T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2018/2949
Karar No : 2022/5734
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Sanayi Yatırım ve Turizm A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı (Mülga ... Bakanlığı)
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bu karara yönelik temyiz isteminin reddine ilişkin ... tarih ve E:..., K:... , Temyiz No:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... tarih ve ... sayılı vergi, resim ve harç istisna belgesinin, gerçekleşmeyen kısmına müeyyide uygulanmak suretiyle kapatılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı'nın (Ekonomi Bakanlığı'nın) ... tarih ve ... sayılı işleminin müeyyide uygulanmasına dair kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararla; 20/06/2012 tarih ve 28329 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'in (Tebliğ No: 2012/1) "Mücbir sebep ve fevkalade hal durumları" başlıklı 22. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "yatırımcının faaliyetlerinden kaynaklanmayıp diğer nedenlerle kamu idarelerinin aldığı kararlar ve uygulamalar sonucu yatırımcının faaliyet ve/veya yatırım yapamaz hale gelmesi (ilgili kamu kurumundan alınacak yazı aranır)" halinin mevcut olayda gerçekleştiği, bu sebeple vergi, resim ve harç istisna belgesinin, gerçekleşmeyen kısmına müeyyide uygulanmamak suretiyle kapatılması gerektiği ileri sürülmüş ise de, davacı şirketçe dava dosyasına ibraz edilen sözleşme fesih bildirimde, İsrail Hükümetinin sözleşmeyi sona erdirmesindeki etkenlerin madde madde sayıldığı, bunların davacı şirketin mali durumundan kaynaklanan ve iş gecikmesinden kaynaklanan sebepler olduğu, dolayısıyla "yatırımcının faaliyetlerinden kaynaklanmama" durumunun söz konusu olmadığı, davacı şirketin bu iddiasına itibar edilmediği gerekçesiyle dava reddedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararlarının özeti:
1- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla davacının istinaf başvurusunun kesin olarak reddine karar verilmiştir.
2- Davacının ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara yönelik temyiz istemi ise, anılan Dairenin ... tarih ve E:... , K:..., Temyiz No:... sayılı kararı ile temyiz istemine konu kararın kesin olduğu ve davacı şirketin, dava konusu uyuşmazlığın 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında yer aldığına dair iddiasının yerinde görülmediği gerekçesiyle reddedilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu uyuşmazlığın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde belirtilen parasal sınırın üzerinde olduğu ve temyize tabi olduğu, vergi, resim ve harç istisna belgesinin gerçekleşmeyen kısmına müeyyide uygulanmasının hukuka aykırı olduğu, İsrail Devletinin sözleşmeyi fesih işlemine ... Bölge Mahkemesinde dava açıldığı, bilirkişinin lehe raporuna rağmen siyasi saikle reddedildiği, belirtilen nedenlerle Bölge İdare Mahkemesi kararlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesinin temyiz isteminin reddine ilişkin kararı kaldırılarak, davacının esasa yönelik temyiz isteminin kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirket adına "İsrail Bengurion 2000 Projesi" kapsamında ... tarihli ve ... sayılı vergi, resim ve harç istisna belgesi düzenlenmiştir.
Tel Aviv Ticaret Müşavirliği'nin 15/02/2001 tarihli yazısında, İsrail Havaalanı İdaresi tarafından 08/11/2000 tarihinde davacı şirketin faaliyetlerine son verildiği bildirilmiş, davacı şirket tarafından söz konusu vergi, resim ve harç istisna belgesinin süresinin uzatılması taleplerine binaen anılan belgenin süresi uzatılmış, akabinde de davacı şirkete ait ... tarih ve ... sayılı vergi, resim ve harç istisna belgesinin gerçekleşmeyen kısmına müeyyide uygulanmak suretiyle kapatılmasına ilişkin dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un "İdare Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 5. maddesinde, "İdare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştayda çözümlenecek olanlar dışındaki:
a) İptal davalarını,
b) Tam yargı davalarını,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklardan hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idarî sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davaları,
d) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler."; aynı Kanun'un "Vergi Mahkemelerinin görevleri" başlıklı 6. maddesinde, "Vergi mahkemeleri:
a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaları,
b) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları,
c) Diğer kanunlarla verilen işleri,
Çözümler." hükümleri yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinde, "... 3. Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından:
a) Görev ve yetki,
... Yönlerinden sırasıyla incelenir."; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinde, "1. Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin;
a) 3/a bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine, ... Karar verilir."; "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir:
... b) Konusu yüz bin Türk lirasını aşan vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemler hakkında açılan davalar.
