T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4547
Karar No : 2022/4812
DAVACI : …l'u temsilen, … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
2- … Kaymakamlığı
DAVANIN KONUSU : İzmir İli, Çiğli İlçesi, ... İlkokulunda ana okulu öğretmeni olarak görev yapan üyesi adına davacı Sendika tarafından;
1- Okul öncesi eğitimde 50 dakika olan ders saati süresinin 40 dakikaya düşürülmesi ve her ders sonunda tarafına teneffüs hakkı verilmesi yolundaki başvurusunun reddine ilişkin Çiğli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin,
2- Bu işlemin dayanağı olan 26/07/2014 tarih ve 29072 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Etkinlik, ders, etüd ve dinlenme süreleri" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "...ellişer dakikalık aralıksız..." ibaresinin, iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Yönetmelik'te diğer branşlar için ders ve dinlenme saatleri düzenlendiği halde, okul öncesi eğitimde etkinlik ve beslenme, dinlenme ve serbest etkinlik faaliyetlerini kapsayacak şekilde düzenleme yapılmış olması nedeniyle teneffüs hakkının olmadığı, bu nedenle öğretmen ve öğrencilerin yıprandığı, motivasyon kaybı yaşandığı; destek eğitim personelinin bulunmadığı; ihtiyaç izni olmadığından çeşitli sağlık sorunları yaşadığı; okul öncesi öğretmenlerin nöbet tutması neredeyse imkânsız olduğundan nöbet ücretinden faydalanamadıkları; iptali talep edilen düzenlemenin, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi ile Anayasa'da düzenlenen hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağı, angarya yasağı, dinlenme hakkı ve eşitlik hükümlerine, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 20. maddesinde yer alan okul öncesi eğitimin temel amaç ve görevlerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARI :
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından; usul yönünden; davanın süresinde açılmadığı, dava konusu işlem bilgi amacıyla tesis edildiğinden, icrai niteliğinin bulunmaması nedeniyle iptal davasına konu olamayacağı,
Esas yönünden ise; dava konusu Yönetmelik'te yer alan; “günde ellişer dakikalık aralıksız" ibaresinin 08/06/2004 tarihinde yayımlanan mülga Yönetmelik'te de mevcut olduğu; 2007 yılında yapılan değişiklikte aynı hükmün korunduğu; aralıksız eğitimin, okul öncesi eğitimin kendine has özelliğinden ve doğasından kaynaklandığı; diğer ülkelerdeki uygulamaların da bu yönde olduğu; eğitim konuları gereği dersten sıkılmanın ve motivasyon kaybı yaşanmasının söz konusu olmadığı; destek eğitim personeli uygulamasının yaygınlaştırıldığı; anılan Yönetmelik'te yapılan değişiklikle, bağımsız anaokulu ve uygulama sınıflarında çalışan okul öncesi öğretmenlerine de nöbet görevinin verilmesinin sağlandığı, böylece bu öğretmenlerin etkinlik saati öncesi çocukları karşılayarak ve etkinlik bittiğinde teslim ederek nöbet görevinin yerine getirildiği; aynı hukuksal durumların aynı, farklı hukuksal durumların farklı kurallara bağlı tutulmasının eşitlik ilkesini zedelemeyeceği ileri sürülmüştür.
Çiğli Kaymakamlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :Okul öncesi eğitim kurumlarında çocuklar için düzenlenen eğitim etkinliklerinin aralıksız olmasının, küçük çocuk ile eğitici bağlantısının kesintiye uğramamasını zorunlu kılan, yürütülen görevin doğal özelliğinden kaynaklanmakta olduğu ve günlük eğitim etkinliklerinde ders saatinin 50 dakika olarak hesaplanmasının hizmetin özelliği ve niteliği gözönüne alınmak suretiyle belirlendiği; dolaysısıyla, dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "... ellişer dakikalık aralıksız ..." ibaresinde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; İzmir İli, Çiğli İlçesi, ... İlkokulu'nda ana okulu öğretmeni olarak görev yapan davacı tarafından, Okul öncesi eğitimde 50 dakika olan ders saati süresinin 40 dakikaya düşürülmesi ve her ders sonunda tarafına teneffüs hakkı verilmesi taleplerinin reddine ilişkin Çiğli Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarihli ve … sayılı işlemi ile, bu işlemin dayanağı olan 26/07/2014 tarihli ve 29072 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Etkinlik, ders, etüd ve dinlenme süreleri" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendindeki "...ellişer dakikalık aralıksız..." ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10. maddesinde "kanun önünde eşitlik" ilkesine yer verilmiş; 124.maddesinde de, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunlar ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak koşuluyla yönetmelik çıkarabileceği öngörülmüştür.
