Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2018/3504 E. , 2020/6118 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/3504
Karar No : 2020/6118
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. … 2- … Bakanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Üretim ve Pazarlama San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… , K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, … Köyü, … mevkiinde … ruhsat sayılı kumtaşı maden sahasında faaliyet gösteren davacı şirket tarafından, … tarih ve … sayılı Olur ile 248.733,97 m² maden işletme, 83.417,23 m² alt yapı tesisi ile 32.586,92 m² maden tesisi için 31/12/2016 tarihine kadar verilen izinlerin koordinat güncellenmesinin yapılarak temdit edilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine, koordinat güncellemesi yapılarak 248.733,97 m² maden işletme, 83.313,94 m² alt yapı tesisi ile 32.506,78 m² maden tesis izinlerin 31/12/2017 tarihine kadar uzatılmasına yönelik Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı'nın … tarih, … ve … sayılı maden izin olur işlemleri ile mezkur işlemlere dayalı olarak İstanbul Orman İşletme Şefliği tarafından tesis edilen … tarih, … ve … sayılı işlemlerin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… karar ile; davacının izin başvurusunda herhangi bir eksikliği ve davacının maden izni almasında herhangi bir sakınca bulunmadığından, davalı idarece bu aşamada izin süresi olarak belirleyebileceği tarihin ilgili mevzuat hükümleri uyarınca maden ruhsatının bitim tarihine kadar olması gerektiği, davacıya maden ruhsatı süresi olan 19/09/2032 tarihine kadar izin verilmesi gerekmesine rağmen, hukuki bir gerekçe olmadan, bu süreden daha kısa süre olan 31/12/2017 tarihine kadar izin veren davaya konu işlemlerde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından; orman iznine konu alanın %71'den fazlasının verimli orman olması nedeniyle 2032 yılına kadar orman izninin uzatılmamasının doğru bir karar olduğu, ruhsat süresi verilecek en üst limiti ifade ettiği, orman izninin ruhsat süresinin sonuna kadar verilmesi zorunluluğunun bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
Orman Genel Müdürlüğü tarafından; devlet ormanlarında madencilik faaliyetleri için özel düzenlemenin söz konusu olduğu, diğer kurumların olumlu görüş vermesinin orman alanında doğrudan ve koşulsuz izin verilmesini gerektirmediği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'NIN DÜŞÜNCESİ : … tarih ve … sayılı Olur ile 248.733,97 m² maden işletme, 83.417,23 m² alt yapı tesisi ile 32.586,92 m² maden tesisi için 31/12/2016 tarihine kadar verilen izinlerin temdit başvurusu üzerine anılan izinlerin koordinat güncellemesi yapılarak 31/12/2017 tarihine kadar uzatılmasına yönelik dava konusu işlemlerin, 4.764,72 m2'lik asfalt plenti tesisi ve 10.908,47 m2'lik hazır beton tesis izinlerine yönelik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığından, temyiz isteminin kısmen kabulü ile dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının 4.764,72 m2'lik asfalt plenti tesisi ve 10.908,47 m2'lik hazır beton tesis izinlerine yönelik kısmının bozulması, usul ve yasaya uygun olan diğer kısımlar yönünden Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket, İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, … Köyü, … Mevkiinde … ruhsat sayılı kumtaşı maden sahasında faaliyet göstermektedir.
… tarih ve … sayılı Olur ile; davacı şirkete 31/12/2016 tarihinde kadar 248.733,97 m² maden işletme, 83.417,23 m² alt yapı tesisi ile 4.846,29 m2' asfalt plenti, 10.907,04 m2 hazır beton, 16.833,59 m² kırma-eleme olmak üzere toplam 32.586,92 m² maden tesis izni verilmiştir.
