T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/3005
Karar No : 2022/1296
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- …
2- … Bakanlığı
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri …,
Hukuk Müşaviri Vekili …
3- … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yardımcı hizmetler sınıfında hizmetli kadrosunda görev yapan davacı tarafından;
1. Kalkınmada öncelikli yörelerde sağlık hizmetler sınıfı ve teknik hizmetler sınıfında görev yapan personele ödenen ek özel hizmet tazminatının, kendisine ödenmediğinden bahisle, söz konusu tazminatın hak ettiği tarihten itibaren faiziyle birlikte ödenmesi talebiyle yapılan 05/07/2017 tarihli başvurunun reddine ilişkin Van İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğinin … tarih ve … sayılı işleminin,
2. Bu işlemin dayanağı olan ve 17/04/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'ın 7. maddesinin, yardımcı hizmetler sınıfına ilişkin eksik düzenleme nedeniyle iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yardımcı hizmetler sınıfında görev yaptığı, 17/04/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'ın 7. maddesinde öngörülen ek özel hizmet tazminatından (bölge tazminatından) yararlanma isteminin reddedildiği; söz konusu tazminatın, kalkınmada öncelikli yörelerde görev yapan personele ödenmesinin amaçlandığı, kalkınmada öncelikli yörelerde görev yapan personel arasında, ek özel hizmet tazminatı ödenmesi yönünden ayrım yapılmasının haklı ve kabul edilebilir bir nedeni bulunmadığı gibi bu durumun Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI: Anayasa'nın 128. Maddesinde memurların mali ve sosyal haklarının kanunla düzenleneceğinin belirtildiği; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 146. maddesinin ikinci fıkrasına göre, memurlara bu Kanun'la sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği ve hiçbir yarar sağlanamayacağı; aynı Kanun'un 152. maddesinde ise memurlara ödenecek zam ve tazminatların Bakanlar Kurulu Kararıyla belirlenmesinin kurala bağlandığı, bu yetkiye istinaden 17/04/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan "Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar" ile de, kimlere hangi oranda zam ve tazminat ödeneceğinin tek tek belirlendiği, anılan Karar'ın dava konusu edilen 7. maddesinde de kalkınmada öncelikli yörelerde görev yapan memurlardan teknik hizmetler sınıfı ile sağlık hizmetleri sınıfında bulunanlara ek özel hizmet tazminatı ödenmesinin öngörüldüğü, 657 sayılı Kanun'un 152. maddesine dayanılarak yürürlüğe konulan dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına ve mevzuata uygun olduğu; bireysel işlemin iptali istemine ilişkin olarak, teknik hizmetler sınıfı ile sağlık hizmetler sınıfında bulunan personele belirli şartlar çerçevesinde ödenen ek özel hizmet tazminatının, yardımcı hizmetler sınıfında bulunan davacıya ödenmesinin mümkün bulunmadığı belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemede ve bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ : Dava, Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yardımcı hizmet personeli olarak görev yapan davacı tarafından, 17/04/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu kararı doğrultusunda kamu personeline çalıştıkları bölgeye göre ödenecek ek özel hizmet tazminatının hak ettiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesi yolunda yapılan başvurunun reddine dair işlemin ve bu işlemin dayanağı olan anılan Bakanlar Kurulu kararının 7. maddesinin, yardımcı hizmetler sınıfına ilişkin eksik düzenleme nedeniyle iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.
Olay tarihinde yürürlükte bulunan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 152. maddesinde; görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibi hususlar gözönüne alınarak Bakanlar Kurulunca (Cumhurbaşkanınca) belirlenecek esas, ölçü ve nispetler dahilinde zam ve tazminatların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Bu hüküm uyarınca, Bakanlar Kurulunun (Cumhurbaşkanı), maddede belirtilen oranları aşmamak üzere tazminat miktarlarını ve bunların esas ve usullerini belirleme yetkisi bulunmaktadır.
Bu durumda, uyuşmazlıkta eksik düzenlemeden söz edilemeyeceği gibi dava konusu düzenlemenin de, dayanağı Yasa hükmüne aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğunun anlaşılması karşısında, iptali istenilen söz konusu düzenlemede hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, düzenleyici işlemin hukuka uygun bulunması nedeniyle buna dayalı uygulama işleminde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yardımcı hizmetler sınıfında hizmetli kadrosunda görev yapmaktadır.
