T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2018/4223
Karar No:2023/4757
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Nakliyat Petrol İnşaat Tarım Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … tarih ve … sayılı bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 23/01/2014 tarihinde yapılan denetimde, istasyonda otomasyon sistemi çalıştırılmaksızın akaryakıt satışı yapıldığından bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesi 7. fıkrası uyarınca 72.751,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından idarî para cezasının hangi nedenle üst sınırdan verildiğinin hukuken haklı bilgi ve belgelerle gerekçelendirilemediği, ayrıca bu konuda herhangi bir açıklama da getirilmediği, bu itibarla, herhangi bir kriter gözetmeksizin salt takdir yetkisinden hareketle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 7. fıkrasında öngörülen üst sınırdan idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; Nazilli İlçe Emniyet Müdürlüğü KOM Grup Amirliği görevlilerince akaryakıt kaçakçılığı suçuna yönelik yapılan takip ve gözetleme faaliyetleri neticesinde, davacı şirkete ait akaryakıt istasyonuna 23/01/2014 tarihinde saat:06:00 sıralarında şüpheli olarak akaryakıt boşaltımının yapıldığı, iş yerinde bulunan … plakalı tankerdeki akaryakıta ait fatura ibrazı istenildiğinde tanker sürücüsü T.K.'nın ibraz ettiği sevk irsaliyesinin … Petrol ve Ticaret A.Ş. tarafından … Petrol Ürünleri Pazarlama ve Dağıtım Tic. Ltd. Şti. adına 23.500 litrelik kesilmiş sevk irsaliyesi olduğu, dağıtıcı firmanın … ünvanlı şirket olduğu ve akaryakıt boşaltımı yapılan istasyonun … ünvanlı firmanın bayisi olduğunun tespit edildiği, söz konusu tanker ve boşaltım yapılan tanktan alınan numunelerin yapılan ulusal marker ölçümünde geçerli marker sonucu tespit edildiği, istasyona ait otomasyon sisteminin 3 no.lu yer altı tankına yapılan dolumu ve çıkış yapılan yakıtı göstermediği, bu sebeple otomasyon sisteminin çalışmadığının tespit edildiği, iş yerinde bulunan 5 adet yer altı tankı ve 10 adet pompa tabancasının geçici olarak mühürlendiği, söz konusu tankerin şoförüne tankerde bulunan akaryakıtın davacı şirketin istasyonundaki tanka boşaltımının neden yapıldığı sorulduğunda, irsaliyede belirtilen ve tankerde takılı bulunması gereken mühürleri kendisinin sökmek sureti ile çöpe attığını, yakıtın bir kısımını bu istasyona boşaltıp geri kalan kısmını irsaliyede belirtilen adrese götürüp teslim edeceğini beyan ettiği, bunun üzerine irsaliyede ismi geçen Erenpet isimli firma yetkililerine ulaşılarak yapılan yakıt boşaltımından bilgilerinin olup olmadığı sorulduğunda herhangi bir bilgilerinin olmadığını, olaydan dolayı mağdur olduklarını beyan ettikeri, başlatılan soruşturma süreci sonrasında da dava konusu işlemin tesis edildiği,
5015 sayılı Kanun kapsamında belirlenmiş olan fiillerin ihlâli hâlinde uygulanacak olan idari para cezalarının miktarının ve/veya aralığının tespitinde, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 17. maddesinde yer alan düzenleme de göz önününde bulundurmak suretiyle, fiilin ağırlığı, failin kastı, kusuru ve ekonomik durumu gibi etkenlerin idarenin takdir hakkının hukuksal gerekçesi ve aynı zamanda da yargısal denetimde hükme dayanak oluşturacak temel ve kaçınılmaz ölçütler olacağı, başka bir ifadeyle, idari para cezaları için söz konusu hususların varlığı hâlinde alt sınırdan uzaklaşılarak üst sınıra yaklaşılacağı, hafifleştirici nedenlerin ise bu aralığı üst sınırdan alt sınıra doğru daraltacağı,
Bu durumda, dava konusu idari para cezasına neden olan fiil ve olayın gelişimi dikkate alındığında, davacının fiilinin her hangi bir ihmalden kaynaklanmadığı, öncesinde tasarlanıp uygulamaya konulduğu, öte yandan, istasyon otomasyon sisteminin irade dışı bir sebeple çalışmadığını doğrulayacak hukuki bir gerekçenin de ileri sürülemediği, bu fiilin niteliği itibarıyla iradi bir davranış sonucu gerçekleştiği dolayısıyla davalı idarenin 5015 sayılı Kanun’un 19/7. maddesinde belirlenen üst sınırdaki tutar üzerinden takdir hakkını kullanmasında hukuka, adalete, hakkaniyete ve ölçülülük ilkesi yanında 5015 sayılı Kanun'un amaçlarına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile … İdare Mahkemesi'nce verilen kararın kaldırılmasına ve davanın reddine reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, idari para cezası işleminde iş yerinde otomasyon sistemi çalıştırılmaksızın akaryakıt satışı yapıldığı tespitinin yer aldığı, fakat hangi tarihte kime otomasyon sistemini çalıştırmadan akaryakıt satışı yapıldığına dair hiçbir tespit bulunmadığı, otomasyon sistemini çalıştırmadan hiçbir şahsa veya şirkete akaryakıt satışı yapmadıkları, bu iddiayı ispatlayacak hiçbir bilgi, belge, tanık beyanı, fotoğraf kaydı, video kaydı, fatura bulunmadığından bu yönden kesilen idari para cezasının iptaline karar verilmesi gerektiği, iş yerinde bulunan otomasyon sisteminin tamamen ilgili kanun ve yönetmeliğe uygun olarak düzgün çalıştığı, ancak zaman zaman internet bağlantısındaki kopukluk ve proplardaki arıza nedeniyle kopukluk yaşandığı, arıza durumunda derhal yetkili servisi arayarak tamiratının yaptırıldığı, otomasyon sistemlerinin kurulumu, işletimi, kontrolünün tamamen bayisi olduğu dağıtım şirketinin himaye ve sorumluluğunda olduğu, kendilerince bu sisteme müdahale edilmesinin hiçbir şekilde mümkün olmadığı, dolayısıyla dağıtım şirketlerinin sorumluluğunda olan bir sistemden dolayı kendilerine idari yaptırım uygulanmaması gerektiği, iş yerinde zaman zaman elektrik kesintisi nedeniyle otomasyon sisteminda arıza meydana geldiği, bu gibi durumlarda derhal dağıtım şirketi ile iletişime geçilip servis talebinde bulunulduğu, üzerine düşen yükümlülüklerinin aksatılmaksızın yerine getirildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ve davanın reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 14/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.