Davacı şirket tarafından anılan izinlerin, koordinat güncellenmesinin yapılarak temdit edilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine, izinlerin koordinat güncellemesi yapılarak 248.733,97 m² maden işletme, 83.313,94 m² alt yapı tesisi ile 4.764,72 m2' asfalt plenti, 10.908,47 m2 hazır beton, 16.833,59 m² kırma-eleme olmak üzere toplam 32.506,78 m² maden tesis izinlerinin 31/12/2017 tarihine kadar uzatılmasına yönelik Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığının … tarih, … ve … sayılı maden izin olur işlemleri ile mezkur işlemlere dayalı olarak İstanbul Orman İşletme Şefliği tarafından tesis edilen … tarih, … ve … sayılı işlemleri tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik Faaliyetlerinde İzinler" başlıklı 7. maddesinin 4. fıkrasında; "Devlet ormanları içinde yapılacak maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için zorunlu ve ruhsat süresine bağlı olarak yapılan geçici tesislere 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanunu hükümlerine göre izin verilir." düzenlemesi, aynı maddenin 23. fıkrasında ise; "Madencilik faaliyetleri ve/veya bu faaliyetlere bağlı tesisler için verilmiş izinler, ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerlidir." düzenlemesi yer almaktadır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 06/11/2010 tarih ve 27751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Kazanılmış Haklar" başlıklı 116. maddesinin 1. fıkrasında; "Madencilik faaliyetleri ile bu faaliyetlere bağlı tesisler için verilmiş olan izinler, müktesep hak olarak ruhsat hukuku devam ettiği sürece geçerlidir. Alınan izinler, ruhsatın temdit edilmesi halinde uzatılır..." hükmüne yer verilmiştir.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesinin 1. fıkrasında; "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.
18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin "Kesin izin süre uzatımı" başlıklı 10. maddesinde; "(1) İzin sahibinin yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu Yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabilir. Süre uzatımının Bakanlıkça uygun bulunması halinde teminat ve arazi izin bedeli güncellenir, onaylı taahhüt senedi alınır.
(2) İzin süresi ile birlikte ruhsat süresinin de sona ermesi ve izin sahibinin ilgili kanun hükümlerine göre yenilenmiş ruhsatı alamaması halinde; izin sahibinin, izin süresi son günü mesai bitimine kadar Maden İşleri Genel Müdürlüğünden alınmış ruhsat hukukunun yürürlükte olduğuna veya işletme ruhsatına geçişle ilgili işlemlerin devam ettiğine dair belge ile birlikte bölge müdürlüğüne müracaat etmesi, bir yıllık arazi izin bedelini ödemesi ve mevcut taahhüt senedi hükümlerini kabul ettiğine dair onaylı ek taahhüt senedi vermesi halinde bir yıl süreyle izin aynı şartlarla devam eder.
(3) Bu maddenin ikinci fıkrasında tanınan süre içinde yenilenmiş ruhsat, revize edilmiş rehabilitasyon projesi ve bu yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ve bir yıllık arazi izin bedelini ödediğine dair belge ile birlikte süre uzatımı için müracaat edilmesi halinde izin bir yıl daha devam eder, ancak bu fıkradaki süre içinde sahada çalışmaya müsaade edilmez." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; Orman sahaları içerisinde yapılacak her türlü madencilik faaliyetine verilen izinler ile ilgili olarak, ruhsat hukuku devam ettiği sürece ruhsatlı sahalar için verilmiş olan izinlerin devam edeceği, izin sahibinin yenilenmiş ruhsat ve yönetmelik hükümlerine göre istenen evrak ile birlikte izin süresi son günü mesai bitimine kadar bölge müdürlüğüne müracaatı halinde mevcut iznin bitim tarihinden itibaren bu Yönetmelik hükümlerine göre süre uzatımı yapılabileceği açık olup, idarece süre uzatılmaması halinde süre uzatımı aşamasında yeni bir hukuki durumun ortaya çıkıp çıkmadığı yönünden sürenin uzatılmama gerekçelerinin hukuken geçerli somut bilgi ve belgelerle ortaya konulması gerektiği de hukuk devleti ilkesinin gereğidir.
