kararlaştırıldığı, bu kapsamda akaryakıtın ... Petrol yetkililerinin yönlendirmesiyle söz konusu pompadan temin edildiği, söz konusu yakıtın ... Petrol'e ait olduğu, 13/08/2014 tarihli fiziki takip ve tespit tutanağında belirtilen araçların şirketlerine ait olmadığı beyan edilmiştir.
Söz konusu tespitlerin birlikte değerlendirilmesinden, otomasyon sistemine ve ödeme kaydedici cihaza bağlı olmayan tank ve pompanın bulunduğu yerin davacı şirket tarafından kiralandığı, davacı şirketin kendi araçlarının akaryakıt ihtiyacını söz konusu pompadan karşıladığı, ancak davacı şirketin sorumluluk alanında bulunan söz konusu pompadan davacı şirkete ait olmayan veya davacı şirket tarafından kiralanmamış, üçüncü şahıslara ait araçlara akaryakıt ikmali yapıldığı anlaşılmış olup üçüncü şahıslara akaryakıt ikmal edilmesinin "kendi ihtiyacı için kendi araçlarına akaryakıt ikmali" olarak değerlendirilemeyeceği dikkate alındığında, davacı şirketin anılan fiilinin lisanssız bayilik faaliyeti olarak nitelendirilmesinde ve bu fiil nedeniyle idarî para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü, Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Davalı idare harçtan muaf olduğu için temyiz aşamasında yatırılan toplam …-TL harcın istemi hâlinde davalı idareye iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 29/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.