Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2018/3115 E. , 2021/6226 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2018/3115
Karar No : 2021/6226
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av....
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... A.Ş. Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av....
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket adına vergi sorumlusu sıfatıyla, ... Soda Üretim Pazarlama Nakliyat ve Elektrik Üretim Sanayi Ticaret A.Ş.’ye satılan elektrik nedeniyle tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı 2014/Ocak dönemi elektrik ve havagazı tüketim vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; iletim lisansına sahip davacı şirketin elektrik iletim faaliyetlerini münhasıran yürütmesi, iletim sistemine bağlı veya bağlanacak olan serbest tüketiciler dâhil tüm sistem kullanıcılarına şebeke işleyişine ilişkin mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit, taraflar arasında ayrım gözetmeksizin iletim ve bağlantı hizmeti sunması, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nda belirlenen ve tahdidi olarak sayılan faaliyetler dışında davacının bir faaliyetle iştigal etmesinin yasaklanması, üretim şirketi ve tedarik lisansına sahip olmaması, elektrik enerjisinin toptan veya perakende satışını yapabileceğine ilişkin görevli olduğuna dair anılan kanunda herhangi bir düzenlemenin yer almaması ve elektrik enerjisinin toptan ve perakende satış faaliyetlerinin, üretim şirketleri ile tedarik lisansı kapsamında kamu ve özel sektör tedarik şirketleri tarafından yürütülebilecek olması, dolayısıyla, davacının tedarikçi veya tedarik şirketi özelliklerini taşımadığı, davacı ile ... Soda Üretim Pazarlama Nakliyat ve Elektrik Üretim Sanayi Tic. A.Ş. arasında elektrik iletim sisteminin kullanımından kaynaklı bağlantı ve sistem kullanım anlaşmasının imzalandığı, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nda bağlantı anlaşmasının; bir üretim şirketi, dağıtım şirketi ya da tüketicinin iletim sistemine ya da dağıtım sistemine bağlantı yapması için yapılan genel ve özel hükümleri içeren anlaşma olarak, sistem kullanım anlaşmasının ise, bir üretim şirketi, tedarik lisansı sahibi şirket veya tüketicinin iletim sistemini ya da dağıtım sistemini kullanımına ilişkin genel hükümleri ve ilgili kullanıcıya özgü koşul ve hükümleri içeren anlaşma olarak tanımının yapıldığı, imzalanan bu sözleşmelerde temin edilecek elektrik enerjisinin toptan veya perakende satışına ilişkin herhangi bir hükme yer verilmediği, ... Soda Üretim Pazarlama Nakliyat ve Elektrik Üretim Sanayi Tic. A.Ş.'ne iletilecek elektriğin ne şekilde iletileceğine ve iletim bağlantı bedelinin ve iletim sistemi kullanım fiyatı üzerinden tahakkuk ettirilen bedel ile iletim sistemi işletim fiyatı üzerinden tahakkuk ettirilen bedelin davacıya ödeneceğine ilişkin hükümlere yer verildiği, bu nedenlerle, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 35. maddesine dayanılarak davacının 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nda belirtilen anlamda elektrik enerjisini tedarik eden(tedarikçi) tanımına uymadığı kanaatine varıldığından, vergi sorumlusu sıfatıyla tarh edilen vergi ziyaı cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı, ayrıca, son kullanıcı olan ... Soda ile davacı arasında elektrik iletim sisteminin kullanımı kaynaklı olarak bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşması yapıldığı ve söz konusu sözleşmeler uyarınca bağlantı bedelleri ve iletim sisteminin kullanımından kaynaklı bedellerin TEİAŞ'a ödeneceği taraflarca kararlaştırıldığı için matrah olarak kabul edilebilecek bir satış bedelinin de bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne ve dava konusu bir kat vergi ziyaı cezalı tarhiyatın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Elektrik