T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/3217
Karar No:2023/4314
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Televizyon Radyo A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: "..." logosuyla yayın yapan davacı yayın kuruluşu tarafından, 5 adet yerleşim yerinde karasal ortamdan gerçekleştirdiği televizyon yayınlarına son vererek uhdesinde bulunan yayın haklarının Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'na (Üst Kurul) iadesi üzerine 2016 yılı kanal/frekans kullanım bedeline ilişkin olarak tesis edilen … tarih ve … sayılı Üst Kurul kararının ''2016 yılı kanal/frekans yıllık kullanım ücretinin Üst Kurul kararının kuruluşa tebliğ edileceği tarih ile 31/12/2016 tarihini kapsayan dönem için kıst olarak iadesi''ne ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının bir kısım vericilerini kapatması sebebiyle, uyuşmazlığın, söz konusu kanal/frekans kullanım ücretinin hesaplanmasında vericilerin davacı tarafından kapatılarak bildirimde bulunduğu tarihin mi yoksa vericilerin kapatılmasına ilişkin başvuru neticesinde davalı idarece tesis edilen kararın davacıya tebliğ edildiği tarihin mi esas alınacağı hususunda ortaya çıktığı, her ne kadar davacı tarafından bir kısım verici cihazlarının kapatıldığı davalı idareye bildirilmiş ise de, söz konusu bildirimden sonra davalı idarece vericilerin bulunduğu alanda davacıya ait televizyon yayınlarının durdurulmasına karar verilip, bu kararın davacıya tebliğ edildiği tarihe kadar davacının kullanım hakkının bulunduğu, bu tarihe kadar söz konusu alanda başka bir kişiye herhangi bir hak tanınmasının da söz konusu olamayacağı, ücretlendirmenin bu yönde alınan tahsis kararının tebliği ile başlıyor oluşu hususları birlikte gözetildiğinde, kanal/frekans yıllık kullanım ücretinin kıst döneme ilişkin olarak hesaplanmasında, Üst Kurul'un ilgili kararının davacıya bildirildiği tarihin esas alınması gerektiğinden bu yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, şirketleri tarafından tek taraflı irade beyanı ile sözleşmeyi sona erdirme iradesinin ortaya konulduğu, dolayısıyla, Üst Kurul tarafından yapılan işlemin şirketlerinin irade beyanının kuruma ulaştığı andan itibaren geçerli olması gerekirken usul ve yasaya aykırı olarak ve şirketlerinden kaynaklanmayan sebeplerle sürecin uzatılması sonucu şirketlerinin zarara uğratıldığı, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, Üst Kurul tarafından 2016 Ocak ayında 2016 yılının tamamı için taakkuk ettirilen ve sonrasında 08/09/2016-31/12/2016 dönemi için uygulanan kanal/frekans kullanım ücreti kıstının yayın hakkı kullanım iptali ile ilgili ilk başvuru tarihinden itibaren 05/02/2016-31/12/2016 dönemine uygulanması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacı yayıncı kuruluşun ilk olarak 05/02/2016 tarihli yazı ile kullanımında olan 7 adet vericiden 5 adedini kapattığını bildirdiği, ancak bu yazıdan uhdesinde bulunan kanal/frekansları koruyarak yalnızca vericilerin mi kapatıldığı yoksa ilgili yerleşim alanlarında bulunan yayın haklarının Üst Kurul'a iade mi edileceği hususunun net bir şekilde anlaşılamadığı için Üst Kurul'ca bu hususun netleştirilmesinin istenildiği, kuruluşun mahiyeti net bir şekilde anlaşılamamış olan 05/02/2016 tarihli yazısının işleme alınabilmesinin mümkün olmadığı, medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara kanal/frekans tahsis/tahsisin sonlandırılması işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine göre Üst Kurul kararı ile yapıldığı, ücretlendirmede tahakkuk ve tahsilatın, tahsisat şartına bağlandığı, Üst Kurul açısından yayıncı kuruluşlara tahsis edilmiş bulunan kanal/frekansların kuruluşlarca fiilen kullanılıp kullanılmamasının ücretlendirme açısından bir öneminin bulunmadığı, zira tahsisin başlangıcı ve bitişi arasında geçen dönemde ilgili kanal/frekansların kuruluşun kullanımına sunulduğu, ücretlendirmede başlangıç tarihinin, ilgili kanal/frekansın medya hizmet sağlayıcı kuruluş adına tahsis edilmesine ilişkin Üst Kurul kararının kuruluşa tebliğ edildiği tarih olduğu, her ne kadar kuruluşun vericileri kapatma kararı aldığı tarih belli olsa da kuruluş tarafından boşaltılan kanal/frekansların Üst Kurul'un kendi uhdesine alınmadıkça değerlendirilmesinin mümkün olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından 05/02/2016 tarihinde alınan karar ile 5 adet verici cihazının kapatılarak ilgili noktalardan yapılan yayınların durdurulduğu yönünde davalı idareye bildirimde bulunulmuş, davalı idarenin … tarih ve E…. sayılı yazısı ile, mevzuat gereği anılan emisyon noktaları ve televizyon kanallarına ilişkin yayın haklarının da iade edilmesi yönünde karar alınması gerektiğinin bildirilmesi üzerine, davacı şirket tarafından, söz konusu emisyon noktaları için yayın haklarının ve frekansların da Üst Kurul'a iadesi yönünde 06/05/2016 tarihli karar alınarak davalı idareye bildirimde bulunulmuş, … tarih ve … sayılı Üst Kurul kararı ile anılan emisyon noktalarında kanal/frekanslara ilişkin yayın hakkının iptaline, tahsis edilmiş bulunan kanalların Üst Kurul uhdesine alınması ve 2016 yılı kanal/frekans kullanım ücretinin Üst Kurul kararının kuruluşa tebliğ edileceği tarih ile 31/12/2016 tarihini kapsayan dönem için kıst olarak iade edilmesi yönünde karar alınmış, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 41. