T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/3859
Karar No : 2022/4915
DAVACILAR : 1- ….2- … 3- … 4- … 5- …
DAVACILAR VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hazine Avukatı …
DAVANIN KONUSU : Vergi müfettiş yardımcısı olarak görev yapan davacılar tarafından;
1. 12-15 Şubat 2018 tarihleri arasında yapılan vergi müfettişliği yeterlik sınavının yazılı bölümünün;
2. 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 30. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Başkanlıkça belirlenen esaslar çerçevesinde yapılan" ibaresinin, 30. maddesinde yer alan eksik düzenlemenin, 33. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava giremezler." cümlesinin, 33. maddesinin 3. fıkrasının ve Geçici 1. maddesindeki eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu yeterlik sınavının yarışma sınavı niteliğinde olduğu, sınav sonucunda en başarılı %5'e giren vergi müfettiş yardımcılarının (B), (C) ve (Ç) Grup Başkanlıklarında görevlendirileceği, bu sebeple, başarısız sayılanların bu haktan mahrum olmaması için sınavın tümünün iptali gerektiği;
Vergi denetmen yardımcısı olarak görev yapmakta iken, yasal düzenleme gereği vergi müfettiş yardımcısı olarak atanmış sayıldıkları; vergi denetmen yardımcısı olarak görev yaparken tabi oldukları Gelir İdaresi Başkanlığı Vergi Denetmenliği Yönetmeliği'nin "Yeterlik sınavına çağrılma" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasında, "Denetmen yardımcısı olarak asgari üç yıl çalışmış olanlar, en az iki ay önce bildirilmek suretiyle yeterlik sınavına çağrılırlar." düzenlemesi yer almakta iken, dava konusu Yönetmeliğin 30. maddesinde bu doğrultuda bir hükme yer verilmeyerek eksik düzenleme yapıldığı, önceki Yönetmelik'te yer alan bu kuralın yeni Yönetmelik'te yer almamasının gerekçelerinin ortaya konulmadığı, anılan eksik düzenleme nedeniyle belirsizlik içinde bırakıldıkları;
Yönetmeliğin 33. maddesinin 1. fıkrasında yer alan, yeterlik sınavının yazılı bölümünde başarılı olamayanların sözlü sınava alınmayacağı yolundaki düzenlemenin ve yazılı sınavda başarılı olma şartlarını düzenleyen 33. maddesinin 3. fıkrasının, 178 sayılı KHK'nin Ek 29. maddesinin altıncı fıkrasına aykırı olduğu, yeterlik sınavının bir bütün olduğu ve sözlü sınava alınmayan kişilerin yeterlik sınavının tamamlanmadığı ve sınav puanlarının hesaplanmasının mümkün olmadığı, 178 sayılı KHK'de düzenlenen kriterlerinden daha ağır nitelikte düzenleme içeren Yönetmelik hükümlerinin üst hukuk normuna aykırı olduğu;
Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin eksik düzenleme içerdiği; vergi denetmen yardımcısı olarak görev yapmakta iken, yasal düzenleme gereği vergi müfettiş yardımcısı olarak atanan davacıların, vergi denetmen yardımcısı olarak göreve başladıkları tarihte tabi oldukları mevzuat gereğince, yeterlik sınavlarındaki başarı barajının 60 puan olduğu, ancak, mevcut Yönetmelik'te ise bu barajın 65 olarak belirlendiği; vergi denetmen yardımcılığından vergi müfettiş yardımcılığına atananların yeterlik sınav konuları bakımından ayrıksı düzenleme içeren dava konusu Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde, başarı barajı bakımından da düzenleme yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Sınavın tümünün iptalini istemekte davacıların menfaatinin bulunmadığı; iptali istenen düzenlemelerin, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 29. maddesine uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Vergi müfettişliği yeterlik sınavının 12-15 Şubat 2018 tarihleri arasında yapılan yazılı bölümünün iptali istemi yönünden davanın ehliyet yönünden reddine; yürürlükten kaldırılan dava konusu Yönetmelik hükümlerine ilişkin olarak ise karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 30. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Başkanlıkça belirlenen esaslar çerçevesinde yapılan" ibaresinin, 30. maddesinde yer alan eksik düzenlemenin, 33. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava giremezler." cümlesinin, 33. maddesinin 3. fıkrasının ve Geçici 1. maddesindeki eksik düzenlemenin; 12-15 Şubat 2018 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik yazılı sınavının iptali istemiyle açılmıştır.