Dava konusu işlemin 248.733,97 m² maden işletme izni, 83.313,94 m² alt yapı tesis izni ile 16.833,59 m² kırma-eleme tesis iznine yönelik kısmı yönünden incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu işlemlerin 4.764,72 m2' asfalt plenti tesisi ve 10.908,47 m2 hazır beton tesis izinlerine yönelik kısmı yönünden incelenmesi:
6831 sayılı Orman Kanunun 16/1'nci fıkrasında "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir...." hükmüne yer verilmiş olup, 18.04.2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3.maddesinde;"...ll) Tesis: Her türlü kırma, eleme, öğütme, kesme ve sayalama tesileri ile işleme tesisleri kapsamında sallantılı masa, jig, konsantrator, flotasyon, liç, kalsinasyon, bioksidasyon gibi cevher hazırlama ve zenginleştirme tesisleri, karıştırma, depolama, atık kazanma ve atık bertaraf tesisleri ile asfaltı ve beton karıştırma ünitelerini, ifade eder" düzenlemesine yer verilmiştir.
18.04.2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 3/1 maddesinin II.Alt bendinin "Tesis" tanımı içerisinde yer alan "Asfalt ve Beton karıştırma üniteleri" ibaresinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada, Dairemizin 26/02/2018 tarih ve E:2014/5492, K:2018/1043 sayılı kararıyla; dava konusu düzenlemenin dayanağı Yasada yer almayan "asfalt ve beton karıştırma ünitelerini" ibaresinin Orman Kanununun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 3.maddesinde yer verilmesinde üst hukuk normuna uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiş olup, Dairemizin kararına karşı yapılan temyiz başvurusu İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 12/09/2019 tarih ve E:2018/3431, K:2019/3702 sayılı kararı ile reddedilmiş ve Dairemizin temyize konu kararı onanarak kesinleşmiştir.
Bu durumda, devlet ormanları içerisinde "asfalt ve beton karıştırma üniteleri" kurulmasına izin veren yönetmelik hükmü Dairemizin anılan kararı ile iptal edildiğinden, anılan düzenleyici işleme dayalı olarak verilen asfalt plenti tesisi ve hazır beton tesis izninin temdit başvurusu üzerine 31/12/2017 tarihine kadar süre uzatılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, anılan izinlerin maden ruhsat süresi sonuna kadar uzatılması sonucunu doğuracak şekilde iptal edilmesine ilişkin Mahkeme kararında ve kararın bu kısmına yönelik olarak da istinaf başvurusunun reddinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… , K:… sayılı kararının 248.733,97 m² maden işletme izni, 83.313,94 m² alt yapı tesis izni ile 16.833,59 m² kırma-eleme tesis iznine yönelik kısmının ONANMASINA oybirliği ile, 4.764,72 m2' asfalt plenti tesisi ve 10.908,47 m2 hazır beton tesis izinlerine yönelik kısmının ise BOZULMASINA oyçokluğu ile,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 29/12/2020 tarihinde kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY :
(X) - Dava, … tarih ve … sayılı Olur ile; davacı şirkete 31/12/2016 tarihinde kadar verilen 248.733,97 m² maden işletme, 83.417,23 m² alt yapı tesisi ile 4.846,29 m2' asfalt plenti, 10.907,04 m2 hazır beton, 16.833,59 m² kırma-eleme olmak üzere toplam 32.586,92 m² maden tesis izninin koordinat güncellemesi yapılarak temdit edilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine, izinlerin 31/12/2017 tarihine kadar uzatılmasına yönelik işlemlerin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; davacıya maden ruhsatı süresi olan 19/09/2032 tarihine kadar izin verilmesi gerekmesine rağmen, hukuki bir gerekçe olmadan, bu süreden daha kısa süre olan 31/12/2017 tarihine kadar izin veren davaya konu işlemlerde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olup, anılan karara karşı davalı idarelerce yapılan istinaf başvurusu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:… , K:… sayılı kararı ile reddedilmiştir.
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden, temyize konu kararın 4.764,72 m2' asfalt plenti tesisi ve 10.908,47 m2 hazır beton tesis izinlerine yönelik kısmının da onanması gerektiği görüşü ile aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.