T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4266
Karar No : 2023/2923
DAVACI … - Sen
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : T.C. … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Davacı Sendika tarafından; 25/12/2017 günlü, 30281 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin;
1- "Görev grupları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde "başrepartitör" unvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin ve "Görevde yükselme sınavı sonucunda atanacaklarda aranacak özel şartlar" başlıklı 8. maddesinin,
2- "Sözlü sınav" başlıklı 13. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı Sendika tarafından;
Dava konusu Yönetmelik'in "Görev grupları" başlıklı 5. maddesinin (ç) bendinde başrepartitör pozisyonuna yer verilmediği, böylelikle ne şekilde başrepartitör olunacağının belirsiz hale geldiği,
(Mülga) Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Bağlı Ortaklıkları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği uyarınca, repartitör pozisyonundan görevde yükselme suretiyle şube müdür yardımcılığına veya başrepartitörlüğe atanmak mümkünken, dava konusu Yönetmelik'le bu imkanın ortadan kalktığı, halihazırda repartitör olarak görev yapan personelin sadece büro şefliği için görevde yükselme sınavına girebildiği, bu şekilde yapılan eksik düzenleme neticesinde repartitör olarak görev ifa eden personelin mağduriyetine sebebiyet verildiği,
Keza, hareket bölge amiri, hareket baş kontrolörü ve hareket kontrolörü görevlerine yükselme ve unvan değişikliği için gereken şartlara Yönetmelik'te yer verilmediği gibi, gişe memurlarına da değinilmediği, böylelikle lise mezunu personelin görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına girmeleri engellenerek, personel arasında eşitsizliğe sebebiyet verildiği,
Diğer taraftan, Yönetmelik'in 13. maddesinde; sözlü sınavın ne şekilde yapılacağı, kayıt altına alınıp alınmayacağı, kayıt altına alınacaksa kaydın nasıl yapılacağı, adaylara sorulacak soruların ne şekilde tespit edileceği, adaylar tarafından verilen cevapların ne şekilde kayıt edileceği, sınav komisyonunun nasıl ve kimlerden oluşacağı hususlarının düzenlenmemiş olmasının da belirsizlik doğurduğu, bu durumun keyfi ve yargısal denetimden uzak uygulama yapılmasının önünü açtığı,
Ayrıca, yazılı sınavda başarılı olanların kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar adayın sözlü sınava çağrılmasının ve yazılı sınavla sözlü sınavın ortalaması alınarak başarı değerlendirmesi yoluna gidilmemesinin, yazılı sınavı anlamsız hale getirdiği, böylelikle davalı idarenin, liyakatten uzak bir şekilde, istediği adayın görevde yükselmesinin önünü açabileceği,
Dava konusu düzenleyici işlemin; objektiflik ve eşitlik çerçevesinde atama yapılmasını, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına girilmesini bir kısım unvanlar yönünden engellemesi nedeniyle 657 sayılı Kanun'un temel ilkeleri olarak belirlenmiş olan kariyer ve liyakat ilkelerine, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI :
Davalı idare tarafından;
Davanın süresinde açılmadığı,
Dava konusu Yönetmelik'in, çerçeve (ana) yönetmelik hükmünde olan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlendiği,
Düzenleme için (Mülga) Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünün alındığı,
6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun uyarınca; idarelerinin, demiryolu altyapı işletmeciliği yapan bir kamu iktisadi teşekkülü; ... Taşımacılık A. Ş.'nin ise, ulusal demiryolları ağı üzerinde tren işletmeciliği yapan bir şirket konumunda bulunduğu,
Bu nedenle; asli görevi yük ve yolcu vagonlarının takip edilmesi olan repartitörlerin ve başrepartitörlerin, idarelerinde, görev alanları itibarıyla hizmetlerine ihtiyaç kalmadığından, uzmanlık alanlarına yönelik olarak ve istekleri doğrultusunda ... Taşımacılık A. Ş. Genel Müdürlüğüne devredilmelerine özen gösterildiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ : Davacı Sendika tarafından, 25/12/2017 günlü, 30281 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin 5/1-ç maddesinde başrepartitör unvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin, 8 ve 13. maddelerinin iptali istenilmektedir.
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği kurala bağlanmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3. maddesinde sınıflandırma, kariyer ve liyakat ilkeleri bu Kanun'un temel ilkeleri olarak belirlenmiş; kariyer ilkesi, Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıflar içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamak; liyakat ilkesi, Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmak ve sınıflandırma ilkesi ise, Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerinin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmak olarak tanımlanmıştır.
