T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4499
Karar No : 2022/4811
DAVACI : …
DAVALILAR : 1- …
VEKİLİ : Av. …
2- … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU :… Anaokulunda anaokul öğretmeni olarak görev yapan davacı tarafından;
1- 21/07/1996 tarih ve 22703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin, 27/08/1999 tarih ve 23799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 7. maddesinin (a) bendinde yer alan; "Anaokulları ve uygulama sınıflarında 8.00-18.00 saatleri arasında tam gün eğitim yapılır. Okul öncesi eğitim kurumlarında teneffüs yapılmaz. Günlük çalışma süresi toplam 10 saattir. Ana sınıflarında görevli öğretmen bir günde eğitiminden sorumlu olduğu çocuk grubunun okulda bulunduğu saatlerde eğitim etkinliğine katılmak zorundadır. Ana sınıflarında aynı çocuk grubuna aynı süre içinde birden fazla öğretmen görevlendirilmez." ibareleri ile aynı maddenin (d) bendi ve 22. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinin,
2- 16/12/1998 tarih ve 23555 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 98/12120 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'ın 5. ve 6. maddelerinin anaokulu öğretmenlerinin haftada alabileceği ders saati süresini 42 ders saatiyle sınırlandırılmasına ilişkin kısımlarının,
3- Okul Öncesi Eğitim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısında yer alan; “bağımsız anaokulu ve uygulama sınıflarında görevli öğretmenlerin maaş karşılığı zorunlu ve isteğe bağlı olarak haftada yapması gereken ders saati (toplam 42 saat) dikkate alınarak, günlük eğitim etkinliklerinin 08.00-18.00 saatleri arasında planlanması”, “öğretmenlerin günlük eğitim etkinliklerinde ders saatinin 50 dakika olarak hesaplanması” ve “öğretmenlerin yapmakla zorunlu olduğu günlük eğitim etkinliklerinin dışında kalan zamanlarda, çocuklarla ilgilenilmesi için diğer görevli personelin görevlendirilmesi” şeklindeki düzenlemelerin, Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğü'nün 12/10/1999 tarih ve 20 sayılı yazısında yer alan; “bağımsız anaokulu ve uygulama sınıflarında tam gün esasına göre eğitim yapılması” düzenlemesinin ve Siirt İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile … Anaokulu'nun … tarih ve … sayılı Haftalık Çalışma Çizelgesinin, iptaline,
4- Okul öncesi eğitim kurumlarında ders saati süresinin 40 dakika olarak uygulanmasına,
5- Geçmişte girdiği fazla ders saatlerinin karşılığı olan ek ders ücretlerinin işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine,
karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Siirt İli … Anaokulunda anaokulu öğretmeni olarak görev yaptığı; ilk, orta ve lise düzeyindeki öğretim kurumlarında ders saati sürelerinin farklı belirlendiği, ilköğretim kurumlarında bir ders saati 40 dakika iken, ortaöğretim kurumları ile liselerde 40 ilâ 45 dakikalık sürelerin belirlendiği, okul öncesi eğitim kurumlarında ise bir ders saatinin 50 dakika olarak hesaplanmasının öngörüldüğü; öte yandan, farklı ders saati süreleri nedeniyle öğretmenlerin günlük ve haftalık ders saati sürelerinin birbirinden farklı hesaplandığı, örneğin, bir branş öğretmeni haftada 15 saat çalışarak aylık karşılığı zorunlu çalışma süresini doldurmakta iken, bir başka branş öğretmeninin 20 saatlik çalışması karşılığında aylık karşılığı zorunlu çalışma süresini doldurabildiği,
1- 21/07/1996 tarih ve 22703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin, 27/08/1999 tarih ve 23799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 7. maddesinin (a) bendi ile aynı maddenin (d) bendinde yer alan düzenlemeler nedeniyle, bir sınıfta, bir öğretmenle tam gün eğitim yapılması esası uyarınca, gün içerisinde teneffüs yapmaksızın, 10 saat blok ders işlemek zorunda kaldığı,
Aynı Yönetmeliğin 22. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca, çocuklar gelmeden önce ve okuldan ayrılıncaya kadar, dinlenme ve yemek saatleri de dahil olmak kaydıyla, ek ders ücretine hak kazanmaksızın görev yaptığı,
2- 16/12/1998 tarih ve 23555 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 98/12120 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'ın 5. ve 6. maddelerinin anaokulu öğretmenlerinin haftada alabileceği ders saati süresini 42 ders saatiyle sınırlandırılmasına ilişkin kısmının Anayasal ilkelere aykırı olduğu,
3- Okul öncesi eğitim kurumlarında görevli öğretmenlerin ders saatleri yönünden yasal düzenleme bulunmamasına karşın, Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim Kurumları Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı emri ile Siirt İl Milli Eğitim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemi uyarınca, her ders saatinin 50 dakika olarak uygulanması nedeniyle, her ders saatinde 5 veyahut 10 dakika fazla çalışma yaptığı, öğretmenlerin yapmakla zorunlu olduğu günlük eğitim etkinliklerinin dışında kalan zamanlarda, çocuklarla ilgilenilmesi için diğer personelin görevlendirildiği; diğer taraftan, görev yaptığı … Anaokulunun … tarih ve … sayılı haftalık çalışma çizelgesinde çalışma saatlerinin 08.00 - 18.00 ve nöbetçi olduğu Çarşamba gününde 07.30 - 18.30 saatleri arasında belirlendiği, ek ders görevi üst sınırının 24 saat olarak tespit edildiği, hukuka aykırı şekilde haftada fazladan girdiği 18 ders saatinin boşaltılması isteğinin reddedildiği, fazla çalıştığı süreler için tarafına ücret ödenmediği,
4- Özlük haklarını doğrudan ilgilendirdiğinden, 21/07/1996 tarih ve 22703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde her bir ders saatinin süresi hakkında hüküm bulunmaması nedeniyle, konu hakkındaki yukarıda sözü edilen diğer Yönetmelik düzenlemeleri de dikkate alınmak suretiyle, okul öncesi eğitim kurumlarında her bir ders saati süresinin 40 dakika olarak uygulanmasına karar verilmesi gerektiği,
5- Eğitim yılı başından yıl sonuna kadar fazladan girdiği haftalık (18-33) ders ve ek ders saatlerine ilişkin ücretinin tarafına ödenmesi gerektiği,