24/06/1973 tarihli ve 14574 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde; kanunun, Türk milli eğitiminin düzenlenmesinde esas olan amaç ve ilkeler, eğitim sisteminin genel yapısı, öğretmenlik mesleği, okul bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri ve Devletin eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumluluğu ile ilgili temel hükümleri bir sistem bütünlüğü içinde kapsayacağı; 19. maddesinde, okul öncesi eğitimin, mecburi ilköğrenim çağına gelmemiş çocukların eğitimini kapsayacağı; 20. maddesinde, okul öncesi eğitiminin amaç ve görevleri olarak, milli eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak, çocukların beden, zihin, duygu gelişmesini ve iyi alışkanlıklar kazanmasının sağlanacağı, onları ilk öğretime hazırlamayı, şartları elverişsiz çevrelerden ve ailelerden gelen çocuklar için ortak bir yetişme ortamının yaratılacağı, çocukların Türkçeyi doğru ve güzel konuşmalarının sağlanacağı; 56. maddesinde ise, eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu olduğu düzenlemelerine yer verilmiştir.
12/03/1964 tarihli ve 11654 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren 439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri İle Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un Ek-1. maddesinde; anaokullarında ve anasınıflarında görevli öğretmenlerinin aylıkları karşılığında haftada 18 saat ders okutmakla yükümlü oldukları düzenlemiştir.
14/09/2011 tarihli ve 28054 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinde; Millî Eğitim Bakanlığının görevleri arasında, okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileri bedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek ilgili görevleri yer almıştır.
05/01/1961 tarihli ve 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 14/06/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 08/02/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 30.5.1997 tarihli ve 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 25/08/2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye dayanılarak hazırlanan ve 26/07/2014 tarihli ve 29072 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Etkinlik, ders, etüt ve dinlenme süreleri" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; "Okul öncesi eğitim kurumlarında günde ellişer dakikalık aralıksız 6 etkinlik saati süre ile ikili eğitim yapılır. Ancak, ana sınıflarında kayıt alanındaki tüm çocukların kayıtlarının yapılmasına rağmen, ikili eğitim için grup oluşturacak sayıda çocuk bulunamadığı takdirde okulun öğretim şekline uygun olarak normal eğitim de yapılabilir." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; İzmir İli, Çiğli İlçesi, ... İlkokulu'nda ana okulu öğretmeni olarak görev yapan davacının, 02/10/2017 tarihli dilekçesi ile, teneffüs kullanılmaksızın kesintisiz ellişer dakika aralıksız 6 etkinlik saati uygulaması nedeniyle zorunlu ihtiyaçlarını karşılamakta sorun yaşadığı, eğitim kalitesi düştüğü, bu düzenlemenin anayasanın eşitlik ve angarya yasağı ilkelerine aykırı olduğunu ileri sürerek, 50 dakika olan ders süresinin 40 dakikaya düşürülmesi, her ders sonunda teneffüs imkanının tanınması; bunun mümkün olamaması halinde, teneffüs olarak geçmesi gereken süre için ders ücreti ödenmesi talebiyle başvuruda bulunduğu, bu başvurusunun, Çiğli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün … tarihli ve … sayılı işlemi ile; Milli Eğitim Bakanlığı, Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Etkinlik, ders, etüd ve dinlenme süreleri" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendindeki "Okul öncesi eğitim kurumlarında günde ellişer dakikalık aralıksız 6 etkinlik saati süre ile ikili eğitim yapılır." hükmü gerekçe gösterilerek reddi üzerine; davacı tarafından, okul öncesi eğitimde 50 dakika olan ders saati süresinin 40 dakikaya düşürülmesi ve her ders sonunda tarafına teneffüs hakkı verilmesi taleplerinin reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Etkinlik, ders, etüd ve dinlenme süreleri" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendindeki "...ellişer dakikalık aralıksız..." ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Devlet memurlarının haftalık çalışma sürelerinin tüm kamu personeli açısından tek bir esasa bağlanmadığı, kurumların veya görülen hizmetin özelliklerine göre farklı çalışma esası ve sürelerinin belirlenebileceğinin ilke olarak kabul edildiği dikkate alındığında; anılan ilke doğrultusunda okul öncesi eğitimin özellikleri dikkate alınmak suretiyle daha yararlı ve etkin eğitim hizmeti sunulabilmesi için davalı idarece temel kuralların belirlenmesi yoluna gidildiği görülmüş olup, bu kapsamda dava konusu Yönetmelik hükmü ile okul öncesi eğitim kurumlarında günde ellişer dakikalık aralıksız eğitim yapılacağı düzenlemesine yer verildiği anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda; okul öncesi eğitim kurumlarında çocuklar için düzenlenen eğitim etkinliklerinin aralıksız olmasının küçük çocuk ile eğitici bağlantısının kesintiye uğramamasını zorunlu kılan, yürütülen görevin doğal özelliğinden kaynaklanmakta olduğu ve günlük eğitim etkinliklerinde ders saatinin 50 dakika olarak hesaplanmasının hizmetin özelliği ve niteliği gözönüne alınmak suretiyle belirlendiği, teneffüse gereklilik duyulan durumların ise, zaman dilimine bağlanmadan eğiticinin yönlendirici uygulamalarıyla giderileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Her ne kadar davacı Sendika tarafından; diğer branşlar için ders ve dinlenme saatleri düzenlenmiş iken, dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca okul öncesi eğitimde ellişer dakika aralıksız ders saati uygulamasının okul öncesi öğretmenleri açısından eşitsizliğe neden olduğu iddia edilmekte ise de; görev yaptıkları eğitim kurumlarının tür ve dereceleri ile alanları birbirinden farklı olan öğretmen ve yöneticilerin hem görev ve sorumluluklarının hem de nöbet görevi, ek ders görevi ve ücretlerinin dağıtımı sırasında, gerek kendi aralarında, gerekse birbirleri arasında farklı şekilde düzenlenmesinde eşitlik ilkesine aykırı bir husus bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Nitekim; Anayasa Mahkemesi kararlarında da; Anayasada kurala bağlanan eşitlik ilkesinin eylemli eşitlik değil, hukuksal eşitlik olduğu, aynı hukuki durumda olanların aynı, farklı hukuki durumda olanların farklı kurallara bağlı tutulmasının eşitlik ilkesini ihlal etmeyeceği ifade edilmiştir.
Bu durumda; okul öncesi eğitim kurumlarındaki çocukların yaş grubu, okulda kalma süreleri ile eğitim faaliyetleri dikkate alınarak, yukarıda yer verile mevzuat çerçevesinde normlar hiyerarşisine uygun olarak tesis edilen dava konusu düzenlemede ve bu düzenlemeye dayanılarak, davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren 2575 sayılı Danıştay Kanununun Ek-1. maddesi uyarınca Danıştay Sekizinci Dairesi ve Onikinci Dairesince yapılan müşterek heyette Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarelerden Milli Eğitim Bakanlığının usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek, gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Ana okulu öğretmeni olarak görev yapan davacı Sendika üyesi ... tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Etkinlik, ders, etüd ve dinlenme süreleri" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında eğitim etkinliklerinin gün içinde kesintisiz olarak yürütüldüğü; bu nedenle zorunlu ihtiyaçlarını karşılamakta sorun yaşadığı, eğitim kalitesinin düştüğü, anılan düzenlemenin Anayasa’nın eşitlik ve angarya yasağı ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülerek, 50 dakika olarak belirlenen ders süresinin 40 dakikaya düşürülmesi, her ders sonunda teneffüs imkânının tanınması; bunun mümkün olamaması halinde ise, teneffüs olarak geçmesi gereken süre için tarafına ders ücreti ödenmesi talebiyle 02/10/2017 tarihinde başvuruda bulunulmuştur.
Anılan başvuru, Çiğli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle, Milli Eğitim Bakanlığı, Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Etkinlik, ders, etüd ve dinlenme süreleri" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan; "Okul öncesi eğitim kurumlarında günde ellişer dakikalık aralıksız 6 etkinlik saati süre ile ikili eğitim yapılır." hükmü gerekçe gösterilmek suretiyle reddedilmiş, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10. maddesinde "kanun önünde eşitlik" ilkesine yer verilmiş; 124. maddesinde ise, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkartabileceği hüküm altına alınmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 99. maddesinde, "Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir" düzenlemesine yer verilmiştir.