... "; aynı Kanun'un Ek 1. maddesinde ise, "Bu Kanunda öngörülen parasal sınırlar; her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, önceki yılda uygulanan parasal sınırların, o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanır. Bu şekilde belirlenen sınırların bin Türk lirasını aşmayan kısımları dikkate alınmaz." hükümlerine yer verilmiştir.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesinde, damga vergisinden müstesna kağıtlar, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun Ek 1. maddesinde, harçlardan müstesna işlemler sayılmış; her iki Kanun maddesinde de vergi, resim, harç istisnası belgesi tanımına yer verilerek, sayılan işlemlerin gerçekleşmemesi halinde yapılacak işlemler hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A) ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin Davacının Temyiz İsteminin Reddine İlişkin ... tarih ve E:... , K:... , Temyiz No:... Sayılı Kararının İncelenmesi:
2577 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen 46. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ve Ek 1. maddesi uyarınca davacı şirketin istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının verildiği tarih itibarıyla temyiz sınırı 117.000,00 TL'dir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket üzerinde kalan "İsrail Bengurion 2000 Projesi" ihale değerinin 48.222.224,00 USD olduğu ve dolayısıyla davacı şirketin vergi, resim ve harç istisnası belgesi kapsamında yararlandığı istisna tutarlarının istinaf kararının verildiği tarihteki 117.000,00 TL'lik temyiz sınırının üzerinde olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacı şirketin vergi, resim ve harç istisnası belgesinin gerçekleşmeyen kısmına yönelik müeyyideli olarak kapatılması yönündeki dava konusu işlem dikkate alındığında, davanın 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde sayılan temyiz incelemesi yapılabilecek davalar arasında yer aldığı, bu nedenle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin davacı şirketin temyiz isteminin reddine ilişkin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararında usul hükümlerine uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, bu karar kaldırılarak anılan Dairenin 28/02/2018 tarih ve E:2017/668, K:2018/160 sayılı kararına ilişkin temyiz isteminin incelenmesine geçilmiştir.
B) ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin, Davacı Şirketin İstinaf Başvurusunun Reddine İlişkin ... tarih ve E:..., K:... Sayılı Kararının İncelenmesi:
Dava dosyasının incelenmesinden; uyuşmazlığın, 95/7 sayılı İhracatı Teşvik Tebliğinin 34/L maddesi uyarınca davacı şirkete verilmiş olan vergi, resim ve harç istisnası belgesinin gerçekleşme değeri üzerinden gerçekleşmeyen kısma müeyyide uygulanarak kapatılması amacıyla düzenlenen işlemden, dolayısıyla 95/7 sayılı İhracatı Teşvik Tebliğinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
17/7/1995 tarih ve 22346 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 95/7 sayılı İhracatı Teşvik Tebliği, İhracatı Teşvik Tedbirleri'nin uygulama usul ve esaslarını belirlemek üzere çıkarılmış ise de; esas itibarıyla 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'nun Ek 2. maddesi ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun Ek 1. maddelerine istinaden hazırlanan, ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerde vergi, resim ve harç istisnasının uygulama usul ve esaslarının belirlenmesine ve yürütülmesine ilişkin bir düzenleme olması karşısında; bu Tebliğ uyarınca tesis edilen işlemden, bir başka deyişle 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve 492 sayılı Harçlar Kanunu'ndan kaynaklanan ve vergilendirmeye ilişkin ihtilafa dayanan uyuşmazlığın görüm ve çözümü vergi mahkemesine ait bulunduğundan, davanın esasını inceleyerek sonuçlandıran İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KABULÜNE,
2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı temyiz isteminin reddi kararının temyizi aşamasında yatırılan ... TL harcın ve artan posta ücretinin istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 06/12/2022 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.