Söz konusu düzenlemelerin iptal istemine konu kısımları ile anılan düzenlemelere dayanılarak tesis edilen işlemlerin, Anayasal ilkelere, yasal düzenlemelere ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALI … ve … BAKANLIĞININ SAVUNMALARI: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Çalışma Saatleri başlıklı 99. maddesinde, özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma sürelerinin tespit olunabileceği düzenlemesinin yer aldığı, Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği ile günlük çalışma saatinin 10 saat olarak belirlendiği, 08.00-18.00 saatlerinin okulun eğitime açık olduğu saatler olduğu, öğretmenlerin eğitim etkinlikleri dışında kalan saatlerde serbest oldukları, okul öncesi eğitimden yararlanan çocukların büyük çoğunluğunun çalışan anne ve babaların çocukları olduğu düşünüldüğünde, çalışma saatlerinin 08.00-18.00 arasında ve tüm gün olarak belirlenmesiyle sosyal ihtiyacın karşılanmasının amaçlandığı, dava konusu Yönetmelik düzenlemesi ile anılan Yönetmelik hükümleri doğrultusunda tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Karar tarihinde yürürlükte bulunmayan ve iptali istenilen 21/07/1996 tarih ve 22703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin, 27/08/1999 tarih ve 23799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 7. maddesinin (a) bendindeki ibareler ve (d) bendi ile 22. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendi ve 16/12/1998 tarih ve 23555 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 98/12120 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'ın anaokulu öğretmeninin haftada alabileceği ders saati süresinin 42 ders saatiyle sınırlandırılmasına ilişkin düzenlemeleri yönünden karar verilmesine yer olmadığı,
Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı yazılarında yer alan ve iptali istenilen düzenlemeler ve Siirt İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile … Anaokulu'nun … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemi yönünden davanın reddi,
Davacının okul öncesi eğitim kurumlarında ders saaati süresinin 40 dakika olarak uygulanmasına karar verilmesi istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddi,
Davacının geçmişte girdiği fazla ders saatlerinin karşılığı ek ders ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden ise, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; anaokulu öğretmeni olan davacı tarafından, haftalık ders saatlerinin belirlenmesine ilişkin 21/07/1996 tarih ve 22703 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan (mülga) Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin, 27/08/1999 günlü ve 23799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 7. maddesinin (a) ve (d) bentleri ile 22. maddesinin (ç) bendinin, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'ın anaokulu öğretmeninin haftada alacabileceği ders saati süresinin 42 ders saatiyle sınırlandırılmasına ilişkin düzenlemesinin ve anaokulu öğretmenlerinin günlük eğitim etkinliklerinde ders saatinin 50 dakika olarak hesaplanmasına ilişkin işlemin iptali ile geçmişte girdiği fazla ders saatlerinin karşılığı ek ders ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; anaokulu öğretmeni olan davacının, … Anaokulu'nda görev yapmakta iken, Anaokulu Müdürlüğü tarafından haftalık çalışma çizelgesinin düzenlenmesi üzerine, 05/04/2001 tarihli dilekçe ile Anaokulu Müdürlüğü'ne başvurarak, Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 7. maddesinin (a) ve (d) bentleri ile 22. maddesinin (ç) bendi uyarınca, anaokulunda, 08:00-18:00 saatleri arasında 10 saat kesintisiz olarak tam gün çalıştığı, öte yandan, ilgili mevzuat uyarınca, ders saati süresinin, ilköğretim kurumlarında 40, lise ve orta öğretim kurumlarında 45 dakika olarak belirlenmesine rağmen, Okul Öncesi Eğitim Genel Müdürlüğü'nün … günlü, … sayılı yazısı gereği, günlük eğitim etkinliklerinde ders saat süresinin 50 dakika olarak belirlendiği, buna göre günde 10 saat çalışması gereken bir anaokulu öğretmeninin 50 dakika ders saati üzerinden haftada 60, 40 dakika ders saati üzerinden 75 ders saatine girdiği, ancak Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar uyarınca tam gün eğitim veren okul öncesi eğitim kurumları öğretmenlerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığı okutacağı ders saati sayısı 42 saat ile sınırlandırıldığı için 42 ders saatinden fazla çalıştığı süreler için ek ders ücreti alamayacağından fazladan çalıştığı saatlerin blok olarak boşaltılması isteminde bulunduğu, bu talebinin reddi üzerine, hafta içi 08:00-18:00 saatleri arasında istirahat hakkı tanımadan ve Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'da üst sınır olarak öngörülen 42 ders saatinden fazla çalışmasına yol açtığından bahisle, Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 7. maddesinin (a) ve (d) bentleri ile 22. maddesinin (ç) bendinin; yasal dayanağı olmamasına ve yönetmelikte hüküm bulunmamasına rağmen, diğer eğitim kurumu öğretmenlerinden ders başına daha fazla süre çalıştığı halde aynı ücret almasına sebebiyet verdiğinden bahisle, ders saati süresinin 50 dakika olarak hesaplanmasına yönelik işlemlerin; öte yandan, fazladan girdiği (50 dakika ders saati süresi üzerinden 18; 40 dakika ders saati süresi üzerinden 33) ders saati karşılığı ücret alamamasına sebebiyet verdiğinden bahisle, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'da ders ücretinin hesaplanmasında 42 ders saatinin üst sınır olarak belirlenmesine ilişkin düzenlemenin iptali ile haftada 42 ders saatinden fazla çalıştığı ders saati karşılığı ödenmeyen çalışma ücretinin yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bu davayı açtığı anlaşılmaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar 16/12/1998 tarih ve 23555 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 98/12120 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar”da belirlenmiştir. Anılan düzenleme, 439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanmıştır. 439 sayılı Kanunun Ek 1. maddesinde, anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurslarında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenlerin aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenlerinin ise 15 saat ders okutmakla yükümlü oldukları; bunlara; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verilebileceği; 657 sayılı Kanunun 89. maddesinde ise, her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebileceği; ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısının, ders görevi alacakların niteliklerinin ve diğer hususların ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunacağı hükme bağlanmış, aynı Kanunun 147. maddesinde de, bu Kanunda geçen ders görevi ücreti: Bu Kanuna tabi kurumlara ait her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmenlik veya öğretim üyeliği yapan öğretmen, öğretim üyesi ve diğer memurlara ders saati itibariyle ödenen parayı, ifade ettiği belirtilmiştir.
Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esasların “Aylık Karşılığı Ders Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin (b) bendinde, okulöncesi ve sınıf öğretmenlerinin aylıkları karşılığında haftada 18 saat ders okutmakla yükümlü oldukları; “Ek ders görevi” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında da, okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile okuma-yazma kurs öğretmenlerinin aylık karşılığı okutmak zorunda oldukları ders saati dışında ilgili mevzuatına göre fiilen okuttukları her ders saatinin zorunlu ek ders görevi sayılacağı; ancak, bu şekilde verilecek ek ders görevinin haftada, okul öncesi öğretmenlerinden anaokulları ile kız teknik öğretim okul ve kurumları bünyesindeki uygulama sınıflarında görevli olanlar için bir sınıfta bir öğretmenle tam gün eğitim yapılması şartına bağlı olarak 24 saati, diğer ana sınıflarında görevli öğretmenler ile sınıf ve okuma yazma kurs öğretmenleri icin 12 saati geçemeyeceği belirtilmiştir.
Davada; (mülga) Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği’nin 7. maddesinin iptal istemine konu (a) bendinde, anaokulları ve uygulama sınıflarında tam gün eğitimin 08.00-18.00 saatleri arasında tam gün eğitim yapılacağı; (d) bendinde ise, okul öncesi eğitimi öğretmenlerinden, bağımsız anaokulları ve uygulama sınıflarında görev yapanların, bir sınıfta bir öğretmenle tam gün eğitim yapılması şartına bağlı olarak, eğitim etkinliklerine katılacakları hükmüne yer verilmiş, 22’nci maddesinin (ç) bendinde ise, çocuklar gelmeden önce ve ayrılıncaya kadar, okulda bulunma, öğretmenlerin görevleri arasında sayılmış ve bu görevin, dinlenme ve yemek saatlerinde de devam edeceği; anılan Yönetmeliği yürürlükten kaldıran, 26/02/2002 tarih ve 24679 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği’nin 7’nci maddesinin (a) bendinde, anaokulları ve uygulama sınıflarında tam gün eğitim yapılmasının esas olduğu; (d) bendinde okul öncesi eğitim kurumlarında aralıksız eğitim yapılmasının esas olup, teneffüs yapılamayacağı ve bir eğitim saati süresinin 50 dakika olduğu; bu Yönetmeliği yürürlükten kaldıran, 08/06/2004 tarih ve 25486 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin 8’inci maddesinde, okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim yılı süresinin en az 180 işgünü olduğu; günlük eğitimin başlama ve bitiş zamanı ile resmi tatil ve bayram günlerinin valiliklerce hazırlanacak çalışma takviminde belirtildiği şekilde uygulanacağı; okul öncesi eğitim kurumlarında öğretmenlerin çalışma saatleri ve ücretlerinin, bu Yönetmeliğin dayanağında belirtilen kanunlar, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar ile Okul öncesi Eğitim programına uygun olarak; tam gün eğitimde bir günde en çok 9; haftada 42 çalışma saati süresini, ikili ve yarım gün eğitimde ise, bir günde 6, haftada 30 çalışma saati süresini geçmeyecek şekilde okul yönetimince düzenleneceği; bu Yönetmeliği de yürürlükten kaldıran, 26/07/2014 tarih ve 29072 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise, okul öncesi eğitim kurumlarında günde ellişer dakikalık aralıksız 6 etkinlik saati süre ile ikili eğitim yapılacağı; ikinci fıkrasının (a) bendinde de, ilköğretim kurumlarında bir ders saati süresinin 40 dakika olduğu, belirtilmiştir.
Mevcut düzenlemeler dikkate alındığında; 439 sayılı Kanunun Ek 1. maddesi uyarınca, anaokullarında görevli öğretmenlerin aylıkları karşılığında vermekle yükümlü oldukları ders saatinin haftada 18; ücret karşılığı verebileceği ek ders saati sayısının ise, Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar uyarınca, tam gün eğitim yapılmasının esas olması nedeniyle haftada 24 olduğu; ders saati sürelerinin zaman dilimi bakımından bir dersin süresini belli ederken, ders saati sayısının ise günlük ve/veya haftalık ders sayısını ifade ettiği sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda davacının; verilen eğitim gereği etkinlik süresi olan 10 saati esas alarak, bunu ders süresine (50 ve 40 dakikalık) bölmek suretiyle bulduğu günlük ve haftalık ders sayıları üzerinden, fazla ders ve ek derse girdiği yolundaki iddialarında isabet bulunmadığından, düzenleyici ve bireysel işlemlere yönelik iptal isteminde ve buna dayalı tazminat isteminde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesi ve Sekizinci Dairesince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na 3619 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile eklenen Ek-1. madde uyarınca yapılan müşterek toplantıda, Danıştay Onikinci Dairesince davanın reddi yolunda verilen 20/12/2006 tarih ve E:2003/2931, K:2006/6557 sayılı kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20/09/2012 tarih ve E:2007/1790, K:2012/1215 sayılı kararıyla bozulduğu görülmekle, gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, … Anaokulu'nda anaokulu öğretmeni olarak görev yapmaktadır.