12/01/1961 tarih ve 10705 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu'nun ilköğretim kurumlarının sayıldığı 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ilköğretim okullarının (gündüzlü, pansiyonlu, yatılı ilköğretim okulları ve gezici okullar), yetiştirici ve tamamlayıcı sınıflar ve kurslar ile özel eğitime muhtaç çocuklar için kurulacak okullar ve sınıfların mecburi olduğu; aynı fıkranın (b) bendinde, okul öncesi eğitim kurumları ile tamamlayıcı sınıflar ve kursların isteğe bağlı olduğu, 13. maddesinde ise, okul öncesi kurumlarında mecburi öğrenim çağına gelmemiş olan çocukların eğitildiği düzenlemesine yer verilmiştir.
12/03/1964 tarihli ve 11654 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri İle Ek Ders Ücretleri Hakkında Kanun'un Ek-1. maddesinde; anaokullarında ve anasınıflarında görevli öğretmenlerin aylıkları karşılığında haftada 18 saat ders okutmakla yükümlü oldukları düzenlemiştir.
439 sayılı Kanun ile verilen yetkiye dayanılarak hazırlanan ve 16/12/2006 tarihli ve 26378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesinde, bu kararın amacının, Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları düzenlemek olduğu; 5. maddesinde, kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin haftada 18 saat ders okutmakla yükümlü olduğu, bu yükümlülüğün öncelikle alanlarında, alanlarında ders bulunmayanlara ise ihtiyaç hâlinde ve istekleri üzerine alanları dışında ders görevi verilmek suretiyle yerine getirildiği; 6. maddesinin ikinci fıkrasında ise, kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli olup, aylık karşılığı ders görevini tamamlayan okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile okuma - yazma kurs öğretmenlerinin, aylık karşılığı okutmak zorunda oldukları ders saati dışında ilgili mevzuatına göre fiilen okuttukları her ders saatinin zorunlu ek ders görevi sayıldığı, ancak, bu şekilde verilecek ek ders görevinin haftada, okul öncesi öğretmenlerinden anaokulları ile kız teknik öğretim okul ve kurumları bünyesindeki uygulama sınıflarında görevli olanlar için bir sınıfta bir öğretmenle tam gün eğitim yapılması şartına bağlı olarak 24 saati, diğer ana sınıflarında görevli öğretmenler ile sınıf ve okuma yazma kurs öğretmenleri için 12 saati geçemeyeceği düzenlemesine yer verilmiştir.
24/06/1973 tarih ve 14574 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde; Kanun'un, Türk milli eğitiminin düzenlenmesinde esas olan amaç ve ilkeler, eğitim sisteminin genel yapısı, öğretmenlik mesleği, okul bina ve tesisleri, eğitim araç ve gereçleri ve Devletin eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumluluğu ile ilgili temel hükümleri bir sistem bütünlüğü içinde kapsayacağı; 19. maddesinde, okul öncesi eğitimin, mecburi ilköğrenim çağına gelmemiş çocukların eğitimini kapsayacağı; 20. maddesinde, okul öncesi eğitiminin amaç ve görevleri olarak, milli eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun şekilde, çocukların beden, zihin, duygu gelişmesini ve iyi alışkanlıklar kazanmasının sağlanacağı, onları ilk öğretime hazırlamayı, şartları elverişsiz çevrelerden ve ailelerden gelen çocuklar için ortak bir yetişme ortamının yaratılacağı, çocukların Türkçeyi doğru ve güzel konuşmalarının sağlanacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
14/09/2011 tarih ve 28054 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 2. maddesinde; Millî Eğitim Bakanlığının görevleri arasında, okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileri bedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek ilgili görevleri yer almıştır.
05/01/1961 tarih ve 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 14/06/1973 tarih ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 08/02/2007 tarih ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, 30/05/1997 tarih ve 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 25/08/2011 tarih ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname"nin 7. ve 27. maddelerine dayanılarak hazırlanan ve 26/07/2014 tarihli ve 29072 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Etkinlik, ders, etüt ve dinlenme süreleri" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; "Okul öncesi eğitim kurumlarında günde ellişer dakikalık aralıksız 6 etkinlik saati süre ile ikili eğitim yapılır. Ancak, ana sınıflarında kayıt alanındaki tüm çocukların kayıtlarının yapılmasına rağmen, ikili eğitim için grup oluşturacak sayıda çocuk bulunamadığı takdirde okulun öğretim şekline uygun olarak normal eğitim de yapılabilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık, okul öncesi eğitim kurumları yönünden 50'şer dakika olarak belirlenen ders saatlerinin aralıksız uygulanmasını öngören Yönetmelik düzenlemesine göre tesis edilen bireysel işlemin dayanağı olan üst hukuk normlarına ve hukuka aykırı olup olmadığına ilişkindir.