Davacı tarafından, kalkınmada öncelikli yörelerde sağlık hizmetler sınıfı ile teknik hizmetler sınıfında görev yapan personele ödenen ek özel hizmet tazminatının kendisine ödenmediğinden bahisle, söz konusu tazminatın hak ettiği tarihten itibaren faiziyle birlikte ödenmesi talebiyle yapılan 05/07/2017 tarihli dilekçe ile Van İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğine başvurmuştur.
Van İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğinin … tarih ve … sayılı işlemiyle reddi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 152. maddesinde, Devlet memurlarına "zam" ve "tazminat" ödenmesi öngörülmüş; aynı maddenin "I-Zamlar" başlıklı bölümünde, memurlara ödenecek "zam türlerine" (iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük ve mali sorumluluk zammı); "II-Tazminatlar" başlıklı bölümünde de, memurlara ödenecek "tazminat türlerine" (özel hizmet tazminatı, eğitim öğretim tazminatı, din hizmetleri tazminatı, emniyet hizmetleri tazminatı, mülki idare amirliği özel hizmet tazminatı, adalet hizmetleri tazminatı, denetim tazminatı, diğer tazminat) yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un memurlara ödenecek tazminatları düzenleyen 152. maddesinde;
"II- Tazminatlar:
Görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibi hususlar gözönüne alınarak bu Kanunda belirtilen en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının,
A - ÖZEL HİZMET TAZMİNATI:
… b) Sağlık Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolarda görev yapanlardan;
1. Eğitim görevlisi, Başasistanlık görevini yapanlar ile Uzman Tabipler için % 215 ine,
2. Diğer dört yıl ve daha fazla süreli yükseköğrenim veren okul mezunları İçin % 145 ine,
3. Dört yıldan aşağı yükseköğrenim veren okul mezunları için % 100 üne,
4. Lise dengi mesleki öğrenim veren okul mezunları için % 72 sine,
5. Ortaokul dengi mesleki öğrenim veren okul mezunları için % 60 ına, ...
Sağlık Hizmetleri Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden; kalkınmada öncelikli yörelere sürekli görevle atananlara bu yörelerde fiilen çalıştıkları sürece uzman tabipler için 90, diğerleri için 75 puana kadar, diğer yörelerden Bakanlar Kurulunca belirlenecek köy ve diğer yerleşim birimlerine sürekli görevle atananlara ise 15 puana kadar ilave ödeme yapılabilir.
c) Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda görev yapanlardan;
1. Dört yıl ve daha fazla süreli yüksek öğrenim veren okul mezunları için % 168'ine, ...
2. Dört yıldan aşağı yükseköğrenim veren okul mezunları için % 100 üne,
3. Lise dengi mesleki öğrenim veren okul mezunları için % 72 sine, ...
Teknik Hizmetler Sınıfına dahil kadrolarda bulunan personelden kalkınmada öncelikli yörelere sürekli görevle atananlara, bu yörelerde fiilen çalıştıkları sürece ayrıca 35 puana kadar ilave yapılabilir. ….
H) Bu kanunda belirtilen hizmet sınıflarında olup da yukarıdaki bölümlerde yer alan tazminatlardan yararlanmayan personelden;
a) Yardımcı Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunanlar için % 45 ine,
b) Diğer hizmet sınıflarına ait kadrolarda bulunanlar için % 50 sine,
kadar, bu nispetleri aşmamak üzere Bakanlar Kurulunca belirlenecek esas, ölçü ve nispetler dahilinde yukarıdaki tazminatlar ödenir." kuralı yer almıştır.
Anılan maddenin, "III- Ortak Hükümler" bölümünde ise, "Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları ilgili kurumların yazılı isteği ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının Bakanlar Kurulunca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulur." kuralına yer verilmiştir.
Bu hüküm uyarınca, 17/04/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla "Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar" yürürlüğe konulmuş ve izleyen yıllarda da bu düzenleme uygulanmaya devam edilmiştir.
Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'a ekli "İş Güçlüğü, İş Riski, Temininde Güçlük ve Mali Sorumluluk Zammı" başlıklı (I) sayılı Cetvelde, "Özel Hizmet Tazminatı" başlıklı (II) sayılı Cetvelde ve "Diğer Tazminatlar" başlıklı (III) sayılı Cetvelde, memurlara ödenecek zam ve tazminatların puan ve oranları düzenlenmiş; aynı Karar'a ekli (IV) sayılı Cetvelde de, kalkınmada öncelikli yörelerin dereceleri, 7 bölge şeklinde ayrı ayrı belirlenmiş, davacının görev yaptığı Van il merkezi ise 4. bölgede gösterilmiştir.
Öte yandan anılan Karar'ın, eksik düzenleme nedeniyle iptali istenen "Bölgelere göre verilecek ek özel hizmet tazminatı" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına dahil kadrolarda bulunan ve ekli IV sayılı Cetvelde gösterilen yerleşim birimlerine sürekli görevle atananlara, bu yerlerde fiilen çalıştıkları sürece, ekli II sayılı Cetvelin (E) ve (F) bölümlerinde bölgeler itibarıyla belirlenen özel hizmet tazminatı oranları ek olarak ödenir ve bu ek tazminatın ödenmesinde aşağıdaki esaslar uygulanır. ..." kuralına yer verilmiştir.
Söz konusu Karar'a ekli II sayılı Cetvelin "E-Teknik Hizmetler" bölümünde, teknik hizmetler sınıfında görev yapanlara; "F-Sağlık Hizmetleri" bölümünde de sağlık hizmetleri sınıfında görev yapanlara ödenecek "özel hizmet tazminat" oranları ile bu sınıflarda bulananlardan kalkınmada öncelikli yörelerde görev yapanlara ödenecek "ek özel hizmet tazminatı" oranları 7 bölge için ayrı ayrı belirlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 152. maddesinde, Devlet memurlarına "zam" ve "tazminat" ödenmesi öngörülmüş; aynı maddenin "II-Tazminatlar" başlıklı bölümünde, memurlara ödenecek tazminat türlerine yer verilmiştir.
Anılan maddenin "A-Özel Hizmet Tazminatı" başlıklı alt bölümünün (b) ve (c) bentlerinde, sağlık hizmetleri sınıfı ve teknik hizmetler sınıfına dahil kadrolarda bulunan memurlara ödenecek azami özel hizmet tazminatı oranları belirlenmiş; ayrıca bu iki hizmet sınıfında görev yapanlardan kalkınmada öncelikli yörelere sürekli görevle atananlara, bu yörelerde fiilen çalıştıkları sürece "ilave özel hizmet tazminatı" ödenebileceği belirtilmiştir.
Aynı maddenin, "III- Ortak Hükümler" bölümünde ise, Devlet memurlarına ödenen tazminatların; görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ile eğitim seviyesi gibi hususlar göz önüne alınarak, hangi işi yapanlara ve hangi görevde bulunanlara ne miktarda ve hangi oranlarda ödeneceği hususunda Bakanlar Kuruluna düzenleme ve takdir yetkisi verilmiştir.
Söz konusu yetkiye istinaden 17/04/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'ın dava konusu edilen 7. maddesinde, teknik hizmetler ve sağlık hizmetleri sınıflarına dahil kadrolarda bulunan ve kalkınmada öncelikli yörelere sürekli görevle atananlara, bu yerlerde fiilen çalıştıkları sürece, yedi bölge itibarıyla ayrı ayrı belirlenen "ek özel hizmet tazminatı" ödenmesi öngörülmüş; öte yandan, kalkınmada öncelikli yörelerde görev yapmakla birlikte, kadroları diğer hizmet sınıflarında bulunan personelin söz konusu tazminattan yararlandırılmalarına yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Uyuşmazlıkta, yardımcı hizmetler sınıfında görev yapan davacı tarafından; kalkınmada öncelikli yörelerde teknik hizmetler sınıfı ve sağlık hizmetleri sınıfında görev yapan memurlara ödenen "ek özel hizmet tazminatının", aynı yörelerde görev yapan diğer hizmet sınıflarına dahil kadrolarda bulunanlara ödenmediğinden bahisle, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'ın 7. maddesindeki eksik düzenlemenin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
Bakanlar Kuruluna yukarıda belirtilen mevzuatla tanınan takdir ve düzenleme yetkisinin, üst hukuk normlarına aykırı olarak veya kamu yararı ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek kullanıldığının kanıtlanması ya da idari yargı merciince saptanması halinde, sözü edilen bu durumun dava konusu idari işlemin sebep ve amaç yönlerinden hukuka aykırılığı nedeniyle iptalini gerektireceği yerleşmiş yargı içtihatlarıyla kabul edilmiş bulunmaktadır.