Anılan Kanun'un 41. maddesinde; "Bir sınıfta belli görevlere atanabilmek veya bu görevlerde belli derecelere yükselebilmek için, kuruluş kanunları veya bu kanun ve kuruluş kanunlarına dayanılarak çıkarılacak yönetmelikler ile işin gereğine göre daha yüksek öğrenim dereceleri veya muayyen fakülte, okul veya öğrenim dallarını veya meslek içi veya meslekle ilgili eğitim programlarını bitirmiş olmak veya yabancı dil bilmek gibi şartlar konulabilir." hükmü öngörülmüştür.
Liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlamasını esas alarak, Devlet memurları ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na dayanılarak çıkarılan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik'te, bu Yönetmelik kapsamında belirtilen kamu kurum ve kuruluşlarında görevde yükselme ve unvan değişikliği esaslarına ilişkin genel esaslar belirlenmiş, 15. maddesinde de, kurumlara, bu Yönetmelik'in kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartlar ile yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları çıkaracakları yönetmeliklerle belirleme yetkisi verilmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 12/A maddesinde; "(Ek: 06/05/2013-2013/4957 K.) Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.
İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından;
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu,
d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
e) Genel kültürü ve genel yeteneği,
f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu Yönetmelik'in 5/1-ç maddesinde, idari hizmetler grubu;
''1) Başkontrolör,
2) Kontrolör,
3) Repartitör,
4) Bilgisayar işletmeni, hareket memuru, koruma ve güvenlik görevlisi, memur, puantör, sekreter, şoför, tren teşkil memuru, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, veznedar,'' olarak sayılmış; 8. maddesinde, görevde yükselme sınavı sonucunda atanacaklarda aranacak özel şartlar, unvanlar itibarıyla tek tek sayılmış; ''Sözlü sınav'' başlıklı 13. maddesinde ''(1) Yazılı sınavda başarılı sayılanlar en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Sözlü sınava alınacaklar listesinde son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.
(2) İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından;
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu,
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
d) Genel kültürü ve genel yeteneği,
e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.'' hükmü yer almıştır.
Danıştay İkinci Dairesinin E:2018/2203 sayılı esasına kayıtlı dava dosyasında davalı idarece; 6461 sayılı Kanun ile birlikte kurulan ... Taşımacılık A.Ş.'nin, ulusal demiryolları ağı üzerinden tren işletmeciliği yapan şirket konumunda olduğu, asli görevi yük ve yolcu vagonlarının takip edilmesi olan başrepartitör ve repartitörlerin hizmetlerine ihtiyaç kalmadığından uzmanlık alanlarına yönelik ve istekleri doğrultusunda anılan Genel Müdürlüğe devredilmelerine özen gösterildiği belirtilmekte olduğundan; 5/1-ç maddesinde başrepartitör unvanına yer verilmemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davacı Sendika tarafından, repartitörlükten şube müdür yardımcılığına yükselme imkanının kaldırıldığı ileri sürülmekte ise de; dava konusu Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde "Müdür yardımcısı(Şube müdür yardımcısı)" olabilmek için repartitör(Başrepartitör), uzman pozisyonunda görev yapmış olma şartı arandığı anlaşıldığından bu iddiaya itibar edilmemiştir.
Davacı Sendika tarafından; hareket bölge amiri, hareket baş kontrolörü, hareket kontrolörü olma şartlarına Yönetmelik'te yer verilmediği, gişe memurlarına da yer verilmediği, lise mezunu memurlara görevde yükselme hakkı tanınmadığı ileri sürülmekte ise de; yürütülen görevlerin özelliği ve niteliği dikkate alınarak, görevde yükselme suretiyle atanılacak unvanları belirleme ve bu unvanlar için hizmet gereği olarak, belirli eğitim düzeyine sahip olmak gibi belirli koşulların öngörülmesi ve aranmasında idarenin takdir yetkisi bulunduğundan, dava konusu 8. maddede hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bir mesleğe ilk defa ya da görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacak olanların niteliklerinin saptanmasına yönelik olarak, yazılı olarak yapılacak sınavdan sonra, sırf yazılı sınav ile ölçülmesi mümkün olmayan mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olunup olunmadığının ortaya konulabilmesi açısından sözlü sınav yapılması mümkündür.