piyasasında toptan ve perakende olmak üzere iki tür satışın gerçekleştirildiği, toptan satış piyasasında, "Gün Öncesi Piyasası (GÖP)", "Gün İçi Piyasası (GİP)" ve "Dengeleme Güç Piyasası (DGP)" olarak adlandırılan fiyat mekanizmalarının oluşturulduğu, 2011/Aralık tarihi itibarıyla oluşturulan GÖP sisteminden sonra Temmuz 2015 tarihinde GİP sisteminin devreye alındığı, elektrik piyasa faaliyetlerinin, EPİAŞ’ın faaliyete geçtiği 01/09/2015 tarihine kadar davacı şirket bünyesindeki Piyasa Mali Uzlaştırma Dairesi Başkanlığı tarafından yürütüldüğü, piyasadaki takas fiyatlarının, günümüzde EPİAŞ, öncesinde TEİAŞ tarafından işletilen GÖP kapsamında piyasa katılımcıları tarafından üretime ve tüketime yönelik teklifler doğrultusunda belirlendiği, belirtilen şekilde oluşan fiyatlar üzerinden toptan elektrik satışlarına ilişkin hesaplanan ve tüketici-alıcılardan tahsil edilen bedellerin, Piyasa İşletmecisi (EPİAŞ ve öncesinde TEİAŞ) tarafından üretici-tedarikçilere dağıtıldığı, TEİAŞ'ın, faaliyete geçtiği 2001 yılından bu yana elektrik iletim hizmetlerini yürüttüğü, bu hizmetin yanı sıra, EPİAŞ'nin kurulduğu tarihe kadar da, GÖP sisteminde "Piyasa İşletmecisi" konumunda bulunduğu anlaşıldığından, TEİAŞ'nin iletim lisansına sahip olması nedeniyle GÖP sisteminde piyasa katılımcısı olarak yer almakla birlikte, piyasa işletici sıfatına haiz olduğu dönem için (EPİAŞ'nin hizmete başladığı tarihe kadar) tedarikçi-satıcı olarak kabul edilemeyeceği açık olduğu için yorum yoluyla elektrik tüketim vergisinden sorumlu kılınmasının Anayasanın 73. maddesindeki verginin yasallığı ilkesine aykırılık oluşturacağı, bu nedenle Gün Öncesi Piyasa sisteminde ... Soda Üretim Pazarlama Nakliyat ve Elektrik Üretim Sanayi Tic. A.Ş.'nin aldığı toptan elektriğe ilişkin sorumlu sıfatıyla davacı adına cezalı elektrik tüketim vergisi tarh edilmesine ilişkin işlemde yasaya ve hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verimiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: ... Soda Üretim Pazarlama Nakliyat ve Elektrik Üretim Sanayi Ticaret A.Ş.'nin maden sahasının ihtiyacı için elektrik ürettiği, ürettiği elektriğin ihtiyaca yetmemesi durumunda davacıdan elektrik satın alarak maden üretiminde kullandığı,... Soda Üretim Pazarlama Nakliyat ve Elektrik Üretim Sanayi Ticaret A.Ş.'nin nihai tüketici ve davacının da elektrik tedarik eden konumunda olduğu, elektrik temin eden davacı şirketin de, elektrik alım satımının bir tarafı olarak verginin tahsilinde sorumluluğu bulunduğu, Maliye Bakanlığı tarafından verilen özelgede davacının tedarik eden sıfatıyla vergi sorumlusu olduğunun belirtildiği, doğrudan iletim sisteminden elektrik temin eden serbest tüketicilerin nihai olarak tükettikleri elektriğe ilişkin istisna bulunmadığı, verginin tahsil beyan ve ödeme sorumluluğunun elektriği tedarik edenlere yüklenildiği için verginin takip ve tahsilinin de öncelikle mükelleften değil vergi sorumlusundan yapılmasının zorunlu olduğu, elektrik ve havagazı tüketim vergisinin de elektrik bedeliyle birlikte düzenlenecek faturayla tahsil edilerek bildirim süresi içerisinde ilgili belediyeye ödenmesi gerektiği iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı şirketin 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında elektrik tedarik eden bir kuruluş olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığı, elektrik ve havagazı tüketim vergisi adı altında herhangi bir faturalandırma yapılmadığı ve böyle bir gelir kaleminin de faturada yer almadığı, davacı şirketin elektrik iletim faaliyeti gösteren bir iktisadi devlet teşekkülü olduğu, herhangi bir vergi tahsilatı yapılmadığı, EPDK'nın yazısında da davacının elektrik tedarik eden bir kuruluş olmadığının mütalaa edildiği, davacının tedarik ve üretim lisansına sahip olmadığı, bu nedenle tedarikçi olarak değerlendirilemeyeceği, toptan elektrik alım-satım işleminde taraf değil aracı olarak yer alındığı, sunulan elektrik iletim hizmeti kapsamında iletim sisteminin kullanılması nedeniyle iletim bedellerini içeren sistem kullanım ve sistem işletim faturalarının düzenlendiği iddialarıyla temyiz isteminin reddi istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket adına vergi sorumlusu sıfatıyla, ... Soda Üretim Pazarlama Nakliyat ve Elektrik Üretim Sanayi Ticaret A.