Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2018/4491 E. , 2022/1537 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4491
Karar No : 2022/1537
DAVACI : …'i temsilen …Sendikası
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri Başkanlığı Batı Bölge … İşletme Müdürlüğünde …olarak görev yapan davacı tarafından;
1- Eşinin sağlık kontrolü nedeniyle talep ettiği 3 günlük mazeret izninin verilmemesine ilişkin "Mazeret İzni Onayı" başlıklı …tarih ve …sayılı işlem,
2- Bu işlemin dayanağı olan, Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının "Kanuni izinler, vekalet, geçici görev" konulu, 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelgesi'nin 8. maddesinde yer alan, "İzin vermeye yetkili amirlerce personele mazeretlerine binaen bir günlük veya ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir. Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." hükmü ile
3- Aynı Genelge'ye istinaden, mazeret izni vermeye yetkili amirlerin bu yetkilerini alt kadrolara devretmesine (işletme müdürüne yetki verilmesine) ilişkin işlemin
iptali istenilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI : Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelgesi'nin 8. maddesinin Anayasa'nın 49. ve 50. maddelerine, uluslararası sözleşmelere ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 104. maddesine aykırı olduğu; 3 gün mazeret izni için düzenlenen "Mazeret İzni Onayı" başlıklı başvurusunun, işletme müdürü tarafından, 2014/4 sayılı Genelge'nin 8. maddesine istinaden, bir günlük ya da 8 saatlik izin istemesi halinde izin verilebileceğinden bahisle reddedildiği; 2014/4 sayılı Genelge'nin 8. maddesi uyarınca verilen izinlerin yıllık izinden düşüleceğinin düzenlendiği; davalı idare tarafından, Sivil Memurlar Sendikasına verilen …tarih ve …sayılı cevabi yazıda, memurlara gün içerisinde verilen saatlik izinlerin toplanarak yıllık izinden düşülmesi şeklinde bir uygulamanın olmadığı şeklinde cevap verildiği; Genel Kurmay Başkanlığının …tarih ve …sayılı yazısında, sivil memurlarının izinlerinin, 657 sayılı Kanun'un 104.
maddesinin (C) fıkrasına göre kullandırılması gerektiğinin belirtildiği; Devlet Personel Başkanlığının Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına hitaplı …tarih ve …sayılı görüş yazısında; günlük kullanılan saatlik izinlerin yıllık veya mazeret izinlerinden düşülmemesi şeklinde görüş verildiği; mazeret izninin verilmesi hususunda işletme şefinin yetkisinin bulunmadığı ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI : Davacının, eşinin sağlık kontrolü sebebiyle 07/12/2015 tarihinde 3 günlük mazeret izni formunu doldurduğu, formu evrak kayıt yerine işletme müdürüne götürdüğü, işletme müdürünce, 2014/4 sayılı Genelge'nin dava konusu edilen 8. maddesine atfen, yıllık izinden düşülmesi şeklinde düzenlemesi halinde iznin verileceğinin belirtildiği; Genelge'nin 4. maddesinde, mazeret izinlerini vermeye yetkili olan amirlerin düzenlendiği; mazeret izni talebinin, Bölge Müdürünün muvafakati ile Başkanın onayına sunulacak olması ve ertesi güne yetişme imkanının bulunmaması ve işletme müdürünün mazeret izni vermeye yetkisinin bulunmaması nedeniyle, izin formunun 2014/4 sayılı Genelge'nin 4. maddesine göre değil, 8. maddesine göre düzenlenmesi halinde gereğinin yapılacağının bildirildiği; ayrıca, ANT Başkanlığı Yazılı Haberleşme Yönergesi'ne istinaden, evrakın kayıt numarasını alınmasından sonra havale için yetkili amire sunulması gerektiği; kayıt yapılmayan hiçbir evrakın havale yapılmadığı; davacının mazeret izin başvurusunun evrak kaydı numarası almadığı; dolasıyla bu işlemin kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığı; 2014/4 sayılı Genelge'nin 8. maddesinde, gün içerisinde alınan saatlik izinlerin toplanarak, yıllık izinden düşülmesi değil, yıllık izin formu