Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2018/4114 E. , 2021/2656 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2018/4114
Karar No : 2021/2656
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DİĞER DAVALI : ...Sulama Birliği Başkanlığı
İSTEMİN_KONUSU : .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının davacı ve davalılardan DSİ Genel Müdürlüğü tarafından aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Şanlıurfa ili, Harran ilçesi, ...Köyü'nde davacının kiraladığı pamuk tarlasının yeterince sulanmaması sebebiyle uğranıldığı ileri sürülen 100.000,00 TL ürün kaybı zararı ile 20.000,00 TL tutarındaki destekleme primi zararı olmak üzere toplam 120.000,00 TL maddi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine dair ...tarih E:..., K:...sayılı kararının davanın kısmen reddine ilişkin kısmının onanması, davanın kısmen kabulüne ilişkin kısmının bozulmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 25/02/2014 tarih E:2009/5448, K:2014/1121 sayılı kararına uyulmak suretiyle verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararda, 23/12/2016 tarihli ara kararı ile yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen 01/12/2017 havale tarihli bilirkişi raporunda davacının kiracısı olduğu taşınmazların yeteri kadar sulanamaması nedeniyle ürün kaybı ve destekleme prim kaybı olmak üzere toplam zararın 78.134,19 TL olarak hesaplandığı, ancak dava dilekçesinde davacı tarafından 913.470,00 m2 alana ekim yapıldığı, ekim yapılan 913.470,00 m2'lik alanda zarara uğranıldığı iddia edildiği, dolayısıyla bilirkişinin 972.000,00 m2 alan üzerinden yaptığı hesabın, davacının talep ettiği 913.470,00 m2 alana uyarlanması gerektiği belirtilerek, 913.470,00 m2 alandaki zararın 73.429,25 TL olduğu, söz konusu zararın meydana gelmesinde DSİ Genel Müdürlüğü'nün kusur oranının %50, Yeşilova Sulama Birliği Başkanlığı'nın kusur oranının %50 olduğu kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile kabul edilen tazminat miktarının 36.714,625 TL'lik kısmının, davacının dava dilekçesinin davalı Yeşilova Sulama Birliği Başkanlığı'na tebliğ tarihi olan 29/01/2008 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalı Yeşilova Sulama Birliği Başkanlığı tarafından davacıya ödenmesine; kalan 36.714,625 TL'nin, dava dilekçesinin davalı DSİ Genel Müdürlüğü'ne tebliğ edildiği 29/01/2002 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalı DSİ Genel Müdürlüğü tarafından davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talepler yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, ortalama verim miktarının daha fazla olduğu, zarardan davalı idarelerin müteselsilen sorumlu oldukları, hükmedilen tazminat miktarına zarar tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiği iddialarıyla davanın kısmen reddine ilişkin kısmının; davalılardan DSİ Genel Müdürlüğü tarafından sulama programının davalı Sulama Birliği tarafından yapıldığı, sorumluluğun bu idarede olduğu iddialarıyla davanın kısmen kabulüne ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ :İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava; Şanlıurfa İli, Harran İlçesi, ...Köyü'nde davacının kiraladığı pamuk tarlasının yeterince sulanmaması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarar karşılığı 100.000 TL maddi tazminat ile 20.000 TL destekleme priminin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davalılardan DSİ Genel Müdürlüğünün temyiz isteminin incelenmesi;
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu olaya ilişkin olarak ...İdare Mahkemesi'nce verilen ...tarih E:..., K:...sayılı kararda; davacının pamuk ürünü nedeniyle uğradığı zararın hizmet kusuru ilkesi uyarınca davalı idarelerce tazmini edilmesi gerektiği, adli yargı yerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporda hesaplanan 72.649,183-TL zararın davalı idarelerden DSİ Genel Müdürlüğüne yapılan başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin tazminatın ve muhtemel zarar niteliğinde olduğu gerekçesiyle pamuk destekleme primine yönelik tazminat isteminin reddine karar verildiği, bu karara karşı davacı ve davalılardan DSİ Genel Müdürlüğü tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine Dairemizin 25/02/2014 tarih ve E:2009/5448, K:2014/1121 sayılı kararıyla, Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda zararın hesaplanma tekniğinin hatalı olduğu, dosyaya sunulan resmi verilerle kıyaslandığında, söz konusu bölgedeki dekar başına verimin fazla belirlendiği (idarece sunulan belgelerde dekar başına 350 kg.) ve hesaplamada ürünün satıldığı dönemdeki resmi fiyatların esas alınmadığı, dolayısıyla söz konusu bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte olmadığı gerekçesiyle davacının temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının davanın kısmen reddine ilişkin kısmının onanmasına, davanın kısmen kabulüne ilişkin kısmının bozulmasına karar verildiği, davacı tarafından yapılan karar düzeltme başvurusunun reddedildiği, dolayısıyla davanın kısmen reddine ilişkin kısmının kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Hizmetin asli sorumlusu olması nedeniyle davalı idarenin zararın meydana gelmesinde idarelerinin sorumluluğunun bulunmadığı yönündeki itirazları yerinde görülmemiştir.
Ancak yukarıda yer verildiği üzere, davanın pamuk destekleme primine yönelik tazminat isteminin reddedilmesine dair kısmının temyiz ve karar düzeltme aşamalarından geçerek kesinleştiği göz önünde bulundurulduğunda, destekleme prim zararının da dahil edilmesi suretiyle maddi tazminata hükmedilmesine olanak bulunmadığı halde, Mahkemece bu zarar kalemi de dahil edilmek suretiyle hesaplandığı anlaşılan 73.429,25 TL maddi tazminatın ödenmesi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının kabule ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
Davacı tarafın temyiz isteminin incelenmesi;
Davacı tarafın, mahkemece kabul edilen maddi tazminat miktarına yürütülecek yasal faizin başlangıç tarihine yönelik itirazı dışında diğer temyiz nedenleri yerinde görülmemiştir.
Yasal faizin başlangıç tarihine ilişkin kısmına yönelik temyiz istemine gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği; bu isteklerinin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında altmış gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde dava açılabileceği kuralı yer almakta olup; anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına, ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştay'ın yerleşik içtihatlarıyla kabul edilmiştir.
Mahkeme tarafından, davalılardan DSİ Genel Müdürlüğünce ödenecek tazminat miktarına dava dilekçesinin bu idareye tebliğ edildiği 29/01/2002 tarihinden itibaren yasal faiz yürütülerek ödenmesine karar verilmiş ise de; mahkemece bozma kararına uyulması halinde hükmedilecek maddi tazminat miktarına, zararın tazmini istemiyle idareye başvuru tarihi olan 06/12/2000 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi gerekmekte olup, yukarıda aktarıldığı şekliyle verilen kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerden DSİ Genel Müdürlüğü'nün temyiz isteminin kabulü ile .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının davanın kısmen kabulüne ilişkin kısmının BOZULMASINA,
2. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının maddi tazminat miktarına uygulanacak faizin başlangıç tarihi yönünden BOZULMASINA, davacının temyiz isteminin kısmen reddi ile Mahkeme kararın maddi tazminatın kısmen reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Bozulan kısımlar hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 26/05/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.