Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2018/4153 E. , 2022/3985 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/4153
Karar No:2022/3985
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Alçı Harç ve Maden Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nce … tarihinde gerçekleştirilen ER: … ve ER: … sayılı "III. Grup Tuz Gölü Havzasında Maden Arama Ruhsatı" ihalelerinde ihale bedelini süresinde yatırmadığından bahisle irat kaydedilen teminatlarının anılan ihalelerinin mahkeme kararıyla iptal edildiği gerekçesiyle iadesi istemiyle yapmış olduğu 22/01/2016 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı idarî işlemin iptali ile teminat mektuplarının toplam bedeli olan 700.000,00-TL’nin 06/09/2011 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi’nce verilen .. tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlık konusu ihalelerin mahkeme kararlarıyla iptal edildiği, hukuka aykırılığı saptanan ihale işlemleri nedeniyle irat kaydedilen 700.000,00-TL geçici teminat bedelini davacının kullanımından mahrum bırakılamayacağı;
Bu itibarla hukuka aykırılığı saptanan ihale işlemleri nedeniyle irat kaydedilen 700.000,00-TL teminat bedelinin davacıya iade edilmesi gerektiği, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı;
Öte yandan, 700.000,00-TL teminat bedelinin idareye başvuru tarihi olan 25/01/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline, davanın kabulüne, irat kaydedilen toplam 700.000,00-TL'nin idareye başvuru tarihi olan 26/01/2016 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine, 47.920,50-TL yargılama gideri ile AAÜT uyarınca belirlenen 41.950,00-TL avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ihale teminatının ihalenin Kanun, Yönetmelik ve Şartname hükümlerine uygun yapılmasının ve yükümlülüğün belirlenen sürede ve şartlar uyarınca yerine getirilmesinin temini amacıyla alındığı, alınan teminatın ilgilinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda Hazine'ye irat kaydedildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, temyiz istemine konu kararda, ödemelerine hükmedilen 47.920,50-TL yargılama gideri içinde 47.817,00-TL karar harcının da bulunduğu, aleyhlerine yargı harcına hükmedildiği, Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasının (j) bendi uyarınca genel bütçeye dâhil idarelerin yargı harcından muaf olduğu, temyiz istemine konu Mahkeme kararının bu yönüyle de hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararında bozma sebeplerinden hiçbirinin bulunmadığı, ihalelerin yargı kararıyla iptal edildiği, idarenin kendi eylem veya işlemlerinden doğan zararı ödemek zorunda olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile hukuka uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nce 04/08/2011 tarihinde "III. Grup Tuz Gölü Havzasında Maden Arama Ruhsatı" ihalelerinden ER: … ve ER: … sayılı ihalelere davacı tarafından iştirak edilmiştir. İhale uhdesinde kalan istekli tarafından ihale bedelinin yatırılmaması üzerine ihale davacının uhdesinde kalmış ve ihale bedelini yatırması için süre verilmiştir. Davacı tarafından süresinde ihale bedelinin ödenmemesi üzerine, ER: … sayılı ihale için sunduğu 400.000,00-TL ve ER: … sayılı ihale için sunmuş olduğu 300.000,00-TL bedelli teminat mektuplarının irat kaydedilmesine karar verilmiştir.
Anılan ihalelere karşı dava dışı istekli tarafından açılan davalarda, … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla … İdare Mahkemesi’nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla ihale yapılmasına yönelik işlemlerin iptaline karar verilmiş, anılan kararların temiyiz üzerine Dairemizin 07/04/2017 tarih ve E:2015/5650, K:2017/965 sayılı ve 15/10/2015 tarih ve E:2015/2988, K:2015/3435 sayılı kararlarıyla anılan kararlar onanarak kesinleşmiştir. Ayrıca III. Grup Tuz Gölü Havzasında Maden Arama Ruhsatı ihalelerinin tamamı Dairemizin 18/05/2015 tarih ve E:2013/3058, K:2015/1894 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
Anılan kararlar üzerine ihalelerinin mahkeme kararıyla iptal edildiği gerekçesiyle irat kaydedilen teminatların iadesi amacıyla yapmış olduğu 22/01/2016 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı idarî işlemin iptaliyle teminat mektuplarının bedeli olan 300.000,00-TL ile 400.000,00-TL’nin 06/09/2011 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'nın 125. maddesinin 7. fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı öngörülmüş, tam yargı davaları ise, idarenin eylem ve işlemlerinden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyize konu kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıkların Danıştay tarafından düzeltilerek kararının onanacağı kurala bağlanmıştır.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesinde, avukatlık ücretinin, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade edeceği belirtilmiştir.