Ş.’ye satılan elektrik nedeniyle tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı 2014/Ocak dönemi elektrik ve havagazı tüketim vergisinin kaldırılması istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu
'nun 34. maddesinde, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde elektrik ve havagazı tüketiminin, elektrik ve havagazı tüketim vergisine tabi olduğu, 35. maddesinde, elektrik ve havagazını tüketenlerin, elektrik ve havagazı tüketim vergisini ödemekle mükellef olduğu, 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa göre elektrik enerjisini tedarik eden ve havagazını dağıtan kuruluşların, satış bedeliyle birlikte bu verginin tahsilinden ve ilgili belediyeye yatırılmasından sorumlu olduğu, 37. maddesinde, vergi matrahının; elektriğin iletimi, dağıtımı ve perakende satış hizmetlerine ilişkin bedeller hariç olmak üzere, elektrik enerjisi satış bedeli ile havagazının satış bedeli olduğu, matraha vergi, fon ve payların dahil edilmeyeceği, 39. maddesinde ise, elektrik enerjisini tedarik eden veya havagazını dağıtan kuruluşların tahsil ettikleri vergiyi, tahsil tarihini takibeden ayın 20. günü akşamına kadar belediyeye beyanname ile bildirmeye ve vergiyi aynı sürede ödemeye mecbur oldukları ifadelerine yer verilmiştir.
30/03/2013 tarih ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Atıflar ve yönetmelikler
" başlıklı 31. maddesinde, diğer mevzuatta, 4628 sayılı Kanunun bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddelerine yapılan atıfların, bu Kanunun ilgili hükümlerine yapılmış sayılacağı, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun; elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satışı, ithalat ve ihracatı, piyasa işletimi ile bu faaliyetlerle ilişkili tüm gerçek ve tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini kapsadığı, "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde, iletim: elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV üzerindeki hatlar üzerinden naklini, organize toptan elektrik piyasaları: elektrik enerjisi, kapasitesi veya perakende alış satışının gerçekleştirildiği ve piyasa işletim lisansına sahip merkezî bir aracı tüzel kişilik tarafından organize edilip işletilen gün öncesi piyasası, gün içi piyasası ile sermaye piyasası aracı niteliğindeki standardize edilmiş elektrik sözleşmelerinin ve dayanağı elektrik enerjisi ve/veya kapasitesi olan türev ürünlerin işlem gördüğü ve ... Anonim Şirketi tarafından işletilen piyasaları ve Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından organize edilip işletilen dengeleme güç piyasası ve yan hizmetler piyasası gibi elektrik piyasalarını, tedarik: elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin toptan veya perakende satışını, tedarikçi: elektrik enerjisi ve/veya kapasite sağlayan üretim şirketleri ile tedarik lisansına sahip şirketi, tedarik şirketi: elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin toptan ve/veya perakende satılması, ithalatı, ihracatı ve ticareti faaliyetleri ile iştigal edebilen tüzel kişiyi, üretim: enerji kaynaklarının, elektrik üretim tesislerinde elektrik enerjisine dönüştürülmesini, Üretim şirketi: Sahip olduğu, kiraladığı, finansal kiralama yoluyla edindiği veya işletme hakkını devraldığı üretim tesisi ya da tesislerinde elektrik enerjisi üretimi ve ürettiği elektriğin satışıyla iştigal eden özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kişiyi ifade edeceği, "Elektrik piyasası faaliyetleri