doldurularak alınan günlük izinlerin yıllık izinden düşülmesinin düzenlendiği; saatlik izinlerin toplanarak yıllık izinden düşülmesi gibi bir uygulamanın olmadığı; mazeret izni verilmesi hususunda yetki devrinin yapılmadığı, yetkilinin atamaya yetkili amir olan kurum Başkanında olduğu, bu yönde bir işlem olmadığından da iptalinin de talep edilemeyeceği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davacıya mazeret izni verilememesine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan, Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve Nato Pol. Tesisleri İşletme Başkanlığının "Kanuni izinler, vekalet, geçici görev" konulu, 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelge'sinin 8. maddesinin iptali; mazeret izni verilmesi hususunda birim amirlerine yetki verilmesinin iptali isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ :
Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO-POL Tesisleri Başkanlığı Batı Bölge … İşletme Müdürlüğü'nde 657 sayılı Yasaya tabi … olarak görev yapan davacının adına üyesi olduğu sendika vekili tarafından davacı adına tesis edilen …tarih ve …Döküman Nolu idari işlemin, 2014/4 sayılı Genelgenin 8. maddesi ile aynı Genelgeye dayanılarak mazeret izni verilmesi konusunda birim amirlerine (işletme müdürü) yetki verilmesi işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Davaya konu 2014/4 sayılı Genelgenin iptali istenilen 8. maddesinde, "İzin vermeye yetkili amirlerce personele mazeretlerine binaen bir günlük veya ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir. Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." şeklinde düzenleme yapılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “İzin” başlıklı 23. maddesinde, “Devlet memurları, bu Kanunda gösterilen süre ve şartlarla izin hakkına sahiptirler.” denilmek suretiyle, belli şartlar altında izin kullanmanın memurun genel haklarından biri olduğu hüküm altına alınmıştır. İzin düzenlemelerinde, hangi iznin; ay, gün ya da saat şeklinde kullanılabileceği belirtilmiştir.
657 sayılı Kanunun “Yıllık izin” başlıklı 102. maddesinde, “Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (on yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar İçin 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.” hükmüne yer verilmiş; 103. maddesinde, yıllık izinlerin, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabileceği, birbirini izleyen iki yılın izninin bir arada verilebileceği belirtildikten sonra cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin haklarının düşeceği kurala bağlanmıştır.
657 sayılı Kanunun "Mazeret izni" başlıklı 104. maddesinde; doğum, evlenme, ölüm, emzirme mazeretleri sebebiyle memurlara, mazeretin türüne göre mazeret izni kullanabilme hakkı da tanınmıştır. Maddede bunun dışında, mazeret izni verilmesini gerektiren bu haller haricinde, başka bir mazeret sebebiyle memurlara bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde 10 gün süre ile mazeret izni verilebileceği; ayrıca, zorunlu hallerde, öğretmenler hariç olmak üzere memurlara 10 gün daha mazeret izni verilebileceği, bu takdire, ikinci kez verilen bu iznin yıllık izinden düşüleceği öngörülmüştür.
Anılan Yasada bundan başka, yıllık izinden başka bir sürenin düşürülmesine olanak veren herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Devlet Memurları Kanununda sayılan izin halleri arasında ve Kanunun diğer hükümlerinde “saatlik izin” ya da “idari izin” diye adlandırılan bir izin türüne yer verilmemiştir.
657 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde, izinli olunmayan günlerde memurun mesai saatleri içerisinde görevi başında olamayacağı haller (görev sebebiyle ayrılış halleri hariç), süt izni kullanımı ve hastalık sebebiyle tabip ya da sağlık kuruluşlarına gitme hali ile sınırlı tutulmuştur.
