T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/4857
Karar No : 2023/2133
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tekirdağ ili, Kapaklı ilçesi, …, … Caddesi, … Sokakta bulunan Taksi Durağı üyesi (…) olan davacı tarafından; taksi durağının iptal edilmesi, durak üyeliğinin sona erdirilmesi, tahsisli T (…) plaka tescil kaydının silinerek seriden plakaya dönüştürülmesi ve boşa çıkartılması için ilgililere ve ilgili İl Emniyet Müdürlüğüne yazı yazılmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; …, …, … Sokakta bulunan yeşil alanda taksi durağı kurulması ile davacının bu durağa kayıtlı … nolu plakayla çalışma hakkının, Karaağaç Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararına dayandığı, söz konusu kararda durağın üç yıllığına kiralanmasına karar verildiği, Karaağaç Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile davaya konu taksi durağı da dahil olmak üzere üç yıllık süresi biten ihalelerin tekrarlanmasına karar verilmiş ise de, Tekirdağ Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile talebin reddedildiği, … tarih ve … sayılı Karaağaç Belediye Encümeni Kararı ile …, …, … Sokakta bulunan yeşil alanın taksi durağı yapılmak üzere üç yıl süreyle kiralanması için ihale yapılmasına karar verilmiş ise de 30/0372014 tarihinde yapılan ilk mahalli idareler genel seçim sonrası Tekirdağ Büyükşehir Belediyesinin kurulması üzerine ulaşıma ilişkin yetkilerin UKOME'ye geçtiği, davalı idare tarafından uyuşmazlık konusu durağa ilişkin herhangi bir ihale yapılmadığı, Tekirdağ ilinde ticari plakalarda tahsisli plaka uygulaması bulunduğu hususları dikkate alındığında süreli ihaleye dayalı durak hakkı ile durakta … nolu plakalı araçla ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapma hakkının üç yıllık süre sonunda sona erdiği bu itibarla … Mahallesi, … Cadde … Sokakta bulunan yeşil alanda taksi durağı kurulması ve bu durakta davacının … nolu plakalı araçla ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapma hakkı yönüyle, Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 29. maddesi kapsamında bir kazanılmış hakkının bulunmadığının dolayısıyla durak hakkı ile davacının … plakayla ticari amaçlı yolcu taşıma hakkının sona erdiğinin anlaşılmış olması karşısında dava konusu işlemin, taksi durağının iptal edilmesi, davacının durak üyeliğinin sona erdirilmesi, tahsisli T (…) plaka tescil kaydının silinerek seriden plakaya dönüştürülmesi ve boşa çıkartılması için ilgililere ve ilgili İl Emniyet Müdürlüğüne yazı yazılmasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesince verilen kararda; aralarında davacının adına tescilli (…) plakasını devraldığı A.Ö. isimli şahsında bulunduğu 14 kişinin … Mahallesi, … Caddesi, … Sokak girişinde bulunan 10 metrekarelik alanın kiralanmak suretiyle taksi durağı açmak talebiyle yaptıkları başvuru üzerine Karaağaç Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile … Mahallesi, … Cadde … Sokakta bulunan yeşil alanın taksi durağı yapılmak üzere üç yıl süreyle kiraya verilmesine karar verildiği, 06/12/2010 başlangıç tarihli üç yıl süreli kira sözleşmesinin imzalandığı, Karaağaç Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile davaya konu taksi durağı da dahil olmak üzere üç yıllık süresi biten ihalelerin tekrarlanmasına karar verildiği, Karaağaç Belediye Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile söz konusu encümen kararının onaylanması için Tekirdağ Belediye Başkanlığına sunulduğu, Tekirdağ Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile talebin reddedildiği, öte yandan Karaağaç Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla davacının 08/02/2012 tarihinde noterde düzenlenen hat satış sözleşmesi ile hattını satın aldığı A. Ö. İsimli şahsında aralarında bulunduğu bazı kişilere taksi durağı kurulması hakkının verildiği, söz konusu kararda herhangi bir süre öngörülmediği, bu durumda; Karağaç Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla davacıya 3 yıl süreyle geçici olarak taksi durağı işletilmesi hususunda yetki verilmiş ise de yukarıda belirtilen belediye meclisi kararıyla herhangi bir süre öngörülmeksizin davacının devraldığı taksi plakasına ilişkin olarak durak hakkı verildiği dolayısıyla davacının ilgili mevzuat hükümleri uyarınca kazanılmış hakkının bulunduğu sonucuna varılmakla (T) plakasının iptaline, durak üyeliğinin sona erdirilmesine ve tescil kaydının silinerek seriden plakaya dönüştürülmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlılık görülmediği gerekçesiyle istinaf talebinin kabulüne, Tekirdağ İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, taksi durağı açılması ve taksi durağı işletme hakkı verilmesi için önce Meclis Kararı alınması, sonra 2886 sayılı Kanuna dayalı olarak ihale yapılmak üzere Encümen Kararı alınması gerektiği, dava konusu olayda ihale süresinin sona erdiği, aynı dosyalara ilişkin farklı kararlar verildiği, bunu yargılama güvenliği açısından uygun olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı vekili tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyası ile Tekirdağ iline ait ulaşım dosyalarının, yukarıda belirtilen mevzuatın ve Anayasa Mahkemesi'nin Cafer Sezgin ve Diğerleri Başvurusu'na ilişkin 07/04/2021 tarih, Başvuru No:2018/20720 sayılı kararının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; ulaşımın bir kamu hizmeti olduğu, kamu hizmetinin devamlılığı ve sürekliliği kriterlerini taşıması gerektiği; taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına verilecek ticari plakaların sayısı, verilme usul ve esaslarının belediyelerin denetim ve yönetiminde olup; dağıtımının da 2886 Kanun kapsamında ihale yoluyla yapılması gerektiği, bu şekilde elde edilecek plakaların mülkiyetinin, şartları sağlayan ve belediyece uygun görülen üçüncü şahıslara satış yoluyla devrinin mümkün olduğu, taşımacılık faaliyetine ilişkin plaka uygulamasının (örneğin M, S, T ve J plaka gibi) plakaların şehir içi toplu taşımacılık yapan araçların belirli bir düzende faaliyet göstermeleri ve takibinin kolaylığı açısından getirilmiş bir uygulama olduğu, bu plakaların temelinde çalışma izni olmaması halinde başka bir harf grubuna dahil olmasıyla bu harf grubuna dahil olması arasında hukuken herhangi bir fark bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Ayrıca bu plakaların mülkiyet hakkı gibi süreklilik arz edemeyeceği, sahipliklerinin dayanak işlemlerinin süresiyle sınırlı olduğu; Tekirdağ ilinin büyükşehir olmasından sonra davalı Büyükşehir Belediyesince şehrin ulaşım hizmetleri konusunda güncelleme çalışmaları yapıldığı ve çeşitli Yönetmelikler çıkarılarak yeni düzenlemeler getirildiği görülmüş, her ne kadar belediye sınırları içerinde ulaşıma ilişkin düzenleme ve karar verme yetkisinin belediyelere / büyükşehir belediyelerine ait olduğu açık olsa da, düzenlemenin yapıldığı tarihten önce T plakası olan yani mülkiyet hakkı kapsamında gözetilmesi gereken bir menfaati olan ve aktif olarak taksicilik yapan esnafa, ilgili belediyenin güncelleme çalışmalarından ve yapılan yeniliklerden olumsuz, aşırı ve tek taraflı olarak etkilenmemesi amacıyla makul beklentilerinin karşılanabilmesi için uygun geçiş süreci tanınması gerektiği anlaşılmıştır.
Olayda ise, davacının T plaka sahibi olduğu, aktif olarak taksicilik yaptığı, çalışmasına ilişkin mesleki faaliyet belgesi ve vergi kaydı bulunduğu, davacının Büyükşehir Belediyesinin güncelleme çalışmalarından ve yapılan yeniliklerden olumsuz, aşırı ve tek taraflı etkilenmemesi amacıyla makul beklentilerinin karşılanabilmesi için uygun geçiş süreci tanınması gerektiği anlaşıldığından, dava konusu Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararı hukuka uygun görülmeyerek davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından varsa artan tutarın Mahkeme tarafından ilgili tarafa iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 17/04/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.