Anılan Yönetmeliğin dava konusu edilen 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi 25/06/2015 tarih ve 29397 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile değiştirilmiş ise de; anılan madde hükmünün yeni halinde de dava konusu edilen ibareye yer verildiği; dolayısıyla, davacının hukuka aykırılık iddialarına ilişkin düzenlemenin değişiklik sonrasında da devam ettiği görüldüğünden, dava konusu madde hükmünün hukuki denetiminin yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Devlet memurlarının haftalık çalışma sürelerinin tüm kamu personeli açısından tek bir esasa bağlanmadığı, kurumların veya görülen hizmetin özelliklerine göre farklı çalışma esası ve sürelerinin belirlenebileceğinin ilke olarak kabul edildiği dikkate alındığında; anılan ilke doğrultusunda, okul öncesi eğitimin özellikleri dikkate alınmak suretiyle daha yararlı ve etkin eğitim hizmeti sunulabilmesi için davalı Bakanlıkça temel kuralların belirlenmesi yoluna gidildiği görülmüş olup; bu kapsamda, dava konusu Yönetmelik hükmünde okul öncesi eğitim kurumlarında günde ellişer dakikalık aralıksız altı etkinlik saati süre ile ikili eğitim yapılacağı düzenlemesine yer verildiği anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda; okul öncesi eğitim kurumlarında çocuklar için düzenlenen eğitim etkinliklerinin aralıksız olmasının küçük çocuk ile eğitici bağlantısının kesintiye uğramamasını zorunlu kılan, yürütülen görevin doğal özelliğinden kaynaklanmakta olduğu ve günlük eğitim etkinliklerinde ders saatinin 50 dakika olarak hesaplanmasının hizmetin özelliği ve niteliği gözönüne alınmak suretiyle belirlendiği kanaatine varılmaktadır.
Okul öncesi çocukların küçük olmaları nedeniyle teneffüse çıkma şeklinde bir uygulamaya gerek duyulmaması; küçük çocuk ile eğitici bağlantısının kesintiye uğramamasını zorunlu kılan, yürütülen görevin doğal özelliğinden kaynaklandığı; teneffüs olgusuna gereklilik duyulan durumların ise, zaman dilimine bağlanmadan eğiticinin yönlendirici uygulamalarıyla giderileceğinden, anılan Yönetmeliğin dava konusu edilen kısmında ve buna göre tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Her ne kadar davacı tarafından; dava konusu Yönetmeliğin 6. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilköğretim kurumlarında bir ders saati süresinin 40 dakika olduğu ve okul yönetimince teneffüsler için en az 10 dakika ayrıldığı ve bu durumun günde ellişer dakikalık aralıksız 6 etkinlik saati süre ile çalışan okul öncesi öğretmenler açısından eşitsizliğe neden olduğu iddia edilmekte ise de; görev yaptıkları eğitim kurumlarının tür ve dereceleri ile alanları birbirinden farklı olan öğretmen ve yöneticilerin hem görev ve sorumluluklarının hem de nöbet görevi, ek ders görevi ve ücretlerinin dağıtımı sırasında, gerek kendi aralarında, gerekse birbirleri arasında farklı şekilde düzenlenmesinde eşitlik ilkesine aykırı bir husus bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Nitekim; Anayasa Mahkemesi kararlarında da; Anayasa'da kurala bağlanan eşitlik ilkesinin eylemli eşitlik değil, hukuksal eşitlik olduğu, aynı hukuki durumda olanların aynı, farklı hukuki durumda olanların farklı kurallara bağlı tutulmasının eşitlik ilkesini ihlal etmeyeceği ifade edilmiştir.
Bu durumda, Kanun hükümleriyle verilen yetki ve görev uyarınca düzenlenen dava konusu Yönetmelik hükmü ile anılan hüküm uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelerden vekil ile temsil edilen Milli Eğitim Bakanlığına verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 12/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.