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı, 10/07/2011 günlü, 27990 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 646 sayılı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığının Kurulması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ile Maliye Bakanlığına bağlı, Danışma ve Denetim Birimi olarak kurulmuştur.
Belirtilen Kararnamenin 1. maddesi ile, 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 20. maddesi başlığı ile birlikte değiştirilerek, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'nın doğrudan Bakana bağlı olarak Başkan, Başkan Yardımcıları, Grup Başkanları ve Vergi Müfettişleri (Vergi Başmüfettişi, Vergi Müfettişi ve Vergi Müfettişi Yardımcısı)'ndan oluşacağı düzenlemesi getirilmiştir. Yine aynı madde ile 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye Ek 29. madde eklenmiş ve bu maddede Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'nın görev yetki ve sorumlulukları, grup başkanlıklarının görev alanları, peformans değerlendirme sisteminin oluşturulması ve yönetimi ile Vergi Müfettişlerinin görev, yetki ve sorumlulukları, mesleğe atanmaları, yetiştirilmeleri, yeterlilikleri, yükselmeleri, grup başkanlıklarında görevlendirilmeleri ve yer değiştirme usul ve esaslarının yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin; vergi müfettiş yardımcılarının yeterlik sınavını düzenleyen 30. maddesinin dava konusu (3) fıkrasında ise, Başkanlıkça belirlenen esaslar çerçevesinde yapılan yeterlik sınavının yazılı ve sözlü olmak üzere iki bölümden oluşacağı hüküm altına alınmış, yine dava konusu, vergi müfettiş yardımcısı kadrolarına atanmış sayılanların yetki ve yeterlik sınav konuları başlıklı Geçici 1. maddesinde ise, 646 Kanun Hükmünde Kararname uyarınca, vergi müfettiş yardımcısı kadrolarına atanmış sayılanların yetki ve yeterlik sınav konuları belirlenirken bu Yönetmelikle yürürlükten kaldırılan ilgili Yönetmeliklerin esas alınacağı, ancak bu Yönetmelikle belirlenen sınav konuları arasında yer almayan fakat ilgili yürürlükten kaldırılan Yönetmeliklerde yer alan sınav konularının, yapılacak yetki ve yeterlik sınavlarında dikkate alınmayacağı belirtilmiştir.
Teftiş hizmetlerinin, niteliği nedeniyle diğer idari hizmetlerden farklı, ayrı bir kariyer olarak belirlemesi ve bu doğrultuda kamu kurum ve kuruluşlarında teftişin etkin bir şeklide yürütülmesi ve denetim hizmetlerinde birliğin sağlanabilmesi amacıyla müfettişlerin sınavla göreve alınmaları bu kariyer içinde yetiştirilmeleri esastır.
Dava konusu Yönetmeliğin, 30. maddesinin 2. fıkrasında yeterlik sınavının kapsamının, 31 ve 32. maddelerinde vergi müfettiş yardımcılarının yeterlik sınav konularının belirlenmesi karşısında, anılan maddeler ile yapılacak sınavın çerçevesi belirlenmiş olup, bu çerçeve içinde Vergi Denetim Başkanlığına yetki verdiği anlaşılan ve bu kapsamda Vergi Denetim Başkanlığının yeterlik sınavını, belirleyecekleri esaslar çerçevesinde yazılı ve sözlü olarak yapmasını düzenleyen dava konusu Yönetmeliğin 30/3 maddesinde, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 29. maddesine, dolayısıyla hukuka aykırılık görülmemiş olup, anılan maddede yasallık ilkesini aşan bir düzenleme de bulunmamaktadır .
Dava konusu Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin eksik düzenlendiği iddiasına gelince;
178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 12.maddesi ile vergi müfettiş yardımcısı olarak atanmış sayılanların yeterlik sınavlarının Ek 29. maddenin onuncu fıkrası uyarınca yürürlüğe konulan yönetmelik hükümlerine göre yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin Geçici 1.maddesinde de, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca vergi müfettiş yardımcısı kadrolarına atanmış sayılanların durumları düzenlenerek, yetki ve yeterlik sınav konularının bu Yönetmelikle yürürlükten kaldırılan ilgili Yönetmelikler esas alınarak belirleneceği belirtilirken, aynı Yönetmeliğin 81. maddesinde de yürürlükten kaldırılan Yönetmeliklerin sayılması karşısında, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye uygun olan anılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamakta olup, eksik düzenlendiği iddiası da yerinde görülmemiştir.