" başlıklı 4. maddesinde, piyasada, bu Kanun hükümleri uyarınca lisans almak koşuluyla yürütülebilecek faaliyetlerin üretim faaliyeti, itetim faaliyeti, dağıtım faaliyeti, toptan satış faaliyeti, perakende satış faaliyeti, piyasa işletim faaliyeti, ithalat faaliyeti, ihracat faaliyeti olarak sayıldığı, "Üretim faaliyeti" başlıklı 7. maddesinde, üretim faaliyetinin, lisansları kapsamında kamu ve özel sektör üretim şirketleri ile organize sanayi bölgesi tüzel kişiliği tarafından yürütülebileceği, tedarik şirketlerine, serbest tüketicilere ve özel direkt hat tesis ettiği kişilere elektrik enerjisi veya kapasitesi satışı, elektrik enerjisi veya kapasite ticareti, tedarik etmekle yükümlendiği elektrik enerjisi veya kapasitesini teminen, bir takvim yılı için lisansına dercedilen yıllık elektrik enerjisi üretim miktarının, Kurul tarafından belirlenen oranını aşmamak kaydıyla elektrik enerjisi veya kapasitesi alımı faaliyetlerinin lisans kapsamında üretim şirketi tarafından yapılabileceği, "İletim faaliyeti" başlıklı 8. Maddesinde, elektrik enerjisi iletim faaliyeti, lisansı kapsamında münhasıran TEİAŞ tarafından yürütüleceği, TEİAŞ'ın, bu Kanunla belirlenen faaliyetler dışında bir faaliyetle iştigal edemeyeceği, iletim faaliyetiyle birlikte yürütülmesi verimlilik artışı sağlayacak nitelikteki piyasa dışı bir faaliyetin yürütülmesi Kurumun iznine tabi olduğu, iletim sistemi teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak amacıyla ve yan hizmetler piyasası kapsamında elektrik enerjisi veya kapasitesi satın alınması veya kiralanması ile iletim sistemi teknik ve teknik olmayan kayıplarını karşılamak için sözleşmeye bağlanan enerjinin, gerçekleşmeler nedeniyle fazlasının satışınun bu hükmün istisnası olduğu, Toptan ve perakende satış faaliyetleri
başlıklı 10. maddesinde, toptan ve perakende satış faaliyetlerinin, üretim şirketleri ile tedarik lisansı kapsamında kamu ve özel sektör tedarik şirketleri tarafından, bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmelikler uyarınca yürütüleceği, tedarik şirketlerinin, herhangi bir bölge sınırlaması olmaksızın serbest tüketicilere toptan veya perakende satış faaliyetlerinde bulunabileceği, "Piyasa işletim faaliyeti ve EPİAŞ (Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi)’ın kuruluşu" başlıklı 11. maddesinde ise, piyasa işletim faaliyetinin, organize toptan elektrik piyasalarının işletilmesi ve bu piyasalarda gerçekleştirilen faaliyetlerin mali uzlaştırma işlemleri ile söz konusu faaliyetlere ilişkin diğer mali işlemler olduğu, bu Kanunla kuruluş ve tescile ilişkin hükümleri hariç olmak üzere 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve özel hukuk hükümlerine tabi, Enerji Piyasaları İşletme Anonim Şirketi ticaret unvanı altında bir anonim şirketin kurulacağı, EPİAŞ'ın, bu Kanun ve 6102 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olmayacak şekilde Kurum tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde hazırlanacak ana sözleşmenin ticaret siciline tescil ve ilanı ile faaliyete geçeceği, EPİAŞ'ın, piyasa işletim lisansı kapsamında, Borsa İstanbul Anonim Şirketi ile TEİAŞ tarafından bu Kanun kapsamında işletilen piyasalar dışındaki organize toptan elektrik piyasalarının işletim faaliyetini yürüteceği, EPİAŞ'ın, TEİAŞ tarafından piyasa işletim lisansı kapsamında işletilen organize toptan elektrik piyasalarının mali uzlaştırma işlemleri ile birlikte gerekli diğer mali işlemleri de yürüteceği, EPİAŞ'ın, kurulmasından itibaren altı ay içerisinde Kurumdan gerekli piyasa işletim lisansı alarak piyasa işletim faaliyetlerini yürütmeye başlayacağı, EPİAŞ piyasa işletim lisansı alana kadar, ilgili piyasa işletim faaliyetinin TEİAŞ tarafından piyasa işletim lisansı alınmaksızın yürütülmesine devam edileceği ifade edilmiştir.
Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının; aktif elektrik enerjisi arz ve talebinin dengelenmesine ve uzlaştırmanın gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esaslarını belirlemek olduğu, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, dengeleme: elektrik enerjisi arz ve talebini dengede tutmak amacıyla yürütülen faaliyetleri, fatura dönemi: bir takvim ayının ilk günü saat 00:00’da başlayıp, aynı ayın son günü saat 24:00’de biten süreyi, gün öncesi piyasası: bir gün sonrası teslim edilecek uzlaştırma dönemi bazında elektrik enerjisi alış-satış işlemleri için kurulan ve Piyasa İşletmecisi tarafından işletilen organize toptan elektrik piyasasını, gün öncesi piyasası katılım anlaşması: piyasa katılımcısının gün öncesi piyasasına katılımı ile Piyasa İşletmecisinin gün öncesi piyasasının işletimine ilişkin koşul ve hükümlerin yer aldığı standart anlaşmayı, organize toptan elektrik piyasaları: elektrik enerjisi, kapasitesi ya da bunların türev ürünlerinin toptan alış-satışının gerçekleştirildiği ve Piyasa ve/veya Sistem İşletmecisi tarafından işletilen gün öncesi piyasası, dengeleme güç piyasası, yan hizmetler gibi elektrik piyasalarını, Piyasa İşletmecisi: Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezini, Piyasa Katılımcısı: bu Yönetmelikte tanımlanan lisans sahibi tüzel kişileri, Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi (PMUM): görev ve sorumlulukları Kanunda ve bu Yönetmelikte belirlenen ve gün öncesi planlama/gün öncesi piyasası ve uzlaştırmayı çalıştırmakla görevli birimi, piyasa katılım anlaşması: Gün öncesi piyasası hariç olmak üzere, piyasa katılımcısının dengeleme mekanizmasına katılımı ile Piyasa İşletmecisi ve Sistem İşletmecisinin dengeleme mekanizmasının işletimine ilişkin koşul ve hükümlerin yer aldığı standart anlaşmayı, piyasa katılımcısı: bu Yönetmelikte tanımlanan lisans sahibi tüzel kişileri, tedarikçi: elektrik enerjisi ve/veya kapasite sağlayan üretim şirketleri ve tedarik lisansına sahip şirketleri, toptan elektrik piyasası: elektrik enerjisi, kapasitesi ya da bunların türev ürünlerinin toptan alış-satışının gerçekleştirildiği; ikili anlaşmalar piyasası ya da Piyasa ve/veya Sistem İşletmecisi tarafından organize edilen gün öncesi piyasası, dengeleme güç piyasası, yan hizmetler gibi elektrik piyasalarını, üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi: üretim ve/veya OSB üretim lisansı sahibi tüzel kişileri, "Dengeleme mekanizmasına ilişkin genel esaslar" başlıklı 5. maddesinde, gün öncesi piyasasının; sistemdeki arz ve talebin dengelenmesi ve piyasa katılımcılarının sözleşme taahhütleri ile üretim ve/veya tüketim planlarını gün öncesinden dengelemeleri amacıyla gerçekleştirilen faaliyetlerden oluşacağı, "Uzlaştırmaya ilişkin genel esaslar" başlıklı 9. maddesinde, uzlaştırma, vadeli elektrik piyasası, gün öncesi piyasası, gün içi piyasası ve dengeleme güç piyasasından ve/veya enerji dengesizliğinden doğan alacak ve borç miktarlarının hesaplanması ve ilgili alacak-borç bildirimlerinin hazırlanması işlemlerinin Piyasa İşletmecisi tarafından yürütüleceği, piyasa işletmecisinin, piyasa katılımcılarının dengeleme mekanizmasına katılımlarına ve