Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2018/4458 E. , 2021/13369 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2018/4458
Karar No : 2021/13369
KARAR DÜZELTME İSTEMİNDE
BULUNAN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:… , K:… sayılı kararının onanmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 25/12/2017 tarih ve E:2013/6824, K:2014/11724 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararıyla onaylanan … sayılı 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer alan "… sayılı plan gereği kamuya terk edilmesi gereken alanların (yol, yeşil, otopark, kreş) terk işlemi yapılmadan inşaat uygulaması yapılamaz." plan notunun, imar planında "kreş alanı" kullanımında kalan Ankara ili, Çankaya ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı, parsel yönünden kaldırılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarihli, … sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:… , K:… sayılı kararda, dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlık konusu alanda davacı ile birlikte paydaş olan S.S. … Konut Yapı Kooperatifi tarafından … Mahallesi … ada … sayılı parsele yapı ruhsatı verilmesi istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun; “… sayılı plan gereğince kamuya terk edilmesi gereken alanların terk işlemi yapılmadan inşaat uygulaması yapılamaz” şeklindeki plan notu uyarınca terk işlemi yapıldıktan sonra ruhsat talebinin değerlendirileceği belirtilerek … tarihli, … sayılı işlem ile reddi üzerine bu işlemin ve dayanağı plan notunun iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:… , K:… sayılı karar ile; yapı ruhsatı alma koşulları ve şeklinin yasada açıkça düzenlendiği, yasada yer almayan ve dayanağı bulunmayan koşulların plan notlarıyla getirilmesinin hukuka aykırı olduğu olduğu, yapı ruhsatı başvurusunun yasa kapsamında değerlendirilmesi gerekirken yasaya aykırı plan notlarına dayanılarak davacı kooperatifin ruhsat başvurusunun reddine ilişkin işlemlerin hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle iptaline karar verdiği, söz konusu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 21/09/2007 tarihli, E:2005/2988, K:2007/5034 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, bunun üzerine anılan Mahkeme kararının uygulanmasını teminen Çankaya Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile; … ada, … sayılı parsele ilişkin "… sayılı imar planı gereğince kamuya terk edilmesi gereken alanların terk işlemi yapılmadan inşaat uygulaması yapılamaz” şeklindeki plan notunun kaldırılarak İmar Müdürlüğüne iadesi yönünde verilen karara karşın, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile; Çankaya Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararına göre onaylanan planı değişikliği doğrultusunda işlem tesis edilmesine karar verildiği, dava konusu işlemin de Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin anılan kararı doğrultusunda tesis edildiğinin anlaşıldığı, bu durumda, inşaat uygulaması yapılabilmesi için yasada yer almayan ve dayanağı bulunmayan koşulların plan notlarıyla getirilmesi hukuka aykırılık oluşturacağından yasaya aykırı plan notlarına dayandırılarak davacının talebinin reddine yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmış ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire kararının özeti: Davalının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuka ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.
KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI: Davalı tarafından, temyiz aşamasında ileri sürdüğü iddiaların değerlendirilmediği ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ: Uyuşmazlıkta, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının hissedarı olduğu … ada, … sayılı parselin imar planında "kreş alanı" kullanımında kaldığı, alanda yapı yapmaya elverişli imar parsellerinin oluşturulması amacıyla parselasyonun da yapıldığı, işlem tarihinde yürürlükte olan mevzuat uyarınca parselasyonun yapımı sırasında kamu ortaklık payından karşılanmak üzere "kreş alanı" olarak belirlenen parselin, imar planında bulunan "75460/1 sayılı plan gereği kamuya terk edilmesi gereken alanların (yol, yeşil, otopark, kreş) terk işlemi yapılmadan inşaat uygulaması yapılamaz." notundan etkilenmesinin söz konusu olamayacağı, nitekim kamu ortaklık payı olarak ayrılan "kreş alanı"nın yapımı sırasında kamulaştırılarak kamu mülkiyetine geçirileceği (davacının, kamulaştırmanın uzun yıllar boyunca yapılmamasından kaynaklı zararlarının ise ayrı bir davanın konusunu oluşturduğu), dolayısıyla özel