Sözlü sınav, yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte, bilgi ve liyakatı ölçmek, adayın mesleğe uygun yeteneğe ve kültürel birikime sahip olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmaktadır. Bu çerçevede, sözlü sınavın temel amacı, yazılı sınav yapılmak suretiyle nesnel bir biçimde tespit edilenler arasından, en başarılı adaydan başlayarak en uygun olanların seçilmesi olup; Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliğine Dair Genel Yönetmelik'in 12/A maddesine uygun olduğu anlaşılan dava konusu Yönetmelik'in 13. maddesinde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarenin davanın süresinde açılmadığı yolundaki itirazı yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı Sendika tarafından; Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin 25/12/2017 günlü, 30281 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmesi üzerine, "Görev grupları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde "başrepartitör" unvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin, "Görevde yükselme sınavı sonucunda atanacaklarda aranacak özel şartlar" başlıklı 8. maddesinin ve "Sözlü sınav" başlıklı 13. maddesinin iptali istemiyle incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği kurala bağlanmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3. maddesinde, sınıflandırma, kariyer ve liyakat ilkeleri bu Kanun'un temel ilkeleri olarak belirlenmiş; kariyer ilkesi, Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıflar içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamak; liyakat ilkesi, Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmak ve sınıflandırma ilkesi ise, Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerinin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmak olarak tanımlanmıştır.
Anılan Kanun'un 41. maddesinde; "Bir sınıfta belli görevlere atanabilmek veya bu görevlerde belli derecelere yükselebilmek için, kuruluş kanunları veya bu kanun ve kuruluş kanunlarına dayanılarak çıkarılacak yönetmelikler ile işin gereğine göre daha yüksek öğrenim dereceleri veya muayyen fakülte, okul veya öğrenim dallarını veya meslek içi veya meslekle ilgili eğitim programlarını bitirmiş olmak veya yabancı dil bilmek gibi şartlar konulabilir." hükmü öngörülmüştür.
(Mülga) Bakanlar Kurulunun 15/03/1999 günlü, 99/12647 sayılı kararıyla kabul edilen, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik 18/04/1999 günlü, 23670 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş, Yönetmelik'in amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurları ile 08/06/1984 günlü, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esaslarının belirlenmesi olarak tespit edilmiş; "Sözlü sınav" başlıklı 12/A maddesinde; "Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınır. Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.
İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından;
a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,
c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu,
d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
e) Genel kültürü ve genel yeteneği,
f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,
esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır." hükmü,
"Görevde yükselme yönetmelikleri" başlıklı 15. maddesinde de; "Kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak öğrenim düzeyi ile hizmet süresi, alt görevlerde bulunma süresi ve disipline ilişkin şartlar ile bunlar için verilecek görevde yükselme eğitiminin ilanı, şekli, süresi, konuları, ağırlıkları ve kapsama dahil edilecek diğer unvanlar ve bunlara ilişkin seçme kriterlerini, yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile bu konulara ilişkin diğer hususları Devlet Personel Başkanlığının olumlu görüşünü alarak çıkaracakları yönetmelikle düzenler. Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığı yetkilidir." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I- Dava konusu düzenleyici işlemin "Görev grupları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde "başrepartitör" unvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin ve "Görevde yükselme sınavı sonucunda atanacaklarda aranacak özel şartlar" başlıklı 8. maddesinin iptali istemi bakımından;
"Dayanak" başlıklı 3. maddesinde 657 sayılı Kanun ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlandığı belirtilen dava konusu Yönetmelik'in 5. maddesinde, bu Yönetmelik kapsamındaki görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi görev grupları; 8. maddesinde ise, görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak özel şartlar belirlenmiş, düzenlemenin dava konusu edilen 5. maddesinde "başrepartitör" unvanına görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi görev grupları arasında yer verilmemiş; 8. maddesinde, hareket bölge amiri, hareket baş kontrolörü, hareket kontrolörü olma şartlarına yer verilmediği gibi, gişe memurlarına da değinilmemiş, 8. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde ise repartitör/başrepartitör pozisyonu "Müdür yardımcısı (Şube müdür yardımcısı)" kadrosuna atacak personel arasında sayılmıştır.
Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde, alt düzeydeki normların, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta; daha sonra gelen kanunlar yürürlüklerini Anayasa'dan, yönetmelikler ise yürürlüklerini kanunlardan almaktadır.
Kamu hizmetinin etkin ve verimli şekilde yürütülebilmesi için gerekli önlemleri almakla yükümlü olan idareler, değişen koşullara ve oluşan hizmet ihtiyacına göre normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler.
