T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/3779
Karar No : 2022/1563
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU : Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalışan davacı tarafından, üretimi teşvik priminden yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E.... sayılı işlem ile işlemin dayanağını teşkil eden 31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 42. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştığı, 969 sayılı Kanun'un 3. maddesinde ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 42. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde düzenlenen üretimi teşvik primi dağıtım esasları arasında teşvik priminin ödenecek personel olarak düzenlenen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (A) ve (B) bentlerine göre istihdam edilen personelle aynı işi yaptığı, bu düzenlemelerin yapıldığı dönemde döner sermayeli işletmelerde memur-işçi ayrımı olmadığı, daha sonra yönetmelik hazırlanırken anılan işletmelerde işçilerinde çalıştırılmaya başlandığı, 657 sayılı Kanun'a tabi personele üretimi teşvik primi ödenirken İş Kanunu'na tabi personele ödenmemesinin eşit işe eşit ücret ilkesine aykırılık teşkil ettiği ve davalı kurum dışında diğer kamu kurum ve kuruluşlarında İş Kanunu'na tabi çalışanların da kapsam içine alındığı, belirtilen nedenlerle dava konusu bireysel işlem ve dayanağının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Davacı tarafın, dilekçelerinde görev yapmakta olduğu Şap Enstitüsü Müdürlüğündeki üretim teşvik primi uygulamaları kapsamında kendisine üretimi teşvik primi ödenmemesi yönündeki uygulama işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Bakanlık Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 42 maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin hukuksuz olduğundan bahisle uygulama ve düzenleyici işlemin iptalini talep etmekte ise de davacının Şap Enstitüsünde değil Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsünde çalıştığı ve bu kurumların faaliyet konularının birbirlerinden tamamen farklı olup, davanın öncelikle ehliyet yönünden reddi gerektiği, davacının halen görev yapmakta olduğu Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsünde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi olarak değil, 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştığı, 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesi uyarınca verilen üretimi teşvik priminin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele ödeneceği hükme bağlandığından, ilgiliye üretimi teşvik primi ödenmesinin mümkün olmadığı, dava konusu işlem ile dayanak düzenleyici işlemin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Döner Sermaye İşletmelerinde karın elde edilmesinde emeği geçenleri verilecek olan Üretimi Teşvik Primi 969 sayılı Kanun ile belirlenmiştir. Söz konusu Kanun maddesinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve bu Kanunun 4/B maddesine tâbi personele katkıları oranında ödeneceği hükme bağlandığından 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalışan davacının Üretimi Teşvik priminden yararlandırılmamasına ilişkin işlemde ve dayanak düzenleyici işlemde yasaya aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü bünyesinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalışan davacının üretimi teşvik priminden yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E.... sayılı işlem ile işlemin dayanağını teşkil eden 31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 42. maddesinin (c) bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın 124. maddesinde, Başbakanlık, Bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.
969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun'un 28.12.2005 günlü, 5441 sayılı Yasa ile değişik 3. maddesinin üçüncü fıkrasında; döner sermaye işletmelerinden elde edilen kârın en fazla % 80'inin, kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve bu Kanunun 4/B maddesine tâbi personele katkıları oranında, asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere, üretimi teşvik primi olarak ödenebileceği, üretimi teşvik priminin miktarı ile ödenmesine ilişkin esas ve usûllerin; görev yapılan birimin iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin hizmet sınıfı, kadro unvanı ve çalışma süresi gibi kriterler dikkate alınarak, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği, üretimi teşvik priminin dağıtımının işletme bünyesi ile sınırlı olduğu, işletmenin zararının, izleyen yılların kârlarından mahsup edileceği hükmüne yer verilmiştir.
31 Ocak 2015 gün ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 42 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; Üretimi teşvik priminin, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden işletme bünyesinde görev yapan ve kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (A) ve (B) fıkralarına göre istihdam edilen personele ödeneceği hükmü yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü bünyesinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalışan davacının Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği uyarınca üretimi teşvik priminden yararlandırılmak istemiyle yaptığı başvurunun ... tarih ve E.... sayılı işlem reddedilmesi üzerine uygulama işlemi ile birlikte işlemin dayanağını teşkil eden Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 42. maddesinin (c) bendinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu edilen Yönetmelik hükmünde üst hukuk normlarına aykırılık görülmemiştir. Döner Sermaye İşletmelerinde karın elde edilmesinde emeği geçenleri verilecek olan Üretimi Teşvik Primi 969 sayılı Kanun ile belirlenmiştir. Sözkonusu Kanun maddesinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve bu Kanunun 4/B maddesine tâbi personele katkıları oranında ödeneceği hükme bağlandığından 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalışan davacının Üretimi Teşvik priminden yararlandırılmamasına ilişkin işlemde yasaya aykırılık bulunmamaktadır .
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca davalı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı yerine, Tarım ve Orman Bakanlığı hasım mevkine alınarak işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Veteriner Kontrol Merkez Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalışan davacının, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği uyarınca üretimi teşvik priminden yararlandırılmak istemiyle 24/10/2017 tarihinde yaptığı başvurunun, ... tarih ve E.... sayılı işlemle reddedilmesi üzerine uygulama işlemi ile birlikte işlemin dayanağını teşkil eden Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 42. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
21/12/1967 tarih ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesinin son fıkrasında, döner sermaye işletmelerinden elde edilen kârın en fazla %80'inin, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve bu Kanun'un 4/B maddesine tâbi personele katkıları oranında, asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere, üretimi teşvik primi olarak ödenebileceği, üretimi teşvik priminin miktarı ile ödenmesine ilişkin esas ve usûllerin; görev yapılan birimin iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin hizmet sınıfı, kadro unvanı ve çalışma süresi gibi kriterler dikkate alınarak, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine, davalı İdare tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği, üretimi teşvik primi dağıtımının işletme bünyesi ile sınırlı olacağı hükme bağlanmıştır.