dengeden sorumlu tarafların enerji dengesizliklerine bağlı olarak sattıkları ve satın aldıkları elektrik enerjisinin toptan elektrik piyasası adına uzlaştırma işlemlerini yürüteceği, "Piyasa katılımcıları" başlıklı 10. maddesinde, piyasa katılımcılarının üretim lisansı sahibi, tedarik lisansı sahibi, OSB üretim lisansı sahibi, dağıtım lisansı sahibi, iletim lisansı sahibi tüzel kişilerden oluşacağı, "Piyasa İşletmecisinin sorumlulukları" başlıklı 11. maddesinde, piyasa İşletmecisinin PMUM olduğu, piyasa İşletmecisinin; gün öncesi planlama/gün öncesi piyasasının işletimi, uzlaştırma yönetimi ve veri yayımlama faaliyetlerini eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin, şeffaflık ve sorumluluk ilkeleri çerçevesinde yürüteceği, piyasa işletmecisinin uzlaştırma yönetimine ilişkin olarak uzlaştırma işlemlerinin gerçekleştirilerek dengeleme mekanizması ve enerji dengesizlikleri için tahakkuk ettirilecek alacak ve borç miktarlarının hesaplanması ve ilgili alacak-borç bildirimlerinin hazırlanması faaliyetlerini yürüteceği, "Piyasa katılımcılarının kayıt zorunluluğu" başlıklı 17. maddesinde, piyasa katılımcılarının, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen zaman sınırları içerisinde Piyasa İşletmecisine kayıt yaptırmalarının zorunlu olduğu, "Piyasa katılımcılarının gün öncesi piyasasına kayıtları" başlıklı 18. maddesinde, piyasa katılımcısı olan tüm lisans sahibi tüzel kişilerin gün öncesi piyasasına katılabileceği, "Piyasa katılım anlaşması ve gün öncesi piyasası katılım anlaşması" başlıklı 25. maddesinde, katılımcının kayıt dosyasında yer alan tüm bilgi ve belgelerin doğruluğunu teyit ettiğini, dengeleme ve uzlaştırma yönetmeliği kapsamındaki yükümlülüklerini kabul ve taahhüt ettiğini bildiren ve denge sorumluluğuna ilişkin piyasa katılımcılarının yükümlülüklerini içeren maddelerden oluşan Piyasa Katılım Anlaşması ve gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarının gün öncesi piyasasına katılımlarına ilişkin yükümlülüklerini içeren maddelerden oluşan Gün Öncesi Piyasası Katılım Anlaşması Piyasa İşletmecisi tarafından hazırlanarak Kurum onayına sunulacağı, tüm piyasa katılımcılarının, Kurum tarafından onaylanmış tip Piyasa Katılım Anlaşmasını, gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcıları ayrıca Kurum tarafından onaylanmış tip Gün Öncesi Piyasası Katılım Anlaşmasını imzalayarak Piyasa İşletmecisine sunacağı, "Piyasa katılımcılarının gün öncesi piyasasına katılımlarına ilişkin işlemler" başlıklı 32. maddesinde, gün öncesi piyasasına katılacak olan piyasa katılımcılarının, gün öncesi piyasasına ilişkin piyasa katılımcılarının yükümlülüklerini de içeren Gün Öncesi Piyasası Katılım Anlaşmasını imzalamalarının esas olduğu, Gün Öncesi Piyasası Katılım Anlaşmasının ilgili piyasa katılımcısı tarafından imzalanması ile ilgili piyasa katılımcısının gün öncesi piyasasına katılımına ilişkin kayıt işlemleri tamamlanmış olacağı, "Net toplam bakiyenin piyasa katılımcılarına dağıtılması" başlıklı 113. maddesinde, Piyasa İşletmecisinin, toptan elektrik piyasası adına yaptığı işlemlerden kar veya zarar etmemesi esasına dayalı olarak, bir fatura dönemi içerisinde, gün öncesi piyasası