mülkiyete konu olamayacağı, parselin "özel kreş alanı" olarak belirlenmesine ilişkin plan değişikliğinin de mevzubahis olmadığı, davacı tarafından imar planının değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun belediye meclisinde görüşülerek ve belirtilen hususlar dikkate alınarak karara bağlanması gerektiği, yetki yönünden hukuka aykırı şekilde tesisi edilen işleme karşı açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararda sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmadığından, kararın düzeltilmesi isteminin kabulü ile Dairemiz kararı kaldırılarak Mahkeme kararının belirtilen gerekçelerle onanmasına karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 25/12/2017 tarih ve E:2013/6824, K:2014/11724 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava dosyası ile Danıştay Altıncı Dairesinin 21/09/2007 tarihli, E:2005/2988, K:2007/5034 sayılı kararının birlikte incelenmesinden;
- Ankara ili, Çankaya ilçesi, … Mahallesinde ve S.S. … Konut Yapı Kooperatifi olarak bilinen alanda bulunan … ada, … ,… ve … sayılı parseller ile … ada, … sayılı parsele ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planının … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararıyla onaylandığı ve … ada, … ve … sayılı parseller ile … ada, … sayılı parselin "konut alanı", … ada, … sayılı parselin ise "kreş alanı" olarak ayrıldığı, alanda bu plana dayanılarak yapılan parselasyonun Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarihli, … sayılı kararı ile onaylandığı,
- Söz konusu alana ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği sonucunda; … ada, … sayılı parselin toplam daire sayısı dolayısıyla nüfus yoğunluğu değiştirilmeden kat yüksekliğinde ve toplam inşaat alanında değişiklik yapıldığı, bu plana dayanılarak Çankaya Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 2 sayılı notu ile; "75460/1 sayılı plan gereği kamuya terk edilmesi gereken alanların (yol, yeşil, otopark, kreş) terk işlemi yapılmadan inşaat uygulaması yapılamaz." düzenlemesinin getirildiği,
- … ada, … sayılı parsele yapı ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvuruya, Çankaya Belediye Başkanlığının … tarihli, … sayılı yazısı ile; … ada, … sayılı parseli kapsayan imar planında "75460/1 sayılı plan gereği kamuya terk edilmesi gereken alanların (yol, yeşil, otopark, kreş) terk işlemi yapılmadan inşaat uygulaması yapılamaz." notu bulunduğundan, terk işlemi yapıldıktan sonra ruhsat isteminin değerlendirileceği şeklinde yanıt verildiği,
- Bunun üzerine, S.S. … Yapı Kooperatifi tarafından söz konusu işleme karşı dava açılmakla birlikte, … ada, … sayılı parselin kamuya bedelsiz terk işlemlerinin de yapıldığı ve 19/07/2004 tarihli yapı ruhsatının düzenlendiği,
- Çankaya Belediye Başkanlığının … tarihli, … sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı plan notuna karşı S.S. … Yapı Kooperatifi tarafından açılan davada, … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… , K:… sayılı kararıyla; 3194 sayılı İmar Kanununda yapı ruhsatı almak için gerekli şartlar arasında yer almayan bir hususun plan notu ile düzenlenmesinde ve bu plan notu uyarınca davacıya yapı ruhsatı verilmemesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 21/09/2007 tarihli, E:2005/2988, K:2007/5034 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği,
- Anılan yargı kararı uyarınca söz konusu plan notunun iptaline ilişkin ilçe belediyesi tarafından hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla, söz konusu plan notu doğrultusunda işlem tesis edilmesi gerektiği belirtilerek iade edildiği,
- Davacının ise imar planında "kreş alanı" kullanımında kalan … ada, … sayılı parsele ilişkin 14369/28369 oranındaki hisseyi 02/03/2009 tarihli satış işlemi ile edindiği, davalı idareye yapılan 20/02/2012 tarihli başvuruda; "kreş alanındaki payın kamuya terk edilmesi şartına ilişkin" plan notunun iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… , K:… sayılı kararı uyarınca mülkiyet hakkına sınır getiren "kreş alanındaki payın kamuya terk edileceğine ilişkin" plan notunun kaldırılması veya taşınmaz hissesinin kamulaştırılarak bedelinin ödenmesi, isteminde bulunulduğu,
- Söz konusu başvurunun, Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün … tarihli, … sayılı işlemi ile reddi üzerine, "kreş alanındaki payın kamuya terk edileceğine ilişkin" plan notunun kaldırılmasına ilişkin istemin reddine dair davalı idare işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde; "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir..." hükmü bulunmaktadır.