Devlet Memurları Kanunu, bu haller dışında memurun görevi başında olmasını öngören bir düzenlemeye gitmiş ve mesai saatleri içerisinde görevi başında bulunmayan memur hakkında disiplin cezası uygulanmasını öngörmüştür. Bu durumun doğurduğu sakıncaları gidermek için uygulamada, memurlara mesai saatleri içinde saatlik izin verilmekte, davalı idare uygulamadaki bu izni, dava konusu Genelge ile mevzuata aktarmış bulunmakta ve saatlik izni, idari izin olarak isimlendirmektedir.
Yıllık izin uygulamasında “gün” esası benimsenirken, mazeret izni uygulamalarında kullanılacak iznin türüne göre “gün” ya da “hafta” olarak izin kullandırılması öngörülmüş, mazeret izni kapsamında değerlendirilen süt izni ise “saat” esasına göre belirlenmiştir.
Anılan Yasal düzenlemelere göre yıllık izinden sadece memurlara bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde ikinci kez verilen 10 günlük mazeret izninin düşülebilecek olması karşısında, davaya konu Genelgenin iptali istenilen 8. maddesinin son cümlesinde, böyle bir ayrıntıya yer verilmeden mazeretleri nedeniyle verilen birer günlük izinlerle, memurlara yasal olarak tanınmayan bir hak olan saatlik izin sürelerinin toplanarak yıllık izinden düşüleceği şeklinde getirilen kuralın, Yasa hükmüne aykırı olması karşısında bu madde de yer verilen "Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir."cümlesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Genelgeye dayanılarak mazeret izni verilmesi konusunda birim amirlerine (işletme müdürü) yetki verilmesi işleminin iptali istemine gelince;
Davacı vekilince, 657 sayılı Yasanın 104. maddesinin (C) fıkrası gereğince "(A) ve (B) fıkralarında belirtilen hâller dışında, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile .... izin verilir." hükmüne yer verildiği, müvekkilinin mazeret izni talebine davalı idare adına işletme müdürünün yanıt verdiği bu durumun anılan yasa maddesine aykırı olması nedeniyle mazeret izni verilmesi konusunda birim amirlerine (işletme müdürü) yetki verilmesi işleminin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
13/4/2001 tarih ve 24372 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4636 sayılı Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü ve Devlet Memurları Kanunu ile Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki Cetvellerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un "Personel rejimi" başlıklı 10. maddesinin 1.fıkrasında, "Başkanlık hizmetleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi Devlet memurları, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle yürütülür. Yönetim Kurulu, Başkan ve Başkanlığın her kademesindeki yöneticileri, sınırlarını açıkça ve yazılı olarak belirlemek şartıyla, yetkilerinin bir kısmını astlarına devredebilirler. Yetki devri, yetki devredenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz." aynı maddenin 6586 sayılı Yasanın 86. maddesiyle değişik 2. fıkrasında da, "Başkan ve başkan yardımcıları Bakan tarafından, Teftiş Kurulu Başkanı, Hukuk Müşaviri, daire başkanları, bölge ve işletme müdürleri Başkanın teklifi üzerine Yönetim Kurulu tarafından, diğer personel ise Başkan tarafından atanır." hükmüne yer verilmiştir.
Bu durumda izin verme konusunda yetkili olanlar açısından, genel nitelikli bir Yasa olan 657 sayılı Yasa mı yoksa özel nitelikli bir Yasa olan 4636 sayılı Yasa hükümlerinin mi esas alınması gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Kural olarak biri genel, biri de özel nitelikte olan iki eş değer hukuk kuralı çatışırsa bu durumda öncelik özel nitelikli hukuk kuralına verilir. Başka bir deyimle özel kanun hükümleri genel kanun hükümlerine göre uygulamada öncelik taşıyacaktır.
4636 sayılı Yasanın anılan maddesi ile Yönetim Kurulu, Başkan ve Başkanlığın her kademesindeki yöneticilerinin, yetkilerinin bir kısmını sınırlarını belirlemek koşuluyla astlarına devredebilecekleri öngörülmüştür.