Öte yandan, 178 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yapıldığı anlaşılan vergi müfettişliği sınavının yazılı bölümünde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY :
Vergi müfettiş yardımcısı olarak görev yapan davacıların, 12-15 Şubat 2018 tarihleri arasında yapılan vergi müfettişliği yeterlik sınavı sonucunda başarısız olmaları üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Vergi müfettişliği yeterlik sınavının 12-15 Şubat 2018 tarihleri arasında yapılan yazılı bölümü yönünden;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin, birinci fıkrasının, (a) bendinde, idari dava türleri arasında sayılan iptal davası; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan dava olarak tanımlanmış; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3/c bendinde; dava dilekçesinin, ehliyet yönünden inceleneceği belirtilmiş, "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1/b bendinde ise; 14. maddenin 3/c bendine aykırılığın mevcut olması durumunda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
İptal davalarında dava açma koşullarından biri olan menfaat ihlali; kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşmektedir. İptal davasında ehliyet koşulunun varlığı için iptali istenilen işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişki kurulabilmesi zorunludur.
Gerçek veya tüzel kişilerin; idari işlemleri, iptal davası yoluyla yargı önüne getirmeleri durumunda, idari işlem ile menfaat ilgilerinin bulunup bulunmadığı belirlenirken, davacının idari işlem karşısındaki durumunun ortaya konulması gerekmektedir.
Davacıların katılmış olduğu yeterlik sınavı, bir yarışma sınavı olmadığı gibi; sınav sonucunda atama yapılacak vergi müfettişi kadro sayısı da sınırlı değildir. Başka bir ifade ile sınava giren vergi müfettiş yardımcısı sayısı kadar vergi müfettişi kadrosu bulunmakta ve davacıların, vergi müfettişi olarak atanabilmesi için başarı sıralamasında belirli sayıda kişi arasına girme zorunluluğu bulunmamaktadır. Bunun sonucu olarak da, sınava katılan diğer kimselerin başarılı olup olmamaları davacıların durumunu etkilememekte, sınava katılan tüm yardımcıların başarılı olma şansı bulunmaktadır.
Diğer yandan, kariyer nitelikte bir meslek olan vergi müfettişliği görevine atanabilmek için; müfettiş yardımcılığı süresinde performans değerlendirmesinin olumlu olması ve yeterlik sınavında başarılı olunması koşullarının sağlanmasının yeterli olduğu, bu koşullar sağlandığı takdirde, idarenin vergi müfettişliğine atama konusunda bağlı yetki içinde olduğu, diğer bir ifade ile takdir yetkisi bulunmadığı açıktır.
Bu durumda; sınav sonucunda başarısız sayılmaya ilişkin bireysel işlemlerin iptalini istemekte kişisel, meşru ve güncel bir menfaati bulunan ve başarısız sayılma işlemlerinin iptalini talep etmiş olan davacıların; bir yarışma sınavı olmayan yeterlik sınavının tamamının iptalini istemekte güncel bir menfaatinin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Ayrıca, davacıların başarısız sayılmalarına ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda, dava konusu işlemin hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesi ve bunun sonucunda davacıların vergi müfettişi olarak atanması halinde; davacıların, emsali müfettiş yardımcılarının müfettiş kadrosuna atandığı tarih ile kendilerinin müfettiş olarak atandığı tarih arasında oluşacak parasal kayıpları ile kariyer mesleğin niteliği gereği sahip olunan kıdem ve diğer özlük haklara ilişkin kayıplarının, davalı idarece, T.C. Anayasası'nın 125. maddesi gereğince tazmin edilmesi bir zorunluluktur. Nitekim idari yargı yerlerinin kararları da bu yöndedir.
Dava konusu Yönetmelik hükümlerine gelince;
31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin, 07/04/2021 günlü, 31447 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 75. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı dikkate alındığında, dava konusu düzenlemeler yönünden davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 31/10/2011 günlü, 28101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği'nin 30. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Başkanlıkça belirlenen esaslar çerçevesinde yapılan" ibaresinin, 30. maddesinde yer alan eksik düzenlemenin, 33. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Yazılı sınavı kazanamayanlar sözlü sınava giremezler." cümlesinin, 33. maddesinin 3. fıkrasının ve Geçici 1. maddesindeki eksik düzenlemenin iptali istemine yönelik olarak KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA;
2. 12-15 Şubat 2018 tarihlerinde yapılan vergi müfettişliği yeterlik sınavının yazılı kısmının iptali istemi hakkında DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE;
3. Aşağıda dökümü yapılan …-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen …-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine, kararın kesinleşmesinden sonra posta ücretinden artan …-TL'nin davacılara iadesine;
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 11/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.