T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/3708
Karar No:2023/5231
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Motorlu Araçlar Madeni Yağ Akaryakıt Sanayi
Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bayilik lisansı kapsamında faaliyet gösteren davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 12/05/2016 tarihinde yapılan denetimde ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt satıldığının tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca 84.575,00-TL idarî para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; davacı şirkete ait istasyonda 12/05/2016 tarihinde ilan panosunda yer alan fiyatın üzerinde bir fiyatla akaryakıt satışının yapıldığı hususunun sabit olduğu görülmekle birlikte, anılan eylemin gerçekleşmesi hâlinde verilecek idari para cezası için alt ve üst sınır belirlenerek idareye takdir yetkisinin tanındığı, davalı idarece kendisine tanınan takdir yetkisinin; fiilin haksızlık içeriği, davacının kusur durumu ve ekonomik büyüklüğü gibi kıstaslara göre bir değerlendirme yapılmaksızın, adil bir denge gözetmeden, adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütleri göz önünde tutulmadan kullanıldığı anlaşıldığından, davacıya üst sınırdan idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdarî Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı şirkete ait istasyonda 12/05/2016 tarihinde yapılan denetimde fiyat ilan panosu ile akaryakıt panoları arasında fiyat farkı olduğu hususunun düzenlenen tutanak ile sabit olduğu, bu nedenle dava konusu işlemin hukuka uygun biçimde tesis edildiği, piyasalarda dengeli ve düzenli bir uygulamanın tesis edilmesi, petrol piyasasında cezanın caydırıcılığının sağlanması açısından, herkese karşı adil ve eşit olmak için Kurul tarafından takdir yetkisinin üst sınırdan kullanıldığı, uygulamada yasaya ve hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Bayilik lisansı sahibi davacı şirketin "… Yolu No: … ESKİŞEHİR" adresinde faaliyet gösteren istasyonunda 12/05/2016 tarihinde yapılan denetimde, fiyat ilan panosunda motorinin litre fiyatının 3,70-TL olarak ilan edilmesine rağmen 3,81-TL üzerinden satışa sunulduğu, istasyon ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt satıldığı tespit edilmiş ve bu husus tutanakla kayıt altına alınmıştır.
Bu tespit üzerine düzenlenen soruşturma raporu ile getirilen teklife istinaden davacı şirketin 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci ve ikinci fıkraları ile Petrol Piyasası Fiyatlandırma Sistemi Yönetmeliği'nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 13. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendine aykırı hareket ettiğinden bahisle dava konusu Kurul kararıyla davacı şirkete 84.575,00-TL idari para cezası verilmesi üzerine, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir."; ikinci fıkrasında, "Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır."; 19. maddesinin 7. fıkrasında, "Yukarıda belirtilenlerin dışında kalan ancak Kanunun getirdiği yükümlülüklere uymayanlara Kurumca binbeş yüz Türk Lirasından yetmişbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bayilik lisansı kapsamında faaliyette bulunan davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 12/05/2016 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen tutanakta, ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt satıldığının tespit edildiği görüldüğünden, dava konusu idari para cezası tesisine dayanak olan fiilin sabit olduğu kuşkusuzdur.
Her ne kadar İdare Mahkemesi kararında, eylem nedeniyle verilecek idarî para cezasına ilişkin düzenlemenin yer aldığı kanun maddesinde idarî para cezası için alt ve üst sınır belirlenmiş olması ve idarenin takdir yetkisini üst sınırdan kullanarak idarî para cezası verilmesi gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, petrol piyasasına ilişkin düzenlemeler yapmak Kurul'un görevleri arasındadır. Kurul görevini yerine getirirken, tüketicileri ve diğer piyasa aktörlerinin korunması ve piyasa faaliyetlerinin yapılan düzenlemelere uygun bir şekilde devamının sağlanması için gerektiğinde yaptırım uygulayabilmektedir. Olayda da, bayilik lisansı sahibi davacı şirketin, lisansın kendisine tanıdığı haklar dışında faaliyette bulunduğu açıktır. Bu nedenle sabit olduğu anlaşılan eylemin ağırlığı ve yürütülen faaliyetin niteliği göz önüne alınarak kanunda öngörülen üst sınırdan idarî para cezası uygulanması yönünde idarece takdir yetkisinin kullanılmış olmasında ölçülülük ilkesine aykırılık görülmemiştir.
Davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 12/05/2016 tarihinde yapılan denetimde, satışa sunulan motorinin litre fiyatının fiyat ilan panosunda 3,70-TL, pompada yapılan kontrolde ise 3,81-TL olduğu tespit edilmiş, Dairemizin 24/10/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden, "denetim tarihi olan 12/05/2016 tarihinde davacı şirketin bağlı olduğu dağıtım şirketince, davacı şirketin faaliyette bulunduğu bölgede belirlenen akaryakıt tavsiye fiyatları" istenilmiş, davalı idare tarafından verilen cevapta, davacı şirketin denetim tarihi itibarıyla dağıtıcısı olan ... Enerji Akaryakıt Anonim Şirketi tarafından Eskişehir ili özelinde Kurum'a bildirilen ve 12/05/2016 tarihinde geçerli olan bayiler için tavsiye edilen akaryakıt satış fiyatının motorin için litre başına 3,72-TL olduğu bildirilmiştir.
Bu durumda, davacı şirketin fiyat ilan panosunda yer alan fiyatın ve bağlı dağıtım şirketince fiil tarihi itibarıyla belirlenen tavsiye fiyatının üzerinde fiyatla akaryakıt satışı yaptığı, dolayısıyla davacı şirketin fiilinin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller arasında sayılan "Fiyat ilan panosunda ilan edilen fiyatın üzerinde ancak bağlı dağıtım şirketince fiil tarihi itibarıyla belirlenen tavsiye fiyatının altında fiyatla akaryakıt satışı yapılması" kapsamında olmadığı, bu sebeple 7164 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile değiştirilen 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yer alan ihtar müessesesinin somut uyuşmazlıkta uygulanamayacağı anlaşıldığından, bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ilan panosunda belirtilenin üstünde bir fiyattan akaryakıt sattığından bahisle idarî para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Davalı idare harçtan muaf olduğundan istemi hâlinde temyiz aşamasında yatırılan toplam ... -TL harcın davalıya iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 05/12/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.