Davaya konu Genelgenin Birinci Bölümünde "Yıllık İzinler" düzenlenmiş, bu bölümün C maddesinde yıllık izin vermeye yetkili amirlerin merkez ve taşra teşkilatında kimler olduğu açıklanmış, taşra teşkilatının işletme ve depo müdürlüğünde görevli personelin izinlerinin işletme ve depo müdürleri tarafından verileceği belirtilmiş, Genelgenin İkinci Bölümünün "Mazeret izni vermeye yetkili amirler" başlıklı B maddesinde, "Yukarıda (1) ve (2) nci bentte belirtilen yıllık izin vermeye yetkili amir, (3) üncü bentte belirtilen izin için yıllık izin vermeye yetkili amir ve yurt dışında diplomatik misyon şefleri tarafından verilir. (2), (3) ve (4) üncü bentlerde belirtilen izinler için "personele Ait Mazeret İzin Onay Formu" kullanılır. (5) bentte belirtilen saatlik izinler ise "Saatlik İzin Formu" kullanılarak izin vermeye yetkili amirler tarafından verilir. Saatlik izin dışında kalan mazeret izinlerinde göreve başlama halindeki usul ve esaslar uygulanır" şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Genelgedeki düzenlemelere göre mazeret izinlerininde izin vermeye yetkili amirlerce verileceği anlaşılmaktadır.
Millî Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının; kuruluş, teşkilât, kadro, görev, yetki, gelir, gider, mal ve hakları, denetim ile personelin özlük ve sosyal haklarına ilişkin esas ve usulleri kapsayan 4636 sayılı Yasa hükümlerinin esas alınacağının açık olması, bu Yasanın 10. maddesinde Yönetim Kurulu, Başkan ve Başkanlığın her kademesindeki yöneticilerinin, yetkilerinin bir kısmını devredebilecekleri belirtilmesi, izin verilmesine ilişkin yetkinin devredilemeyeceği konusunda herhangi bir düzenlemeye de yer verilmemesi karşısında izin verme yetkisinin devredilebilecek yetkiler kapsamında olması nedeniyle davaya konu Genelgede yıllık izin ve mazeret izni vermeye yetkili amirlere ilişkin düzenlemelerde dolayısıyla mazeret izni verilmesi konusunda birim amirlerine (işletme müdürü) yetki verilmesinde üst hukuk normuna aykırılık görülmemiştir.
Davacı adına tesis edilen …tarih ve …Döküman Nolu idari işleme gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, neden, konu ve amaç yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari dava türleri arasında sayılmış, "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" alt başlıklı 14. maddesinin, (3-d) işaretli bendinde; dava dilekçesinin, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği belirtilmiş, 15. maddesinin, (1-b) işaretli bendinde ise; davaya konu edilen işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem niteliğinde bulunmaması durumunda davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.
İdari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli işlemler, öğreti ve içtihatta idari makam ve mercilerin kamu gücüne dayanarak idare işlevine (idare hukuku alanına) ilişkin olarak yaptıkları ve ilgililer hakkında çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğurmak suretiyle hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir anlatımla ilgililerin hukukunu etkileyen irade açıklamaları olarak tanımlanmaktadır.
Dava konusu bireysel işlemin davacının eşinin sağlık kontrolü için üç günlük mazeret izni için doldurulan "Mazeret İzin Onayı" formu olduğu, bu formun altına İşletme Müdürü tarafından el yazısı ile davaya konu Genelgenin iptali istenilen 8. maddesindeki kural aynen yazılarak talebin belirtilen şekilde düzenlenmesi halinde gereğinin yapılacağı belirtilmiştir.
2577 sayılı Yasanın anılan maddeleri uyarınca idarece tesis edilen bir işlemin dava konusu edilebilmesi için idari işlemin, bir kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin olarak idari makamlarca tesis edilmiş olmasının yanısıra, kesin ve icrai nitelikte olması da gerektiği; olayda davacı adına tesis edilen işlem, mazeret iznine ilişkin başvuru üzerine mazeret izni onay formuna el yazısı ile başvurunun ,yazılan şekilde yapılması halinde gereğinin yapılacağını belirten bir işlem olup, davacı hakkında kesin ve icrai nitelikte tesis edilmiş bir işlem niteliğinde olmadığından idari davaya konu edilebilecek nitelikte bulunmamaktadır.
