Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2018/442 E. , 2021/12339 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2018/442
Karar No : 2021/12339
KARAR DÜZELTME İSTEMİNDE
BULUNAN (DAVALI) : ...Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1-...
...
9- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN ÖZETİ :Danıştay Altıncı Dairesince verilen 22/06/2017 tarihli, E:2015/7080, K:2017/5165 sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem:2006 yılında onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarıyla yeşil alan ve sosyal kültürel alan olarak belirlenen Mardin ili,Kızıltepe ilçesi,...Mahallesi ...ada ...parsel sayılı davacıların müşterek malik oldukları taşınmazın aradan geçen süre içerisinde imar uygulaması ve kamulaştırma yapılmayarak mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle %40'lık düzenleme ortaklık payı dışında kalan kısmının konut alanına dönüştürülmesi amacıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı tadilatı yapılması aksi takdirde nazım imar planı uyarınca fazladan el konulacak 100.089 m2'lik yerin kamulaştırılması isteminin zımnen reddine yönelik işlemin imar planı tadilatına ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararı özeti:...İdare Mahkemesince verilen ...tarihli,E:...,K:...sayılı kararda;imar planlarını yapma veya değiştirme yetkisinin belediye meclisinde olduğu bu kapsamda davacıların maliki olduğu ...ada ...parsel sayılı taşınmazda imar planı değişikliğine gidilmesi istemiyle 03/02/2014 tarihinde yapılan başvurunun,belediye başkanlığınca imar planı yapma yetkisi olan belediye meclisine intikal ettirilmesi ve belediye meclisinde konunun görüşülüp kesin karara bağlanması gerekirken,davacı tarafından yapılan başvurunun zımmen reddedilmesi nedeniyle dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlılık bulunmadığı gerekçeleriyle iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti:Davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince,İdare Mahkemesi tarafından verilen karar ve dayandığı gerekçenin hukuk ve usule uygun olduğu,bozulmasını gerektircek bir sebep bulunmadığı gerekçesiyle davalının temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanmasına karar verilmiştir.
KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI:Çevre düzeni planına uygun olmak kaydıyla,büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5000 ile 1/25000 arasındaki her ölçekte nazım imar planını yapmak,yaptırmak ve onaylayarak uygulamak büyükşehir belediyesinin görev,yetki ve sorumlulukları arasında sayıldığı dava konusu işlem yetki,şekil,sebep,konu ve amaç yönünden hukuka uygun olduğu ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...DÜŞÜNCESİ : Kararın düzeltilmesi isteminin kabulü ve mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 22/06/2017 tarihli, E:2015/7080, K:2017/5165 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY
Dava dosyasının incelenmesinden;davacıların müşterek maliki oldukları taşınmaza ilişkin davacılardan Aziz Abik'in davalı Kızıltepe belediye başkanlığına ...kayıt tarihli ve ...sayılı dilekçe ile dilekçe ekinde sunmuş oldukları mevzi imar planı uyarınca, davalı belediye meclisince ...tarih ve ...sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planında %40 düzenleme ortaklık payı dışında taşınmaz malikleri üzerinde tasarruf hakkına sahip olduğu, geri kalan kısmı için 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve dayanak olarak çıkarılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatı yapılması istenilmiş bu taleplerin kabul edilmemesi halinde ise fazladan el konulacak 100.089 m2'lik yerin kamulaştırılması ve gerçek rayiç bedelinin tespit edilip ödenmesi istemiyle başvuruda bulunulmuş, söz konusu başvurunun zımnen reddine yönelik işlemin imar planı tadilatına ilişkin kısmı yönünden iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT
2577 sayılı Kanunun 10.Maddesinin işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan haliyle ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştay'a İdare ve Vergi Mahkemelerine dava açabileceği, altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgilinin bu cevabı, istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi kesin cevabı da bekleyebileceği bu taktirde dava açma süresinin işlemeyeceği ancak bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun 1'inci maddesinde, bu Kanun'un; yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plân, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlendiği; 3'üncü maddesinde, herhangi bir sahanın, her ölçekteki plân esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamayacağı belirtilmiş; İşlem tarihinde yürürlükte bulunan 5'inci maddesinde, bu Kanun'da geçen "Nâzım İmar Plânı" terimi, "varsa bölge veya çevre düzeni plânlarına uygun olarak hâlihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar plânlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plândır."; "Uygulama İmar Plânı" terimi ise, "tasdikli hâlihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nâzım imar plânı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plândır." şeklinde tanımlanmış, aynı maddenin son fıkrasında da, bu Kanun'da adı geçen diğer tanımların bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikte tarif edileceği hükme bağlanmıştır.