Davacı tarafından, haftalık ders programının belirlenmesi için verdiği 26/03/2001 tarihli dilekçesine cevaben … Anaokulunun … tarih ve … sayılı işlemiyle haftalık çalışma çizelgesi hazırlanarak, Pazartesi, Salı, Perşembe ve Cuma günleri 08.00-18.00 saatleri; nöbetçi olduğu Çarşamba günü için 07.30-18.30 saatleri belirlenmiş, öğle arası 12.00-13.30 arası okuldan ayrılmak isteyen öğretmenlerin yerine okul personelinin görevlendirileceği bildirilmiştir.
Davacı tarafından anaokulu müdürlüğüne verilen 05/04/2001 tarihli dilekçede; … tarih ve … sayılı çalışma çizelgesine istinaden haftada toplam 50 saatte 60 derse girdiği; Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'da toplam ders saati 42 saat olarak belirlendiğinden, fazladan girdiği 18 ders saatinin blok olarak boşaltılarak tarafına yeni çalışma çizelgesi verilmesi istenilmiştir.
Anılan başvuruya anaokulu müdürlüğünce cevap verilmediğinden, davacı tarafından Siirt İl Milli Eğitim Müdürlüğüne yapılan 19/05/2001 tarihinde kurum kayıtlarına giren başvuru üzerine tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemle, Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 7, 22 ve 23. maddeleri ile Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısında anaokulu ve uygulama sınıfı öğretmeninin maaş karşılığı 18, zorunlu ek ders görevi 12, isteğe bağlı ek ders görevinin ise 12 saat olarak tespit edildiği; dolayısıyla, fazla mesai yapılmadığından haftalık 18 ders saatinin blok olarak boşaltılarak, yeni çalışma çizelgesinin düzenlenmesine imkân bulunmadığı belirtilerek başvurunun reddedilmesi üzerine, 12/06/2001 tarihinde görülmekte olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İlgili Mevzuat:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun, Çalışma Saatleri başlıklı 99. maddesinde, memurların haftalık çalışma sürelerinin genel olarak 40 saat olduğu, bu sürenin Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenleneceği, ancak özel kanunlarla yahut bu kanuna veya özel kanunlara dayanılarak çıkarılacak tüzük ve yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma sürelerinin tespit olunabileceği öngörülmüştür.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 19. maddesinde de, okul öncesi eğitimin, mecburi ilköğretim çağına gelmemiş çocukların eğitimini kapsadığı, bu eğitimin isteğe bağlı olduğu, 21. maddesinde ise, okul öncesi eğitim kurumlarının nerelerde ve hangi önceliklere göre açılacağının, Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
21/07/1996 tarih ve 22703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 27/08/1999 tarih ve 23779 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelikle değişik "Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında Çalışma Esas ve Usulleri" başlıklı 7. maddesinin (a) bendinde;
"Anaokulları ve uygulama sınıflarında 8.00-18.00 saatleri arasında tam gün eğitim yapılır. Okul öncesi eğitim kurumlarında teneffüs yapılmaz.
Günlük çalışma süresi toplam 10 saattir. Günlük eğitimin başlama ve bitiş zamanı illerin ve çevrenin özellikleri dikkate alınarak, millî eğitim müdürlüğünün teklifi ve valiliğin onayı ile düzenlenir.
Ayrıca, okul öncesi eğitim kurumlarında tam gün eğitimin yanı sıra okulun fizikî kapasitesi, velinin isteği ve çocuk sayısı dikkate alınarak valiliğin uygun görüşü ile anaokulları ve uygulama sınıflarında bir grup tam gün eğitim yaparken diğer grup yarım gün eğitim yapabilir.
Ana sınıflarında ise; bağlı bulundukları okulun tam gün veya ikili öğretim şekillerine göre çalışma saatleri düzenlenir. Ana sınıflarında görevli öğretmen bir günde eğitiminden sorumlu olduğu çocuk grubunun okulda bulunduğu saatlerde eğitim etkinliğine katılmak zorundadır.
Ana sınıflarında aynı çocuk grubuna aynı süre içinde birden fazla öğretmen görevlendirilmez." düzenlemesine;
Aynı maddenin (d) bendinde de, "Okul öncesi eğitimi öğretmenlerinden, bağımsız anaokulları ve uygulama sınıflarında görev yapanlar, bir sınıfta bir öğretmenle tam gün eğitim yapılması şartına bağlı olarak, eğitim etkinliklerine katılırlar." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 22. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde;
"Çocuklar gelmeden önce ve ayrılıncaya kadar, okulda bulunur. Görevi dinlenme ve yemek saatlerinde de devam eder." hükmü yer almaktadır.
Aynı Yönetmeliğin "Öğretmenlerin Nöbet Görevleri" başlıklı 23. maddesinin birinci fıkrasında; nöbetin, okullarda öğretmen sayısı göz önünde bulundurularak okul müdürü tarafından hazırlanan nöbet çizelgesine göre, eğitim günü süresince tutulacağı; 26. maddesinde ise, 4. maddede öğretmen gözetiminde çocukların bakım ve eğitiminden sorumlu kişi olarak tanımlanan usta öğreticinin (eğitici anne), çocukların oyun, dinlenme, beslenme, temizlik, eğitim faaliyetleri ile ilgili olarak kendisine verilen işleri yürüteceği ve okul yönetimi ile öğretmen tarafından kendisine verilen diğer görevleri yapacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Ders Görevi" başlıklı 89. maddesinde, "Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir.
Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur." kuralı yer almaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca hazırlanan ve 16/12/1998 tarih ve 23555 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/12/1998 tarihinden itibaren yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'ın Aylık karşılığı ders görevi başlıklı 5. maddesinin (b) bendinde, okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin haftada 18 saat aylıkları karşılığında ders okutmakla görevli olduğu düzenlemesine; 20/05/1999 tarih ve 23700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esasların Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Esaslara Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Esaslar 'ın 1. maddesiyle değişik 6. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile okuma yazma kursu öğretmenlerinin aylık karşılığı okutmak zorunda oldukları ders saati dışında okuttukları her ders saatinin ek ders görevi sayılacağı, ancak bu şekilde verilecek ek ders görevinin haftada; okul öncesi öğretmenlerinden ana okulları ile kız teknik öğretim okul ve kurumları bünyesindeki uygulama sınıflarında görevli olanlar için bir sınıfta bir öğretmenle tam gün yapılması şartına bağlı olarak 24 saati, diğer ana sınıflarında görevli olanlar ile sınıf ve okuma yazma kurs öğretmenleri için 12 saati geçemeyeceği düzenlenmesine yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı; 12. maddesinde ise, ilgililerin haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştay'a, idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilecekleri, bu halde de ilgililerin 11. madde uyarınca idareye başvurma haklarının saklı olduğu kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1- Dava, Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 7. maddesinin (a) ve (d) bendi ile 22. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendi yönlerinden incelendiğinde:
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, memurların haftalık çalışma sürelerinin tüm kamu personeli açısından tek bir esasa bağlanmadığı, kurumların veya görülen hizmetin özelliklerine göre farklı çalışma esası ve sürelerinin belirlenmesinin ilke alındığı anlaşılmaktadır. Bu ilke doğrultusunda okul öncesi eğitimin daha yararlı ve etkin bir biçimde yürütülmesi ve sosyal devlet politikası olarak çalışan anne ve babaların çalışma koşulları da dikkate alınarak bu öğretim kurumlarının açılış ve kapanış saatlerinin belirlenmesi yoluna gidildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca, çocukların küçük olmaları nedeniyle teneffüse çıkma ve gün içinde öğretmen değişikliği yapılması şeklinde bir uygulamaya gerek duyulmaması; küçük çocuk ile eğitici bağlantısının kesintiye uğramamasını zorunlu kılan, yürütülen görevin doğal özelliğinden kaynaklanmaktadır. Teneffüs olgusuna gereklilik duyulan durumların ise, zaman dilimine bağlanmadan eğiticinin yönlendirici uygulamalarıyla ortaya çıkacağı açıktır.
Öte yandan, 21/07/1996 tarih ve 22703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldıran, 26/02/2002 tarih ve 24679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği’nin 7. maddesinin (a) bendinde, anaokulları ve uygulama sınıflarında tam gün eğitim yapılmasının esas olduğu; aynı maddenin (d) bendinde, okul öncesi eğitim kurumlarında aralıksız eğitim yapılmasının esas olup, teneffüs yapılamayacağı ve bir eğitim saati süresinin 50 dakika olduğu belirtilmişken; anılan Yönetmeliği yürürlükten kaldıran ve 08/06/2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 4. maddesinde ise, çalışma saati süresi, okul öncesi eğitim kurumlarında görevli öğretmenlerin günlük çalışma saatleri ile aylık ve ek ders ücretlerinin hesaplanmasına esas olan 50 dakikalık süre olarak tanımlanmış ve 8. maddesinde, okul öncesi eğitim kurumlarında eğitim yılı süresinin en az 180 iş günü olduğu; tam gün eğitim yapılan bağımsız anaokulu ve uygulama sınıflarında öğle yemeği için 60 dakika ara verileceği, okul öncesi eğitim kurumlarında öğretmenlerin çalışma saatlerinin, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar ile Okul Öncesi Eğitim Programına uygun olarak; tam gün eğitimde bir günde en çok 9; haftada 42 çalışma saati süresini, ikili ve yarım gün eğitimde ise, bir günde 6, haftada 30 çalışma saati süresini geçmeyecek şekilde okul yönetimince düzenleneceği; bu Yönetmeliği yürürlükten kaldıran 26/07/2014 tarih ve 29072 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise, okul öncesi eğitim kurumlarında günde ellişer dakikalık aralıksız 6 etkinlik saati süre ile normal eğitim yapılmasının esas olduğu düzenlenmiştir.
Bu durumda, yukarıda anılan Kanun hükümleri uyarınca verilen yetkiye istinaden hazırlanan ve 21/07/1996 tarih ve 22703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik dayanağı olan yasal düzenlemelerde, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerekmekte ise de, dava konusu Yönetmeliğin yürürlükten kaldırılması nedeniyle, karar tarihinde yürürlükte bulunmayan Yönetmelik hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığından, dava konusu Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin iptali istenilen 7. maddesinin (a) ve (d) bendi ile 22. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
2- Dava, 16/12/1998 tarih ve 23555 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 98/12120 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'ın 5. ve 6. maddeleri uyarınca anaokulu öğretmeninin haftada alabileceği ders saati süresini 42 ders saatiyle sınırlandırılmasına ilişkin kısmı yönünden incelendiğinde:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak Milli Eğitim Bakanlığının öğretmen, yönetici, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar 16/12/1998 tarih ve 23555 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 98/12120 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'da belirlenmiştir.
Anılan Esaslar'ın 5. ve 6. maddeleri uyarınca, okul öncesi öğretmenlerinin aylıkları karşılığında ders görevi olarak haftada 18 saat ve ek ders olarak haftada 24 saat olmak üzere haftalık toplam okutabilecekleri ders saati 42 saat olarak belirlenmiştir.