Belirtilen nedenlerle 2014/4 sayılı Genelgenin 8. maddesinin iptali, aynı Genelge ile mazeret izni verilmesi konusunda birim amirlerine (işletme müdürü) yetki verilmesi işlemi ile …tarih ve …Döküman Nolu bireysel işlemin iptali isteminin ise, reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü.
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri Başkanlığı Batı Bölge … İşletme Müdürlüğünde …olarak görev yapan davacı, 07/12/2015 tarihinde eşinin sağlık kontrolü nedeniyle, 08-10/12/2015 tarihleri arasında 3 günlük mazeret izni verilmesini talep etmiş; bu talebi işletme müdürü tarafından, Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının "Kanuni izinler, vekalet, geçici görev" konulu, 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelgesi'nin 8. maddesine istinaden, bir günlük veya ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik izin verilebileceği; ancak, verilen iznin yıllık izninden düşüleceği, başvurusunun bu kapsamda yenilenmesi halinde gereğinin yapılacağı gerekçesiyle reddedilmiştir.
Bunun üzerine; davacı tarafından, mazeret izni verilmemesine ilişkin "Mazeret İzni Onayı" başlıklı …tarih ve …sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının "Kanuni izinler, vekalet, geçici görev" konulu, 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelgesi'nin 8. maddesi ile aynı Genelge'ye istinaden mazeret izni vermeye yetkili amirlerin bu yetkilerini alt kadrolara devretmesine (işletme müdürüne yetki verilmesine) ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın "Çalışma şartları ve dinlenme" başlıklı 50. maddesinde, "Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz. Küçükler ve kadınlar ile bedeni ve ruhi yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar. Dinlenmek, çalışanların hakkıdır. Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir." kuralı yer almaktadır.
4636 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesislerine İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un "Personel Rejimi" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında; Başkanlık hizmetlerinin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi Devlet memurları, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle yürütüleceği belirtilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “İzin” başlıklı 23. maddesinde, “Devlet memurları, bu Kanunda gösterilen süre ve şartlarla izin hakkına sahiptirler.” hükmüne, “Yıllık izin” başlıklı 102. maddesinde, “Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (on yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.” hükmüne, "Yıllık izinlerin kullanılışı" başlıklı 103. maddesinin birinci fıkrasında, "Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izliyen iki yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un "Mazeret izni" başlıklı 104. maddesinin (A) ve (B) fıkralarında, doğum, ölüm ve evlenme mazeretleri nedeniyle, mazeret izni hakkı tanınmış; (C) fıkrasında ise; "(A) ve (B) fıkralarında belirtilen hâller dışında, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon … tarafından, birim amirinin muvafakati ile bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde, mazeretleri sebebiyle memurlara on gün izin verilebilir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç olmak üzere, aynı usûlle on gün daha mazeret izni verilebilir. Bu takdirde, ikinci kez verilen bu izin, yıllık izinden düşülür." kuralına yer verilmiş; (D) fıkrasında ise, doğum yapan kadın memurlara, saatlik süt izni verileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava, Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının "Kanuni izinler, vekalet, geçici görev" konulu, 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelgesi'nin 8. maddesinde yer alan, "İzin vermeye yetkili amirlerce personele mazeretlerine binaen bir günlük veya ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir. Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." hükmü yönünden incelendiğinde;
657 sayılı Devlet Memurları Kanununda, belli şartlar altında izin kullanmanın memurun genel haklarından biri olduğu düzenlenmiş ve izin türleri ile hangi iznin; ay, gün ya da saat şeklinde kullanılabileceği açıkça belirtilmiş olmakla birlikte, izin türleri arasında “saatlik izin” ya da “idari izin” diye adlandırılan bir izin türü yer almamaktadır.