31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, 01/05/2015 tarihinden itibaren yürürlüğe giren, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; Yönetmeliğin amacı, 21/12/1967 tarih ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanuna göre kurulan veya kurulacak döner sermayeli işletmelerin mali ve idari işlemleri ile elde edilen kârdan üretimi teşvik primi dağıtılmasına ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi olarak belirlenmiş; "Üretimi teşvik primi" başlıklı 41. maddesinde; "İşletmenin malî yıl bilançosunda görülen kârın, var ise geçmiş yıllar zararı mahsup edildikten sonra kalan kısmının en fazla % 80’i, bu Yönetmelik esaslarına göre üretimi teşvik primi olarak dağıtılır." hükmü; "Üretimi teşvik primi dağıtım esasları başlıklı 42. maddesinde; Üretimi teşvik primi dağıtım esasları aşağıda gösterilmiştir.
a) İşletme bünyesinde çalışan personele verilecek üretimi teşvik priminin yıllık brüt tutarı, dağıtıma esas kârın elde edildiği yıla ait asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını geçemez.
b) Kişi başına dağıtılacak prim brüt tutarından artan tutarlar ile %20’lik kar, 7 nci madde hükümlerine göre ödenmiş sermayeye ilave edilir. Ödenmiş sermaye tutarı tahsis edilen sermaye tutarına ulaştıktan sonra %20’lik kar tutarları hesap dönemini izleyen şubat ayı sonuna kadar, kişi başına dağıtılacak prim brüt tutarından artan tutarlar ise üretimi teşvik primi dağıtımı yapıldıktan sonra beş iş günü içinde genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimine yatırılır.
c) Üretimi teşvik primi, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden işletme bünyesinde görev yapan ve kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (A) ve (B) fıkralarına göre istihdam edilen personele ödenir…
l) Yıl içinde çeşitli sebeplerle kapatılan ve birleştirilen işletmelerin, kapanış ve devir bilançosunda görülen kardan üretimi teşvik primi, mali yıl esasına göre 31 Aralık itibarıyla karın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (A) ve (B) fıkralarına tabi personele katkıları oranında bu Yönetmelik esaslarına göre ödenir." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlık, dava konusu Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 42. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin üst hukuk normuna ve hukuka aykırı olup olmadığı ve davalı idarede 4857 sayılı Kanun'a tabi işçi olarak çalışan davacının üretimi teşvik priminden yararlandırılıp, yararlandırılmayacağına ilişkindir.
Dava, 31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak, 01/05/2015 tarihinden itibaren yürürlüğe giren, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 42. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi yönünden incelendiğinde;
Dava konusu Yönetmeliğe dayanak teşkil eden 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesinin dördüncü fıkrasında, döner sermaye işletmelerinden elde edilen kârın en fazla % 80 oranındaki kısmının, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı kadro ve pozisyonlarında çalışan personelden kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve bu Kanun'un 4/B maddesine tâbi personele katkıları oranında ve anılan maddede belirtilen miktarda üretimi teşvik primi olarak ödenebileceği, ödenecek primin miktarı ile ödenmesine ilişkin esas ve usûllerin; görev yapılan birimin iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin hizmet sınıfı, kadro unvanı ve çalışma süresi gibi kriterler dikkate alınarak, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmış; anılan maddede verilen yetkiye dayanılarak çıkartılan dava konusu Yönetmeliğin 42. maddesinde ise üretimi teşvik priminin hangi esaslara göre dağıtılacağına ilişkin düzenleme yapılmıştır.
İdarelerin kendilerine tanınan düzenleme yetkisini Anayasa ve kanunlarla belirlenen sınırlar içinde kullanması gerektiği açıktır. Yasa koyucu tarafından, 969 sayılı Kanun'un 3. maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesinde açık bir şekilde, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden, kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve bu Kanun'un 4/B maddesine tâbi olanlara, katkıları oranında, asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere, üretimi teşvik primi olarak ödenebileceği belirtilmiştir.
Bu durumda, iptal istemine konu Yönetmelik maddesinde yer alan, üretimi teşvik priminin Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden işletme bünyesinde görev yapan ve kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin (A) ve (B) fıkralarına göre istihdam edilen personele ödeneceği yolundaki düzenlemenin, dayanak Kanun maddesiyle aynı hükümleri içermesi nedeniyle, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde üst hukuk normuna ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davanın bireysel işlemin iptali istemine ilişkin kısmının incelenmesi:
Davaya konu işlemin dayanağı olan Yönetmelik maddesindeki ibarede hukuka aykırılık bulunmadığından, davalı idarede 4857 sayılı Kanun kapsamında işçi olarak çalışan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4. maddesinin (A) ve (B) fıkralarına göre istihdam edilen personele ödenmesi öngörülen üretimi teşvik priminden kendisinin de yararlandırılması için yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemde de hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... -TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ... - TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 31/03/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.