Bu durumda; 657 sayılı Kanun'un 152. maddesindeki kriterler ve azami tazminat oranları dikkate alınarak, farklı hizmet sınıfında bulunan personelin, farklı tazminatlardan (ek özel hizmet tazminatı dahil) yararlandırılması hususunda, Bakanlar Kurulunun takdir ve düzenleme yetkisinin bulunduğu; anılan maddeye istinaden yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'ın dava konusu edilen 7. maddesinin; çalışma şartları, görevin önemi, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, kadro unvanı ve derecesi gibi hususlar ile 152. maddede belirlenen azami tazminat oranları dikkate alınarak takdir yetkisi çerçevesinde düzenlendiği ve söz konusu düzenlemede idarenin açık bir takdir hatasının bulunmadığı; teknik hizmetler sınıfı ile sağlık hizmetleri sınıfında bulunanlara ödenen ek özel hizmet tazminatının, diğer hizmet sınıflarında görev yapanlara da ödenmesi hususunda idarenin yargı kararıyla zorlanmasının da mümkün olmadığı; diğer taraftan, 657 sayılı Kanun'un 152. maddesinde, kalkınmada öncelikli yörelere sürekli görevle atanan personelden sadece teknik hizmetler sınıfında ve sağlık hizmetleri sınıfında bulunanlara "ek özel hizmet tazminatı ödenmesinin" öngörüldüğü, diğer hizmet sınıflarında görev yapanlara bu ödemenin yapılacağına yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği; bu yönüyle, anılan Karar'ın dava konusu edilen 7. maddesinin dayanağı olan üst hukuk normuyla benzer mahiyette düzenlemeler içerdiği sonucuna ulaşıldığından; dava konusu düzenlemede üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Her ne kadar davacı tarafından, kalkınmada öncelikli yörelerde görev yapan memurlar arasında, ek özel hizmet tazminatı ödenmesi yönünden ayrım yapılmasının Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesine aykırı olduğu olduğu ileri sürülmüş ise de; kalkınmada öncelikli yörelerde farklı hizmet sınıflarında görev yapan memurların aynı hukuksal konumda bulunmadığı; ayrıca personelin niteliği, temininde güçlük ve bu yörelerde istihdamda yaşanan zorluklar gibi kriterler dikkate alınmak suretiyle, bazı hizmet sınıflarında görev yapan personele teşvik edici nitelikte ek özel hizmet tazminatı ödenmesinin mümkün olduğu sonucuna ulaşıldığından, davacının bu iddiasına da itibar edilmemiştir.
Dava konusu bireysel işlemin iptali istemine gelince:
Yukarıda ayrıntılı olarak anlatıldığı üzere, işbu kararla, dava konusu düzenleyici işlemin hukuka uygun olduğu saptandığından; Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde yardımcı hizmetler sınıfında hizmetli kadrosunda görev yapan davacının, kalkınmada öncelikli yörelerde sağlık hizmetleri sınıfı ile teknik hizmetler sınıfında görev yapan personele ödenen ek özel hizmet tazminatının, kendisine ödenmediğinden bahisle, söz konusu tazminatın hak ettiği tarihten itibaren faiziyle birlikte ödenmesi talebiyle yaptığı 05/07/2017 tarihli başvurunun reddine ilişkin Van İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğinin … tarih ve … sayılı işleminde de hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar'ın 7. maddesinin, yardımcı hizmetler sınıfına ilişkin eksik düzenleme nedeniyle iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Van İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğinin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın ve fazladan tahsil edilen …-TL tamamlama harcının kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 21/03/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.