T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2018/3155
Karar No : 2022/4603
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Bakanlığı / ANKARA
(Mülga … Bakanlığı)
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
2- … Valiliği /...
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Birliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı Birlik tarafından; süt üreticileri birliklerinde çalışan veteriner hekimlere suni tohumlama ve embriyo transferi yapma izni verilebileceği yönündeki Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının … tarih ve … sayılı görüş bildiren işlemi ile bu işleme istinaden veteriner hekim olarak çalışan ...'ya ... Birliği adına suni tohumlama ve embriyo transferi yapma yetkisi verilmesine yönelik … İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işleminin ve bu hususta Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Sakarya Veteriner Hekimler Odasına hitaben yazdığı … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; hayvan ıslahı hususunun sadece ıslah amaçlı yetiştirici birliklerine verilmiş bir görev olduğu, mevzuatta yer verilen birlik tanımıyla, hayvan ıslahı amaçlı ve ıslah esaslarına dayalı faaliyet gösteren ıslah amaçlı yetiştirici birliklerinin kastedildiği, ülke ekonomisi için son derece önemli olan hayvancılığın geliştirilmesinin öncelikle hayvan ıslahı ve hayvan sağlığının korunmasından geçtiği, bu hususlarda denetim, kalite, kantite, kayıt ve faaliyet planlamalarının optimum verimlilikte yapılabilmesinin bu alana dair mevzuattaki kurallar silsilesine sadık kalınması ile mümkün olduğu ve
süt birliklerinin üreticinin ürününü değerinde pazarlama temelinde kurulan birlikler olup ıslah gibi bir görevleri bulunmadığı, kuruluş amacı ve görevleri itibarıyla hayvan ıslah esasına dayalı olmayan üretici birliği niteliğindeki Süt Üreticileri Birliğinde çalışan veteriner hekimlere suni tohumlama ve embriyo transferi izni verilmesinin mümkün olmadığı, dolayısıyla dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idareler tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI :
Davalı … Bakanlığı tarafından; iptali talep edilen işlemlerle halihazırda bir menfaat ihlalinin gerçekleşmediği, işlemlerinin idari davaya konu edilebilecek nitelikte kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olmadığı, tüzel kişilikleri olan birlikler, kooperatifler, suni tohumlama yapmak üzere kurulmuş şirketler ve hayvancılık işletmeleri gibi tüzel kişilere suni tohumlama yapabilmesi için veteriner hekim adına izin verilebildiği ileri sürülerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir.
Davalı … Valiliği tarafından; Suni Tohumlama, Tabii Tohumlama ve Embriyo Transferi Faaliyetleri Hakkında Yönetmelikte yer verilen "Birlik" tanımına hayvancılıkla ilgili tüm birliklerin girdiği, ıslah programı kapsamında suni tohumlama uygulamasını yaygınlaştırmak ve artırmak amacıyla tüm hayvancılıkla ilgili üretici örgütleri ile iş birliği yapmanın kanundan doğan bir uygulama olduğu ileri sürülerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :.Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava; davacı Birlik tarafından, süt üreticileri birliklerinde çalışan veteriner hekimlere suni tohumlama ve embriyo transferi yapma izni verilebileceği yönündeki Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının 18/03/2016 tarih ve 6219 sayılı görüş bildiren işlemi ile bu işleme istinaden veteriner hekim olarak çalışan ...'ya ... Birliği adına suni tohumlama ve embriyo transferi yapma yetkisi verilmesine yönelik Sakarya İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü işleminin ve bu hususta Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Sakarya Veteriner Hekimler Odasına hitaben yazdığı 12/05/2016 tarih ve 11329 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin 1. fıkrasında, bu Kanun'da hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler, elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı; ancak, davanın ihbarının Danıştay, mahkeme veya hâkim tarafından resen yapılacağı kurala bağlanmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinin 1. fıkrasında, davanın taraflarının, müdahillerin ve yargılamanın diğer ilgililerinin, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip olduğu; 61. maddesinin 1. fıkrasında, taraflardan birinin, davayı kaybettiği takdirde, üçüncü kişiye veya üçüncü kişinin kendisine rücu edeceğini düşünüyorsa, tahkikat sonuçlanıncaya kadar davayı üçüncü kişiye ihbar edebileceği; 66. maddesinde ise, üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer'î müdahil olarak davada yer alabileceği hükümleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafından; veteriner hekim olarak çalışan ...'ya ... Birliği adına suni tohumlama ve embriyo transferi yapma yetkisi verilmesine yönelik işlemin de iptali istemiyle açılan iş bu davada yapılacak yargılama sonucunda söz konusu işlemin iptali halinde, yetki belgesi iptal edilecek olan ...'nın ve ... Birliğinin menfaatlerinin bakılan davanın sonucundan etkileneceği açıktır.
Bu itibarla; yukarıda belirtilen Kanun hükümlerinde öngörülen davanın ihbarı için gerekli koşulların oluştuğu anlaşılmakta olup, Mahkemece, davanın resen ...'ya ve ... Birliğine ihbar edilmesi gerektiğinden, bu husus gözetilmeksizin yapılan yargılama sonucunda verilen kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/10/2022 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.