16/12/1998 tarih ve 23555 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın 5. ve 6. maddelerinde, okul öncesi öğretmenlerinin aylıkları karşılığında ders görevi olarak haftada 18 saat ve ek ders karşılığı olarak haftada 24 saat olmak üzere haftalık toplam okutabilecekleri ders saati yine 42 saat olarak belirlenmiş ise de, 21/07/1996 tarih ve 22703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin, 26/02/2002 tarih ve 24679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırıldığı; ancak, bu Yönetmelik de 08/06/2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılarak temel çalışma kurallarında bazı değişikliklere gidildiği; 08/06/2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin 8. maddesinin beşinci fıkrasının (c) bendinin, "Okul öncesi eğitim kurumlarında öğretmenlerin çalışma saatleri Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar ile Okul Öncesi Eğitim Programına uygun olarak; tam gün eğitimde bir günde en çok 9, haftada 42 çalışma saati süresini ... geçmeyecek şekilde okul yönetimince düzenlenir." şeklinde düzenlendiği dikkate alındığında; Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin yürürlükten kalkması ve 08/06/2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile yeni düzenlemelere yer verilmesi ve Esaslar'ın yeniden bu düzenlemeler ile birlikte bir bütün olarak değerlendirilmesinden, salt dava konusu düzenlemelere ilişkin inceleme yapılmasının hukuken mümkün olamayacağı sonucuna varıldığından, bu hususta karar verilmesine yer olmadığı anlaşılmaktadır.
3- Dava, Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısında yer alan “bağımsız anaokulu ve uygulama sınıflarında görevli öğretmenlerin maaş karşılığı zorunlu ve isteğe bağlı olarak haftada yapması gereken ders saati (toplam 42 saat) dikkate alınarak, günlük eğitim etkinliklerinin 08.00-18.00 saatleri arasında planlanması”, “öğretmenlerin günlük eğitim etkinliklerinde ders saatinin 50 dakika olarak hesaplanması” ve “öğretmenlerin yapmakla zorunlu olduğu günlük eğitim etkinliklerinin dışında kalan zamanlarda, çocuklarla ilgilenilmesi için diğer görevli personelin görevlendirilmesi” şeklindeki düzenleme;
Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısında yer alan “bağımsız anaokulu ve uygulama sınıflarında tam gün esasına göre eğitim yapılması”na ilişkin düzenleme;
Siirt İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi;
… Anaokulu'nun … tarih ve … sayılı işlemi yönlerinden incelendiğinde;
… Anaokulu'nun … tarih ve … sayılı işlemi ile davacıya ilişkin Pazartesi, Salı, Perşembe ve Cuma günleri 08.00-18.00 saatleri; nöbetçi olduğu Çarşamba günü için 07.30-18.30 saatleri olarak çalışma çizelgesi çıkarılmış ve öğle arası 12.00-13.30 arası okuldan ayrılmak isteyen öğretmenlerin yerine okul personelinin görevlendirileceği bildirilmiştir.
Siirt İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile davacının fazla mesai yapmadığı belirtilerek haftalık toplam 18 ders saatinin blok olarak boşaltılması talebinin reddedildiği görülmüştür.
Davacı tarafından, günlük çalışma süresi 10 saat olduğundan haftada toplam 50 saat çalışıldığı, bu toplam süre bir ders süresine bölündüğünde haftalık 60 ders saati çalışıldığı, haftada toplam 42 ders saati çalışılması gerektiği, fazladan çalıştığı 18 saatin ücretlendirilmediği iddia edilmişse de; çalışma çizelgesi incelendiğinde davacının günde 10 saatlik çalışmasının, 1,5 saat öğle arası dışında nöbet tuttuğu süre dahil olmak üzere haftada 43,5 saat olduğu, bu süre içerisindeki 42 ders saati çalışmasının ücretlendirildiği, ayrıca Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısında, öğretmenlerin günlük eğitim etkinliklerinde ders saatinin 50 dakika olarak hesaplandığı ve öğretmenlerin yapmakla zorunlu olduğu günlük eğitim etkinliklerinin dışında kalan zamanlarda, çocuklarla ilgilenilmesi için diğer görevli personelin görevlendirildiğinin bildirildiği ve Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 22. maddesinin (ç) bendi uyarınca da, öğretmenin çocuklar gelmeden önce ve ayrılıncaya kadar, okulda bulunacağı düzenlemesi ve 23. maddesindeki nöbet düzenlemesi dikkate alındığında; kalan fazladan çalışıldığı iddia edilen süre içinde davacının çocuklar gelmeden önce ve ayrılıncaya kadar okulda bulunduğu sürenin ve bir saatlik nöbetinin bulunduğu, bu hizmetlerin ise görevin ayrılmaz bir parçası olmasından dolayı ve yine zorunlu olan günlük eğitim etkinlikleri dışındaki zamanda çocukların usta öğreticinin sorumluluğunda bulunması nedeniyle, davacının fazladan çalıştığı ders/ek ders görevi bulunmadığı davacıya bildirilmiştir.