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ''Karasal ortamdan yayın yapan kamu ve özel medya hizmet sağlayıcı kuruluşlardan alınacak televizyon kanal, multipleks kapasite ve radyo frekans yıllık kullanım ücretleri" Üst Kurul'un gelirleri arasında sayılmış; 42. maddesinin ikinci fıkrasında, "41. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre ödenecek televizyon kanal, multipleks kapasitesi ve radyo frekans yıllık kullanım ücreti, her yılın ocak, nisan, temmuz ve ekim aylarında olmak üzere dört eşit taksitte, (ç) bendinde öngörülen ticarî iletişim gelirlerinden ayrılacak paylar, elde edildikleri ayı takip eden üçüncü ayın en geç yirmisinde ilgili medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar tarafından ödenir."; Geçici 4. maddesinin birinci fıkrasında da, ''Üst Kurul'ca sıralama ihalesi yapılıp, karasal yayın lisansları verilene kadar geçecek süre içerisinde, sadece 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun'un Geçici 6. maddesi uyarınca karasal ortamda yayında olan radyo ve televizyon kuruluşları, Üst Kurulca yayın yapmalarına müsaade edilmiş olan yerleşim yerleri ile sınırlı olmak kaydıyla, yayınlarına devam ederler. Bu kuruluşlardan, 41. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen kanal ve frekans yıllık kullanım bedeli, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren tahsil edilir. (...) veya karasal yayın lisansları için sıralama ihalesinin yapılmasının ardından tahsise hak kazanmayan kuruluşların karasal yayınları bir ay içinde Üst Kurulca durdurulur. Sıralama ihalesinde tahsise hak kazanan kuruluşların yayınları Üst Kurulca belirlenen takvimde, daha önce yayın yaptıkları kanal ve frekanslardan, tahsis edilen kanal, multipleks kapasitesi ve frekanslara taşınır." kurallarına yer verilmiştir.
6112 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesi uyarınca, karasal ortamda yayında olan kamu ve özel radyo ve televizyon kuruluşlarından alınacak televizyon kanal ve radyo frekans yıllık kullanım ücretlerinin belirlenmesi ve ödenmesiyle ilgili esas ve yükümlülükleri belirlemek amacıyla hazırlanan ve 29/04/2011 tarih ve 27919 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Karasal Ortamda Yayında Olan Radyo ve Televizyon Kuruluşlarından Alınacak Televizyon Kanal ve Radyo Frekans Yıllık Kullanım Ücretlerine İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde, “Kanal ve frekans yıllık kullanım ücreti: Karasal yayının, nüfusa bağlı kapsama alanı, türü, verici gücü, frekansın bulunduğu bant ve yayının yapıldığı yerleşim biriminin ekonomik gelişmişlik seviyesi gibi nesnel kıstaslar esas alınarak Üst Kurul tarafından belirlenen televizyon kanal ve radyo frekans yıllık kullanım ücretini ... ifade eder." şeklinde tanılanmış; “Kanal ve frekans yıllık kullanım ücreti ödeme yükümlülüğü” başlıklı 6. maddesinde ise, “Kanunun geçici 4'üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca, karasal ortamda yayında olan kamu ve özel radyo ve televizyon kuruluşları, kanal ve frekans yıllık kullanım ücretlerini, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ödemekle yükümlüdür.” kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat kurallarının değerlendirilmesinden, Üst Kurul'un gelirleri arasında sayılan ve karasal yayının, nüfusa bağlı kapsama alanı, türü, verici gücü, frekansın bulunduğu bant ve yayının yapıldığı yerleşim biriminin ekonomik gelişmişlik seviyesi gibi nesnel kıstaslar esas alınarak belirlenen kanal ve frekans yıllık kullanım ücretini, 6112 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesi uyarınca karasal ortamda yayında olan kamu ve özel radyo ve televizyon kuruluşlarının ödemekle yükümlü olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, 6112 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 03/03/2011 tarihi itibarıyla anılan Kanun'un Geçici 4. maddesi kapsamında karasal ortamdan yayın yapma hakkı bulunan davacı şirkete ait "..." logosuyla yayın yapan kuruluş tarafından, 05/02/2016 tarihinde alınan karar ile 5 adet verici cihazının kapatılarak ilgili noktalardan yapılan yayınların durdurulduğu yönünde davalı idareye bildirimde bulunulduğu, davaya konu Üst Kurul kararıyla, yayınlara son verilmesi talebinin kabul edildiği, ancak yayınlara son verilen yerleşim yerlerindeki vericiler için '2016 yılı kanal/frekans yıllık kullanım ücretinin Üst Kurul kararının kuruluşa tebliğ edileceği tarih ile 31/12/2016 tarihini kapsayan dönem için kıst olarak iadesi''ne karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, kanal ve frekans yıllık kullanım ücreti ödeme yükümlülüğü için 6112 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesi uyarınca karasal ortamda yayında olunmasının şart olduğu dikkate alındığında, davacının 05/02/2016 tarihi itibarıyla yayınlarına son verdiğini belirttiği yerleşim yerlerinde idarece aksi yönde bir tespitte bulunularak yayına devam edildiği ortaya konulamadığından, 05/02/2016 tarihinden sonra yayında olunmayan yerler için Üst Kurul kararının kuruluşa tebliğ edileceği tarih ile 31/12/2016 tarihini kapsayan dönem için kanal/frekans yıllık kullanım ücretinin kıst olarak davacı adına tahakkuk ettirilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 25/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.