Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2018/4670 E. , 2021/14613 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2018/4670
Karar No : 2021/14613
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı- …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN ÖZETİ : … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Dava Kocaeli ili, İzmit ilçesi, … Mahallesi , … Mevkii , … sayılı parselde kayıtlı taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "ağaçlandırılacak alan" olarak ayrılması nedeniyle kamulaştırmasız el atıldığından bahisle 364.500,00-TL tazminatın yasal faizi ile birlikte ödenmesine ve mülkiyetinin bu koşulla davalı idareye tevdiine karar verilmesi istemiyle açılmış, Danıştay Altıncı Dairesinin 14/11/2016 tarih ve E:2016/7339,K:2016/7291 sayılı kararı ile "dava konusu taşınmazın 25.01.2012 tarihinde satın alınan kısmı bakımından davanın reddine ilişkin kısmının onanması, dava konusu taşınmazın 01/06/1984 tarihinde satın alınan 1/2 hissesi kısmı bakımından bozulması " üzerine bozulan kısma uyularak, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu, imar planı ve notlarına göre belli koşullarda dava konusu taşınmazda yapılaşmanın mümkün olduğu, kısıtlılık halinin söz konusu olmadığı sonucuna varıldığından davanın reddine karar verilmiş bu karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 10. maddesinde: "Belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlarlar. Beş yıllık imar programlarının görüşülmesi sırasında ilgili yatırımcı kamu kuruluşlarının temsilcileri görüşleri esas alınmak üzere Meclis toplantısına katılır. Bu programlar, belediye meclisinde kabul edildikten sonra kesinleşir. Bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarına bildirilir. Beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları, bu program süresi içinde kamulaştırırlar. Bu amaçla gerekli ödenek, kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konulur.
İmar programlarında, umumi hizmetlere ayrılan yerler ile özel kanunları gereğince kısıtlama konulan gayrimenkuller kamulaştırılıncaya veya umumi hizmetlerle ilgili projeler gerçekleştirilinceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diğer kanunlarla verilen haklar devam eder." hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 04.07.2019 tarihli değişiklikle getirilen "İmar planlarında umumi hizmetlere ve kamu hizmetlerine ayrılan yerler" başlıklı 13. maddesinde; "Özel hukuk kişilerinin mülkiyetinde olup uygulama imar planında düzenleme ortaklık payına konu kullanımlarda yer alan taşınmazlar;
a) Bu kullanımlardan umumi hizmetlere ayrılan alanlar öncelikle 18 inci maddeye göre arazi ve arsa düzenlemesi yapılarak,
b) 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında sırasıyla, ilgisine göre Hazine veya ilgili idarelerin mülkiyetindeki taşınmazlar ile trampa yapılmak veya satın alınmak suretiyle, ilgili kamu kurum ve kuruluşunca kamulaştırılarak kamu mülkiyetine geçirilir.
Düzenleme ortaklık payına konu kullanımlardan yol, meydan, ibadet yerleri, park ve çocuk bahçeleri hariç olmak üzere yapı yapılabilecek diğer alanlarda; alanların kamuya geçişi sağlanıncaya kadar maliklerinin talebi hâlinde ilgili kamu kuruluşunun uygun görüşü alınarak plandaki kullanım amacına uygun özel tesis yapılabilir.
İlgili mevzuat uyarınca hiçbir şekilde yapı yapılamayacak alanlarda muvakkat da olsa yapı yapılmasına izin verilmez. Mevcut yapılar kamulaştırılıncaya kadar korunabilir. Bu alanlarda beş yıllık imar programı süresi içinde, birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerine göre işlem tesis edilerek parsel, kamu mülkiyetine geçirilmek zorundadır. Bu süre en fazla bir yıl uzatılabilir.
Parsel maliklerinin hisselerini idareye hibe etmeleri veya bedelsiz devretmeleri durumunda, idare devir işlemlerini bedel almaksızın gerçekleştirmekle yükümlüdür. Bu işlemler için parsel maliklerinden hiçbir vergi, resim, harç, döner sermaye ücreti ve herhangi bir ad altında bedel alınmaz.
Kamu kullanımına ait sosyal, kültürel ve teknik altyapı alanlarının, Hazine veya kamu mülkiyetindeki alanlarla trampa yapılması hâlinde, şahıs veya özel hukuk kişilerinden hiçbir vergi, resim, harç, ücret, döner sermaye ücreti ve herhangi bir ad altında bedel alınmaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir.
" düzenlemesi yer almaktadır.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun Ek 1. maddesinde; "Uygulama imar planlarında umumi hizmetlere ve resmi kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanan taşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programları veya imar uygulamaları yapılır ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazlar ilgili idarelerce kamulaştırılır veya her hâlde mülkiyet hakkını kullanmasına engel teşkil edecek kısıtlılığı kaldıracak şekilde imar planı değişikliği yapılır/yaptırılır." hükmü yer almaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının uyuşmazlık konusu taşınmazı 01/06/1984 tarihinde satın almak suretiyle edindiği, 31/07/1984 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli izmit 4. Etap imar planlarında ve 2004 yılı sonrasında yapılan planlarda uyuşmazlığa konu taşınmazın ağaçlandırılacak alanda kaldığı, 2016 yılında taşınmazın ağaçlandırılacak alan olan kullanımının 1/50.000 ölçekli çevre düzeni planı ile 1/25000 ölçekli nazım imar planlarında diğer tarım alanı olarak değiştirildiği, 1/5000 ölçekli nazım imar planında ve 2017 yılı 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da plan onama sınırı dışında bırakıldığı görülmüştür.
Uyuşmazlıkta; İdare Mahkemesince taşınmazda yapılaşmanın mümkün olduğu gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, dava konusu taşınmazın yapılaşma koşullarının belirlendiği 1/1000 ölçekli uygulama imar planında dava konusu taşınmazın plansız alanda kaldığı, bu nedenle yapılaşma koşulları olduğundan bahsedilememekle birlikte dava konusu taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında plansız alanda kalması sebebiyle kısıtlılığın devam ettiğinden de bahsedilmesi mümkün değildir.
Bu itibarla davanın reddine ilişkin karar sonucu itibariyle yerinde görülmüştür.
Öte yandan yeni yapılacak olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki kullanım durumuna göre taşınmazın kısıtlılık getiren bir kullanıma ayrılması halinde davacı tarafından bu nedenle yeniden dava açılabileceği tabiidir.
… İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı karar hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 29/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.