İptali istenilen Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı yazısında belirtildiği üzere, eğitim etkinliklerinde bir ders saati süresinin 50 dakika olarak uygulandığı anlaşılmakla birlikte, Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 27/08/1999 tarih ve 23799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren değişiklikten önceki 7. maddesinin (d) bendinde, kurumlarda bir eğitim saatinin 50 dakika olarak belirlendiği, teneffüs yapılamayacağı ve öğretmenin bir günde 6 eğitim saati etkinliğe katılacağının düzenlendiği, 26/02/2002 tarih ve 24679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği’nin 7. maddesinin (d) bendinde de, okul öncesi eğitim kurumlarında aralıksız eğitim yapılmasının esas olduğu, teneffüs yapılamayacağı ve bir eğitim saati süresinin 50 dakika olduğunun düzenlendiği, bu Yönetmeliği yürürlükten kaldıran, 08/06/2004 tarih ve 25486 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 4. maddesinde, çalışma saati süresinin, okul öncesi eğitim kurumlarında görevli öğretmenlerin günlük çalışma saatleri ile aylık ve ek ders ücretlerinin hesaplanmasına esas olan 50 dakikalık süre olarak tanımlandığı, bu Yönetmeliği de yürürlükten kaldıran, 26/07/2014 tarih ve 29072 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise, okul öncesi eğitim kurumlarında günde 50'şer dakikalık aralıksız 6 etkinlik saati süre ile normal eğitim yapılmasının esas olduğunun düzenlendiği anlaşıldığından; Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin öğretmenlerin günlük eğitim etkinliklerinde ders saatinin 50 dakika olarak belirlenmesine ilişkin kısmının, Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Nitekim, 26/07/2014 tarih ve 29072 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin iptali istemiyle açılan davalarda, Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/06/2019 tarih ve E:2014/8503, K:2019/6173 sayılı ve 27/06/2019 tarih ve E:2016/15273, K:2019/6174 sayılı kararıyla, okul öncesi eğitim kurumlarında çocuklar için düzenlenen eğitim etkinliklerinin aralıksız olmasının küçük çocuk ile eğitici bağlantısının kesintiye uğramamasını zorunlu kılan, yürütülen görevin doğal özelliğinden kaynaklanmakta olduğu ve günlük eğitim etkinliklerinde ders saatinin 50 dakika olarak hesaplanmasının hizmetin özelliği ve niteliği gözönüne alınmak suretiyle belirlendiği, davacı tarafından; dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilköğretim kurumlarında bir ders saati süresinin 40 dakika olduğu ve okul yönetimince teneffüsler için en az 10 dakika ayrıldığı ve bu durumun günde ellişer dakikalık aralıksız 6 etkinlik saati süre ile çalışan okul öncesi öğretmenleri açısından eşitsizliğe neden olduğu iddia edilmekte ise de; görev yaptıkları eğitim kurumlarının tür ve dereceleri ile alanları birbirinden farklı olan öğretmen ve yöneticilerin hem görev ve sorumluluklarının hem de nöbet görevi, ek ders görevi ve ücretlerinin dağıtımı sırasında, gerek kendi aralarında, gerekse birbirleri arasında farklı şekilde düzenlenmesinde eşitlik ilkesine aykırı bir husus bulunmadığı gibi Anayasa Mahkemesi kararlarında da; Anayasa'da kurala bağlanan eşitlik ilkesinin eylemli eşitlik değil, hukuksal eşitlik olduğu, aynı hukuki durumda olanların aynı, farklı hukuki durumda olanların farklı kurallara bağlı tutulmasının eşitlik ilkesini ihlal etmeyeceğinin ifade edildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Öte yandan, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'da okul öncesi öğretmenlerinin haftalık toplam okutabilecekleri ders saati 42 saat olarak belirlenmiş ve Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 7. maddesinde, anaokulları ve uygulama sınıflannda 8.00-18.00 saatleri arasında tam gün eğitim yapılacağı, günlük çalışma süresinin toplam 10 saat olduğu, 22. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, öğretmenlerin çocuklar gelmeden önce ve ayrılıncaya kadar, okulda bulunacağı ve görevlerinin dinlenme ve yemek saatlerinde de devam edeceği, 23. maddesinde, okullarda öğretmen sayısı göz önünde bulundurularak okul müdürü tarafından hazırlanan nöbet çizelgesine göre eğitim günü süresinde nöbet tutulacağı, 26. maddesinde usta öğreticinin (eğitici anne); çocukların oyun, dinlenme, beslenme, temizlik, eğitim faaliyetleri ile ilgili olarak kendisine verilen işleri yürüteceği ve okul yönetimi ile öğretmen tarafından kendisine verilen diğer görevleri yapacağı düzenlenmiş olduğundan, Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğünün 09/12/1999 ve 12/10/1999 tarihli işlemlerinde belirtilen ve iptali istenilen düzenlemeler ile … Anaokulu'nun … tarih ve … sayılı işlemi ile Siirt İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan üst norm kurallarına uygun olarak düzenlendiği sonucuna varıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığından, bu kısım yönünden davanın reddi gerekmektedir.
4- Dava konusu uyuşmazlık, okul öncesi eğitim kurumlarında ders saaati süresinin 40 dakika olarak uygulanmasına karar verilmesi istemi yönünden incelendiğinde:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemeyeceğinden, davacının idari karar verilmesi yolundaki okul öncesi eğitim kurumlarında ders saati süresinin 40 dakika olarak uygulanmasına karar verilmesine ilişkin isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekmektedir.
5- Dava, davacının geçmişte girdiği fazla ders saatlerinin karşılığı ek ders ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden incelendiğinde:
Belli bir uygulama tarihi esas alınarak istekte bulunulan davalarda, 2577 sayılı Kanunu'nun 7. maddesine göre uygulama tarihinden itibaren 60 gün içinde, uygulama üzerine davacı tarafından idareye başvurulmuş ise 12. maddenin yollamada bulunduğu 11. maddeye göre, idarenin bu başvuruya cevap vermemiş olduğu hallerde, uygulama tarihinden itibaren en geç 120 gün, idarenin cevap verdiği durumlarda ise, uygulama tarihine kadar geçen süre de hesaba katılmak koşuluyla cevabın davacıya tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde idari davanın açılması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının 26/03/2001 tarihli dilekçesinde haftalık ders programının belirlenmesini istediği, 05/04/2001 ve 10/05/2001 tarihli dilekçelerinde fazladan girdiği 18 ders saatinin blok olarak boşaltılarak tarafına yeni çalışma çizelgesi verilmesini istediği, geçmişte girilen fazla ek ders saatleri karşılığı ek ders ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle 12/06/2001 tarihinde bakılan davanın açıldığı, ancak dilekçe ret kararı uyarınca yenilenen dava dilekçesinde eğitim yılı başından yıl sonuna kadar fazladan girdiği haftalık (18-33) ders ve ek ders saatlerine ait ücretin yasal faiziyle ödenmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, davacının ders ve ek ders saatlerine yönelik ücret talebinin 12/06/2001 tarihinden geriye doğru 60 gün gidilerek ilk uygulama tarihi olan 15/04/2001 tarihinden önceki kısmı bakımından davanın süre aşımı yönünden reddi gerekmektedir.