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13. maddesinde, Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde gösterilen hukukî yardımların konusu para veya para ile değerlendirilebiliyorsa avukatlık ücretinin Tarifenin ikinci kısmında belirtilen maktu ücretlerin altında kalmamak kaydıyla üçüncü kısmına göre belirleneceği kurala bağlanmıştır. Bu düzenlemeye göre, konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen davalarda nispi avukatlık ücretine hükmedilecektir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. Bölge İdare Mahkemesi kararının geçici teminat bedelinin iadesi talebinin reddine ilişkin işlemin iptali ile 700.000,00-TL geçici teminat bedelinin 25/01/2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden istinaf başvurusunun reddi kısmı yönünden, kararın usul ve hukuka uygun oluduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmıştır.
2. Nispî vekâlet ücreti ve nispî karar harcı yönünden yapılan incelemede, temyize konu Mahkeme kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı incelendiğinde; dava dilekçesinde dava konusu işlemin iptali yanında ödenmiş bulunan tutarın iadesi istemine de yer verildiği anlaşılmaktadır.
Davacının ödemiş olduğu tutarın iadesi talebinin, iptal davasının bir sonucu olduğu, iptal davası ile birlikte ileri sürülen nedenlerle iade talebinde bulunulduğu, tahsil edilen tutarın iadesine yönelik davalı idarenin sorumluluğundan söz edilmediği, idareye tazminatı gerektirir herhangi bir hizmet kusuru atfedilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davanın konusunun "maddi tazminat" olarak nitelendirilemeyeceği gözetilerek vekâlet ücretinin maktu vekâlet ücreti, karar harcının ise maktu karar harcı olarak belirlenmesi gerekirken, davacı lehine nispî vekâlet ücretine ve davacıdan nispî karar harcının tahsiline hükmedilmesinde usûl kurallarına uygunluk bulunmamaktadır. Ancak, bu eksikliğin giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmemektedir.
Bu itibarla, temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararında, … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan "47.920,50 TL yargılama gideri ile A.A.Ü.T. uyarınca hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan 41.950,00 TL nispi avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan 47.817,00 TL nisbi karar harcından peşin alınan 11.954,25 TL harcın mahsubu sonucunda kalan 35.862,75 TL harcın davacıdan tahsili için müzekkere yazılmasına," ibaresinin "74,80-TL maktu karar harcının peşin alınan 11.954,25-TL harcın mahsubu sonucunda kalan 11.879,45-TL'nin istemi hâlinde davacıya iadesine, 178,30-TL yargılama gideri ile A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan 1.090,00-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya ödenmesine" şeklinde düzeltilmesi gerektiğinden, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan "istinaf başvurusunun reddine" ibaresinin, "istinaf başvurusunun reddine, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan '47.920,50 TL yargılama gideri ile A.A.Ü.T. uyarınca hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan 41.950,00 TL nispi avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan 47.817,00 TL nisbi karar harcından peşin alınan 11.954,25 TL harcın mahsubu sonucunda kalan 35.862,75 TL harcın davacıdan tahsili için müzekkere yazılmasına,' ibaresinin '74,80-TL maktu karar harcının peşin alınan 11.954,25-TL harcın mahsubu sonucunda kalan 11.879,45-TL'nin istemi hâlinde davacıya iadesine, 178,30-TL yargılama gideri ile A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan 1.090,00-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya ödenmesine' şeklinde düzeltilmesine" ibaresi eklenerek düzeltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptali ve …-TL’nin 06/09/2011 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi yolundaki İdare Mahkemesi'nin kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan alan "istinaf başvurusunun reddine, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan … TL yargılama gideri ile A.A.Ü.T. uyarınca hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan … TL nispi avukatlık ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, hükmedilen miktar üzerinden hesaplanan … TL nisbi karar harcından peşin alınan … TL harcın mahsubu sonucunda kalan … TL harcın davacıdan tahsili için müzekkere yazılmasına," ibaresinin "…-TL maktu karar harcının peşin alınan …-TL harcın mahsubu sonucunda kalan …-TL'nin istemi hâlinde davacıya iadesine, …-TL yargılama gideri ile A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan …-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya ödenmesine şeklinde düzeltilmesine" ibaresi eklenmek suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu düzelterek onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 03/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.