Yıllık izin uygulamasında “gün” esası benimsenirken, mazeret izni uygulamalarında kullanılacak iznin türüne göre “gün” ya da “hafta” olarak izin kullandırılması öngörülmüştür. Ancak, kadın memura mazeret izni kapsamında değerlendirilen günlük süt izni “saat” esasına göre belirlenmiştir.
657 sayılı Kanun'da düzenlenen izinlerden olmayan saatlik izinlerin, toplanarak yıllık izinden düşülmesine imkan tanıyan bir düzenlemeye de yer verilmemiştir.
Bu durumda; 2014/4 sayılı Genelge'nin dava konusu 8. maddesinde yer alan, personele mazeretlerine binaen bir günlük izin verilmesine yönelik düzenlemede, 657 sayılı Kanun'un yukarıda söz edilen yıllık ve mazeret izni verilmesine ilişkin hükümlerine aykırılık bulunmaktadır.
Ancak, aynı maddede yer alan, ayda toplam 8 saat izin verileceği, kullanılan saatlik izinlerin 8 saati aşması halinde günlük izin verileceği ve günlük kullanılan iznin yıllık izinden düşürüleceği şeklindeki düzenleme, 657 sayılı Kanun'da tahdidi olarak sayılan izin türleri, izin kullanılacak haller ile yıllık izinden düşülebilecek sürelerin genişletilmesi sonucunu doğurduğundan, dava konusu düzenlemenin bu kısmında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Dava, davacıya 3 günlük mazeret izninin verilmemesine ilişkin bireysel işlem yönünden incelendiğinde;
Davacıya, herhangi bir hukuki neden gösterilmeden, 657 sayılı Kanun'da bir hak olarak tanınan mazeret izninin verilmediği, 2014/4 sayılı Genelge'nin dava konusu 8. maddesi uyarınca, saatlik ya da günlük izin talep etmesi halinde izin verileceği gerekçesi ile dava konusu bireysel işlemin tesis edildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda; 2014/4 sayılı Genelgenin 8. maddesinde yer alan saatlik izin verilmesine ilişkin düzenlemenin hukuka aykırılığının tespit edilmesi karşısında, bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen, davacıya mazeret izni verilememesine ilişkin işlemde de hukuka uygunluk görülmemiştir.
Dava, 2014/4 sayılı Genelge'ye istinaden mazeret izni vermeye yetkili amirlerin bu yetkilerini alt kadrolara devretmesine (işletme müdürüne yetki verilmesine) ilişkin işlem yönünden incelendiğinde;
657 sayılı Kanun'un 104. maddesinin (C) fıkrasında, mazeret izninin merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile verileceği düzenlenmiş olup, bu durumda, 2014/4 sayılı Genelge'de mazeret izni verilmesi hususunda birim amirlerine yetki verilmesinde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının "Kanuni izinler, vekalet, geçici görev" konulu, 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelgesi'nin 8. maddesinde yer alan, "...ayda toplam 8 saati geçmemek kaydıyla saatlik (saatlik izin hakkını dolduran personel için günlük izin vermek suretiyle) izin verilebilir. Ancak günlük verilen izinler yıllık izinden düşülecektir." ibaresine ilişkin düzenlemenin İPTALİNE,
2. Davacıya 3 günlük mazeret izninin verilmemesine ilişkin "Mazeret İzni Onayı" başlıklı …tarih ve …sayılı bireysel işlemin İPTALİNE,
3. 09/04/2014 tarih ve 2014/4 sayılı Genelge'nin 8. maddesinde yer alan, "İzin vermeye yetkili amirlerce personele mazeretlerine binaen bir günlük izin" verilmesine ilişkin kısmı ile Genelge'ye istinaden mazeret izni vermeye yetkili amirlerin bu yetkilerini alt kadrolara devretmesine (işletme müdürüne yetki verilmesine) ilişkin işlemin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
4. Dava kısmen iptal kısmen ret ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen …-TL yargılama giderinin yarısı olan …-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan …-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, …-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/03/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.