Buna göre; görevde yükselmeye ilişkin düzenleyici işlemlerle, kadroların grup veya alt grup içindeki yerlerini belirleme hususunda kurumlara takdir yetkisi tanındığı, kurumların bu belirlemeyi yaparken dikkate alması gereken kriterlerin hiyerarşi, görev, yetki ve sorumluluk olarak belirtildiği; bunun dışında, Genel Yönetmelik'te görevde yükselmeye tabi kadroların her birinin hizmet grupları içindeki yerlerini işaret eden herhangi bir hükme yer verilmediği, esas alınacak ölçütler belirtilmek suretiyle bu hususun, kurumların kendi yönetmelikleri ile yapacakları düzenlemeye bırakıldığı; öte yandan, davalı idare tarafından, Dairemizin E:2018/2202 ve E:2018/2203 esasına kayıtlı dava dosyalarına gönderilen savunma yazılarında, 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun uyarınca Kurumlarının yeniden yapılandırıldığının, dava dışı … Taşımacılık A. Ş.'nin, davalı idareden farklı olarak ulusal demiryolları ağı üzerinde tren işletmeciliği yapan şirket konumunda bulunduğunun ve başrepartitör pozisyonunda bulunan personelin görev tanımında yer alan hizmetlere Kurumda ihtiyaç kalmadığının belirtildiği, bununla birlikte, Kurumların yeniden yapılandırılması sonucunda değişen görev alanı ve buna göre oluşan hizmet ihtiyacına göre diğer bir kısım kadro ve pozisyonlara da dava konusu düzenlemede yer verilmemesinin doğal olduğu dikkate alındığında, bu doğrultuda hazırlanmış olan ve dava konusu edilen Yönetmelik'in 5. ve 8. maddelerindeki repartitör, başrepartitör, hareket bölge amiri, hareket baş kontrolörü, hareket kontrolörü ve gişe memurlarına ilişkin bölümlerinde, üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
II- Dava konusu düzenleyici işlemin "Sözlü sınav" başlıklı 13. maddesinin iptali istemi bakımından;
(Mülga) Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Bağlı Ortaklıkları Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde görevde yükselme sınavının, yazılı sınav şeklinde yapılacağı belirtilmişken; dava konusu Yönetmelik'in "Sınav şartı" başlıklı 10. maddesinde, görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerektiği düzenlenmiş, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 12/A maddesine, dava konusu düzenleyici işlemin 13. maddesinde aynen yer verilmiştir.
Dava konusu Yönetmelik'in 1. maddesinde; bu Yönetmelik'in amacının, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu belirtilmiştir. Bu iki ilkenin temelinde, objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme düşüncesi yatmakta olup, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde görülmesinin gereklerinden biri de hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesidir.
İdarenin, personelinin mesleğe alınma, yetiştirilme, görevde yükselme veya unvan değişikliklerinde ve yeterlik sınavlarını belirli şartlara bağlama konusunda takdir yetkisi bulunduğu kuşkusuz olup, bu yetkinin hukukun genel ilkelerine, üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanılması halinde iptali söz konusu olacaktır.
Dava konusu Yönetmelik ile görevde yükselme suretiyle atanacaklar için yazılı ve sözlü sınavda başarılı olma koşulu getirilmiş olup, yazılı ve sözlü sınavların ikisinin birlikte başarılması, belirlenen görevlere atanabilmenin temel koşulu olarak belirlenmiştir. Görevde yükselme usul ve esaslarının, Genel Yönetmelik ile düzenlenmesindeki amaç, personelin önceden belirlenmiş somut ve objektif kurallara göre hangi kadro ve pozisyonlar için görevde yükselmeye tabi olduğunu, bu kadro ve pozisyonlar için hangi koşulların arandığını bilmesini ve buna göre kendisini hazırlamasını sağlamaktır.
Sözlü sınav, yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte, bilgi ve liyakatı ölçmek, adayın mesleğe uygun yeteneğe ve kültürel birikime sahip olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmaktadır. Bu çerçevede, sözlü sınavın temel amacı, yazılı sınav yapılmak suretiyle nesnel bir biçimde tespit edilenler arasından en başarılı adaydan başlayarak en uygun olanların seçilmesidir.
Bu itibarla, mesleğin gerektirdiği bilginin ölçülmesi amacıyla yapılacak yazılı sınav yanında, mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olunup olunmadığının tespiti açısından tamamlayıcı nitelik taşıyan sözlü sınavda ve yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte sözlü sınav getiren dava konusu düzenlemelerde; yapılan düzenlemenin, sözlü sınavın mahiyetini değiştirici, genişletici veya daraltıcı bir ibare içermediği de dikkate alındığında, üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davalı idare tarafından yapılacak sözlü sınavlara ilişkin bireysel işlemlerin, yargısal denetimlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla ayrıca dava konusu edilebilecekleri açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 25/12/2017 günlü, 30281 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin "Görev grupları" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde "başrepartitör" unvanına yer verilmemesi nedeniyle eksik düzenlemenin, "Görevde yükselme sınavı sonucunda atanacaklarda aranacak özel şartlar" başlıklı 8. maddesinin ve "Sözlü sınav" başlıklı 13. maddesinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Aşağıda dökümü yapılan … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 24/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.