Davacının, 15/04/2001 tarihinden sonraki ücret istemi yönünden ise; yukarıda belirtildiği üzere davacının fazladan çalıştığı ders/ek ders bulunmadığından, davanın bu kısmının esastan reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 21/07/1996 tarih ve 22703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin, 27/08/1999 tarih ve 23799 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Öncesi Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 7. maddesinin (a) bendinde yer alan "Anaokulları ve uygulama sınıflarında 8.00-18.00 saatleri arasında tam gün eğitim yapılır. Okul öncesi eğitim kurumlarında teneffüs yapılmaz. Günlük çalışma süresi toplam 10 saattir. Ana sınıflarında görevli öğretmen bir günde eğitiminden sorumlu olduğu çocuk grubunun okulda bulunduğu saatlerde eğitim etkinliğine katılmak zorundadır. Ana sınıflarında aynı çocuk grubuna aynı süre içinde birden fazla öğretmen görevlendirilmez." ibareleri ile (d) bendi ve 22. maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinin iptali istemi yönünden oybirliğiyle KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2.16/12/1998 tarih ve 23555 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 98/12120 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'ın 5. ve 6. maddelerinin anaokulu öğretmenlerinin haftada alabileceği ders saati süresini 42 ders saatiyle sınırlandırılmasına ilişkin kısmının iptali istemi yönünden oyçokluğuyla KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3. Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısında yer alan “bağımsız anaokulu ve uygulama sınıflarında görevli öğretmenlerin maaş karşılığı zorunlu ve isteğe bağlı olarak haftada yapması gereken ders saati (toplam 42 saat) dikkate alınarak, günlük eğitim etkinliklerinin 08.00-18.00 saatleri arasında planlanması”, “öğretmenlerin günlük eğitim etkinliklerinde ders saatinin 50 dakika olarak hesaplanması” ve “öğretmenlerin yapmakla zorunlu olduğu günlük eğitim etkinliklerinin dışında kalan zamanlarda, çocuklarla ilgilenilmesi için diğer görevli personelin görevlendirilmesi” şeklindeki düzenlemelerinin, Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğü'nün 12/10/1999 tarih ve 20 sayılı yazısında yer alan “bağımsız anaokulu ve uygulama sınıflarında tam gün esasına göre eğitim yapılması” düzenlemesinin ve Siirt İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemi ile … Anaokulu'nun … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemi yönünden oybirliğiyle davanın REDDİNE,
4. Davacının okul öncesi eğitim kurumlarında ders saati süresinin 40 dakika olarak uygulanmasına karar verilmesi istemi yönünden oybirliğiyle davanın İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
5. Davacının geçmişte girdiği fazla ders saatlerinin karşılığı ek ders ücretinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi isteminin, 15/04/2001 tarihinden önceki kısmı yönünden davanın süre yönünden oybirliğiyle, 15/04/2001 tarihinden sonraki kısmı yönünden esastan oyçokluğuyla REDDİNE,
6. Aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
7. Karar düzeltme aşamasında davalı Milli Eğitim Bakanlığınca yapılan …-TL posta giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına,
8. 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 14. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen …TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
9. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
10. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 12/10/2022 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Davacı tarafından iptali istenilen 16/12/1998 tarih ve 23555 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1998/12120 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'ın, anaokulu öğretmeninin haftada alabileceği ders saati süresinin 42 ders saatiyle sınırlandırılmasına ilişkin düzenlemeleri bakımından uyuşmazlık incelendiğinde; anılan Esaslar, 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar ile yürürlükten kaldırılmış ise de; Karar'ın ilgili maddelerinde okul öncesi öğretmenlerinin aylıkları karşılığında ders görevi olarak haftada 18 saat ve ek ders karşılığı olarak haftada 24 saat olmak üzere haftalık toplam okutabilecekleri ders saati yine 42 saat olarak belirlendiğinden, önceki metinden farklı olmadığı açık olan düzenlemenin yargısal denetimin yeni metin yönünden yapılması gerektiği gerekçesiyle Esaslar'ın iptali istenilen düzenlemelerine ilişkin karar verilmesine yer olmadığı yönündeki Daire kararına katılmıyorum.
Ayrıca davacının, günlük çalışma süresi 10 saat olduğundan haftada toplam 50 saat çalışıldığı, bu toplam süre bir ders süresine bölündüğünde haftalık 60 ders saati çalışıldığı, haftada toplam 42 ders saati çalışılması gerektiği, fazladan çalıştığı 18 saatin ücretlendirilmediği iddiası karşısında çalışma çizelgesi incelendiğinde, nöbet süresi hariç davacının günde 10 saatlik çalışması, günde 1,5 saat öğle arası düşülerek ve bir ders saati 50 dakika olarak hesaplandığında (haftada 50 saat x 60 dakika = 3000 dakika çalışıldığı, 3000 dakika /50 dakika= 60 ders verdiği, 90 dakika öğlen arası x 5 gün= 450 dakika, 450 dakika /50 dakika = 9 ders, 60 ders - 9 ders = 51 ders , 42 saati ücretlendirildiğinden 51-42= 9 ders saati); davacının haftalık 9 ders saati fazla çalışması olduğu; dolayısıyla bu süre içinde davacı yerine başka bir öğretmenin görevlendirilip görevlendirilmediği, ücreti ayrıca karşılanmak üzere kulüp çalışması yapılıp yapılmadığı ya da eğitici anneden yararlanıp yararlanılmadığı hususunun davacının görev yaptığı … Anaokulu Müdürlüğünden sorularak araştırılması gerektiğinden, davacının fazladan çalıştığını iddia ettiği ders saatlerinin ücretinin dava açma süresi içinde olan kısmının tazmin istemi bakımından davanın reddi yönündeki Daire kararına katılmıyorum.