kapsamında piyasa katılımcılarının gerçekleştirmiş oldukları enerji alış ve satışları, piyasa işletim ücreti, iletim ek ücreti ve süresinde ödenmeyen alacaklar hariç olmak üzere, dengeleme mekanizmasının uzlaştırılması ve dengeden sorumlu tarafların dengesizliklerinin uzlaştırılmasına ilişkin olarak, piyasa katılımcılarına tahakkuk ettirilecek alacaklar toplamının, borçlar toplamına eşit olmasının esas olduğu, "Piyasa işletim ücreti" başlıklı 116. maddesinde, Piyasa İşletmecisinin yürüttüğü hizmetlere ilişkin işletme giderlerinin ve yatırım harcamalarının amortismanının karşılanması amacıyla piyasa işletim ücretinin, elektrik enerjisi alım ve satımına ilişkin tutarlardan ayrı olarak tahakkuk ettirileceği, "Uzlaştırma bildirimleri" başlıklı 128. maddesinde, uzlaştırma hesaplamaları sonucunda piyasa katılımcılarının her fatura dönemi için Piyasa İşletmecisine ödeyeceği ya da Piyasa İşletmecisi tarafından piyasa katılımcılarına ödenecek tutarları içeren ön uzlaştırma bildiriminin, fatura dönemini takip eden ayın 6 ncı günü, nihai uzlaştırma bildiriminin ise, fatura dönemini takip eden ayın 11 inci günü, PYS aracılığı ile ilgili piyasa katılımcılarına duyurulacağı, uzlaştırma sonucunda Piyasa İşletmecisi tarafından yapılan nihai uzlaştırma bildiriminde yer alan tutarlar içerisinde mevzuat gereği olan vergi ve harçların da yer alacağı, "Faturalama" başlıklı 130. Maddesinde, piyasa İşletmecisinin, bildirimlerin yapıldığı ayın 15 inci gününden itibaren 7 gün içinde, geçerli nihai uzlaştırma bildiriminde yer alan tutarlar veya nihai uzlaştırma bildirimine yapılan itirazın kabul edildiği hallerde düzeltilmiş tutarlara göre faturaları düzenleyeceği, gün öncesi piyasası faaliyetleri, dengeleme güç piyasası faaliyetleri ve dengesizliklerin uzlaştırılmasına ilişkin faturaların ayrı ayrı düzenleneceği, Piyasa İşletmecisinin, gün öncesi piyasası faaliyetlerine ilişkin düzenlenmiş faturaları gün öncesi piyasasına katılan piyasa katılımcılarına, dengeleme güç piyasası faaliyetlerine ilişkin düzenlenmiş faturaları dengeleme güç piyasasına katılan piyasa katılımcılarına, dengesizliklerin uzlaştırılmasına ilişkin düzenlenmiş olan faturaları dengeden sorumlu taraf niteliğindeki piyasa katılımcılarına göndereceği, ödeme yapılacak piyasa katılımcılarının, bildirimlerin yapıldığı ayın 15 inci gününden itibaren içinde bulunulan ayın sonuna kadar, geçerli nihai uzlaştırma bildiriminde yer alan tutarlara veya nihai uzlaştırma bildirimine yapılan itirazın kabul edildiği hallerde düzeltilmiş tutarlara göre ve gün öncesi piyasası faaliyetleri, dengeleme güç piyasası faaliyetleri ve dengesizliklerin uzlaştırılması için ayrı ayrı olarak düzenlenen faturaları Piyasa İşletmecisine göndereceği, "Ödeme ve tahsilat" başlıklı 131. maddesinde ise, piyasa katılımcılarına uzlaştırmaya ilişkin iletilen faturaların bedellerinin, piyasa katılımcıları tarafından Piyasa İşletmecisine fatura tebliğ tarihini takip eden 6 iş günü içerisinde ödeneceği, piyasa katılımcıları tarafından Piyasa İşletmecisine iletilen faturaların bedellerinin, Piyasa İşletmecisi tarafından piyasa katılımcılarına fatura tebliğ tarihini takip eden 7 iş günü içerisinde ödeneceği belirtilmiştir.
