T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/2836
Karar No:2023/4446
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Akaryakıt Otomotiv Nakliyat İnşaat Gıda Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:.. sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: LPG Otogaz Bayilik Lisansı kapsamında faaliyet gösteren davacı şirket tarafından, 16/07/2016 tarihinde sözleşmeli dağıtıcısı tarafından Giresun ili için belirlenen LPG otogaz tavan fiyatının çok üzerinde LPG otogaz satışı yapmak suretiyle 5307 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1. ve 2. fıkrası ile aynı Kanun'un 17. maddesinin 5. fıkrasına, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 45. maddesine aykırı hareket ettiğinden bahisle anılan Kanun'un 16. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin 3 numaralı alt bendi uyarınca 442.596,00-TL idarî para cezası verilmesine ve aynı Kanun'un 17. maddesinin 5. fıkrası uyarınca LPG Otogaz bayilik lisansının iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirketin darbe girişiminin yaşandığı 16/07/2016 tarihinde otogazı sözleşmeli dağıtıcısı olan … Anonim Şirketi'nin Giresun ili için belirlediği LPG otogaz tavan fiyatının (2,59-TL) üzerinde 4,00-TL'den sattığının sabit olduğu, bu itibarla, tesis olunan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, 4,00-TL'den satılan otogaz miktarının sadece 181 lt olduğu, söz konusu satışın da bir çalışanın münferit eyleminden kaynaklandığı, olayda kendilerinin dahli bulunmadığı, eylemin lisansın verdiği haklar dışında faaliyet kapsamında olmadığı, kanuna karşı hile olarak değerlendirilmesinin de mümkün olmadığı, yaptırımların ölçülü olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kısmen reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının idari para cezasına ilişkin kısmının onanması; davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının lisansın iptaline ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
…Mahallesi, … Bulvarı, No:…, …. adresinde faaliyet gösteren … numaralı LPG Otogaz Bayilik Lisansı sahibi davacı şirketin, darbe girişiminin yaşandığı 16/07/2016 tarihinde benzini 6,00-TL, motorini 5,50-TL, otogazı ise 4,00-TL üzerinden sattığına dair alınan şikâyet üzerine … tarih ve … sayılı Kurul kararı gereğince soruşturma başlatılmış, konuyla ilgili olarak …Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü tarafından gönderilen yazı ve eki tutanakların incelenmesi neticesinde, 25/07/2016 tarihinde Gelir İdaresi Müdürlüğü personeli ile yazar kasa bilgilerinin geriye dönük olarak yapılan incelemesinden, saat 00:42'den itibaren LPG otogazın 4,00-TL'den, saat 09:48'den itibaren de 2,19-TL'den, 14:46'tan 15:45'e kadar ise 0,38-TL'den satış yapıldığı, toplamda 181 lt LPG otogazın 4,00-TL'den, 391,53 lt otogazın ise 0,38-TL'den satışının yapıldığı, … Anonim Şirketi'nin 16/07/2016 tarihi için Giresun ilinde belirlediği il tavan fiyatının 2,59-TL olduğu tespit edilmiş, bu şekilde davacının 5307 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile aynı Kanun'un 17. maddesinin 5. fıkrasına, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Fiyatlandırma Sistemi Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (c) bendine ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 45. maddesine aykırı hareket ettiğinden bahisle hakkında 442.596,00-TL idari para cezası uygulanmasına, ayrıca LPG Otogaz Bayilik Lisansı'nın iptal edilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemle bildirilen … tarih ve … sayılı Kurul kararı tesis edilmiş, anılan Kurul kararının iptali istemiyle de bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 4. maddesinin 1. fıkrasında, lisansın sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verdiği; 2. fıkrasında, lisans ile tanınan hakların bu Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağı; işlem tarihinde yürürlükte bulunan 16. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde, sahip olunan lisansın verdiği haklar dışında faaliyet gösterilmesi hâlinde sorumlulara ikiyüzellibin Türk Lirası idari para cezası verileceği, 17. maddesinin 5. fıkrasında ise Kanun'a göre yapılan talep veya işlemlerde, kanuna karşı hile veya gerçek dışı beyanda bulunulduğunun tespiti halinde lisansın iptal edileceği kurala bağlanmıştır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Kanunîlik ilkesi" başlıklı 4. maddesinde, "Hangi fiillerin kabahat oluşturduğu, kanunda açıkça tanımlanabileceği gibi; kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve hükmün içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle de doldurulabilir. Kabahat karşılığı olan yaptırımların türü, süresi ve miktarı ancak kanunla belirlenebilir.” kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, idari para cezasına ilişkin kısmı incelendiğinde,
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmı hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, LPG Otogaz Bayilik Lisansı'nın iptal edilmesine ilişkin kısmı incelendiğinde,
5326 sayılı Kanun uyarınca, kanunda veya idarenin genel ve düzenleyici işlemlerinde tanımlanabilen kabahatin karşılığı olan idarî yaptırımın ve miktarının mutlaka ilgili kanununda belirtilmiş olması, ilgilisine de bu kabahatinin karşılığı olan idarî yaptırımın uygulanması gerekmektedir. Dolayısıyla, idarî yaptırım uygulamaya yetkili idareler tarafından, yaptırım kararı alınmadan önce mevzuata aykırı fiilin ne olduğu ve kanunun hangi maddesinin ihlâl edildiği tereddüde yer vermeyecek şekilde belirlenmeli ve bundan sonra fiilin karşılığı olan kanunda belirtilen idarî yaptırımın uygulanmasına karar verilmelidir. Başka bir anlatımla, fiil ile uygulanan idarî yaptırım örtüşmeli ve ilgilisine kanunda karşılığı olmayan veya fiil ile örtüşmeyen bir idarî yaptırım uygulanmamalıdır.
5307 sayılı Kanun'un 4. maddesinde lisans sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi hakkı verdiği, lisans ile tanınan hakların 5307 sayılı Kanun'un, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılacağı belirtilmiştir.
Kanunîlik ilkesi, ortaya çıkan sonuca ceza uygulanabilmesini, fiilin kanunlarda açık bir şekilde kabahat veya suç olarak tanımlanması şartına bağlamaktadır. Tipiklik unsuru olarak da ifade edilen kanunî unsur, somut fiilin kanunda belirlenmiş soyut hukuk normuna uygun olmasını ifade etmektedir.
5307 sayılı Kanun'un 17. maddesinin beşinci fıkrasında kanuna karşı hile veya gerçeğe aykırı beyanda bulunulması hâlinde bayilik lisansının iptaline karar verileceği düzenlemesine yer verildiği, olayda ise her ne kadar davacı tarafından 15-16 Temmuz gecesi yüksek fiyattan LPG satışı yapıldığı sabit olsa da, davacı tarafından gerçekleştirilen bu eylemin kanuna karşı hile veya gerçeğe aykırı beyan niteliğinde bulunmadığı, anılan fiilin Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine;
2. Temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi .. İdarî Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, davacıya 442.596,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın bu kısmının ONANMASINA;
3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne,
3. Anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının, LPG Otogaz Bayilik Lisansı'nın iptal edilmesine ilişkin kısmının 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA;
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdarî Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 01/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.