İşlem tarihinde yürürlükte bulunan anılan Kanun hükmüne istinaden hazırlanan ve Resmî Gazete'nin 02/11/1985 gün ve 18916 (Mükerrer) sayılı nüshasında yayımlanarak yürürlüğe konulan Mülga Plân Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik'in 1'inci maddesinde, bu Yönetmelik'in amacının; insan, toplum, çevre münasebetlerinde kişi ve aile mutluluğu ile toplum hayatını yakından etkileyen fiziksel çevreyi sağlıklı bir yapıya kavuşturmak, yatırımlarının yer seçimlerini ve gelişme eğilimlerini yönlendirmek ve toprağın korunma, kullanma dengesini en rasyonel biçimde belirlemek üzere hazırlanacak her tür ve ölçekteki plânın ve bu plânlar üzerinde yapılacak değişikliklerin hangi esaslar dâhilinde yapılacağını belirtmek olduğu kurala bağlanmış; 3'üncü maddesinde, Yönetmelik'te geçen "Nâzım İmar Plânı" ve "Uygulama İmar Plânı" terimleri 3194 sayılı Kanun'a paralel olarak tarif edildikten sonra, "Plân Değişikliği" terimi, "Plân ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, teknik ve sosyal donatı dengesini bozmayacak nitelikte, bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelere dayanan, kamu yararının zorunlu kılması hâlinde yapılan plân düzenlemeleridir.", "Revizyon Plânı" terimi, "Her tür ve ölçekteki plânın ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı veya sorun yarattığı durumlar ile üst ölçek plân kararlarına uygunluğun sağlanması amacıyla plânın tamamının veya plân ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi sonucu elde edilen plândır."; "İmar Plânı" terimi ise, "Belde halkının sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılamayı, sağlıklı ve güvenli bir çevre oluşturmayı, yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen ve bu amaçla beldenin ekonomik, demografik, sosyal, kültürel, tarihsel, fiziksel özelliklerine ilişkin araştırmalara ve verilere dayalı olarak hazırlanan, kentsel yerleşme ve gelişme eğilimlerini alternatif çözümler oluşturmak suretiyle belirleyen, arazi kullanımı, koruma, kısıtlama kararları, örgütlenme ve uygulama ilkelerini içeren pafta, rapor ve notlardan oluşan belgedir. İmar plânı, nâzım imar plânı ve uygulama imar plânı olmak üzere iki aşamadan oluşur." şeklinde tanımlanmış; 16'ncı maddesinde, hazırlanacak her ölçekteki imar plânlarının yapım ve değişikliklerinde plânlanan beldenin ve bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak sosyal ve teknik donatı alanlarında EK-1'deki tabloda belirtilen asgarî standartlara uyulacağı belirtilmiş; 27'nci maddesinde ise, "İmar plânlarında bulunan sosyal ve teknik alt yapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plân değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
İdare Mahkemesince imar planı değişikliği isteminin belediye meclisince görüşülüp karara bağlanması gerektiği,bu itibarla zımnen reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesine yer verilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de ,davacı tarafından yapılan plan değişikliği isteminin bu konuda yetkili olmayan belediye başkanlığı işlemiyle reddedilmediği,istemin cevap verilmemek suretiyle reddedilmesi yolundaki dava konusu işlemin yetkili belediye meclisince tesis edildiğinin kabulü ile mahkemece işin esasına girilerek davacının plan değişikliği talebinin incelenmesi gerekmektedir.
Kaldı ki; davacılardan ...'in davalı idareye 03/02/2014 tarihli taşınmazda imar planı değişikliğine gidilmesi talepli başvurusunun, ...tarih ...sayılı belediye meclis kararıyla değerlendirilerek fonksiyon değişikliğini beraberinde getirdiği, Plan Yapımına Dair Esaslara Ait Yönetmelikce fonksiyon değişikliklerinde üst ölçekli planlarında değişmesi gerektiği,Büyükşehir Belediyesi Kanunu gereğince de 1/5000 nazım imar planı yapma ve yaptırma yetkisinin Mardin Büyükşehir Belediyesine ait olduğu gerekçeleriyle reddine karar verildiği görülmüştür.
Bu durumda, imar planının değiştirilerek mülkiyetin serbest kullanımına imkan tanınması istemiyle yapılan başvurunun konusunda uzman kişiler arasından seçilecek bilirkişilerle yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenecek rapor ile birlikte imar mevzuatı kapsamında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olup olmadığının değerlendirilmesi sonucunda bir karar verilmesi gerekirken, bu yola başvurulmaksızın verilen temyize konu idare mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.
Nitekim, dava dosyasının Dairemizin E:2020/8087 sayılı dosyasıyla birlikte incelenmesinden de, söz konusu dosyada da davacıların müşterek maliki oldukları Mardin ili,Kızıltepe ilçesi,...köyü ...mevkiinde bulunan taşınmazlarına ilişkin 2006 yılında onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planıyla yeşil alan ve yol olarak belirlendiğinden bahisle 1/1000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli planların değiştirilerek %40'lık düzenleme ortaklık payı dışında kalan kısmının konut alanına dönüştürülmesi,bu olmadığı takdirde söz konusu yerin kamulaştırılarak bedelinin ödenmesi talebiyle 03/02/2014 tarihinde yapılan başvurunun zımmen reddine yönelik işlemin plan değişikliğine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada;...İdare Mahkemesince keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak işin esası hakkında ...tarih E:...K:...sayılı kararın verildiği görülmüştür.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49.maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne
2....İdare Mahkemesince verilen ...tarihli E:..., K:...sayılı kararın BOZULMASINA
3.Dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine 10/11/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.