3/3/2001 tarih ve 24335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Diğer hükümler" başlıklı 15. maddesinde, Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi bünyesinde yer alan Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezinin, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından hazırlanan ve Kurulca onaylanan Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda, gerçekleşen alım-satımlar ile sözleşmeye bağlanmış miktarlar arasındaki farkları esas alarak, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin borçlu ya da alacaklı oldukları tutarları hesaplamak suretiyle, mali uzlaştırma sistemini çalıştıracağı, tüzel kişilerin, Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezinin piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin, Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği uyarınca borçlu ya da alacaklı oldukları tutarları belirleyebilmesi için, gerekli tüm verileri Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezine vermekle yükümlü olduğu, Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezinin hiçbir koşulda kendi hesabına elektrik enerjisi ve/veya kapasite alım-satımı ya da farklı şekillerde ticareti ile iştigal edemeyeceği, Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezine verilen tüm verilerin, dengeleme ve uzlaştırma yönetmeliği hükümleri uyarınca gizli tutulacağı açıklamalarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, ... İşletme A.Ş.'nin 18 Mart 2015 tarihinde kurulduğu ve piyasa işletim lisansını ise 1 Eylül 2015 tarihinde alarak bu tarihten itibaren piyasa işletim faaliyetinin anılan şirketçe yürütülmeye başlandığı, bu tarihe kadar elektrik enerjisi arz ve talebinin dengelenmesine ve uzlaştırılmanın gerçekleştirmesine dair gün öncesi dengeleme işlemlerinin davacı şirket bünyesindeki Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezince yerine getirildiği, piyasa katılımcılarının gün öncesi piyasası katılım anlaşmasını imzalayarak piyasaya katıldığı, bu anlaşmanın piyasa işletmecisi tarafından tanzim edildği, gün öncesi piyasası kapsamında gerçekleştirilen dengeleme ve uzlaştırma işlemlerine ilişkin faturaların piyasa işletmecisi tarafından düzenlenerek piyasa katılımcılarına gönderildiği, fatura bedellerinin ise piyasa katılımcılarınca piyasa işletmecisine ödendiği, faturaya esas alınan nihai uzlaştırma bildiriminde mevzuat gereği olan vergi ve harçlara da yer verileceği anlaşılmaktadır.
Olayda, uzlaştırma ve dengeleme işlemleri kapsamında faturalandırma ve piyasa katılımcılardan fatura bedelinin tahsili ile piyasa katılımcılarına fatura bedelinin ödenmesi faaliyetlerinin tamamının davacı şirket bünyesindeki Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezince yürütülmesi nedeniyle nihai uzlaştırma bildiriminde ve bu bildirim esas alınarak düzenlenen faturada elektrik ve havagazı tüketim vergisine yer verilmesi ve gün öncesi piyasası çerçevesinde elektrik satın alan ... Soda Üretim Pazarlama Nakliyat ve Elektrik Üretim Sanayi Ticaret A.Ş.'den bu verginin diğer kalemlerle birlikte fatura içeriği olarak davacı şirketçe tahsil edilmesi, tahsil edilen verginin de davacı şirketçe davalı Belediyeye beyan edilerek ödenmesi gerektiği dikkate alındığında, davacının vergi sorumlusu sıfatına haiz olduğu anlaşıldığından, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 37. maddesi uyarınca tarhiyata konu matrahın hukuka uygunluğu yönünden yapılacak inceleme sonucuna göre Bölge İdare Mahkemesince yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulüne ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunu gerekçeli reddeden ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine , 09/12/2021 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.