İşlem tarihi itibariyle yürürlükte olan şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinde; "Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur...b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planı'ndan meydana gelir. Mevcut ise Bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren Belediye Başkanlığı’nca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edebilir. Belediye Başkanlığı'nca Belediye Meclisi'ne gönderilen itirazlar ve planları Belediye Meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmüne yer verilmiştir.
Öte yandan, 5393 sayılı Belediye Kanununun 18. maddesinde, imar plânlarını görüşmek ve onaylamak yetki ve görevinin belediye meclisine ait olduğu hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının hissedarı olduğu … ada, … sayılı parselin uygulama imar planında "kreş alanı" kullanımında kaldığı, alanda yapı yapmaya elverişli imar parsellerinin oluşturulması amacıyla parselasyonun da yapıldığı, işlem tarihinde yürürlükte olan mevzuat uyarınca parselasyonun yapımı sırasında kamu ortaklık payından karşılanmak üzere "kreş alanı" olarak belirlenen parselin, imar planında bulunan "75460/1 sayılı plan gereği kamuya terk edilmesi gereken alanların (yol, yeşil, otopark, kreş) terk işlemi yapılmadan inşaat uygulaması yapılamaz." notundan etkilenmesinin söz konusu olamayacağı, zira kamu ortaklık payı (KOP) olarak ayrılan "kreş alanı"nın yapımı sırasında kamulaştırılarak kamu mülkiyetine geçirileceği, dolayısıyla özel mülkiyete konu olamayacağı, nitekim parselin "özel kreş alanı" olarak belirlenmesine ilişkin plan değişikliğinin de mevzubahis olmadığı anlaşılmaktadır.
Belirli ölçütlere göre hazırlanan imar planlarının, zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı şekilde ve kanundaki usullere uygun olarak değiştirilmesi mümkündür. Bu değişikliklerin de ilgili idarelerin hangi organ ve mercilerince karara bağlanacağının kanunla belirlenmesi gerekir.
Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerine göre imar planı, imar planı revizyonu ve imar planı değişlikliklerini onaylama yetkisi belediye meclisine ait olduğundan, belediyelere yapılan imar planı değişikliği tekliflerinin karara bağlanmak üzere belediye meclisine sunulması gerekmektedir.
İptal davasının öze ilişkin koşulları arasında idari işlemin yetki yönünden hukuka uyarlılığı da yer almaktadır. İdare hukukunda “yetki”, idareye Anayasa ve yasalarla tanınmış olan karar alma gücünü ifade eder ve idari işlemlerin en temel öğesini oluşturur. Bir kamu düzeni sorunu olan yetki, yasa koyucu tarafından hangi makam veya merciye verilmiş ise, ancak o makam veya merci tarafından kullanılabilir. Bu bakımdan, yasanın açık izni olmadıkça yetkili makam veya mercinin yetkisini devretmesi olanaklı değildir. Aktarılan nitelikleri gereği, idare hukukunda yetkisizlik kural, yetkili olmak istisnadır. Bu itibarla, yetki hükümlerinin sınır ve çerçevesinin yasayla açıkça çizilmesi gerekir ve genişletici yoruma tabi tutulamaz.
İmar planı değişikliğinin yapılması için öncelikle değerlendirilmesi gereken hususun, böyle bir değişiklik isteminin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygunluğunun bulunup bulunmadığıdır. Bu açıklamalar ışığında davacının mülkiyetindeki taşınmaza yönelik imar planı değişikliğiyle ilgili talebin, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı yönünden uygun olup olmadığı konusunda yetki ve usulde paralellik ilkesi gereğince bu konuda karar verme yetkisine haiz belediye meclisince değerlendirilerek karara bağlanması gerekirken, bu usul izlenmeden belediye meclisine sunulmaksızın Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından reddedilmesine ilişkin işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu bakımdan, davacı tarafından imar planının değiştirilmesi istemiyle yapılan başvuru, belediye meclisinde görüşülerek ve imar mevzuatı kapsamında yapılan değerlendirilme sonucuna göre karara bağlanmalıdır.
Bu itibarla, yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmayan işleme karşı açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen kararda sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin, … İdare Mahkemesince verilen … tarihli, E:… , K:… sayılı kararının 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 07/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.